بحث بخش دوم احسان را که در خانواده پیگیری میکردیم، خدمتتان عرض میکنم.
این روایت هم از نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) است. میفرماید که میخواهید به شما بگویم بهترین مردان چه کسانی هستند؟ بهترین مردان یعنی نزدیکترین مردان به خدا، شبیه ترین انسانها به خداوند.
دارد توصیف می کند. گفتیم به فدات یا رسول الله، بفرمایید: «إِنَّ مَن خَیْرُ رِجَالِکُمْ» از بهترین مردان شما کسی است که پرهیزکار است، یعنی از جهنم و نشانههای جهنم و عذاب و نارضایتی خدا بهشدت دوری میکند. «التَّقیَّ النَّقیَّ السَمْحَ الکَفَّیْنِ» نقی یعنی پاک. آدم پاکی است، پاکی شعار اوست در همه ابعاد. کسی هستش که سخاوتمند است، دستودلباز، گشاده دست است. «النَّقِیُّ الطَّرَفَیْنِ» خوشزبان، زبان خوشی دارد، زبان مهربانی دارد. برای خانمها هم هستم. «الْبَرُّ بِوَالِدَیْهِ» اینکه نیکی بکند به پدر و مادرش، خروجی داشته باشد برای پدر و مادرش، مفید باشد برای آنها.
محتاج نکردن خانواده به دیگران
«و لا یُلْجِئُ عِیالَهُ إلى غَیرِهِ» خانوادهشان را محتاج دیگران نکند. گاهی وقتها آدمها کمبود میگذارند روی بچههایشان، بچههایشان از نظر عاطفی گدای عاطفه به دیگران میشوند در خیابان و جاهای دیگر. گاهی وقتها زن و شوهر نسبت به هم کم میگذارند، همسران گرایش پیدا میکنند برای جبران کمبود عاطفه شان به دیگران. گاهی وقتها مرد خساست میکند، تأمین نیازهای اقتصادی نمیکند، کرامت ندارد، بزرگواری ندارد، خانوادهاش مجبور میشوند در خانه این و آن بروند. یکی از قویترین و زشتترین و منفورترین کارها پیش خدا این است که انسان در خانوادهاش وظیفه اش را به گونهای انجام ندهد که خانواده مجبور شوند بروند سراغ کسی دیگر، حالا عاطفی هست، مالی هست، فرهنگی، محبت، پشتیبانی. این خیلی مهم است. خانواده را به کسی محتاج نکند. یعنی بس باشیم برای خانوادههایمان، کافی باشیم برای خانوادههایمان. خانواده با وجود ما آرزوی کس دیگری را نکند. یک زن باید تمام تلاشش را بکند که خانوادهاش با وجود او کسی دیگری را نخواهد. یک مرد هم همین طور. باید همین کار را بکند. این یک تکلیف است، تکلیف است، تکلیف شرعی واجب است. کم نگذارد برای خانوادهاش، برای همسرش، خانوادهاش. عقدهای ایجاد نشود برایشان، کمبودی ایجاد نشود برایشان، نهایت تلاشش را بکند کمبودی ایجاد نشود.
اهمیت خلف وعده نکردن با فرزندان
خدا رحمت کند شهید بزرگوار، شهید بهشتی را. در خاطراتش هست که یک موقع زنگ بهش زدند اول انقلاب، گفتند جلسه داریم، جلسه شورای انقلاب، سریع بیا. گفتند کی؟ گفتند بعدازظهر. گفت من نمیتوانم بیایم. گفتند جلسه کشوری هست، مهم اینها. گفت من نمیتوانم، شما جلسه را بدون من برگزار کنید. فردایش، این مسئول هماهنگکننده میگوید به شهید بهشتی گفتم دیروز چه کار مهمی داشتی که نیامدی؟ گفت: به بچه ام قول داده بودم ببرمش پارک. ببین توی ذوق بچه نباید بزنی، خلف وعده با بچه نباید انسان بکند. اگر قول دادی با همسرت بروی جایی، با زن و بچه ات، با شوهرت خرابش نکن دیگر. تحت هیچ عاملی خرابش نکن. مسافرت قول دادی، بروی راحت. رستوران قول دادی، پارک قول دادی، سینما قول دادی، بروی راحت. این خیلی مهم است که انسان نگذارد در خانواده خودش عقدهای ایجاد شود.
توجه به خواستههای خانواده
حالا رفتید بیرون، نگویید برویم رستوران همه با هم کباب بخوریم، همه با هم ساندویچ بخوریم. بپرس از بقیه چی میخورند. حالا یک کسی امشب کباب دوست ندارد و ساندویچ دوست ندارد بخورد، میخواهد برود فستفودی. اگر علاقهاش امشب این هستش که این مثلاً بچه الان دوست دارد برود یک فستفود بخورد، نگو الان سرطانزاست و بد است و نمیدانم طب اسلامی قبول ندارد، طب سنتی.. این حرفها را بگذارید برای روند عمومی زندگیتان، اما این بچه الان هوس کرده برود یک سیبزمینی سرخکرده بخورد. نگذار توش یک عقده ایجاد شود یا لباس مناسبی میخواهد، رنگ مناسبی میخواهد، هر چیزی. این روایت مهم است که در روایت داریم «اَلْمُؤْمِنُ یَأْکُلُ بِشَهْوَهِ أَهْلِهِ» مؤمن با شهوت و میل خانوادهاش رفتار میکند، «وَ اَلْمُنَافِقُ یَأْکُلُ أَهْلُهُ بِشَهْوَتِهِ» آدم منافق همیشه شهوت خودش را تحمیل می کند به خانواده. باید ببینی اطرافیانت الان چی میخواهند. یک موقع می بینی مثلا مرد خانه میگوید ما امشب هوس مثلاً یک غذایی کردیم. بچه ها هم همین را می گویند. مادر خانه سفت می ایستد می گوید نه. این کار غلطی هست. ببین شوهرت الان چی می خواهد بچه ها الان چی می خواهند همان را درست کن. یا نه، یک موقع مرد خانه، بچه ها می گویند امشب همه برویم رستوان، زن خانه این جوری می کند: غذا داریم از ظهر، بگذار گرم کنیم همین را بخوریم. اسراف میشود، نمیدانم چنین. این توی ذوق زدنها خوب نیستش. حواسمان باشد که.
برکت در زندگی
خدا رحمت کند مرحوم آقا سیدرضا صدر، از اولیا خدا بود، استاد ما میفرمودند که یک موقعی ولیّ خدا، خیلی آدم بزرگی بود، توی خیابان داشت میرفت. کجا میروی؟ گفته بود این الاغ چلوکباب می خواهد، دارم می روم به این الاغ چلوکباب بدهم.
حالا دو تا روایت میخواهم بخوانم، فوقالعاده مهم است، همه توجه کنند. ببینید قواعد برکت ما درس دادیم، حدود ۴۰ قانون بیشتر بحث کردیم. آنها که در زندگیشان برکت دارند، برکت از ۵ قسم است: جمادی، پول و مال و برکت اقتصادی، برکت گیاهی، برکت حیوانی، مثلا بچهدار نمیشود، ازدواج نمیتواند بکند، برکت علمی و برکت معنوی. هر کدام. برکت قواعد ریاضی دارد. مثل این آب. شما وقتی می گویی آب، h2o می شود. اگر بخواهیم آب تولید کنیم باید چی را ایجاد بکنیم؟ دو تا هیدروژن و یک اکسیژن، میشود آب. برکت هم ریاضی است، فرمول دارد. اگر یک جا کار ما خراب میشود در زندگیمان، شرکت، کارخانه، مغازه میرود روی هوا، بدهکار بشویم، ورشکست میشویم، یک کارهایی کردیم که آثارش این جا ظهور پیدا می کند که بحث مفصلش را دیگر خودتان در کارگاه برکت من مفصل توضیح دادم. در بحثهایی که در مشهد مقدس داریم حدود 40، ۵۰ ساعت است
افزایش روزی با نیکی به خانواده
این دو تا روایت از امام صادق که خیلی به درد ما میخورد. « : مَن حَسَّنَ بِرَّهُ أهلَ بَیتِهِ زِیدَ فی رِزقِهِ » می خواهی رزقت زیاد شود، در خانه محبت و احسانت را به اعضای خانه زیاد کن. به بقیه مردم زیاد کن. آن هم خیلی عالی و بیشتر است. ولی فضای خانه را فضای محبتآمیز و شاد نگه دارید، به همدیگر محبت بکنید. هر کس که به خانوادهاش نیکی بکند، روزی اش زیاد میشود. یکی از عوامل برکت است. نگو الان سهم مان کمتر میشود، خساست به خرج بدهی بسته میشود. کلاً افکار انقباضی رزق را می بندد، بچه نمیآورد، میگوید چون نمیدانم خرجش را نمی توانم بهم. این احمقانهترین فکر است، چون حضرت فرمود: خرج شما را هم بچه ها دارند می دهند، خدا به برکت بچه ها به شما رزق می دهد. به برکت زنها. ازدواج نمی کند می گوید مشکل مالی دارم. این افکار عوضی این جوری می آید سراغ آدم ها. خدا می گوید اصلا رزقت را در ازدواج قرار دادم.
وقتی افکار منفی میآید، میگویی نه، میبندی راه را، خدا هم میبندد، بچهدار نمیشوی. خدا ۱۰۰ جور میبندد بدنت را. سرطان میآید، انواع و اقسام مریضی ها میآید در بدن زن و مرد. رزقت بسته میشود، کارهایت گره میخورد، چون تو بستی راه خدا را. گاهی وقتها خساست است، مالی هست. کم میگذارد از بچهاش، از همسرش، از شوهرش. رزق بسته میشود، کار خراب میشود. خسیس بازی در نیاریم. دستودلباز باشیم، دستگشاده باشیم برای همدیگر. خدا رزق را زیاد می کند. برکت را زیاد می کند.
یک پدری خسیس بود، آمدند بهش گفتند بابا کولر سوخته، گفت خب معلوم است 15 نفر زیرش خوابیدید، فشار آمده بهش سوخته. آدم خسیس این جوری است. در روایت داریم همه بدیهای جهان جمع بشود در آدم خسیس. آدم خسیس این جوری است. منفور است پیش خدا.
طولانی شدن عمر با نیکی به خانواده
برکت در چی بود؟ برکت در رزق. دومی خیلی قویتر است. فرمود: «مَنْ حسن باهل بیته مد له فی عمره» کسی که به خانواده خودش، حالا غیر خانواده هم خیلی اهمیت دارد، نیکوکار باشد، عمرش طولانی میشود. خدا عمرش را طولانی می کند. گاهی می گوییم برکت یعنی طرف ۳۰ سالش است ولی به اندازه یک آدم 100ساله خیر در این آدم هست. برکت عمر این جوری هست. می بینی جوتن 30 ساله هست ولی به اندازه دهها نفر خدمت میکند، خیر دارد. این برکت عمر است. یکبار می گویدبرکت عمر، یعنی عمر طولانی میشود. بلاهای ممکن سر شخص بخواهد بیاید، این بلاها، این نیکیها، آن بلاها را دفع می کند، عمر طولانی میکند. عمربابرکت می کند. پس هر چقدر ما بیشتر شبیه خداوند بشویم، دنیایمان هم بیشتر خوش میگذرد. دنیایمان بهتر است.
اصلاح رابطه در خانواده
خب یک روایت دیگر بخوانم. امام صادق علیه السلام: «رَحِمَ اللّهُ عَبدا أحسَنَ فیما بَینَهُ وبَینَ زَوجَتِهِ فَإِنَّ اللّهَ عز و جلقَد مَلَّکَهُ ناصِیَتَها وجَعَلَهُ القَیِّمَ عَلَیها» این برای مردهاست. خانم ها می توانند ازش استفاده بکنند.
ناراحتی، دلخوری، زودرنجی، عصبانیت، قهر همه جهنم است. کینه، اینها جهنم است. وقتی طولانی میشود، عذاب طولانی میشود. خشم خدا طولانی میشود. وقتی در روایت داریم وقتی بینتان خراب میشود، بین شما و بچهتان، بین شما و پدر و مادرتان، بین شما و دوستتان، اینجا حضرت برای مردم میگوید بین مرد و زن، زود رابطه را درستش کنید یک جوری. نگذارید کش بیاید. قهر طولانی باعث میشود انسان از رحمت خدا خارج بشود. چند روز با هم حرف نمی زنند، خیلی وحشتناک است. یکی از چیزهایی که حرام است در قهر کردن، حرام در قهر کردن اینکه حرف نزنید با هم. یعنی مطلق قطع بشود. این کار قشنگی نیست. ممکن است آدم یک موقعی دلگیر بشود، سرو سنگین بشود اما سلام علیک، خداحافظی نمیدانم بعضی از کارها حرام است اصلاً انجام دادنش، جاتان را از هم جدا بکنید. این خیلی وحشتناک است. جایشان از هم جدا کنند. این حرامی هست که تحت هیچ عنوانی نباید اتفاق بیفتد. فردا قرار است برویم دادگاه طلاقم بگیرید، همان شب پیش هم باشید. این کار کار حرامی و غلطی هست. مرد از زن نباید جایشان را از هم جدا کنند.
می فرماید: خدا رحمت کند بندهای را که اصلاح کند بین خودش و همسرش. یعنی نگذارد جهنم ادامه پیدا بکند. هم زن هم مرد اگر این نوامیس را حفظ بکنند، زندگیشان خیلی با برکت می شود. یعنی کلام را حفظ بکنند، سلام علیکم را حفظ بکنند. حتی اگر دلخور هم هستند. جواب همدیگر را بدهند. بهخصوص در جمع خیلی رعایت بکنند این چیزها را.
«فَإِنَّ اللّهَ عز و جل قَد مَلَّکَهُ ناصِیَتَها وجَعَلَهُ القَیِّمَ عَلَیها» خداوند زمام اختیار زن را به دست مرد سپرده. لذا مرد باید خیلی تلاش بکند که رابطهاش با همسرش زیبا، قشنگ، خوب بماند و « وجَعَلَهُ القَیِّمَ عَلَیها» او را مرد را سرپرست زن قرار داده، قیم زن قرار داده. انسان با زیرمجموعه خودش، چه بچههایش، چه همسرش، رابطه اش نمی گذارد خراب بشود. باید حواسمان باشد یا حتی یک مدیر با کارکنانش، با زیرمجموعه خودش. آدمی که بنده خوب خداست یا مدیریت بلد است واقعاً آدم عاقلی هست، نمیگذارد در مجموعهای، یک هیئت هست، یک مسجد هست، یک مؤسسه هست، اعضای آنجا بینشان کدورت بماند. ممکن است کدورت ایجاد بشود یا اختلاف، اما نباید ماندگاری داشته باشد و طول بکشد. این مهم است. این را باید از بین برد. نمی گذارد زندگی ادامه پیدا بکند. موضوع بعدی چون طولانی هستش دیگر شروع نمیکنیم چون خیلی خیلی مهم است و کلیدی. بماند انشاءالله برای جلسه بعد و الحمدلله رب العالمین صلی الله علی محمد اللهم صل علی محمد.