ماه رمضان، ماه انسان

بحث مهندسی آرزوها را به پایان بردیم و یک جلسه تا قبل از ماه رمضان داریم. ماه رمضان ماه خدا و به تعبیری ماه انسان است و آنچه در دین وارد شده از هنجارها و ناهنجار، خوب و بد، واجب و مستحب و مباح و مکروه و گناه، همه با تعریف انسان سازگاری دارد و اگر شناخت درست و دقیق نداشته باشیم بسیاری از گزاره‌های دینی معنادار نیست. انسان موجودی ابدی است که دارای دو بعد شخصیتی است: یک بعد مادی و جنسی و یک بعد انسانی. بسیاری از افرادی که حتی مسلمان هستند وقتی با گزاره‌های دینی و آیات و روایات روبرو می‌شوند خیلی از آنها برایشان معنادار نیست، چون متوجه نیستند که این دستورات و آیات و روایات برای بخش حیوانی یا زن و مرد نیست، بلکه برای بخش انسانی ما آمده است و خداوند حقیقت انسان را در نظر گرفته است.

حیات ابدی و معنای دین

اگر حقیقت را نبینیم ماه مبارک رمضان و حج و جهاد و عبادات بی‌معنی است و زمانی که ما حیات ابدی برای انسان در نظر بگیریم دین معنادار می‌شود. اگر به جنین در رحم مادر نگاه کنید دائماً به او دستور داده می‌شود این کار را بکن و این کار را نکن تا قلب و دست و پا و چشم و پوست برایت تهیه شود. اگر جنین بپرسد چه ضرورتی دارد این کارها را انجام بدهم به او می‌گویند تو همیشه در اینجا زندگی نمی‌کنی و در مرحله جدید از حیات به آنها نیاز داری، آن وقت کارهایت معنا پیدا می‌کند.

دستورات دینی برای انسان

دستورهای دینی هم برای ما که در رحم دنیا هستیم همین طور است. وقتی می‌فرماید “کتب علیکم الصیام” و ما مخاطب روزه می‌شویم، روزه برای شما نوشته می‌شود. خیلی مسلمان داریم که روزه نمی‌گیرند و زیر بار روزه نمی‌روند، چون بخش حیوانی را می‌بینند. حجاب، خمس، زکات و قرآن برای انسان است. همه چیز مفهوم‌دار است و اگر در دین چیزی برای ما بی‌معنی است به خاطر این است که با گوش حیوانی می‌شنویم.

ماه رمضان، رحم رشد انسانی

ماه رمضان برای انسان است و لیله القدر آن بالاتر از هزار ماه است و این بستگی به لیاقت انسان دارد که چقدر استفاده می‌کند و چیزی که نصیب ایشان می‌شود برای بخش انسانی است. روزه حرکت ما را در رحم تسهیل می‌کند و ضعف و عقب‌ماندگی ما در رحم دنیا در ماه رمضان اصلاح می‌شود. در دنیا چند رحم خاص داریم مثل استاد که می‌تواند در ما تحولات ایجاد کند یا از رحم‌های مکانی استفاده کنیم مثل مشهد، مکه، کربلا و مدینه که باطن انسانی را بیدار می‌سازد. حالا می‌خواهیم از رحم ماه رمضان استفاده کنیم. ماه رمضان برای بخش انسانی است و نباید توقع حیوانیت داشت. مزاحمی که نمی‌گذارد ما رشد کنیم بدن ماست و نیازهای بدن ما. لذا خداوند می‌فرماید روزه بگیرید و مشغول بدن نباشید و نیازها را برای ما حرام می‌کند تا خیالمان راحت باشد که قرار نیست از سحر تا افطار به نیازهای بدن پاسخ بدهیم. پس باید بدانیم ضیافت در ماه رمضان برای بخش انسانی ماست. کسانی که به رمضان حیوانی نگاه می‌کنند از این ماه می‌ترسند و روزشماری می‌کنند تا تمام شود، اما کسانی که شوق ماه رمضان دارند حقیقتاً باطن انسانی دارند و چند روز زودتر به استقبال ماه مبارک می‌روند و بعد از عید فطر چند روز این ماه را بدرقه می‌کنند و انسان با این ماه انس می‌گیرد و خود را برای ضیافت آماده می‌کند. ضیافت مهمانی با صاحب‌خانه است و مهمانان ویژه و عیش و نوش معنوی است. برای مهمانی خدا باید ماه رجب و شعبان خودمان را آماده کنیم و از این رحم قدرتمند زمانی استفاده کنیم و تصور کنیم آخرین ماه رمضانی است که زنده هستیم و خودمان را از کارهای غیر ضروری فارغ کنیم و فرصت داشته باشیم که به عباداتمان برسیم.

تولد سالم در آخرت

برای اینکه با روح سالم و قلب سلیم در آخرت متولد بشویم باید ارکان آن را شناسایی کنیم. خارج شدن از ماه رمضان مثل تولد است. پس ما باید در این ماه اشتباهات، غفلت‌ها و گناهانمان را جبران کنیم. اگر جنین در رحم وقت بگذارد دست یا سر اضافه درست کند بعد از تولد گرفتار می‌شود. اگر حواسش باشد که چه چیزهایی را باید آماده کند تمام وقتش را می‌گذارد و اگر قرار است کار دیگری هم انجام دهد کارش جهت‌دار است و سالم متولد می‌شود. حضرت امام (ره) می‌فرمودند انسان گاهی وقت‌ها چند هزار سال در جهنم می‌ماند و تازه یادش می‌آید لا اله الا الله بگوید، چون در دنیا با این ذکر ارتباط نداشته است و از دنیا با خودش نبرده است. برای همین یک عده در قیامت می‌آیند و به مؤمنین می‌گویند شما نگاه کنید تا نورتان به ما برسد و ما بتوانیم مسیر را طی کنیم و به آنها گفته می‌شود بروید از دنیا نور بیاورید اینجا کسی به شما نور نمی‌دهد. پس اگر کسی با ضعف دین و توحید و ولایت از دنیا برود به راحتی نمی‌تواند جبران کند. باید در دنیا انس داشته باشیم و یکی شویم. در شب اول قبر سؤالات شفاهی نیست، بلکه آنچه در وجود ماست جواب می‌دهد و تکوینی است. نحوه ورود شما معلوم است که سالم متولد می‌شوید یا ضعیف. در همین دنیا می‌دانی که با پیامبر انس داری یا نه، با ولایت انس داری، با حجاب، با خمس، با زکات، با نماز و با جهاد و… جز ذات و باور و وجود ما قرار گرفته است یا نه.

ارتباط با قرآن و امام زمان (عج)

اگر قرآن می‌خوانیم چگونه بخوانیم؟ قرآن خواندن که غیر از ثواب سازندگی هم داشته باشد و قرآن ما را لعنت نکند و با قرآن دوست شویم. پس ما باید از کیفیت استفاده کنیم و ارتباط برقرار کنیم و لذت ببریم و بدانیم عبادت در شب قدر با شب‌های عادی فرق دارد و ضریب ثواب آن زیاد است و نسبت به گناه هم همینطور است، مثل شب جمعه که با شب‌های دیگر متفاوت است. و یک رحم خاص هست که اگر با آن ارتباط درست برقرار کنید سازندگی زیادی دارد و آن امام زمان (عج) است. ارتباط با مظهر خدا و ولی مطلق است. کسانی که نماز و روزه و حج و صدقه و انفاق انجام می‌دهند ولی ارتباطشان با امام زمان ضعیف است، بیمار متولد می‌شوند ولی اگر کسی در ارتباط قوی باشد و در بخش‌های دیگر ضعیف باشد رحم امام زمان بخش‌های دیگر را قوی می‌کند. ما باید از صبح تا شب در کارها با امام زمان ارتباط داشته باشیم و تلاش و فعالیتمان برای برطرف کردن موانع ظهور باشد و در نهضت انتظار شرکت کنیم.

دعای ماه رمضان و دغدغه‌های انسانی

برای همین در ماه رمضان دعایی هست که بعد از نمازها می‌خوانیم که گناهان گذشته و حال و آینده را می‌آمرزد: “اللهم ادخل علی اهل القبور السرور، اللهم اغن کل فقیر، اللهم اشبع کل جایع و…” با این دعا ذهن دعا کننده از خودش و حاجات خودش خارج می‌شود، از خواسته‌های طبیعی خارج می‌شود و در کنار امام زمان قرار می‌گیرد و از نگاه امام زمان به مردم دنیا نگاه می‌کند و به حقیقت انسانی‌اش برگشته است. ما از حقیقت روح محمدی خلق شدیم و مراحلی را طی کردیم از جبروت به ملکوت آمدیم و بعد ناسوت و بعد دنیا و حالا می‌خواهیم برگردیم به حقیقت اولیه خودمان. پس کسی که در ماه رمضان این دعا را می‌خواند جز دغدغه‌های اوست و تعارف نمی‌کند. وقتی دعا می‌خواند یعنی از دغدغه‌های طبیعی خودش خارج شده و دعا جز تمنا و آرزوهای اوست. “اللهم ادخل علی اهل القبور السرور” یعنی تعدادی آدم در این دنیا زندگی می‌کردند مثل پدر و مادر و خواهر و برادر و اقوام و بقیه مردم و الان در برزخ هستند و ممکن است غصه یا مشکلی در برزخ داشته باشند و دعا می‌کند که خدا آنها را شاد کند. اگر واقعاً می‌خواهی مرده‌ها شاد شوند برای آنها چکار کرده‌ای؟ با کسانی که از دنیا رفتند ارتباط داری؟ قرآن و فاتحه یا صدقه و رد مظالم می‌دهی یا کار خیری انجام دهی که آنان از عذاب نجات پیدا کنند؟ اگر خیراتی می‌دهید برای رفتگان همه را در نظر بگیرید. در عالم معنا ثواب کم نمی‌شود و به همه اندازه می‌رسد.

رفع فقر و آماده‌سازی برای ظهور

“اللهم اغن کل فقیر”: خدایا فقیرها را بی‌نیاز کن. انسان باید فکر فقرا هم باشد و در اموال باید حق مشخصی برای فقرا باشد نه اینکه از اضافه پول‌هایمان برای فقرا خرج کنیم. این خسیس بودن است چون اعتقاد نداریم که هر چه بیشتر بدهیم خدا هم به ما بیشتر می‌دهد. در ادامه دعا می‌گوییم گرسنه‌ها را سیر کن، عریان‌ها را بپوشان، قرض‌ها را ادا کن و این اتفاق‌ها در زمان ظهور امام زمان می‌افتد و تو با دعایی که می‌خوانی و تلاشی که می‌کنی در واقع شرایط ظهور را فراهم می‌کنی. کمک کردن به فقرا در همه دین‌ها هست. انسان می‌تواند بگوید من می‌خواهم فقر معنوی و علمی انسان‌ها را برطرف کنم. کتابی بخرم و هدیه کنم تا مردم مطالعه کنند. مردم را با امام زمان آشنا کنم. حضرت می‌فرمایند بالاترین بلاست که روح انسان فقیر باشد. ما کمک کنیم که همه از گناه و غفلت نجات پیدا کنند و هدایت شوند. و دعایی که هر شب باید خوانده شود دعای افتتاح است که به خدا می‌گوییم ما تمنا داریم که دولت کریمه امام زمان بیاید و اهل اسلام عزیز شوند و منافقان خوار و ذلیل شوند و ما را جز آدم‌هایی قرار بده که به طاعت تو دعوت می‌کنیم و در حکومت امام زمان رهبر باشیم و مردم را به راه تو راهنمایی کنیم و جز کسانی باشیم کمک کننده به دین تو باشیم و دین تو را گسترش دهیم و کسی را جای ما نگذار. اگر دعا خواسته قلبی شما باشد تأثیرگذار است و در عمل ما تحول ایجاد می‌کند و این یک مقام است که خدا به بنده‌اش نگاه کند و ببیند مثل او مهربان شده است و با روح انسانی همه را دوست دارد و می‌خواهد که بدها هم هدایت شوند.

اهمیت حج و انس با قرآن

از دعاهای دیگر ماه رمضان رفتن به حج است. اگر کسی بدون حج از دنیا برود مسلمان محشور نمی‌شود و قرآن هم باید در قیامت جزئی از وجود ما باشد و ما را لعنت نکند که در دنیا با قرآن دوست نبودیم و انس نداشتیم. هم قرآن بخوانیم و هم به ترجمه و تفسیر اهمیت بدهیم. از ظاهر قرآن شروع کنیم و به باطن آن برویم و هر روز این دعا را بخوانیم که خدایا اگر در ماه شعبان ما را نیامرزیده‌ای در این چند روزه مانده ما را بیامرز و ما را پاک وارد ماه رمضان کن و از خدا بخواهیم به ما طول عمر بدهد که ماه رمضان را درک کنیم.