أعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی أعدائهم أجمعین من الآن إلی قیام یوم الدین. بحث امروزمان باز در مورد شیر دادن به بچه هست و مسائل معنوی شیر دادن، اگر رسیدیم در مورد بعضی دیگر از مسائلی که باقیمانده در مورد مسائل غذایی و مسأله خود شیر، کافی بودنش، عدم کفایتش و مسأله از شیر گرفتن بچه هم مطالبی را عرض خواهیم کرد. در مورد شیر دادن عرض کردیم که اسلام سفارش زیادی کرده که برای بچه هیچ شیری بهتر از شیر مادر نیست هم از نبی اکرم و هم از امیرالمؤمنین (ع) در این زمینه حدیث داریم که سفارش کردند به اینکه بچهها شیر مادر را بخورند و هیچ شیری برای بچه بهتر از شیر مادرش نیست. قرآن کریم هم همینطور میفرماید: (وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ) مادرانی که میخواهند بچه‌شان را کامل شیر بدهند دو سال تمام بچه‌ها را شیر بدهند. یعنی زمان را مشخص میکند و میفرماید این شیر دادن دو سال باشد. گفتیم در بعضی از موارد استثناء شده و اجازه داده شده تا 21 ماه هم شیر بدهند و کمتر از دو سال، چند ماه جلوتر، اما حق بچه همان دو سال هست بیشتر نه و کمترش هم گفتم تا 21 ماه در شرایط خاصی. نبی اکرم (ص) میفرماید: (لَیسَ لِلصَبیِ لَبَنٌ خَیرٌ مِن لَبَنِ أمِّه) برای کودک هیچ شیری بهتر از شیر مادرش نیست که برای این کار خیلی ثواب زیادی ذکر شده. این روایت از نبی اکرم (ص) از وسائل الشیعه مضمون روایت این هست. هنگامی که یک مادری بچهاش را شیر میدهد برای هر باری که این فرزند سینه مادر را میمکد. خداوند تبارک و تعالی ثواب آزاد کردن یک بنده را که از اولاد حضرت اسماعیل(ع) باشد برای این مادر مینویسد، این کم نیست این چیز خیلی بزرگی هست دقت کنید که چقدر روی این مسأله نظر دارند و هنگامی که دوران شیرخوارگی به اتمام برسد تمام شود یک فرشته بزرگوار الهی دست به پهلوی مادر میزند. وقتی بچه از شیر گرفته شد دوران شیر دادن تمام شد این فرشته به مادر میگوید زندگی را از نو شروع کن که خداوند تبارک و تعالی همه گناهان گذشته تو را آمرزید در خود زایمان هم همین حدیث را داشتیم که وقتی مادر زایمانش تمام میشود گناهانش آمرزیده میشود، چرا این همه ثواب برایش ذکر کردند؟ برای اینکه شیر مادر خیلی برای بچه مهم است یعنی تشویق میکند مادران را که از این ثواب عظیم نگذرند و حتماً بچهشان را خودشان شیر بدهن.د این اهمیت شیر مادر هست که برایش این همه حدیث ذکر شده و با این درجات از ثواب ذکر شده که بچه اگر نخورد آسیبهای زیادی را خواهد دید چه از نظر مسائل مادی و جسمی چه از نظر مسائل عاطفی و روحی. نکتهای که هست اینکه نوع غذا و نوع شیر در فرزند تأثیر خیلی زیادی میگذارد در مورد نوع غذا ان شاء الله اگر رسیدیم آخر جلسه، اگر نشد جلسه آینده توضیح خواهم داد اما در مورد مسائل معنوی که مربوط به نوع شیر هست امروز مطالبی را عرض میکنم. نوع شیر یعنی خیلی از چیزها هست که در مادر و در پدر که به مادر منتقل میشود و بعداً به صورت شیر به بچه منتقل میشود اینها در کیفیت شیر و بعد روحیه خود بچه خیلی اثر میگذارد. بنابراین خیلی سفارش شده که بچه اولاً شیر مادرش را بخورد تا میتواند و اگر نشد خواستند برایش دایه انتخاب کنند یعنی بدهند کسی این را شیر بدهد خصوصیات دایه را خیلی ذکر کردند که دایه باید چه خصوصیات روانی، جسمانی و اخلاقی و معنوی داشته باشد در هر سه تا اسلام نظر دارد. چون شیر اثر میگذارد. بنابراین خصوصیات غذایی و ظاهری مادر و خصوصیات عاطفی خود مادر و خصوصیات اخلاقی و معنویاش هم در شیر مؤثر هست و این شیر هم در فرزند تأثیر میگذارد لذا خیلی به سازندگی سفارش شده که این سازندگیها تا میشود قبل از شیر دادن بچه شروع بشود گفتم اسلام زمان خیلی برایش مهم است به زمان را توجه زیادی میکند. لذا ما احادیث زیادی داریم در مورد شیر دادن و کیفیت و خصوصیات روحی شیردهنده چه میخواهد مادرش باشد چه دایه باشد که باید با یک حالت خاصی این قضیه باشد. چند روایت در این زمینه میخوانم از امام علی(ع) (أنظُرُوا مَن تُرضِعُ أولادَکُم فَإنَّ الوَلَدَ یَشِّبُ عَلَیه) میفرماید که ببینید چه کسی فرزند شما را شیر میدهد چون بچه بر اساس همان شیر بار میاید آن شیر هست که بچه را میسازد. این دو حرف هست وقتی به پسر مجردی حدیث را بدهی از آن این در میاید که وقتی خواستی زنی را انتخاب کنی یک کسی را انتخاب کن که بعداً که میخواهد به فرزند تو شیر بدهد خصوصیاتش روی بچه تو اثر میگذارد. صرف این نیست که شما فکر کنید یک دختری را انتخاب میکنید برای ازدواج میگویید خودم مسئولیتش را هر چه هست قبول میکنم، موضوع این هست که آن بچهای که میخواهد از این شیر بخورد حق دارد که از پستان زن خوبی شیر بخورد و شما حق ندارید برای بچه تصمیم بد بگیرید فردای قیامت یقه شما را خواهد گرفت. به دختر مجرد این را میدهید که چه مسئولیتی میاورد فردا میخواهید مادر بشوی و به بچه شیر بدهی و اگر خودسازی لازم را نکرده باشی قیامت باید جواب بدهی نسبت به شیری که میخواهی به بچه بدهی خودسازیهای اخلاقی، عاطفی، معنوی، جسمی مؤثر هست. بنابراین یک دختر مجرد میداند که روزی با شیر دادنش میخواهد تکلیف یک بچه یا چند بچه را مشخص بکند بنابراین حتماً باید به مسأله خودسازی اهتمام بورزد باز به دست یک مرد بدهی کسی که ازدواج کرده سعی میکند برای دوران بارداری همسرش و دورانی که همسرش میخواهد شیر بدهد طوری عمل بکند و مقدمات را طوری فراهم بکند از نظر مسائل مادی و عاطفی و معنوی که بهترین شیر به بچهاش برسد. پس چه کسی خیلی اهمیت دارد که چه کسی میخواهد شیر بدهد همه باید دقت کنند که به هر حال شیری که میخواهد به بچه برسد از یک جا و مصدر و منبع خوبی از این سه جهت یعنی جهات مادی، عاطفی و اخلاقی و معنوی برسد برای همین در مورد زنها مشخصاً ذکر شده کسانی که این خصوصیات خاص را دارند که الان برای شما میخوانم نگذارید به بچه شیر بدهند. حدیث بعدی باز از امیرالمؤمنین (ع) هست (تَخَیَّرُوا لِلرِّضاعَۀ کَما تَتَخَیَّرُونَ لِلنِّکاح فَإنَّ الرِّضاعَۀ یُغَیِّرُ طِباعَۀ) میفرماید همانطور که در مسأله ازدواج گزینش میکنید در مسأله شیر دادن هم گزینش داشته باشید بهترین کس را برای شیر دادن فرزندتان انتخاب کنید.@ قدیمها بعضی از خانمها نمیتوانستند شیر بدهند به دلائلی شیرشان کم بود یا بچه یتیم میشد یا به هر علت دیگری نمیتوانستند شیر مادر به بچه بدهند باید انتخاب دایه میکردند لذا میفرماید (تَخَیَّرُوا) گزینش بکنید که چه کسی میخواهد بچه شما را شیر بدهد.@ اما اگر به دختر و پسر مجرد این حدیث را بدهید چطوری باید تخیر بکند؟ تخیر اینجا یعنی چی؟ پسر یعنی یک دختر خوب را انتخاب کند برای شیر دادن به بچهاش و خود دختر باید خودسازی بکند برای اینکه فردا میخواهد مادر بشود.@ بعد حضرت توضیح میفرماید (فَإنَّ الرِّضاعَۀ یُغَیِّرُ طِباعَۀ) شیر طبایع را عوض میکند یعنی روحیات را تغییر میدهد همانطور که غذا هم همینطور هست یکی از بزرگان میگوید که من یک مقدار وضعیت معنویام به هم ریخت میدیدم که حال معنوی ندارم خیلی عجز و گریه و لابه کردم که این حال معنوی به من برگردد.@ در خواب به من گفتن کسی که خرمای حرام بخورد نباید انتظار داشته باشد که روحیاتش خوب باشد گفت بعداً یادم افتاد که یک روز که رفتم خرما بخرم مغازهدار یک مقدار خرما کشید به من داد من بدون اینکه مغازهدار متوجه بشود یک خرما را با یک خرمای دیگر عوض کردم.@ یک خرمای بهتر و رسیدهتر را گذاشتم و یک خرمای کال و نرسیده را آنجا گذاشتم بدون اجازه او عوض کردم و همان خرما کار خودش را کرد. لذا غذا خیلی اثر دارد هم در بزرگ و هم در فرزند که چه غذایی میخوریم روی روحیات انسان اثر میگذارد نماز صبح قضا میشود حال معنوی ندارد با قرآن نمیتواند انس بگیرد.@ از قرآن خواندن لذت نمیبرد از دعا خواندن لذت نمیبرد از معنویت و مسائل الهی لذت نمیبرد روضه برایش میخوانند گریهاش نمیگیرد ماهها و هفتهها میگذرد میبینی طرف یک روضه هم نشنیده ککش هم نمیگزد یا بشنود هیچ تأثیر خاصی رویش ندارد از نمازش هیچ لذتی نمیبرد حضور قلبی نمیتواند داشته باشد اشکی ندارد معنویتی ندارد خودسازی نمیتواند بکند.@ چون غذای آلوده میخورد بیدقتی در غذا هست بچه هم همینطور، بچه هم میفرماید انتخاب کنید چون شیر طبایع را میسازد یک موقع خدای نکرده زهر و کوفت و آتش و قساوت و بیمعنویتی و دوری از خدا به بچهها ندهیم اینها اثر میگذارد همه اینها تأثیرگذار هست حالا بعد در این قضیه حلال و حرام توضیح بیشتر خواهم داد.@ در مورد مسائل ظاهری امام باقر(ع) میفرماید(إستَرضِع لِوَلَدِکَ بِلَبَنِ الحِسان وَ إیّاکَ وَ القِباحَ فَإنَّ اللَّبَنَ قَد أیُعدی) این احادیث از میزان الحکمه جلد پنجم میخوانم، میفرماید که برای شیر دادن کودک خود دایه خوبروی استخدام کن و از دایههای زشتروی دوری کن زیرا شیر سرایت میکند یعنی اثر میگذارد یک نوع غذا در قیافه اثر میگذارد.@ مثلاً خانمی و آقایی که میخواهد انعقاد نطفه کنند میگویند غذاهایی که پیاز و سیر و ترشی دارد نخورید بِه و سیب بخورید این غذا روی قیافه اثر دارد شیر هم همینطور اثر میگذارد. حدیث بعدی از امام باقر(ع) هست(عَلَیکُم بِالوِضّاعِ مِنَ الزُّعُورَۀِ فَإنَّ اللَّبَنَ یُعدی) یعنی دایههایی را انتخاب کنید که خانمهای پاکیزهای باشند.@ بعد خودش توضیح داده پاکیزه یعنی چه، میفرماید دنبال دایههای پاکیزه باشید چون شیر اثر میگذارد یک نوع ترجمه دیگری که بعضی از علما کردند در مورد این حدیث گفتن کسانی که وضو میگیرند خانمهایی که اهل وضو هستند باوضو شیر میدهند خیلی مؤثر هست.@ خدا رحمت کند شهید بهشتی را مادرشان میفرمودند که من با وضو به ایشان شیر دادم یک بچه اینطوری تربیت شده مرحوم شیخ انصاری (ره) آن عظمتی که دارد مادرش می‌فرمود من حتی شبها از خواب بیدار میشدم هم بدون وضو شیر دهان بچه نمیگذاشتم میرفتم وضو میگرفتم میامدم به بچه شیر میدادم این خیلی اثر دارد.@ درست است کار سختی هست که هر بار کسی وضو بگیرد اما خیلی اثرگذار هست طهارت وضو چون وضو نور هست (الوضوء نورٌ) مادری که وضو میگیرد نورانیتی در او ایجاد میشود که در شیرش اثر میگذارد و چه بسا این نورانیت کسالتها، کدورتها، آلودگیها را از بین میبرد و باعث میشود یک شیر پاکیزه و مؤثری به بچه داده بشود انسان با زحمت:@

با زحمت و همت کردن اینکه یک نفر عادت کند خودش را اینطور تربیت کند ملکهاش بشود که وسواس داشته باشد که شما چطور اگر یک مادر سینهاش آلوده باشد به بچهاش شیر نمیدهد اگر بچه دارد گریه میکند میخواهید با پستانک و شیشه به او شیر بدهید اگر سرشیر آلوده باشد همینطوری در دهانش میگذارید.@ میگویید بچه بخورد معطل نشود یا نه میروید سر شیشه را میشویید ولو بچه هم یکذره گریه بکند میدوید سر شیشه را میشویید تا به بچه شیر بدهی به جای این کار آدم وضو بگیرد خیلی کار سختی نیست ولی اثر زیادی دارد.@ اثرش این میشود که بچهای به تو خدا خواهد داد که این بچه هر چقدر عظمت داشته باشد کار خیر انجام بدهد به خودت برمیگردد یعنی تو داری یک کسی را شاید بهتر از خودت تولید میکنی بعد کارهای بزرگی انجام میدهی و همه این کارهای بزرگ که تو در آن مؤثر بودی و فرزندت میکرد همه میاید در قبر و قیامت برای تو خواهد آمد.@ یک سرمایهگذاری بسیار پرسود و ابدی، لذا خیلی مؤثر است که هم آقایان خانمهایشان را برای این کار تشویق کنند و خود خانمها همت داشته باشند برای این کار و تنبلی نکنند هر باری که ما بدون وضو شیر ندهیم اثر دارد و هر باری که شیر بدهیم یک اثر دیگری خواهد داشت بنابراین حیف است از این اثر بگذریم.@ کاری است کم زحمت، نه اینکه زحمت ندارد ولی بسیار پرنتیجه و نتایج بسیار درخشانی خواهد داشت شما فکر کنید یک مادری که دو سالی بچه در دست او کاملاً تسلیم هست با وضو شیر بدهد این بچه بعداً که سه سال، چهار سال، پنج سالش، شش سالش میشود بالاتر، زحمت تربیت کمتری باید بکشی چون آن نورانیت کار خودش را کرده.@ بعداً میخواهی حرص و جوش بخوری که بچهام چرا نماز نمیخواند بچهام چرا کار گناه میکند بچهام چرا رغبتی به مسائل دینی ندارد همه اینها را با همان وضو برایش بگذار بعداً کمتر حرف میزنی و حرص و جوش میخوری کمتر تحمل مشقت تربیت را باید بکنی.@ چون خودت او را شکل دادی در دوران بارداری به آن صورت با آن مراقبتهایی که قبلاً عرض کردیم در دوران شیرخوارگی هم به آن صورت، این بچه تسلیم شماست در دوران بارداری تسلیم شماست در دوران شیرخوارگی تسلیم شماست از خودش مقاومت ندارد و شما بسیار میتوانید روی این کار کنید.@ نگویید ما نقاشی بلد نیستیم نمیتوانیم خوب نقاشی بکنیم این بهترین نوع نقاشی هست بهترین تصویرگری هست همین شیر دادن با وضو خیلی مؤثر است یک کار ساده است یعنی یک وضو گرفتن هست اما این وضو گرفتن در همه جهات تربیتی تأثیرگذار هست.@ بعداً باید تربیت را انسان دانهدانه به بچهاش یاد بدهد خیلی از مسائل را تکتک آموزش بدهد ولی این شیر دادن با وضو خیلی از جهات را خودبهخود به صورت کلی میسازد بسیاری از جهات را تأمین خواهد کرد.@ یا مثلاً مادری که موقع وضو بسم الله الرحمن الرحیم بگوید میخواهد شیر را بگذارد عادت بکند یک چند روزی که این کار را انجام بدهد ملکهاش میشود خودش هم یادش نباشد خودبهخود این کار را میکند.@ شما قدیمیها را نگاه کنید به محض اینکه آب میخورند خودشان هم که یادشان نباشد میگویند السلام علیک یا أباعبدالله لعنت بر یزید، بچههای کوچک من یادم هست مثلاً رسم است وقتی عرف میشود آدم اینها را یاد میگیرد.@ ما مثلاً در زمان طاغوت بودیم 14 ـ 15 سال اول زندگیمان در آن دوران بود با آن وضع فرهنگی بدی که زمان طاغوت داشت ولی به ما یاد دادند که آب میخورید بگویید لعنت بر یزید، بچه کوچک میگفت لعنت بر یزید، آدمهایی بودند چون از خانواده یاد گرفته بودند نماز هم نمیخواند از نظر اخلاقی خوب نبود ولی چون به این مسأله تربیت شده بود آب را که میخورد میگفت لعنت بر یزید، این اثر میگذارد.@ یک مدتی مادر تلقین بکند مراقبت بکند اصلاً چشمش به پستانش که میخورد خودبهخود انسان شرطی میشود چشمش به پستانش میخورد بگوید بسم الله الرحمن الرحیم، انسان توجه بکند خود این لفظ اثرگذار هست.@ بله معنایش اگر باشد که انسان توجه داشته باشد که یاد کند دقیقاً خدا را وقتی میخواهد بسم الله الرحمن الرحیم بگوید آن یک اثر دیگری دارد ولی به هر حال ما به این ذکر از نظر زبانی احتیاج داریم اینها خیلی خوب هست.@ مثل اینکه افراد تا چشمشان به آب میخورد میخواهید وضو بگیرید خیلی وقتها شما میخواهید وضو بگیرید چشمتان به آب میخورد چون عادت کردید که هر وقت چشمتان به آب میخورد بگویید(الحَمدُ لله الذّی جَعَلَ الماءَ طَهُوراً) شروع میکنید اصلاً خودبهخود آب را که به صورتت میزنی میگویی(اَللّهُمَّ بَیِّض وَجهی) خدایا صورت من را چهره من را در روز قیامت روسفید کن.@ به محض اینکه آب میخواهی روی دست راستت بریزی چون دیگر انسان شرطی شده خودبهخود میگوید(اَللّهُمَّ أعطِنی کِتابی بِیَمینی) خدایا نامه اعمال من را به دست راستم بده یک مدتی تمرین کنید بعد این شکلها ذهن شما را اگر همراهش نباشد میاورد اگر همراهش باشد و شرطی شدن مؤثر نباشد حضور خود آدم باشد خیلی بهتر هست اما اینها عادتهای خیلی خوبی هست که انسان داشته باشد.@ از نظر معنوی مؤثر هست ذکر گفتن، بسم الله الرحمن الرحیم بگوید اما ذکر هم بگوید مثلاً صلوات بفرستد موقعی که این کار را انجام میدهد این هم همینطور انسان میتواند خودش را شرطی بکند موقعی که عادت کند بچه که به او میچسبد.@ شما چطور یک موقعهایی هست که آدم نماز میخواند یاد گرفتیم که وقتی سر نماز رفتیم روی سجاده بایستیم بگوییم الله اکبر بسم الله الرحمن الرحیم سوره حمد را بخوانیم ممکن است یک نفر هیچ حضور قلبی هم از اول نماز تا آخر نماز نداشته باشد.@ اما این حالتها خودبهخود او را به ذکرهای خاصی وادار میکند یعنی وقتی خم میشود به رکوع همین ذکر را میگوید، نمیگوید سبحان رب الأعلی و بحمده، برای خم شدن میگوید سبحان ربی العظیم و بحمده، درست میگوید یک کسی یاد بگیرد تمرین بکند.@ یک خانمی وقتی که پستانش در دهان یک بچه هست خودبهخود ذکر بگوید این ذکر ظاهری ذکر باطنی هم میاورد یواشیواش حضور قلب هم میاورد و مؤثر هست یکی از مهمترین ذکرها استغفار هست.@ چون یک مادری قبل از اینکه پستانش را به دهان بچه بگذارد چند بار استغفار کند انگار از آلودگی که دارد و اگر با این آلودگی پستان به دهان بچه بگذارد به بچه یک شکل خاصی میدهد خودش را پاک کرده کأنه خودش را پاکیزه کرده حالا میخواهد شیر بدهد.@ یک مادری که چندین گناه کرده غیبت کرده دروغ گفته نگاه ناروا کرده چیز ناروا شنیده خیال ناروا به ذهنش رفته سوءظنی داشته حالا میخواهد شیر دهان بچهاش بگذارد قبلش چند بار توبه کند استغفار کند مؤثر هست.@ ما انسانهای بزرگ مثل نبی اکرم، ما که از نبی اکرم(ص) که بزرگتر نداریم لطیفتر و پاکتر از او نداریم که میفرماید(إنَّهُ لَیُغانُ عَلی قَلبی) گاهی وقتها روی قلب من یک پردهای مینشیند(فَأستَغفِرُ اللهَ سَبعینَ مَرَّۀ) یا(مأئۀ مرۀ) هم داریم که من 70 مرتبه یا 100 مرتبه استغفار میکنم در روز چون ارتباطاتی که دارم یک موقعهایی قلب من را کدر میکند یک پرده نازکی روی قلبم مینشیند.@ یک مقدار آن آمادگی و طراوت قلبم را از من میگیرد استغفار میکنم یک کسی مثل پیغمبر 70 مرتبه 100 مرتبه استغفار میکند که قلبش تازگیاش را حفظ بکند ما که جای خود دارد ما که باید بیشتر در روز استغفار بکنیم.@ حالا یک مادری استغفار بکند قبل از اینکه شیر دهان بچه بگذارد استغفار کند یا وقتی دارد شیر میدهد استغفار کند و توبه کند خودش را پاک بکند این پردهها را بردارد از روی قلبش، خواهناخواه انسان یک آلودگیهایی در طول روز پیدا خواهد کرد.@ یک فکر باطلی، غیبت شنیدنی، غیبت کردنی خدای نکرده یا چیزهایی از این قبیل، اینها اثر میگذارد ذکر بگوید از چیزهایی که خیلی مؤثر است اینکه ذکر بگوید ذکر شنیدن هم خیلی مؤثر است ما یکی از توصیههایی که میکنیم در دوران بارداری این هست که مادر چیزهای خوبی را بشنود.@ مثلاً قدیمها میگفتند این مادرش وقتی میخواسته پستان دهانش بگذارد مثلاً گریه میکرده برای امام حسین، روضه میخواندند در حینی که روضه میخوانده و گریه میکرده این بچه را شیر میداده بچه ولایتی بار آمده بچه با طراوت قلبی بار آمده این خیلی مؤثر است.@ حالا یک مادری روضه بشنود یا روضه بخواند یا حرفهای قشنگی مثلاً قرآن بشنود این قرائت قرآن خیلی مؤثر است بعداً در تربیت سال اول و دوم توضیح خواهیم داد یک مادری که دارد شیر میدهد حالا شیر هم ندهد در سال اول بچه خواب است مؤثر هست قرآن بشنود.@ ولی در حین شیر دادن مادر بشنود خود بچه هم بشنود خیلی اثر میگذارد نوای قرآن، نوای روضه و حرفهای قشنگ اینها همه اثر میگذارد بچه خودش دارد میشنود یک اثری میبرد مادر هم که دارد به او شیر میدهد میشنود یک اثر دیگری خواهد گذاشت و در واقع دو قبضه خواهد شد مؤکد خواهد شد.@ اثرگذار خواهد شد و این خیلی هم خوب است که مادر چیزهای خوبی را بشنود وقتی دارد شیر به بچه میدهد از نظر خصوصیات اخلاقی عرض کنم(تَوَقَو عَلی أولادِکُم لَبَنَ البَقیِّۀ مِنَ النِّساء وَ المَجنُونَ فَإنَّ اللَّبَنَ یُعدی).@ همه این را آخرش دارند که شیر سرایت میکند بچههایتان را از خوردن شیر زنهای بدکاره و همچنین دیوانه دور نگه دارید چون شیر اثر میگذارد باز دو خصوصیت ذکر میکند یکی فحشا که مادری اهل فحشا باشد.@ حالا یک مادری به جای استغفار و وضو حرفهای رکیک بزند موسیقی حرام در خانه گوش بکند غیبت بکند فیلمهای مبتذل نگاه بکند صحنههای بد نگاه کند معلوم است که چه جنایتی در حق این بچه دارد میکند مادری که فکرش جاهای باطل میرود این خیلی اثرگذار است.@ لذا میفرماید زنهایی که بدکاره هستند نگذارید بچهتان را شیر بدهند اینها مؤثر است ولو برای چند دقیقه، شما یک موقعی دقت بکنید بچهتان را اگر جای مظان این هست که ممکن است کسی پستانش را دهان بچه بگذارد آنجا نروید فرض کنید یک خانمی هست خودساخته و خوب، یک خواهری دارد که این بدجنس و بداخلاق و گناهکار است.@ حالا میگوید خواهرزادهام است گریه کرده من هم چند دقیقهای او را شیر بدهم همان چند دقیقه شیر اثر میگذارد ما داشتیم بعضی از بزرگان که حال معنویشان در یک دقایقی از روز یا ساعاتی از روز بد میشده آن نشاطی که همیشه داشتند در آن دقایق و ساعات نداشتند.@ بعداً تحقیق کردند دیدند که به مدت چند دقیقه شیر یک زنی را خوردند که دشمن اهل بیت بودند ناصبی بوده به اهل بیت فحش میداده همان چند دقیقه اثرگذار هست اینها خیلی مهم است یا فرض بفرمایید اتفاق میافتد خانمی وضع حمل کرده با سزارین، طبیعی نزائیده و خودش هم به خاطر شدت جراحت و ضعف نمیتواند شیر بدهد.@ دو سه روز اول به بچه باید شیر داده بشود بچه را مرخص میکنند پدر حالا باید یک کسی را انتخاب بکند که به بچهاش شیر بدهد گفتم هر چقدر زمان به تولد نزدیکتر باشد اثرش بیشتر هست دو سه روز اول میخواهد شیر بخورد.@ درست موقعی که میخواهد غذا بخورد انسان میخواهد دایه انتخاب بکند باید حواسش باشد که چه کسی دارد به این بچه شیر میدهد مثلاً یک زن وسواسی به بچه شیر بدهد روی بچه اثر میگذارد یک زن ترسو با هیجانات خیلی بد یا اخلاقیات بد سه چهار روزی به بچه شیر بدهد تا مادرش بیاید اثرگذار هست.@ دایه گرفتن که فقط مال 1000 سال پیش و 1400 سال پیش نبوده الان هم پیش میاید در مهمانی هست حواست نیست یک کسی میخواهد بچهات را شیر بدهد نگذارید شیر بدهد مگر اینکه بدانید آدم خوبی هست بهتر از شماست.@ اما حالا بگذار ببینم سینه من را میگیرد یا نمیگیرد از این امتحانها میکنند میبینی پنج تا زن به بچه شیر دادند اثر میگذارد نگذارید از این امتحانات هم نمیخواهد بکنید انسان مراقبت بکند که خلقیات اثر دارد ما داریم یک لقمه حرام اثر دارد.@ حالا بچه شما از یک زنی که حرامخوار هست شوهرش خمس نمیدهد وجوهات نمیپردازد لقمهشان لقمه مناسبی نیست خلقش خلق مناسبی نیست روحیهاش روحیه مناسبی نیست یک بار سینه این زن را بمیکد همان یک بار مکیدن هم تاریکی خاص خودش را خواهد آورد.@ یعنی شما حق ندارید اگر یکبار به بچه غذای آلوده بدهید ولو یک لقمه احساس گناه میکند همان یکبار هم که این کار را بکنید از نظر معنوی هم یکبار که اجازه بدهید شیر یک زنی را که مناسب نیست از نظر خلقیات و روحیات و معنویت بمیکد همان مقدار گناه کردید و به بچه ظلم شده بچه حق دارد که از جای خوبی غذا بخورد.@ حدیث بعدی باز از امیرالمؤمنین(ع) هست(لا تَستَرضِعُ الحَمقاء فَإنَّ اللَّبَنَ یَقلِبُ الطِباعَ) اینجا کلمه یقلب را آورده آنجا داریم(یغیر الطباع) طبیعت و روحیات را تغییر میدهد.@ اینجا میگوید(یقلب) میفرماید مواظب باشید زنهای احمق به بچههای شما شیر ندهند زنهایی که آدمهای نادان و سفیهی هستند آدمهای احمقی هستند کمخرد هستند یک همچین زنانی بچههای شما را شیر ندهند، چرا؟ چون شیر غلبه میکند بر طبیعت، غذا غلبه میکند بر طبیعت و روحیه را عوض خواهد کرد.@ باز از نبی اکرم(ص) هست(لا تَستَرضِعُ الحَمقاءَ وَ لَلأمشاءَ فَإنَّ اللَّبَنَ یُعدّی) باز همان حدیث تکرار میشود شیر سرایت میکند اثر میگذارد میفرماید بچههایتان را به زنان کمخرد و احمق ندهید که شیر بدهند و همچنین زنانی که چشمشان معیوب است آبریزش دارند.@ امشاء یعنی زنی که چشمش آبریزش دارد از نظر چشم مریض هست بچهتان را شیر ندهند اینها نکاتی هست که طب باید به آنها برسد از نظر علمی الان شاید خیلی مهم نباشد که مادری چشمش آبریزش دارد روی شیرش اثر میگذارد.@ ولی طب امروز خیلی از این مسائل را ثابت کرده مثلاً میگویند مادر در دوران بارداری دارو مصرف نکند دارو اثرگذار است یا موقعی که شیر میدهد بعضی از داروها را مصرف نکند حالا این یک دارویی هست که از بیرون میاید خودش وقتی ابتلا داشته باشد این اثرش حتماً بیشتر خواهد بود.@ باز گاهی وقتها بوده در زنها کسانی را پیدا میکردند موقعی اینطور بوده زیاد مشکل پیش میامده قدیمها اینطور بوده برعکس الان که مثلاً یک زن مسلمان خوبی پیدا نمیشده که به بچه شیر بدهد مجبور بودند بچهها را ببرند بدهند زنهای یهودی یا مسیحی شیر بدهند.@ امام باقر(ع) میفرماید که(لَبَنٌ یَهودِیَّۀِ وَ النَّصرانِیَۀِ وَ المَجُوسِیَّۀِ أحَبُّ إلَیَّ مِن لَبَنِ وَلَدِ الزِّنا) شیر یک زن یهودی و مسیحی و مجوسی ترجیح میدهم آنها را بر شیر زنی که خودش زنازاده باشد این اثر را دقت کنید.@ باز از امام کاظم(ع) سؤال کردند یک خانمی زنا کرده و بچهای را متولد شده در اثر این زنا باردار شده حالا این بچه برای دایهگی خوب هست که بگذاریم بچه را شیر بدهد میفرماید نه شیر خودش خوب هست و نه شیر دختری که از این زن متولد شده.@ یعنی همان دختری که خودش زنازاده هست و در میان این اقسامی که گفته شد میفرماید که(لا تَستَرضِعُوا لِلصَّبِیَۀ المَجُوسِیَّۀَ وَ استَرضِع لَهُ الیَهُودِیَۀَ وَ النَّصرانِیَّۀَ وَ لا یَشرَبنَ الخَمرَ وَ یُمنَعنَ مِن ذلِک) میفرماید در میان زن مسیحی، یهودی، مجوسی کدامشان بهتر است؟ میگوید به یهودیها و مسیحیها بدهید شیر بدهند اما به مجوسیها ندهید شیر بدهند.@ و بعد در مورد یهودی و مسیحی میفرماید که اینها مشروط به این هست که زن یهودی و مسیحی اهل خوردن شراب نباشند و از این کار در مدتی که دارند شیر میدهند بازداشته بشوند اینها خیلی تأثیرگذار هست تا اینجاها آمده لذا فرض کنید یک زن یهودی که مشروبخوار هست بچهاش را شیر بدهد با یک زن یهودی که مشروب نمیخورد شیر میدهد محصول فرق میکند.@ پس این نکته را از مجموع روایاتی که خواندیم این نتیجه را میگیریم که اولاً نوع شیر تأثیرگذار هست مثل غذا، غذای فاسد وقتی مادر بخورد شیر فاسد میدهد شیر فاسد بدن بچه را مریض میکند حالا مادری روحیه فاسدی داشته باشد بیتقوا باشد بیتوجه به واجبات باشد بچه هم بیتوجه به واجبات بار میاید گناهکار باشد بچه گناهکار بار میاید.@ مادری اهل واجبات باشد رعایت واجبات را بکند بچه مقید به واجبات بار میاید مادری مستحبات را رعایت بکند بچه اهل مستحبات بار میاید توانایی روحیاش ظرفیتش بالا میرود برای مستحبات مستحبپذیرتر هست خیلی راحت میتواند این کار را انجام بدهد مادری اهل حرام باشد به بچه شیر بدهد بچه اهل حرام میشود.@ این تأثیرات را دارد فکرهای بد بکند موقع شیر دادن یا اصلاً روحیاتش با فکرهای بد سازگاری دارد این بچه هم این گرفتاری را خواهد داشت اهل غفلت از خداوند تبارک و تعالی است بچه هم شکل اینطوری میگیرد و غافل میشود.@ یکی از مسائلی که خیلی به آن سفارش شده این هست که مادر دچار هیجانات منفی نباشد هیجان خیلی اثر دارد هم از نظر مادی، در دوران بارداری توضیح دادم که هیجانات چه تأثیری دارد خیلی از بیماریهایی که آنجا هست همینجا هم در شیر خوردن وقتی با هیجانات منفی توأم باشد اثر دارد.@ گفتم بچه ممکن است فلج بشود، بینشاط بشود، مضطرب بار بیاید، تشنجی بشود، بعضی از مادرها شکایت میکنند که بچه ما اینطوری هستند حرصی هستند تشنجی هستند ناخنشان را گاز میگیرند ناخنخوری میکنند یا مسائلی از این قبیل، بچه کم استعداد بار میاید.@ وقتی هیجان زیاد هست باید مادر روی خودش کنترل داشته باشد کار بکند ببینید اینها همه میرساند که یک زن و مرد واقعاً باید زحمت بکشند و کار کنند زندگی کار راحتی نیست با جهالت و بیخیالی نمیشود زندگی کرد باید سرمایهگذاری کرد و برای این قضیه واقعاً وقت گذاشت مرد باید نوعی از سازندگیهایی را که یک زن احتیاج دارد به او بدهد.@ زن غذای طیب و طاهر و پاک میخواهد باید مرد لقمه حلال به همسرش بدهد لقمه حرام بدهد روی شیر و بچهاش اثر میگذارد قیامت هم باید خودش هم جواب زنش و هم جواب بچهاش را بدهد یک شغل مناسبی انتخاب کند غذای حلالی بیاورد.@ خدای نکرده از کارش دزدی نکند با وجدان کاری کار کند و خرید و فروشها و بده و بستانهایی که انجام میدهد دقت بکند که این حلال باشد همینطوری هر شغلی را انتخاب نکند هر کاری را انتخاب نکند سراغ هر سودی نرود اینها اثرگذار هست زیادهروی نکند.@ به هر حال این پدر هست که موظف هست در لقمهای که تهیه میکند خیلی دقت بکند در ایجاد سلامت مادر همینطور مواد کافی و لازم را به زن برساند مواد عاطفی خیلی مهم است از نظر عاطفی دقت بکند که زن آرامش داشته باشد هیجانات بد در زن ایجاد نکند اگر هیجانات بدی هست را فروکش بکند پایین بیاورد و ساکت بکند تا وقتی میخواهد شیر بدهد بچه خراب از کار در نیاید شیر باهیجان را نخورد.@ هیجانات خیلی اثرات منفی دارند و از نظر معنوی خوراک لازم را تهیه کند برای یک زن در دوران بارداری آنچه که نیاز هست از نظر معنوی تهیه بکند رفتن در جایی هست تهیه امکاناتی که زن بتواند معنویت خودش را تأمین بکند اینها جزء وظائف مرد هست.@ وقتی میگوییم زن فکر نکنیم که همه اینها گردن زن هست خیلی از خانمها هستند که بسیار خانمهای خوب و باظرفیت و قابلیت خیلی زیاد اما شوهرانشان آنچه را که باید تهیه کنند نمیکنند دزدی میکنند.@ لقمه حرام میاورند کمکاری میکنند بینظمی میکنند از نظر عاطفی و معنوی زن را تغذیه نمیکنند آنوقت محصول یک محصول خوبی از کار در نمیاید و بعد آینه دق انسان میشود جلوی انسان مینشیند و این بچه آدم را دق میدهد دقت نمیکند که خودش مقصر بوده و خودشان اینها بیتوجهی کردند و بچه را به این شکل درآوردند.@ هیجانات منفی پیری زودرس میاورد و باید دقت کنیم که این تعادل و نشاط حفظ شود برای نشاط هم که الان فرصت نداریم راجع به این قضیه صحبت بکنیم یک دستورالعملهای دیگری دارد که انسان چکار بکند که نشاطش حفظ شود.@ رأس همه اضطرابها و بینشاطیها مثل رأس همه گناهان حب دنیاست علاقه به دنیا، دنیادوستی و طبیعتگرایی برای انسان هیجانات منفی زیادی ایجاد میکند اضطراب زیادی میاورد وقتی انسان قید دنیا را زد خیلی نشاط به او دست میدهد حرص و جوش خوردنها منشأ بسیاریاش مسائل مادی هست.@ انسان باید از این قضایا بکَند یعنی دندان طمع را از مسائل مادی بکَند تا راحت بشود و الا اگر تنگنظر باشد روحش کوچک و ضعیف باشد مثل قبر کافر باشد در هر چیزی به اضطراب در میاید با کوچکترین چیزی به هیجان میاید ناراحت میشود گریه میکند اضطراب او را میگیرد سر هر چیز بیخودی.@ نتواند حقوق الهی را خوب درک بکند وظائف شرعی را خوب درک بکند سعه صدر پیدا نکرده باشد با تقوا، فاسد میشود زود روحیهاش خراب میشود زود به اضطراب میافتد تقوا آرامش و شجاعت میاورد بیتقوایی اضطراب و هیجانات زیادی را برای انسان میاورد.@ هیجاناتی که هر کدامشان هم در دنیا اثر دارند هم در قبر اثر دارند فرصت ندارم در این باره صحبت کنم در جلسات و موضوعات دیگری در این باره صحبتهایی شده که انسان چکار کند که غم و غصه نخورد چه اصولی را رعایت بکند که نشاطش همیشه حفظ بشود به هر حال باید این نشاط را حفظ کرد.@ اگر به خاطر خودت هم نمیتوانی باید به خاطر بچه که بعداً یقه تو را خواهد گرفت و از تو بازخواست خواهد کرد نشاط را هر طوری هست برای خودت تهیه بکنی ببینید یک موقع میگویند شما اگر هیجانی بشوید سکته میکنید.@ این قلب ضعیف شده اگر هیجانی بشوید سکته میکنید بگویند شما هیجان برایت خوب نیست به محض اینکه عصبانی بشوی ممکن است سکته بکنی و بمیری حالا یک نفر مجبور است یک کاری بکند که عصبانی نشود چون این عصبانیت رویش اثر میگذارد.@ حالا اگر ما بفهمیم که هر بار اضطراب، عصبانیت، کجخلق شدن و غر زدن یک فشار قبر طولانی برای ما خواهد آورد شاید به اندازه همه عمر دنیا هر بار عصبانیت عذاب قبر برای انسان بیاورد بداند که نباید عصبانی بشود چون برایش کوفت خیلی بدی هست هر بارش تغییر چهره قیامتی و برزخی به انسان میدهد.@ انسان حواسش هست که نشود به یک چیزهایی دل نمیبندد حالا یک کسی زیادتر خورد آی چرا اینقدر خورد چرا به مادرت کمک کردی چرا به خواهرت کمک کردی چرا به همسایه دادی چرا ندادی چرا به من اینطوری کردی هر بار گیر بخواهد بدهد حرص میشود.@ میدانی که هر بار اینطوری بکنی سکته ممکن است بکند میبینی که بیخیال میشود نسبت به کارهای شوهر بیخیال میشود میگوید من اگر بخواهم حرص و جوش این را بخورم خودم میافتم میمیرم انسان بفهمد هر بار عصبانیت برایش فشار قبر بسیار طولانی و دردناکی را خواهد آورد همینطوری هم هست.@ در بحث معاد ده جلسه ما درباره غضب صحبت کردیم که چه چهره منفی به انسان در قبرش میدهد هر بار حرص و جوش خوردن، پیوند با زندگی طبیعی و مادی، پیوند با طبیعیات و مادیات انسان را کم ظرفیت بار میاورد و شدیداً آسیبپذیر بار میاورد.@ اینکه در قرآن امر شده که نسبت به چیزهایی که از دست میدهید هرگز غم مخورید(لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‏ ما فاتَكُمْ) چیزهایی که از دست میدهید اصلاً غصهاش را نخورید که از دست رفت چون غصه خوردن کار احمقانهای هست با غصه چیزی که از دست رفته برنمیگردد.@ با عصبانیت و غرغر کردن برنمیگردد و چیزهایی هم که به دست میاورید شنگول و شاد نشوید اساساً دل انسان بریده و کَنده باشد به دست آمد الحمد لله رب العالمین، از دست هم رفت غصه نخور برای این هست که هر باری که انسان به او هیجان دست میدهد هم در دنیایش اثر میگذارد گفتم مرگ، پیری زودرس، بیماری، درد میاورد.@ شما بسیاری از دردهای استخوانی، زحمهای معده، زخم اثنیعشرها، سردردها، کمردردها، پادردها، بیشترش مال غصه خوردن است شما الان اکثراً دکتر که میروید آزمایش میگیرند عکس میگیرند میگویند هیچی نیست عصبی هست جوش میزند خارشهای مختلف میگویند اینها مال عصبانیت و حرص و جوش است.@ وقتی یک نفر نسبت به چیزی خودش را به آن قدرت رساند که برایش تفاوتی نداشته باشد آنوقت دیگر حرص و جوش نمیخورد بیخود هم شاد نمیشود نه شادی بیجا و بیخود نه غصه بیخود برای این هست که ما بتوانیم در خودمان این را ایجاد کنیم.@ البته راه خیلی هست اگر بخواهیم صحبت بکنیم 30 ـ 40 جلسه باید راجع به همین مباحث صحبت کنیم اما به هر حال انسان موظف است که بگردد دنبال ریشههای نشاط آن را در خودش ایجاد کند راه اصلیاش این هست که وابستگیهایش را به طبیعت قطع بکند.@ یک خانمی سر اینکه فلان لباس را ندارد یا فلان لباسش یکطوری شد سر یک دکمه سر یک غذا، سر یک مدل رومیزی و روتختی مدام هیجان به قلبش وارد میکند این بنده خدا آدم نمیشود سالم نمیتواند باشد یکسره بیمار است کسی که همه اینها برایش اهمیت داشته باشد مسائل دیگری هم که در ضمن احادیث توضیح دادم.@ به هر حال ما موظف هستیم که هم سلامت و نشاط روحیمان را حفظ کنیم و از این جهت هم تأثیرگذار باشیم در سلامت و نشاط و سعادت کسانی که با ما در ارتباط هستند ما چه بخواهیم و چه نخواهیم کسانی که دارند با ما زندگی میکنند از ما میگیرند.@ لذا باید هر کس کاری بکند که صادراتش صادرات خوبی باشد حالا اگر اطرافیان بیلیاقت هستند یک بحث دیگر است اما از تو صادر بدی نشده باشد نسبت به همسرت و فرزندت، یک زن نسبت به یک مرد، یک مرد نسبت به یک زن، والدین نسبت به فرزند، فرزند نسبت به والدین یک کاری بکنند که صادراتشان صادرات خوبی باشد که دیگران از آنها میگیرند چیز بدی را نگیرند.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@