اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله ربّ العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین. این جلسه را هم به بیان اهمیت دوران بارداری میپردازیم و بعضی از مسائلی که مربوط به این دوران هست را باز عرض خواهیم کرد. البته این یکی دو جلسه که در پیش داریم بیشتر ناظر بر مطالب بهداشتی و غذایی هست که در این دوره لازم هست رعایت بشود بعضی از مسائل که البته همه مسائل را نمیرسیم بگوییم. جلسات گذشته عرض کردم احساس پدری و احساس مادری حتی قبل از اینکه انسان ازدواج بکند وجود دارد و تأثیر خودش را روی انسان میگذارد با توضیحاتی که داده بودم اما احساس مادر شدن یا پدر شدن غیر از احساس مادری یا پدری هست. یک دختر خانمی که به خاطر داشتن احساس مادری از ازدواج با شخصی خودداری میکند او دارای احساس مادری هست اما احساس مادر شدن نمیکند احساس مادر شدن یا پدر شدن زمانی هست که دیگر انسان متوجه میشود که حتماً بچهای در کار هست یعنی خانم متوجه میشود که باردار شده صددرصد و پدر هم متوجه میشود که خانمش باردار شده. از آنجا به بعد این احساس به انسان دست میدهد. احساس میکند که واقعاً پدر یا مادر شده بعد از اینکه این احساس به انسان دست میدهد یک وظیفه سنگینی هم انسان احساس میکند به دوشش هست. یعنی زن احساس میکند که حامل موجود زندهای هست که قابلیتهای ابدی دارد و سلامت و سعادت دنیا و آخرتش تا حدود زیادی به دست مادر هست و مادر باید برای این قضیه تلاش بکند و پدر هم همین احساس را دارد یعنی همانطور که جلسه گذشته عرض کردم نقش پدر صرفاً در انتقال نطفه نیست. در دوران بارداری هم پدر نقش مهمی دارد و همین احساس را که مؤثر هست در سعادت و سلامت دنیایی و اخروی فرزندش همین احساس به او دست میدهد و در بعضی از فرهنگها مسئله دوران بارداری و نُه ماهی که جنین در رحم مادرش هست به قدری مهم هست از نظر اثرگذاری دارم میگویم به قدری مهم هست که آن را جزء سن بچه حساب میکنند. یعنی بچه وقتی متولد میشود بعد از سه چهار ماه عمر او را یکسال حساب میکنند. مثلاً در چین اینطوری هست عمر بچه را اضافه بر دوران بارداری حساب میکنند از بس این ایام مهم هست سن را هم از همان موقع که انعقاد نطفه شده به حساب میاورند که البته از این جهت مطلب مهم و قابل توجهی هست و گزاف هم نیست. کلیه حوادثی که برای یک زن باردار اتفاق میافتد بیماریهایش، هیجاناتش، شادیهایش، غمهایش و ضعفهایی که یک مادر در دوران بارداری دارد روی جنین اثر خواهد گذاشت .این مسئله مسائل غذایی مسائل دیگر که حالا بیشترین جلسه ما مربوط به مسائل غذایی هست همه تأثیرگذار هستند. برای همین که این نظام تأثیر عمیق وجود دارد پدر مادر باید تلاش بکنند هر دو که یک محیط مناسبی را برای فرزند ایجاد بکنند یعنی تلاششان تهیه بهترین محیط باشد چطور اگر یک پدر و مادر مثلاً وضع مالیشان خوب باشد بتوانند یک خانه بزرگ بخرند. آنهایی که وضع مالیشان خوب هست مثلاً یک اتاق نوزاد میخرند این اتاق نوزاد را تزیین میکنند لوازم و ابزار مناسب نوزاد برایش میخرند و حتی دورتر هم میروند هنوز نوزاد مانده تا مدتها به راه بیفتد و اسباببازی احتیاج داشته باشد میبینید که اسباببازیهایش هم تهیه شده. شاید هیچ محیطی شاید که نه قطعاً همینطور هست برای فرزند ما مهمتر از محیط داخلی همان دوران بارداری نیست. لذا بیشتر سعی ما باید این باشد که خرجها و تجملاتمان را معطوف به آنجا بکنیم. تجملات که میگویم یعنی از نظر غنیسازی محیط رحم از نظر هم مسائل معنوی هم مسائل مادی که در این باره باز توضیح خواهم داد. یعنی همانطور که شما خوشحال میشوید که اتاق فرزندتان کمد داشته باشد تزیین شده باشد اسباببازی در آن باشد چیزهای دیگر باشد باید بیشتر خوشحالی را انسان معطوف به غنیسازی محیط داخلی فرزند بکند. برای همین لازم هست که حتماً پدر مادر نسبت به این مسائل آگاهی داشته باشند و همچنین مسائلی که جلسات گذشته عرض کردم. وقتی که نحوه انعقاد نطفه، زمان انعقاد نطفه، حالت انعقاد نطفه، غذایی که قبل از انعقاد نطفه خورده و مسائل دیگر اخلاقیات، نفسانیات، فضائل، رذائل در سعادت و شقاوت بچه مؤثر هست و والدین هم در گرو فرزندانشان هستند. و تا قیامت و ابدیت در گرو فرزندانشان هستند و وقتی دوران رحمی نقش تعیینکننده و اساسی را در تعیین وضعیت جسمی و روحی بچه دارد حتماً میطلبد که پدر و مادر آدمهای آگاهی باشند بروند دنبال آگاهی، صرف اینکه ما فرزندانمان را دوست داریم برایشان دل میسوزانیم برایشان نگران هستیم کافی نیست. جهل اثر خودش را خواهد گذاشت. اینطور نیست که ما در اثر جهل صرف اینکه دوست داشتیم و نمیخواستیم یا نمیدانستیم بتوانیم جلوی حادثه را بگیریم چون حوادث طبیعی دارای اثر وضعی هست و اینکه ما بدانیم یا ندانیم هیچ تأثیری در تخلف از تأثیر و تأثرشان وجود ندارد. اینکه مثلاً ما نمیدانستیم جهل داشتیم به اینکه این سیم برق دارد یا میدانستیم یادمان رفت غفلت کردیم و اینکه ما جان خودمان را دوست داریم نمیخواهیم آسیب ببینیم اینها هیچ کدام دلیل نمیشود که اگر ما در حالت جهل یا غفلت دست زدیم به سیم برق برق ما را نگیرد برق میگیرد و چه بسا بکشد. صرف اینکه یک پدر مادر همدیگر را دوست دارند فرزندشان را دوست دارند به آینده فرزندشان اهمیت میدهند چه آینده دنیوی و چه آینده اخروی برای این قضیه کافی نیست باید دنبال اطلاعات بود باید دید چکار باید کرد که این بچه آسیب نبیند صرف اینکه ما دوست داریم کافی نیست. مثل اینکه ما فرزندمان را دوست داشته باشیم اما مدرسه نفرستیم این یک ظلم هست اینکه ما فرزندمان را دوست داریم اما دنبال اطلاعات نباشیم دنبال یادگیری نباشیم دنبال این نباشیم که بفهمیم بالاخره نقش ما و وظیفه ما در مورد فرزندمان در مراحل مختلف قبل از بارداری حین بارداری و بعد از بارداری چیست این را اسمش را محبت نمیگذارند. سهلانگاری کردن در این قضیه خیانت هست خیانت واضح هم هست مسئولیت هم دارد صرف عاطفه پدری و مادری ما را تبرئه از جرائمی که در مورد فرزندانمان مرتکب میشویم به علت جهلمان یا غفلتمان یا سستی و سهلانگاریمان نمیکند. مسئله مهمتر این هست که ما همه اینها را هم متأسفانه به گردن خدا میاندازیم یعنی غفلتهای خودمان را جهالتهای خودمان را سهلانگاریها و تنبلیهای خودمان را که باعث شده بچه آسیبهای جدی از نظر جسمی و روحی ببیند آن را میگذاریم گردن خداوند تبارک و تعالی. و نسبت میدهیم میگوییم قضا و قدر الهی اینطوری بوده خواست خدا اینطوری بوده که بچه اینطوری بشود قسمت اینطوری بود اصلاً هیچ ربطی به قسمت و سرنوشت ندارد بله از این جهت که خداوند در طبیعت نظام تأثیر و تأثر متقابل در اشیاء و مواد و حرکات و نظام فیزیکی قرار داده بله این خواست خداست. خواست خدا این هست که آتش داغ باشد و بسوزاند ولی به نفع انسان، خواست خدا اینطوری هست که آتش را انسان به نفع خودش استفاده بکند خواست خدا این هست که آهن تیز باشد یعنی قابلیت تیزی داشته باشد محکم باشد که بشود از آن چاقو و ابزار درست بکند تا این مرحله خواست خداست. خواست خدا این هست که آب خواص خاص خودش را داشته باشد ولی همه اینها به نفع انسان هست اما اینکه من از اینها استفاده نمیکنم یا بد استفاده میکنم و به واسطه آن آسیب میبینم این به خواست خدا چه ربطی دارد من بگویم این قضا و قدر الهی بوده. قضا و قدر الهی به این معنا هست که خداوند در این طبیعت یک سلسله قوانین و روابطی را و نظام تأثیر و تأثری را قرار داده، این میشود خواست خدا همین مقدار، یعنی از این قوانین ما استفاده میکنیم اما اگر بد استفاده کردیم و آسیب دیدیم این که خواست خدا نیست. خدا چه موقع میخواهد که یک بچه ضعیف به دنیا بیاید ناقص به دنیا بیاید دیوانه به دنیا بیاید کور به دنیا بیاید فلج به دنیا بیاید چه موقع خدا همچین ارادهای دارد نسبت به بنده خودش نسبت به موجودات، این را ما دیگر گردن خدا نیندازیم. بله چاقو از این جهت که محکم هست از تیغه آهنی درست شده جنسش سفت هست قابلیت تیز شدن دارد رسانای برق هست این خواست خدا هست اما اگر این چاقو را من زدم در شکم یک نفر نمیتوانم بگویم خواست خدا بود چون خدا اگر چاقو را تیز قرار نمیداد این شکم طرف را پاره نمیکرد. پس خدا اگر قرار باشد این کار را نکند که سنگ روی سنگ در این نظام بند نمیاید بالاخره ما با نظام قانونمند روبهرو هستیم این آموزشها را هم همه انبیاء دادند مسائلی را هم که من برای شما جلسه گذشته خواندم این جلسه هم باز خواهم خواند میبینید که در منابع ما هست. ما سهلانگاری میکنیم و از رهبران الهی کسب اطلاع نمیکنیم و ارتباطمان را با آنها قطع میکنیم و مرتکب جنایت و ظلم میشویم نسبت به فرزندان خودمان یا نسبت به خودمان یا نسبت به کسان دیگر چه ربطی به خداوند تبارک و تعالی دارد خداوند قانونش را گذاشته ما بد اجرا میکنیم اثرات بدی روی خودمان و سایر انسانها میگذارد. این به دین خدا و خدا چه ربطی دارد که ما بگوییم خدا اینطوری خواسته دین خدا اینطوری هست پس این را ما دقت بکنیم خودمان مسئولیت این قضیه را به عهده داریم و کسی را هم جز خودمان نباید ملامت بکنیم اگر خدای نکرده ضعفی به وجود بیاید. به عنوان مثال عرض میکنم مثلاً یک مادر نرفته اطلاعات بگیرد که غذای بچه چه چیزهایی باید باشد یا چه چیزهایی برای بچه مضر است ما غذاهایی داریم که در دوران بارداری برای مادر مفید است ولی برای بچه مضر هست. این غذا را باید ببینیم میزان اهمیت چقدر هست در مورد این غذا به راحتی نمیشود تصمیم گرفت که استفاده بشود نشود اگر برای بچه مضر هست چطوری است اگر برای مادر مفید هست چطوری است یا اگر برای مادر مضر هست چطوری است. یا دارو ما دارو داریم که برای مادر مفید هست اما برای بچه اصلاً خوب نیست مثلاً باعث میشود برای بچه نارسایی عصبی خاص نارسایی بدنی خاص مثل کوتاهی دست کوتاهی پا و مسائلی از این قبیل پیدا بکند پس باید دنبال آگاهی بود و صرف علاقه ما به فرزندانمان یا نگرانی از وضعیت آنها کافی نیست. باید سرمایهگذاری کرد و این چیزی هست که معمولاً پدر مادرها از آن طفره میروند یعنی همت لازم را برای کسب اطلاعات و آگاهی و فهم وظیفه خودشان ندارند این بیماری عمومی هست. معمولاً که اگر غذا مفت از طریق تلویزیون یک موقعی پخش بشود رادیو پخش بکند همینطوری به گوششان بخورد اطلاعات بگیرند اما اگر لازم باشد برایش سرمایهگذاری بکنند وقتی بگذارند کمتر همچین همتی را والدین میکنند. امروزه این مسئله دیگر ثابت شده که محیط داخلی و علل محیطی نقشش در بسیاری از نقائص بالاتر از وراثت هست و خیلی از بیماریهایی که قدیمها به وراثت نسبت میدادند میگفتند این ارثی هست و مربوط به انعقاد نطفه هست یا حالتهای قبل از نطفه الان فهمیدند که هیچ ربطی به آن مسئله ندارد. و صرفاً این نقص عضوها یا ضعفها و بیماریها در اثر نامناسب بودن محیط داخلی و وضعیت مادر در دوران بارداری بوده خیلی از بیماریها مثلاً صاف بودن کف پا یا لب شکری بودن یا داشتن تیپ مغولی بچههایی را دیدید که به آنها منگولیسم میگویند. قیافههایی که شما میبینید قیافههای مغولی اینها و فلج، لب شکری و نارساییهایی که مربوط به سر و مغز بچهها هست و خیلی از نقائص اینها مربوط به نقائص زایمانی اصطلاحاً میگویند اینها مربوط به این هست که بچه در محیط یک آسیبی دیده و به این سرنوشت دچار شده. مثلاً مواد شیمیایی لازمی که باید به او میرسیده در دوران حمل از نظر غذا باید تهیه میکرده نکرده هوای لازم اکسیژن لازم نرسیده مادر دائماً در محیطهایی که اکسیژنهای ضعیف یا هوای آلوده داشته تنفس کرده و هوای صاف پاک و کافی به مادر نرسیده همین نرسیدن اکسیژن لازم خیلی از بیماریها و نقصها را سبب میشود. یکی از مسائل مربوط به غذای مادر هست در این محیط داخلی غذای مادر دو نقش را بازی میکند نقش اولش تأمین سلامت بدن مادر هست و نشاط و قدرت مادر هست و همچنین ایجاد یک محیط مناسب برای رشد فرزند این نقش اول غذا هست. نقش دوم غذا تأمین مواد لازم بدن یک جنین و کودک هست موادی که لازم هست برسد بعضی از مواد ممکن هست نرسد و نقص عضوهایی را حین تولد موجب بشود بنابراین این دو وظیفه را غذا دارد باید تلاش خیلی زیادی کرد که ببینیم چه غذاها و موادی لازم هست که در این دوران به مادر و فرزند برسد و تنوع غذایی خیلی در این مسئله نقش زیادی دارد. بخصوص که مادرها در دوران بارداری دچار حالتهایی میشوند که معمولاً تمایل به غذا ندارند. یکی از مسائل شایع در دوران بارداری بیاشتهایی هست که مادرها معمولاً اشتها ندارند از غذا استفاده کنند ویارهای به اصطلاح مختلفی هست که به مادرها دست میدهد که وضعیت غذایی آنها را به هم میریزد. بنابراین باید دقت بکنیم که اگر ما بخواهیم خودمان را نه در مورد مسائل مادی در مورد مسائل معنوی هم همینطور هست در مورد مسائل معنوی هم آدم دچار بیاشتهایی و ویارهای مختلف میشود آدم یک مقدار که بیدقتی بکند دچار این ویارهای مختلف روحی اعم از زن و مرد میشوند. اینکه ما صرفاً خودمان را ول بکنیم به صرف اینکه ما وضعیتمان اینطوری هست چه در مورد مواد غذایی حالا این کاری با دوران بارداری هم نیست در همه موارد زندگی اینطوری هست انسان بعضی وقتها بیاشتهاییهای خاصی یا تنفرهای خاصی از بعضی از غذاها سراغش میاید. و اگر اقدام نکند برای برطرف کردنش و بخواهد صرفاً به حال خودش توجه بکند بگوید من بیاشتها هستم اینقدر غذا میخورم میل ندارم این میل نداشتن دلیل نیست که ما خیانت کنیم به روح و بدنمان و مواد لازم را تهیه نکنیم باید دنبال ریشهاش بود که چرا این بیمیلی هست. و حتی اگر این بیمیلی هم نتوانستیم ریشهاش را پیدا بکنیم باید با آن مبارزه بکنیم عرض کردم چه در مسائل معنوی و چه در مسائل مادی آدم باید فکر خودش باشد صرف اینکه من حالش را ندارم میلش را ندارم اینطوری هستم کافی نیست باید دنبال این باشد که به یک نحوی مواد لازم را چه از نظر مادی و چه از نظر معنوی به خودمان برسانیم. اینجاست که امام امت میفرماید انسان بدون تلقین به هیچ جا نمیرسد آدم باید یک ذره به خودش زور بگوید چه در مسائل مادی و چه در مسائل معنوی یک مقدار زورگویی میخواهد یا روشهایی که بشود این اثرات بیمیلیها از بین برود اما اینکه خودت را ول بکنی بشر هم طبعاً تنبل هست. در روایت داریم (اَلکَسَلُ یُفسِدُ الآخِرَۀ) عده زیادی که جهنم میروند آدمهای بدی نبودند ولی آدمهای تنبلی بودند آدمهای کسلی بودند آدمهایی بودند که اهل اینکه به خودشان زور بگویند نبودند یک کمی فشار به خودشان بیاورند یک تکانی به خودشان بدهند یک ذره همت داشته باشند نبودند به خاطر بیهمتیهایشان و کسالتها و تنبلیهایشان خودشان را نساختند و جهنمی میشوند. بخصوص که امام صادق(ع) یک فرمولی هست میفرماید خیلی این معجزه است میفرماید بدن از انجام کاری که روح طلب میکند ناتوانی نشان نمیدهد گاهی وقتها ما هست خیلی از ناتوانیهایمان را انتساب به بیماری جسمیمان میدهیم. میگوییم بدنمان مریض هست نمیتوانیم انجام بدهیم اما موضوع این هست که اساساً هم آن بیماری است و هم ضعفمان مربوط به روحمان هست اگر روحمان قوی بشود تقویت بشود تا حدود زیادی توانایی جسمی ما هم بالا خواهد رفت. موارد استثنایی و شاذ هست که یک کسی بدنش مریض باشد نتواند کاری انجام بدهد زمینگیر بشود و الا روح اگر بخواهد حتی همان بدن قوی توانایی انجام کار را دارد و میشود کار کرد در مورد غذا خوردن هم همینطور باید یک مقدار روی این مسئله توجه داشته باشیم که خانمهای باردار هم این بیاشتهاییها را دارند هم ویارهایی را دارند که یک مقدار اینها را از مواد دور میکند. بنابراین اگر بخواهند صرفاً خودشان را بسپارند به این حالتها و به فکر تأمین مواد متنوع و مورد نیاز خودشان و فرزندشان نباشند قطعاً یک آسیب جدی هم خواهند دید و هم خواهند زد. البته جدای از مسئله غذا مسئله هوای لازم و پاکیزه استراحت و ورزش هم در این زمینه مؤثر هست که اگر رسیدیم در این باره هم یک مقدار توضیحاتی را خواهم داد. اما یک نکته خیلی مهم که باید عرض کنم و چند روایت را در مورد مسائل غذایی برایتان بخوانم این هست که طبق آمار حدود 80% بچههایی که ناقص به دنیا میایند مربوط به تغذیه مادرانشان هست یعنی مادران تغذیه مناسبی را در دوران بارداری ندارند برای همین باز تأکید میکنم که باید به مسئله غذا و مواد لازم توجه اساسی بشود. هم در مورد مسئله غذا هم در مورد نوع غذاها من چند روایت را برایتان میخوانم حدیثی هست از امام صادق(ع) میفرماید که غذای جنین از آنچه مادرش میخورد و میآشامد تأمین میشود بعد حضرت میفرماید آهسته آهسته غذا را از مادر میگیرد این حدیث در بحار جلد 60. امام صادق (ع) نقل میکند از قول سلمان از امیرالمؤمنین (ع) از حضرت امیر سؤال میکنند که غذای کودک در شکم مادر از چه راهی تغذیه میشود؟ فرمود خدای تبارک و تعالی خون حیض زن باردار را نگه میدارد تا غذای جنین تأمین شود یعنی غذای جنین از راه خون تأمین میشود. پیغمبر اکرم(ص) فرمودند که بِه بخورید و این میوه را به دوستان هدیه بکنید زیرا نور چشم را زیاد میکند و قلبها را مهربان میکند اتفاقاً چیزی هست که کمتر هم مورد مصرف هست به زنان آبستن بِه بخورانید تا فرزندانشان زیبا شوند و در روایت دیگر فرمود تا اخلاق فرزندانتان خوب بشود یعنی هم اثر جسمی و ظاهری دارد و هم اثر معنوی خواهد داشت. روایت بعدی باز از پیغمب ر(ص) هست میفرماید به زن آبستن در آخرین ماههای بارداری خرما بخورانید تا فرزندش بردبار و پاکیزه باشد باز میبینید که خرما اثر روحانی برایش ذکر میشود. حدیث بعدی از امام صادق (ع) فرمود به زنانتان هنگام وضع حمل بِرنی بخورانید تا فرزندانتان عاقل و بردبار شوند برنی یک نوع خرما هست البته مطلق خرما خوب هست اما این نوع خاصش تأکید زیادی روی آن شده. من خودم انواع زیادی از خرماها را دیدم چه در داخل کشور چه در خارج از کشور استفاده هم کردم اما یادم نیست کدامشان این اسم را دارد به هر حال آنچه که مسلم هست در مورد خرما خیلی به شکل ظاهریش را این الان خیلی سیاه هست و خیلی شیرین هست نباید توجه بکنیم. خرماهایی هست که شاید مزهاش برای ما خیلی هم خوشایند نباشد مثل بِه، خیلیها هستند میگویند وقتی بِه را میخوریم مثل سیب نیست مثل گلابی نیست که شاه میوهها هست اما ما باید دنبال اثر باشیم یکی از نشانههای یک آدم عاقل و بالغ این هست که اسیر مزه نیست یعنی به دنبال اینکه یک چیزی مزه داشته باشد و به او بچسبد و لذت بدهد نیست. بلکه به دنبال اثر و مصلحت هست این خیلی مهم است در مورد خرما هم همینطور ممکن است بعضی از خرماها باشد که به ذائقه ما خوش نیاید اما خوردنش لازم و مفید باشد به هر حال خداوند تبارک و تعالی هیچ چیزی را بدون حکمت و بدون اثر و بیفایده خلق نکرده. اینطور نیست بعضیها فرض بفرمایید بخصوص کسانی که در طب گیاهی کار میکنند شروع میکنند به بد و بیراه گفتن راجع به یک میوه و سبزی و چیزی اینطور نیست مثلاً گشنیز در مورد حافظه بد هست در مورد چیزهای دیگر به کار نیاید استفاده میشود خداوند چیز مضری را خلق نکرده که از همه جهت شر باشد و مضر باشد به هر حال از یک جهاتی خیر دارد و لازم هست استفاده بشود. در همین روایت بعدی که میخوانیم از امیرالمؤمنین(ع) فرمود برنی بهترین خرمای شماست آن را به زنانتان در ایام وضع حمل بخورانید تا فرزندانتان بردبار و دانشمند شوند از رسائل جلد 15 نقل کرده. باز امیرالمؤمنین(ع) فرمود زن آبستن چیزی نمیخورد و به چیزی معالجه نمیکند که بهتر از رطب باشد خداوند در قرآن به مریم میفرماید برو کنار درخت نخل(تُساقِطْ عَلَيْكِ رُطَباً جَنِيًّا فَكُلِي وَ اشْرَبِي وَ قَرِّي عَيْناً) البته باز داریم خداوند تبارک و تعالی در این دوران به مریم(س) برایش انگور فرستاد داریم که ایشان انگور استفاده میکردند خرما استفاده میکردند. اما نکته جالب که در حدیث امیرالمؤمنین(ع) هست میفرماید که زن آبستن چیزی بهتر از رطب نمیخورد و به چیزی بهتر از رطب مداوا نمیکند یعنی اثر جبرانکنندگی و مداوا هم رطب دارد این نکته خیلی مهمی هست و همچنین در مورد خربزه داریم که پیغمبر اکرم(ص) فرمود هر زن آبستنی که که خربزه بخورد بچهاش زیبا و خوشاخلاق خواهد شد. و حضرت رضا(ع) فرمود که زنان آبستن خود را کُندر خوب بخورانید پس اگر پسر در شکم آنها باشد باهوش، عالم و شجاع خواهد شد و اگر دختر باشد خوشاخلاق و زیبا و فربه یعنی از نظر بدنی مردنی و لاغر و ضعیف نیست و نزد شوهر مقبولیت خواهد یافت. یعنی از نظر اندام اندام خوبی را به وسیله کندر به دست خواهد آورد کندر یک مقدار خوردنش تلخ هست از جمله خوراکهایی که توصیه میشود به خانمها کندر هست معمولاً هم وقتی ما به هر کس میگوییم میگویند که این خیلی تلخ هست حالا عیب ندارد تلخ باشد آن تلخیش هم اثر دارد. مثل تلخی خیار که مؤثر هست و لازم هست ما باید به دنبال اثر باشیم نه مزه، به دنبال حکمت و مصلحت باشیم خیلی هم خوب هست برای اینکه ما خودمان را بسازیم از جهت معنوی خودسازی یکی از نکات این هست که ما غذایی بخوریم که زیاد به مزاج ما حتماً خیلی لذتبخش نباشد. بزرگان حضرت امام من از یکی از علما شنیدم که فرمود خدمت امام رسیده بودم ایشان روی هندوانهشان برای مبارزه با نفس نمک میپاشید اثر هندوانه را بدنش برمیداشت اما میخواست که خیلی گرفتار مزه و اسیر لذت نشود. بزرگان دیگر هم بودند که این کار را میکردند فرض بفرمایید یک آبگوشت چرب و خیلی خوشمزهای داشتند اما دوستشان میآمد به حرمت و مؤمن و دوستشان بیشتر اهمیت میدادند تا اینکه من این غذای چرب را بخورم آبش را زیاد میکردند مشهور هم هست که یک ذره آبش را زیاد بکنیم. آبش را زیاد میکردند میخوردند درست است از آن مزه میافتد اما مصلحت و رعایت اخلاق خیلی مهم هست به هر حال یکی از توصیههایی که ما در همسران هم کردیم به زن و مردها این هست که شکمو نباشید. یعنی خیلی شهوت غذا و خوراک سراغشان نیاید و سعی کنند با این شهوت که شهوت بدی هست خیلی هم کشنده است و منشأ خیلی از اختلافات میشود گرفته بشود و اسیرش نشوند ولی معمولاً برای اینکه ما بتوانیم راههایی هم هست بعضیها ممکن است اصلاً بدنشان تحمل یک همچین چیزی را نداشته باشد یک چیز خاصی یا بعضی از چیزها را بهتر هست به فکر این باشیم که چطور بتوانیم این کندر را بخوریم. کندر معمولاً خوب هست کاملاً کوبیده بشود و با نبات ترکیب بشود یا خوراکیهایی با مزه دیگری که هست مواد کم حجم اما مقوی مثل پسته فندق بادام و چیزهای از این قبیل خوب هست با آنها ترکیب بشود که بشود صبحها بخصوص ناشتا توصیه شده که میل بشود. البته کندر فقط مربوط به زن باردار نیست ما کندر را برای مردها و غیر خانمهای باردار هم توصیه کردند برای اینکه روی حافظه اثر خوبی دارد برای تقویت حافظه مفید و مناسب هست. باز همین حدیث که از امام رضا(ع) در مورد کندر و عسل عرض کردم از نبی اکرم هست. اما تعبیری که نبی اکرم در مورد اثر حافظهای کندر دارد غیر از روایت امام رضا است یک تأکید بیشتری دارد تعبیر عربیش(اِشتَدَّ عَقلُه) یعنی تیزهوش میشود حافظهاش خیلی قوی میشود وقتی که کندر بخورد به هر حال کندر خوراک خوبی هست چه برای خانمی که باردار هست و چه برای غیر توصیه شده. عقل همان هوش نیست اما در روایات و آیات هم ما این مسئله را داریم که یک کلمه را به جای یک کلمه دیگر هست مثلاً در قرآن داریم خلق به معنای امر معنا شده یا امر به معنای خلق معنا شده با اینکه دو نقطه کاملاً مقابل هم هستند و گاهی وقتها عقل گفته شده که منظور همان هوش هست. محیط نامناسب از نظر غذایی کلاً محیط نامناسب و بخصوص مسئله غذا هست اثرات وراثتی ما داریم یکسری اثرات وراثتی ما داریم که اثر میگذارد مثل ازدواج فامیلی یا آن نکاتی که جلسه گذشته عرض کردم اما مسئله محیط خیلی مسئله مهمی هست اثرش هم بیش از آنها هست. حتی اگر ما همانطور که جلسه اول این بحث عرض کردم اگر ما حتی از نظر وراثتی هم با مشکل روبرو باشیم یعنی مسئله قبل از انعقاد نطفه حین انعقاد نطفه ضعفهایی والدین داشته باشند اشتباهاتی کرده باشند خطاهایی کرده باشند میشود در دوران بارداری جبران کرد نحوه جبرانش هم عرض کردم بنابراین این خیلی سازندهتر و مؤثرتر هست. و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.