جلسه ی گذشته درباره ی برترین صدقه ها بحث مان را تمام کردیم و امروز انشاءالله ادامه می دهیم.

یک سؤال خوب شد که فرق بین صدقه و انفاق چه هست؟ فرقی نمی کند، الذین و ما رزقناهم ینفقون. هر چه که روزی انسان باشد، باید انسان اهل انفاق آن باشد و آن را در اختیار دیگران قرار دهد. انفاق به صورت واجب و مستحب داریم، صدقه هم همین طور است که در هر دو به کار رفته است. برای همین هم که الان موضوع بحث رفته است، برسیم می بینیم که در جای دیگر به کار رفته است در قرآن کریم و روایات، امّا معمولاً صدقه وقتی که بیان می شود برداشت مشهورش کمک به فقرا است، به نیازمندان است. امّا همان طور که قبلاً هم عرض کردم ما انواع و اقسام صدقات را داریم ائم از مادی و معنوی. روایت هست از نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلم از ایشان سؤال کردند که افضل صدقه چه است؟ فرمودند: صَدَقَةُ لِسان. صدقه زبان است. بعد هم توضیح می دهند خود حضرت. قیل یا رسول الله فَمَّ صدقةُ لِسانً؟ سؤال می کنند صدقه ی لسان چیست؟ ایشان فرمود: الشفاعة. شفاعت کردن. بنشینم بین دو نفر که خصومت هست با زبان بیاییم بین این دو نفر را اصلاح بکنیم. اصلاح بین دو گروه یا دو فرد این شفاعت است و کار خوبی است. تَفکُ بِه الاَسیر. اسیر با آن آزاد شود. و تَحَقُنُّ بِه الدَّم. جلوی خونریزی گرفته شود. و تَجرُّبُه المعروفُ اِلی اَخیک. بتوانی یک خوبی را به برادرت برسانی با زبانت، احتیاج به حمایت تو، مشورت تو، کمک تو دارد احتیاج دارد تو با زبانت به او کمک کنی. بهترین نوع صدقات است. تَدفَعُ بِه الکَریَه. یک اموری را به وسیله زبان برطرف بکنی و نگذاری که دوستت به کراهتی دچار بشود. گاهی وقت ها پیش می آید که می گوید تو که می دانستی چرا نگفتی، می گوید که گفتم شاید لازم نباشد. همین یک کلمه که علاقه مند هستند به یک نفر اگر هم می داند که شاید شخص نیاز نداشته باشد، او را تذکّر می دهد. شما مثلاً فرض بفرمایید " جاده طوفانی است " یک کلمه است ولی جلوی خیلی از حوادث را بگیرد. " ما مِن صدقة اَفوَل مِن قَولِ الحَق" باز از نبی اکرم هست می فرماید که هیچ صدقه ای بالاتر از گفتن حرف که شخص مسلمان چیزی را یاد بگیرد، علمی رایاد بگیرد و بعد آن را به برادر مسلمان خود بیاموزد. این را نگاه کنید که علم این جا چه محسوب شده است؟ جزء صدقه محسوب شده است. در علم، انفاق هم همین را داریم. در بعضی جاها، زکاة کُلِّ شَما زکاةُ العِلم نَشرُ زکات علم این است که نشرش بدهی، یاد بدهید. اَفضَلُ صَدَقه حِفظُ لِسان. بالاترین صدقه این است که انسان زبان خود را نگه دارد. بزرگ ترین لطفی که می تواند بکند این است که زبانش را بگیرد. روایت بعدی، این ها همه اش از پیغمبراست. ایشان قسم می خورند: وَالّذی نَفسی بیده ما اَنفَقَ الناسُ مِن نَفَقَةٍ اَحَبَّ مِن قَولِ الخَیر. سوگند به خدایی که جان من در دست اوست ما اَنفَقَ الناس. انفاق نکردند مردم مِن نَفَقَةٍ نفقه ای را خوب تر از گفتار نیک، محبوب تر از حرف خوش، روی خوش، این انفاق خیلی خوبی است. بله. بحث ما چه بود؟ صدقه بود. این جا کدام لفظ را به کار برده است؟ انفاق را به کار بردند. می بینیم که سیاق ها همه یکی است. یک جا صدقه را به کار می برند یک جا انفاق را به کار بردند. ما انفق الناس من نفقةٍ احبَّ من قول الخیر حرف زیبا زدن، زیبا حرف زدن، خوب حرف زدن، این یک مهارت است.

خب، پس ما این دومین بحث از افضل صدقه را پشت سر گذاشتیم، یک بخش این بود که اساساً وقتی می گوییم افضل صدقه این صدقه و پول را کجاها مصرف کنیم وبه چه کیفیتی، قسمت دوم بخش معنوی اش بود که شروع کردن از یکسری مسائل معنوی را به صورت افضل صدقه چه کار کردند، مطرح کردند. حالا مورد سوم چه است؟ مورد سوم در مورد شخص است که قرار است به او صدقه بدهیم. از رسول خدا سؤال کردند، فرمود: اَلاذِرَّه مِنَ الکاشِه. گفتند: افضل صدقه چه موقعی است؟ فرمود: به خویشاوندی، بدهی که نسبت به تو کینه توز است، کینه ورز است. کسی که از تو بدش می آید در فامیل ها به او بدهی صدقه و کمک کنی صدقه هم با همان انواع و اقسامی که ذکر شد. یعنی خیرخواهی محض، کمک محض ائم از مادی و معنوی به کسی که نسبت به تو کینه ی بیشتری دارد. اَلاذِرَّه مِنَ الکاشِه. این تقسیم بندی خیلی تقسیم بندی جالبی است که در روایات شده است، ما گاهی اوقات می گوییم افضل صدقه چه جوری است؟ تقسیمش می کنند به مادی و معنوی و بعد هم نسبت به گیرنده راجع به آن صحبت می کنند. افضل صدقة علی الاسیر، مخوره عین من الجوع. بهترین صدقه این است که انسان به اسیر بدهد. باز هم به دشمن اش به اسیری که چشمانش از گرسنگی تیره وتار شده است. به یک چنین کسی ما صدقه بدهیم. به اسیر. کار راحتی هم نیست که انسان به دشمنی که تا چند لحظه پیش داشته با او می جنگیده و چه بسا برادری، عزیزی را هم از او کشته، دستگیر بکند وبعد آب و غذا به او بدهد. حالا رزمنده های ما که بالاتر از این ها، خون خودشان را هم به این ها می دادند. یک وقت هایی یکی داشته در همان منطقه جنگی، یک موقعی که زنده ماندشان به تزریق خون بود، آقایان، بچه های رزمنده ی ما از خون خودشان به آن ها تزریق می کردند که این ها زنده باشد. چیزی که هیچ جای دنیا سابقه ندارد. حالا چیزهایی که در جنگ ها به نمایش گذاشته شد، هشت سال و خدا خواست که این طوری باشد، این است می آید انسان که یک انقلابی می کند، و ادعا می کند که مسلمان شده است سریع مورد امتحان قرار می گیرد. در کشور ما هم، مردم ما انقلاب کردند و باید نشان می دادند که انقلاب اسلامی درجنگ یعنی چه؟ خلبان ما برود روی پل دشمن بعد ببیند که اگر بخواهد بمباران کند دوسه نفر بی گناه کشته می شدند، بعد برود دور بزند تا این ماشین از روی پل رد بشود بعد بیاید پل را بزند. هشت سال بجنگیم و به دشمن اعلام کنیم که کجاها را نمی زنیم، هیچ جای دنیا چنین چیزی نیست. اتفاقاً هر جا که تجمع بیشتر است، همان جا را می زنند. بعد ما اعلام می کنیم که فلان شهرها را نمی زنیم. فلان جا را نمی زنیم، یا فلان موقع می خواهیم بمباران کنیم شهر شما را، نباشد در شهر. این اخلاق های بزرگی که در هنگام جنگ کشورمان در سطح بین المللی به نمایش گذاشت دردنیا سابقه نداشت مگر همان زمان پیغمبر و استکبار به خاطر پوشش تبلیغاتی که دارد، نگذاشت که این ها درست به گوش جهانیان برسد. مخصوصاً رویش را پوشانده اند والّا برایشان آبروریزی است که دنیا بفهمد که هشت سال دفاع و جنگ جمهوری اسلامی کرده و رزمندگان ما از این خلقیات داشته اند که حتی از خون خودشان نسبت به دشمن دریغ نداشته اند و تحویل می گرفتن و به آن ها می رسیدند. نظام اسیرداری ما برای دنیا بی نظیر بوده است. تمام کارمندان صلیب سرخ جهانی خودشان می دانند که آن طوری که در ایران با اسیر برخورد شد، در هیچ جای دیگر تکرار نشده است ولی خوب به روی خود نمی آورند، تعصّب زیادی که دارند، تعصب ها و خودخواهی ها که دارند نگذاشتند که این جور فضائل در دنیا آشکار شود، نشر داده شود، چرا؟ چون با این نوع فضائل وقتی نشر داده شود، گرایش مردم دنیا به دین اسلام بیشتر می شود. اَو نطلب و این افضل من صدقه. حالا چه ضعیف معنوی باشد. به ضعیف کمک کن و صدقه بده یک جا ضعیف درکلام است نمی تواند از حق خودش دفاع بکند، سرش ممکن است کلاه بگذارند، همین که تو به کمکش بروی و برایش سرمایه گذاری کنی. می فرماید که این افضل صدقه است. طرفدار ضعیف بودن، افضل صدقه. این حدیث اوّل که به رحم کینه ورز افضل صدقه بود از رسول خدا بود، دومی هم ازاسیر بود از رسول خدا بود، این کمک به ضعیف از امام کاظم بود. امام صادق علیه السلام می فرماید: اَفضَلُ صَدَقَه ایراء اَبرادُ الکَبِدَ الحَری یا حَرّا. اِبرادُ الکَبِدِ الحرّا. اِبراء یعنی سرد کردن، خنک کردن یک جگر تشنه یک جگری که به اصطلاح عطش دارد، سوخته است. خوب حالا در اعمال ما این کار، کار قشنگی است این کار آب. روایات را اگر کسی نگاه کند متوجه می شود که آب دادن یک ارزش ویژه ای دارد. سعی کنیم که در روابطمان این یک شغل را خوب برای خودتان نگه دارید. در خانواده، در فامیل، در مهمانی ها، یک سرمایه گذاری بکنید، یا یک موقع هم کار اجتماعی تان هم توانستید بکنید. در نظر اجتماعی یعنی یک آب سرد کنی بگذاری یا یک چهار تا آمپول یخی بدهی یک جا. یا منبع آبی بگذارد و سرمایه گذاری بکند این خیلی ارزش دارد. خیلی ارزش دارد و این کار ثواب زیادی دارد. من به رفقاء گفتم ایام فاطمیه که این چند سال اخیر گرم هست، می رویم می ایستیم خودمان و آب می دهیم چون کار، کار بزرگی است، کار قشنگی است. من معمولاً یک نصف روز را می گذارم در ایام سال. از صبح تا غروب یا از صبح تا ظهر می ایستم آب می دهم دست مردم، دست کسانی که تشنه اند و زائر هستند و هوا گرم است، به آن ها آب بدهم، خیلی کار قشنگی است. حتماً برای خودتان در این زمینه ها یک چیزی را برای خودتان نگه دارید شاید یک موقع همین به کارمان به دردمان بخورد. شاید بقیه کارهایمان به درد نخورد این کار به دردمان بخورد. این کار، کار بزرگی است. تو این کار مشارکت بکنید، هر جا توانستید در این کار مشارکت بکنید. این قدر بزرگ است که اساتید اخلاق می گویند خوب نیست انسان کارهایش را به دیگران واگذار کند ولی اگر در خانه نشستی و تشنه ات بود و دیدی یک نفر ایستاه است تو به او می گویی برو برای من آب بیاور، کارهای دیگرت را نگو ولی آب دادن را بگو، چرا؟ برای این که آن طرف را به ثواب خیلی بزرگی می رسانی اگر بگویی برو اب بیاور. اگر کسی هم از شما آب خواست، با سر بروید و آب بردارید، بیاورید. یعنی اصلاً کوتاهی نکنید تا این ثواب را از دست ندهید. اگر کسی گفت: آب بدهید، بروید آب بیاورید. سر سفره ها به خصوص اگر نزدیک تان پارچ آبی هست به دیگران آب بخورانید. من که خودم سعی می کنم کلمن را پیش خودم نگه دارم و قابلمه یک چیزی هم می گذارم و کسی آبی چیزی می خواهد آب را خودم به او بدهم. کارهای خوبی بود. جبهه هم یک کار خوب، آب دادن بود، بکنید، هیئتی هست، مجلس امام حسن است، کارها را که تقسیم می کنند، آن قسمت آب را چیز بکنید، من خودم تا وقتی که کمرم اجازه می داد، مسئول دوغ بودم و آب. خوب است این کار خوبی است. افضل صدقه ظِلُ فُستاةٍ فی سبیل الله عزوجل. چه قدر زیباست ، هیچ کس نمی تواند این طوری سخن بگوید جز معصوم. بهترین صدقه، سایه خیمه ای است. ببینید: پرداخت نیست، کاری هم نیست، دادنی هم نیست، در قبلی آب دادن بود، ولی این هیچی نیست می گوید بالاترین صدقه سایه ی خیمه ای است که در راه خداوند عزوجل باشد یعنی چه؟ یعنی انسان وقتی فعالیتی برای حق تعالی می کند زیر سایه ی کاری که، خیمه ای که برای حق تعالی زده شده است، به عنوان جهاد یا هر چیز دیگر، زیرا آن سایه که قرار می گیرد صدقه است. چه قدر تفسیر قشنگی از صدقه کرده است. افضل صدقه ظل فساة فی سبیل الله. سایه چادری است، خیمه ای است که در راه خدا برپا شده است. انسان یعنی مشارکتی در هر کاری که برای حق تعالی است برای خدا گذاشته شده است این چیه؟ این صدقه است و بالاترین صدقه است. خوب حالا زمان چیست؟ افضل صدقة فی رمضان. بالاترین صدقه در رمضان است. چرا؟ این بحث را ما قبلاً در شرح حدیث عنوان بصری عرض کردم بحثش را، مختصرش را به شما بگویم. ببینید زمان ها و مکان ها از نظر ریاضی اندازه شان چیست؟ اندازه شان یکی است ولی از نظر تأثیر یکی نیست. مثلاً شما نگاه کنید اگر ما یک جنینی را در رحم قرار می دهیم بهتر رشد می کند یا بیرون از رحم؟! هر دو مکان، مکان است فرقی نمی کند، امّا نوع تأثیری که رحم می گذارد بر جنین خیلی بالاتر از نوع تأثیری است که بیرون از رحم است. بیرون از رحم جنین شاید خیلی نتواند عمر کند و بمیرد ولی در رحم رشد می کند. زمان ها هم ثانیه هایشان از نظر ریاضی یکی است ولی از نظر نوع تأثیری که بر ما می گذارند یکی نیست. شما شب جمعه را اگر دقت کنید چه از نظر مثبت چه از جهت منفی دو برابر اثر می گذارد تا شرایط زمانی دیگر. ما شرافت زمانی داریم دیگر ما که در شرح حدیث برایتان گفتم. بعضی از رحم ها هستند مثل استاد. بعضی از استادها هستند مثلاً در یک سال آدم را به یک جا می رسانند و خیلی سریع به انسان رشد می دهند و بعضی از استادها هستند یک سال و نیم، بعضی ها هستند شش ماه. خیلی . خدا استاد یک رحم محسوب می شود برای شاگرد که در کنار او چه قدرمی تواند قدرت پیدا کند. یک رحم هم داریم که همان رحم زمانی است شما مثلاً فرض بفرمایید که ماه رمضان، ماه رجب، ماه شعبان، شما ماه رجب سه روز آن را روزه بگیرید، می فرماید که انسان همه ی گناهانش آمرزیده می شود. روز جمعه اگر شما یک نماز جمعه بروید تمام گناهان هفته شما آمرزیده می شود و شعبان باز قوی تر است از ماه رجب،و ماه رمضان هم از ماه شعبان قوی تر است. رحم زمانی بزرگی است. رحم زمانی با این که با بقیه زمان ها یکی است امّا در آن نفس بکشی ثواب تسبیح را دارد، خوب است ثواب عبادت را دارد. این اثر رحم زمانی است و روز عرفه از کل ماه مبارک قوی تر است. یک روز عرفه یا شب عرفه است یک روز است ولی توانش یا قدرتش بسیار زیاد است، قسمت کنندگی و سازندگی اش بسیار زیاد است، مثلاً می فرماید که اگر در ماه رمضان کسی آمرزیده نشود خیلی شقی است و فرصتی برای آمرزش ندارد مگر روز عرفه پس معلوم است روز عرفه می تواند به تنهایی کار ماه رمضان را بکند و همان از نوع تأثیر بکند. بسته به این که انسان چه طور بتواند از این رحم استفاده بکند. خوب حالا می فرماید که بالاترین صدقه در ماه رمضان است. چرا؟ چون شرایط رحمی رمضان قوی تر هست و قوه ی رمضان بسیار بالاتر از سایر قوه ها است. لذا شما اگر در یک قوه ی محض شرایطی را قرار می دهید راحت تبدیل می شود، امّا اگر قوه نداشته باشد و فعالیت محض باشد کار زیادی انجام نمی تواند بدهد، چون یک فعلیت است. آخرت نسبت به دنیا همین طور است. آخرت فعلیت دارد و کنندگی اش خیلی خیلی کم است. مثلاً شخص یک گناه کرده است و می برنش در جهنّم این تا پاک شود، صد سال طول می کشد علی علیه السلام فرمودشخص باید صد سال در جهنم باشد و بسوزد تا یک دانه از این گناهانی که با خودش بدون توبه برده است پاک شود ازاو، چون آن جا خیلی، بیشتر فعلیت است تا قوه. در دنیا قوه خیلی بالاتر است یعنی اگر شما استغفار واقعی کنید گناه هر چه باشد چاک می شود و یا اگر حق الناس باشد با رضایت طلبیدن و یا بعضی از استغفارها پاک می شود. امّا اگر این که می توانید که در دو ثانیه، ده ثانیه، چند دقیقه پاک کنی اگر بماند و با خودت ببری در قبر، یک دفعه می بینی سر از صد سال درآورد، صد، دویست سال و بعضی چند قرن طول می کشد، به خصوص اگر کسی بیماری ها اخلاقی داشته باشد مثلاً حسود باشد، سوء ظن داشته باشد، زود رنج باشد، آدم های این طوری، تکبر داشته باشد، عجب داشته باشد، این ها خیلی قرن، چند قرن، چند هزار سال، چند صد هزار سال طول می کشد تا شخص پاک شود و آزار شود، چرا؟ چون شخص در شرایط فعلیت محض وارد آن جا می شود. این خوب نیست. برای همین انسان باید قدر زمان ها را به خصوص رحم ها را بداند، که از کدام رحم بهترین استفاده را بکند تا بتواند بیشترین رشد را بکند. خوب، پس یکی ممکن است در ماه رمضان زرنگ باشد، مثلاً فرض بفرمایید کمی هم مبلغ بدهد ولی چون در ماه رمضان است، صدقه اش خیلی اثرش بیشتر باشد. بعضی ها شب قدر که بالاتر از هزار ماه است شروع می کند بر کار خیر انجام دادن مثلاً شما یک آیه در شب قدر بخوانید غیر از آیه ای است که در غیر شب قدر خواندید. یا صدقه ای که در شب قدر می دهید غیر از صدقه ای است که در غیر شب قدر می دهید. گناهی که می بخشی، عفوی که می کنی، لبخندی که می زنی، خدمتی که می کنی، خوش اخلاقی که نشان می دهید، این ها در شب قدر سازندگی اش فوق العاده بیشتر است. پس این را خیلی فشرده عرض کردم. ده، پانزده جلسه بحث دارد که مراجعه کنید به همان بحث شرع عنوان بصری. خوب، روایت بعدی این است که ما به چه کسانی باید بیشتر برسیم. چه کسانی اولویت دارند در صدقاتی که ما می پردازیم. حالا دانه دانه حضرت می فرماید: این روایت از سیدالشهدا علیه السلام است. هدیه به محضرشان یک صلوات ختم بفرمایید. اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم. سیدالشهدا می فرماید که از رسول خدا این طوری شنیدم: سَمِعتُ رسول الله یَقولُ اِبدَع به مَن تَقول. از خانواده ات شروع کن هرگاه می خواهی هر کاری بکنی از نزدیک ترین کسانی که به خودت هستند حالا این نزدیک ترین کس ها چه کسانی هستند؟ و به چه اساس درجه بندی قرار دارند؟ چه کسانی هستند؟ مادر اوّل بعد پدر بعد خواهر بعد برادر، یعنی ترتیب آن این طوری است، از نظر اولویت مادر ،پدر، خواهر، برادر. اگر بین مادر و پدر مانده باشد باید به چه کسی بیشتر بدهد به مادر. اگر بین خواهر و برادر ماندی به چه کسی بیشتر بدهی؟ به خوهر. بعد بقیه چه؟ فرمود: ثُمَّ ادناک فعدناک. آن هایی که نزدیک تر به تو هستند. به ترتیب نزدیکی به خودت به آن ها خدمت بکنی و به آن ها صدقه بدهی. خوب حالا یک بار همه با هم این چهار گروه را بشمارید. اوّل مادر، بعد پدر، بعد خواهر، بعد برادر. با این ترتیب ما روابط مان را برقرار می کنیم. لذا در دستورات داریم مثلاً اگر مادر در نماز مستحبی صدایتان کرد باید بشکنید و بروید ولی پدر صدا کرد نمی توانید بشکنید، باید نمازتان را بخوانید و بعد بروید این مهم است. روایت بعدی: لا صَدَقَت وزو رحمهم محتاج. لا صدقت وزو رحمن محتاج. همه با هم تکرار کنید و حفظ کنید. یعنی صدقه قبول نمی شود و صدقه ای وجود ندارد در حالی که چه است؟ در حالی که خویشاوند ما نیازمند است. لا صَدَقَت یعنی صدقه نباید بدهی به کسی تا زمانی که نزدیک های تو به تو محتاج هستند. تا وقتی که نزدیکان محتاج هستند به کسی دیگر نده. نزدیکان هم باز به همان ترتیب مادر و پدر و خواهر و برادر. یک موقع است پدر انسان محتاج است و شغلش، درآمدش ناچیز است، بعد برادر انسان به این ها بدهید یا مادر یا خواهر انسان کمک کند به این خیلی بهتر است. حدیث بعدی از نبی اکرم است: انَّ صَدقةَ اَلا ذی القَرابة یُضَّعَفُ اَجرُها مَرَّتَین. صدقه دادن به خویشاوند اجرش دو برابر است. توجه فرمودید. صدقه به خویشاوند دادن اجرش دو برابر است. حالا شما فرض بفرمایید می خواهی بروی یک جا کمک کنی و مادرت هم این جا احتیاج دارد. به مادرت کمک کنی بهتر است یا به کسی دیگر؟ به مادرتان کمک کنید. مثلاً آقا فلان کار است مستحب است و ثواب دارد، مثلاً الان شب عیدی است، برویم و یک جا کمک کنیم، مادرت هم مریض است، گرفتار است. تو خانه به مادرت کمک کنی بهتر است از این که بروی و گفتند و دعوتت هم کردند و ثواب هم دارد ولی به مادر واجب تر است. افضل صدقة علی اُختک اَو اِبنَتِک. بالاترین صدقه یا به خواهرت یا به دخترت بدهی. به هر حال در این سه تا روایت فهمیدیم که خانم ها چه هستند؟ جلوتر هستند از آقایان جلوتر هستند. یعنی از هر جنسی که باشد، خانم واجب تر است. بین پدر و مادر چه کسی؟ مادر. بین خواهر و برادر؟ خواهر. بین پسر و دختر؟ دختر. خوب حالا خاصیت این که به یک ذی رحم به یک خویشاوند صدقه می کنیم، چیست؟ می فرماید که صدقه ذِی الرَّحم علی ذِی الرَّحِم صدقةٌ وصِلَةٌ. هم صدقه است و هم صله. یعنی شما هم صدقه دادید و هم صله رحم کردید به کسی که نزدیک تر است. دو تا کار می شود با یک تیر دو نشان را زده اید. بخش بعدی درباره ی مخفی نگه داشتن صدقات است که انسان کارهایش را مخفی نگه دارد. اِن تُبدو الصدقات فَنِعِمّا هِیَ و اِن تُخفوها و تُؤتوها الفقراءَ فَهُوَ خَیرٌ لکم و یُکَفِّرُ عُنکُم مِن سَیّاتکُم وَ اللهُ بِما تَعملونَ خبیر(27 سوره ی مبارکه ی بقره ) خیلی زیباست. اگر صدقه را آشکار بدهید، کار خوبی است. کار، کار قشنگی است، چرا کار خوبی است؟ یک نفر می رود صدقه می دهد، یک نفر دیگر چشمش می خورد به او و یادش می افتد که صدقه بدهد و شاید فراموش هم کرده باشد. ما مثلاً در سفر که می خواهیم برویم یک نفر این کار را می کند به همه ی رفقا در اتوبوس یا ماشین های مختلف هستند می گویند صدقه ها را بگذارید کنار. در قطار جمع می شوند و این کار را می کنند. صدقه ها را بگذارید کنار و صدقه جمع می کنند. ثواب دارد و کار ارزشمندی است. هیچ وقت هم در رفقا این ریاکاری و این ها معنی ندارد. بگوید آقا ریا شود. کار خوبی است آشکارا، بعد می فرماید ولی اگر تخفوهَا و تُؤتوها الفقراء آن را پنهان کنید و به فقرا بدهید فهو خیرٌ لکم برای شما بهتر ست و یکفر عنکم سیاتکم و الله بما تعملون خبیر. می پوشاند از شما بعضی از گناهان شما را، می پوشاند و خداوند به آن کار که شما می کنید آگاه است. صدقه سِرُّ تُدفِعُ غضبَ رب. از نبی اکرم صلی الله علیه. صدقه پنهانی خاموش می کند غضب پروردگار را. لا تَتَصَدَّقَ عَلی اَمینِ الناس لِیُزکوک فانک فعلت ذلک فقدِ استَفیطَ اَجرک ولکنی اذا اَعطَیت بِیَمینِکَ فلا تطلع علیها شِمالِکَ و فَانَّ الذی تَتَصَدَّقَ سِرًّ یجزیکَ عَلانیةً. چه قدر زیباست این. می فرماید که صدقه نده که بقیه مردم....

«بقیه نوار ناقص است»