انسان یک حرکت به سمت ابدیت دارد و در این حرکت انسان باید استعداد هایی را برای حرکت و حیات خودش تعیین کند و بر این حرکت یک سلسله قانون حکم فرماست و همچنین این حرکت یک حرکت روحانی است محصول حرکت یک قلب سلیم است قلب سلیم یعنی روح سالم و عرض شد که این روح ساخته شدنش شکل گیری اش تغذیه اش، بیماری و سلامتی اش، حیات و مرگش اینها را از راه تغذیه ای است که می کنیم راه تغذیه ی روح عبارت است از حواس.یعنی محسوسات ما همان غذاهایی است که روح از طریق حواس جذب می کند همچین محسوسات هستند که فکر ما را می سازد و انسان براساس همان افکار عمل می کند و نیز نوع و میزان عمل اینها روح را شکل می دهد نتیجه گرفتیم که اگر فکر و روح بخواهیم شکل سالمی بگیرد باید غذای آنها را که محسوسات است را کنترل کنیم.یعنی از غذاهای آلوده استفاده نکنیم از غذاهای حرام خودداری کنیم یکی از مهمترین غذایی که به روح شکل می دهد دیدنی ها است که بحثی در مورد دیدنی ها آغاز شد. در رابطه با دیدنی ها عرض شد که وسیله ی دیدن چشم است و چشم را معرفی کردیم به عنوان جاسوس قلب «العین جاسوس القلب» از کلام امیرالمومنین (ع) و همچنین عرض شد که چشم ها دام های شیطان هستند یعنی وسیله ای هستند که شیطان از آنها برای آلوده کردن روح استفاده می کند.
افرادی که کنترل چشم ندارند از نگاه به محرمات و اینها دچار حسرت زیاد خواهند شد چون اگر اینها چیزی را دیدند که این چیز باب میلش بود درانسان یک تمنایی نسبت به آن ایجاد می شود اگر آن می خواهد یک وسیله باشد یک خوراکی باشد یا نامحرم باشد انسان به حسب بی نهایت طلبی اش خیلی چیزها را دوست دارد و می خواهد و به حسب اینکه یکی از ابعاد بی نهایت طلبی انسان زیبایی طلبی انسان است که انسان عاشق زیبایی طلبی است و هرگز از زیبایی سیر نمی شود.دیدنی های زیبا در انسان هوس و میل ایجاد می کند چون زیبا هستند. انسان چون زیبایی را دید می خواهدش چون زیبایی طلب است شما هرگز از دیدن یک منظره زیبا خسته نمی شوید یا از دیدن رنگهای زیبا از دیدن چهره ی زیبا خسته نمی شوید انسان فطرتاً طوری آفریده شده که زیبایی طلب است، و خیلی از زیبایی ها هستند.
یک قسم از دیدنی ها هستند که جز زیبایی که دارند میل های را در انسان ایجاد می کنند بعضی ها زیبا هستند در انسان میل خوردن ایجاد می کنند بعضی ها زیبا هستند در انسان میل و شهوت جنسی ایجاد می کنند به هر حال تاثیرات مختلفی دارد از طرفی انسان زیبا طلب است آن هم به صورت نامحدود از طرفی هم اگر چشم را کنترل نکند چشمش به زیبایی ها بیفتد در دش تمنا ایجاد خواهد شد و آن را می خواهد و یک سره خواهش و تمنا و فشار روحی هست.از درون فشار است ولی از بیرون این طور نیست که همیشه ارضا شود انسان یعنی هر چه دید بتواند آنرا بدست آورد هر خوردنی دید بتواند آنرا بخورد هر نوشیدنی دید آنرا بنوشد، هر شی زیبایی دید بتواند آنرا تحصیل کند و یا هر نامحرم زیبایی دید بتواند از او استفاده کند. چون از درون فشار است و از درون ارضائی صورت نمی گیرد یا کمتر از تمنایی است که بخواهد بدست آورد انسان اگر دلش را نتواند به دوست داشتن حقیقی به معشوق حقیقی گره نزند انسان دائم در تشنگی است در حالت درخواست است، و چون تحصیلش هم نمی کند لذا تعصب و حسرت زیادی ایجاد می شود.
گر تو را صد جور باشد در وصاق باز حور تازه داری در اشتیاق
هر مقدار ثروت و قدرت انسان اضافه شود خواسته هایش هم اضافه خواهد شد یک ثروتمند هرگز نگاه نمی کند به اینکه چی دارد به این نگاه می کند که چی ندارد برای همین همیشه تشنه است مثلاً همین شاه را که نگاه کنید خواهید دید که چقدر تشنه بوده، مثلاً تلاش کرده که مبل لوئی فنان کشور را بیاورد و لحظه ای روی آن بنیشیند و این طور نبوده که دیگر آرام گرفته بودند همیشه تشنه بودند یعنی هرگز به آنچه که دارند قانع نیستند در نگاه این خصوصیات است که وقتی شخص نخواهد نگاه کند می خواهد آن چیز را و همیشه نمی تواند خواستنی خود را بدست آورد.این تمنا همیشه در او هست و انسان مادام تشنه است انسان روحاً فقیر می شود روحاً گدا است از ظاهر که ببینم همه چیز دارد ولی روحاً خیلی ذلیل هستند لذا این جمله را از حضرت خواندیم که هر کس رها کند چشمهای خودش را تمنا های خودش را زیاد خواهد کرد.
روایت از علی (ع): حرارت یک تمنا گرمی یک مهر را صوابه گویند آن موقع که انسان یک چیزی می خواهد که سراسر شوق ایجاد می شود در او این گرما را صوابه گویند.حضرت می فرماید: که چه بسیار گرمای شوقی که از یک نگاه ایجاد می شود. می بیند و می خواهد. خوب این دیدن و خواستن ارزان تمام نمی شود ما با چشم می بینیم و با روح می خواهیم و به دنبالش می رویم و با روح خواستن یعنی از همین عمر و روزهای جوانی استفاده می کنی تا بدستش بیاوری.خوب این ارزان تمام نمی شود مثلاً فکر کنیم سه ماه برای بدست آوردن چیزی می گذاریم بعد فکر می کنیم که این سه ماه را از دست دادیم نه این سه ماه را باید با سه ما ابدیت بسنجیم بحث سر سه ماه نیست این سه ماه ما که سه ماه نیست این سه ماه مقیاس با ابدیت است. این وقت خیلی ارزش دارد. این گونه نیست که ما دیدیم و خواستیم مفت باشد به محض اینکه دیدی و خواستی از ابدیت خرج می شود مثلاً برای بدست آوردن کمال گیاهی و حیوانی وقت می گذاریم و فکر می کنیم مفت تمام شد.
علی (ع) می فرماید: که هر کس چشمش را زمین بیندازد و نگاه نکند هم حسرتش را کم کرده و هم خودش را از تلف شدن باز داشته بسیاری از عمر ما صرف نگاه کردن می شود می بینیم و می خواهیم. چه بسیار گرمای شوقی که از یک نگاه کردن ایجاد می شود اگر آن چیز ارزشش نگاه کردن نباشد یا منع شده باشد شروع تلف است نگاه کردن همان و تلف شدن همان.نمره ی منفی می گیرد خیلی ها فکر می کنند خیلی هنر می کنند اصلاً احساس تلف نمی کنند چند سال صرف گشتن سراب هستند به ما خیلی سفارش شده که دنبال چیزی باشید که برایتان بماند در روانشناسی جاهل گفتیم که زیاد پرداختن به چیزی که نه تو برای آن می مانی نه آن برای تو می ماند اگر دنبال این باشی جاهل هستی.ایمن می ماند از تلف شدن کسی که کنترل کند نگاهش را مثلاً در خیابان به نامحرم نگاه کنیم شهامت کنترل چشم را نداشته باشد ضعیف باشد زورش به چشم خودش نرسد نگاه پشت نگاه، تمنا پشت تمنا، فشار روح، حالا بیا درستش کن این ها در حد روح نمی ماند به جسم هم تاثیر می گذارد.
امام صادق (ع): چه بسیار نگاهی که یک حسرت طویل را برای انسان به ارث می گذارد با یک نگاه شروع می شود. حالا عکسش این طوری است کسی که کنترل کند نگاهش را، آرامش دارد کسی که چشم خود را از نگاه به حرام می پوشاند به قلب خود استراحت داده شاید اولش سخت باشد ولی قطعاً می ارزد چون انسان چشم خود را ببندد قلب خودش را حفظ کرده است.چه برگرداندن خوبی است برای شهوت خود، فروبستن چشم، برای میل های عمر تلف کن و میل بیماری را چه بسا بستن چشم کافی باشد.
ز دست دیده و دل هر دو فریاد هر چه دیده بیند دل کند یاد
سازم خنجری نیشش ز فولاد زنم بر دیده تا دل گردد آزاد
آنهایی که هرز چشم هستند روح شان دائماً در اسارت است در ذلت، و اسارت، دیدنی ها همان چیزهایی هستند که فکر ما را می سازند و انسان به اساس افکارش عمل می کند روح انسان هم محصول همین افکار و اعمال است و برای همین هم خداوند نسبت به محسوسات باید و نباید قائل شده نسبت به بهره برداری محسوسات این گونه نیست که من هر ارتباطی که بخواهم با محسوسات برقرار کنم. و روحم سالم و پاک بماند.ارتباط هر چیزی تاثیر در روح دارد همانطور که به ما گفتند به یک سلسله چیزها نگاه نکنید همانطور هم گفتند به یک سلسله چیزها نگاه کنید چون تاثیر خوبی در ما دارد. روایت از نبی اکرم (ص) نگاه کردن به عالم عبادت است. چرا چون نگاه به عالم نه اینکه اینقدر قد دارد لاغر است چاق است نه نگاه به عالم به خاطر علمش است. نه فقط به او بلکه نگاه در خانه ی عالم هم عبادت است. چون انسان را یاد ارزش می اندازد یاد علم می اندازد.انقلاب ما توجه به علمای دین است یکی از بزرگترین گناهان این است که انسان به جای اینکه احترام به آنها داشته باشد توهین به آنها کند.
نبی اکرم (ص) فرمود: من از بعد خودم از سه چیز می ترسم یکی از آن سه چیز این است که مردم به دنبال لغزش علما باشند به دنبال عیبهای آنها باشند. و این عیبها را در دلهای خودشان نگه دارند یا این عیبها را توجیح بر گناهان خود کنند هیچ کس معصوم نیست ولی کسی که توجه کند به اینکه یک عالم یک استاد کجا لغزش می کند و سفارش به این شده که احترام علما را هم نگاه به خودشان عبادت است هم نگاه به در خانه های شان.حتی عالم را پدر مردم معرفی کردند. پدرها را سه تا معرفی کرده پدری که باعث تولد تو شده باشد پدری که باعث ازدواج تو شده باشد و پدری که ترا تعلیم می دهد و این پدر را از آن دو پدر بالاتر شمردند. و نگاه کردن به امام دادگر عبادت است. نگاه کردن به والدین با محبت عبادت است نگاه که می کنیم به پدر و مادر با فرزند با محبت و عشق نگاه می کنند خداوند گناهان شان را می بخشد نگاه کردن به برادری که به نگاه برادری و دوست داشتن باشد عبادت است.
در روایت بعد از نبی اکرم (ص) است که می فرماید نگاه کردن در سه چیز عبادت است (فی وجه الوالدین) نگاه به والدین و (فی المحضر) نگاه کردن به قرآن و (فی البحر) و نگاه کردن به دریا عبادت است. باید دقت کنیم به ما چه چیزی را گفتند نگاه کنید چه چیزی را نگاه کنید گفتند آیات الهی را نگاه کنید انسان را به یاد خدا بیندازد برای انسان عبرت باشد انسان به قبر نگاه بیندازد و بی ادبی در محضر خدا نکند.هر چیزی که در انسان فکر ایجاد کند هر چیزی که در انسان توجه ایجاد کند اینها عبادت است حتماً انسان که نباید نگاه کند انسان فکر کند که یک ساعت تفکر انسان از شصت سال عبادت بهتر است. پس به طور کلی نگاه به دو دسته تقسیم می شود دیدنی که در انسان توجه به خدا و توجه به ابدیت و واقعیت ایجاد کند اینها عبادت است. دیدنی که انسان را به یاد دنیا می اندازد انسان را غافل می کند در انسان تمنای کمالات حیوانی و گیاهی ایجاد می کند به طوری که انسان یادش برود کی هست خودش را حیوان یا گیاه ببیند این نوع نگاه نامبارک است. به دریا که انسان نگاه می کند به یاد عجایب خدا می افتد ای کسی که نصف عجائب تو در دریا هاست. ای کسی که عجایب خودت را در دیا قرار دادی.انسان که به دریا نگاه می کند خودش را کوچک می بیند به یاد ضعف خود می افتد این نگاه کردن به دریا به کوه به این عظمت انسان را به سجده وا می دارد. بارها به تسبیح می افتد مردان خدا وقتی شب بیرون می آیند به آسمان نگاه می کنند خدایا تو اینها را باطل نیافریدی. داریم وقتی که شبها پیامبر به آسمان نگاه می کرد یک وقت می دیده که اذان صبح شده است پس دقت کنید بحث اسلام در رابطه با دیدنی ها، به اینکه باید و نباید در نگاهها برای چیست برای اینکه دیدنی ها انسان را می سازد.
حضرت رسول اکرم (ص) به حضرت زهرا (س) هنگامی که حضرت باردار بودند می فرماید: بیا به این صحنه های جنگ نگاه کن به این شمشیر زدنهای خشن. چون تاثیر دارد بچه شجاع می شود دیدنی که معنویات ایجاد می کند دیدنی که عشق ایجاد می کند و چقدر لطیف است این صحنه ها پس باید بدانیم علت باید و نباید ها در دیدنی ها چی است.
والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته.