بحث ما در باره ی تعقیبات و اهمیت دعای بعد از نماز ادامه می دهیم. در این زمینه دو روایت دیگر است از امام صادق (ع) که می فرمایند:

(انّ الله فرض علیکم صلواه الخمس فی افضل السّاعات فعلیکم بالدّعاء فی ادبار صلواه) خداوند که به شما گفته است که نماز بخوانید، در بهترین ساعات این دستو را داده است و در بالاترین زمانهاست. چه کسی بیشتر از خداوند ما را دوست دارد؟ هیچ کس.

این خدایی که ما را دوست دارد، نمازها را در زمانهایی قرار داده است که افضل زمانهاست. امام صادق (ع) می فرمایند: این تیز هوشی را داشته باشید که وقتی خداوند زمانهایی را برای خواندن نماز و عبادت مشخص کرده است به نفع شما و به خاطر شماست.

وقتی گفته است که این ساعتها پیش من بیایید یعنی بیایید و بگیرید. پس آن ساعتها بهترین ساعات است. (فعلیکم بالدعا فی ادبار الصلواه). پس بر شما باد به دعا در پشت در پی نمازها. پس چون موقع نمازها بهترین موقع است دعا در آن هنگام خیلی خوب است.

پس این اوقات که خود خداوند تبارک و تعالی مشخص کرده است خیلی خوب است. روایت دیگری که خیلی روایت شیرینی است: (من صلّا صلواه فریضه و عقّب الی اخری فهو ضیف الله) کسی که نماز واجبی را می خواند و تا نماز بعدی مشغول باشد او میهمان خداست. (و حقّ علی الله ان یکرم ضیفه) و شایسته است بر خداوند که میهمان خود را گرامی بدارد.

شما دو نماز واجب به عهده تان است و بعد از آن از روی محبت خداوند و به طور مستحبی میهمان خدا هستید. بحث دعا که یکی از مسائل مهم بعد از نماز است تمام شد.

مورد بعدی که بعد از نماز خیلی خوب است انجام شود گفتن سه تکبیر است (اذا صلّیت فرفع یدیک بالتکبیر ثلاثه.)

امام باقر (ع): موقعی که سلام نماز را دادی سه بار برای گفتن تکبیر دستهایت را بلند کن. همان کاری است که همیشه انجام می دهیم. که خیلی خوب و مهم است که به آن سفارش شده است و سنت نبوی است.

مورد بعدی که بعد از نماز خوب است که انجام شود و هر کدام از اینها فواید و آثار و خواص خودش را دارد و خیلی مهم است: نبی اکرم (ص) به امیرالمومنین (ع) سفارش می کنند:

(یا علی علیک بتلاوه آیته الکرسی فی دبر الصلوه المکتوبه فانه لا یحافظ علیها الاّ النّی او صدیق او شهید) یا علی بر تو باید همیشه آیت الکرسی را بعد از نماز واجب بخوانی، کسی بر آیت الکرسی محافظت نمی کند الا نبی، صدیق و شهید.

یعنی آن سه گروهی که ما در نماز می خواهیم خداوند ما را به راه آنها هدایت کند آنها را پیامبر (ص) برده است. در حقیقت این کار سلوک آنهاست. و با این کار ما راه آنها را می رویم و یک پیوندی بی ما و این شخصیتها برقرار می شود که انسان بعد از نماز آیت الکرسی را بخواند.

گاهی اوقات عزیزان می گویند ما بعد از تسبیحات چه بگوییم. پس مهم است که بدانیم این آیت الکرسی خیلی اثر دارد. مخصوصاً کسی که بداند چه می خواند. باز حضرت می فرمایند:

(من قرَأ آیت الکرسی فی کل دبر الصلواه المکتوبه لم یحل بینه و بین دخول الجنه الا الموت) هر کس بعد از نماز واجب آیت الکرسی بخواند فاصله ای بین او و بهشت جز مرگ نیست. قربان خدا که چگونه برای بنده ها زمینه سازی می کند و پاداش های عظیم در نظر می گیرد، با انجام اعمال کوچک که این دو از فواید آخرتی بود.

حال از فواید دنیایی خواندن آیت الکرسی می فرمایند:

(من قرأ آیته الکرسی فی دبر الصلاه المکتوبه کان فی ذمه الله الی الصلاه اخری) هر کس بعد از نماز واجب آیت الکرسی بخواند در پناه خداست تا نماز دیگر. انسان با یکی از کسانی که در هواپیمایی که حادثه ای اتفاق افتاده بود تعریف می کرد که من در کنار یکی از روحانیون در هواپیما نشستم بعد وقتی هواپیما می خواست بنشیند اعلام کردند چرخهای هواپیما باز نمی شود و برای نشستن مشکل دارند.

همه به تلاطم افتاده بودند. این شخص روحانی هیچ اضطرابی نداشت به او گفتم شما نمی ترسید. گفت: نه. من آیت الکرسی ام را خوانده ام بعد از آن دیگر دلیل ندارد مضطرب باشم. واقعاً اگر کسی زنده بودن تا نماز بعدی برایش مهم است و می خواهد کار واجبی انجام دهد و صیت نامه ای می خواهد بنویسد احتمال می دهد که بمیرد خداوند تضمین کرده است و قول داده است.

پس از این تضمین خدا استفاده کنید. و بعد از نماز واجب آیت الکرسی را بخوانید تا در پناه خداود باشید. آیت الکرسی غوغا می کند. یعنی یک حفاظ فوق العاده مهم و قدرت مند است که در همه ی حفاظت ها و همه آنها که انسان ترس و اضطرابی دارد و احتمال خطر می دهد و نیاز به محافظت برای خودش، مالش، فرزندش، و یا کسی را دارد آیت الکرسی صد در صد به کار می آید و تضمینی است.

پس از این سلاح خداوندی و حفاظ الهی که او بوسیله ی فضل خودش برای ما قرار داده است استفاده کنیم.

مورد بعدی که در روایات است و باعث می شوند که بزم تعقیبات ما نرم پر بهره و با صفایی باشد و اینکه انسان بنشیند و دعا کند و هر چه می خواهد از خدا بگیرد و دیگر اینکه تکبیر بگوید و آیت الکرسی بخواند. مورد بعد خواندن سوره ی توحید است بسیار با عظمت است که در اسماءالله در باره ی آن صحبت کردیم و سه بار خواندن آن معادل خواندن کل قرآن است.

پیامبر اکرم (ص) می فرمایند:

(من قرأ التوحید فی دبر کل فریضه عشراً زوّجه الله تبارک و تعالی من الحور العین). هر کس سوره ی توحید را ده بار بعد از نماز بخواند خداوند از حور العین به ازدواج او در می آورد. البته بعضی از اساتید می گویند حور هم مؤنث است و هم مذکر است.

امام صادق (ع) می فرمایند: (من کان مومن بالله و الیوم الاخر فلا یدع ان یقرأ فی دبر الفریضه یقل هو الله احد) ببینید چقدر حرف مهم است. هر کس به خدا و روز قیامت ایمان دارد سوره ی توحید را رها نکند و بعد از آن بخواند. (هر کس) ایمان دارد این کار را نکند.

(فانّه من قرأها جمع الله خیر الدنیا و الاخره و غفره له و لوالدیه و ما ولدا) هر کس سوره ی توحید را بخواند خداوند خیر دنیا و آخرت را برای او جمع می کند و خودش و پدر و مادرش و فرزندانش را می آمرزد. باید بدانیم سوره ی توحید چیست؟ کسی می گوید من می خوانم تا خودم و پدرم و مادرم فرزندانم بخشیده شود و خیر دنیا و آخرت نصیبم شود. اما کسی می گوید معلوم است که چیزی بالاتر دارد. چیزی که جایزه اش این باشد خودش چیست؟

سوره ای که جایزه آن خیر دنیا و آخرت است و آموزش خود و والدین و فرزندان است پس خودش چه بهشتی است. خوشا به حال کسی که در بهشت سوره ی توحید می رود و بالاتر از آن آمرزش ها نصیب او شود. پس انسان زیرک کسی است که فکر کند این سوره ی توحید چیست که اینقدر جایزه دارد. پس خوشا به حال کسی که مأنوس با سوره توحید می شود و دوست می شود.

مورد بعدی صلوات بر محمد و آل محمد است که ما با آیه (انّ الله و ملائکه یصلون علی النّبی) که می خوانیم و بعد صلوات می فرستیم و بسیار مهم است. لذا دستور داده اند که حتماً صلوات در تعقیبات نماز وارد شده است. و در دعاها و تعقیقات وارد شده است که بعد از صلوات عباراتی نیز اضافه شده است و خوب است که آنها را پیگیری کنیم.

مثلاً (واجعل النور فی بصری و بصیرتاً فی الدین و الیقین فی قلبی و الاخلاص فی علمی ) و چیزهای دیگر که وارد شده و بسیار ارزنده است.

از دیگر چیزهایی که بعد از نماز خوب است که انسان انجام دهد و چقدر خداوند برای انسان بهشت های متنوع درست کرده است و انسان از آن لذت می برد. از خود نماز به یک طریق انسان لذت می برد و از این که بعد از نماز هم وارد این کارها می خواهد بوشد یک انس دیگر و یک لذت دیگر و یک جشن دیگر است و سرور آور است.

امام صادق (ع) در فرمایش خیلی مهم راجع به تسبیحات حضرت زهرا (س) دارند: (من سبّح تسبیح فاطمه الزهرا، سلام علیها قبل ان ...... جلیه مو صلواه الفریضه غفرالله له و یبدو بالتکبیر) هر کس تسبیح حضرت را بعد از نماز بگوید قبل از اینکه صورت نماز را به هم بزند و دنبال کار دیگر می رود. یعنی کسی بنشیند و تسبیحات را بگوید. خداوند او را می بخشد.

این حرف خیلی بزرگ است اگر کسی این را بفهمد هیچ وقت از تسبیحات غفلت نمی کند و مشمول غفران الهی می شود. اگر ما بدانیم علی شفا حفره علی النار هستیم هر لحظه و مشرف دره ای از آتش جهنم هستیم بعد می فهمیم که نماز چه پناهگاه بزرگی است که انسان را نجات می دهد.

هم خود نماز و هم تعقیبات نماز، مثل تسبیحات حضرت زهرا (س) اینقدر خیرات دارد. از این آرزو بزرگتر نیست که کسی مشمول غفران الهی قرار گیرد و بعد می فرماید تسبیح را با تکبیر شروع کنید بعد الحمدلله بعد سبحان الله بعد ضحرت در روایت دیگر می فرمایند:

تسبیح الفاطمه فی کل یوم فی دبر کل اصلواه احبّ الی من صلواه الف رکعت فی کل یوم. چقدر بزرگ است و ما چه می فهمیم این قضیه را که تسبیحات حضرت بعد از هر نمازی نزد من از هزار رکعت نماز بالاتر است. اول ما باید مقیاس ها و اندازه های آخرتی دست مان باشد و وقتی می گوید اندازه ی هر رکعت نماز بفهمیم که یعنی چی.

به کتاب ثواب الاعمال شیخ انشاءالله مراجه کنید و ببینید اگر کسی دو رکعت نماز بخواند خدا با او چه می کند که حضرت می فرمایند تسبیح حضرت بالاتر از هزار رکعت است. پس یک آدم با شعور، زیرک و عاقل می رود سراغ اینکه این گنج را متوجه شود که الله اکبر یعنی چی؟ الحمدلله یعنی چی؟ سبحان الله یعنی چی؟

گر این اسمهای اعظم را کسی پیدا کرد و با آن رابطه برقرار کرد حتی لازم نیست 33 یا 34 بار بگوید و اگر یکبار یکی از آنها را بگوید و با آن انس داشته باشد خیلی اتفاق های خوب می افتد. یکبار کسی بگوید سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر یا الله اکبر الحمدلله سبحان الله.

گاهی ما دنبال اثر هستیم گاه دنبال شدن هستیم و می خواهیم خودمان میوه شویم و می خواهیم حجاب ها از سر راه خودمان برداشته شود پس باید از این کدها که به ما می دهند و رمز هایی که می گویند به ثواب آن می رسیم. و خداوند به ما می دهد.

چون کسی که گندم درو می کند به کاه هم می رسد. اما خود اینها خیلی مهم است. یعنی اگر بدانم در ساختار شخصیتی که من دارم یک تسبیحات حضرت اثر هزار رکعت نماز را در من می گذارد و نورانیت و قدرت و سازندگی و طهارت هزار رکعت نماز را برای من می آورد پس باید بدانم که الله اکبر چیست و فکر کنم شاید با یکی هم خیلی کارها بشود کرد.

فرمودند: 34 تا 33 تا 33 تا ولی شاید یکی از آن هم کارها بکند. باید سراغ محتوا بروم و بدانم این محتوی با ساختار من خیلی کار می کند. یک چیزی است که این معادله هزار برابر اثر در نفس ظاهر می کند. هزار رکعت را در قبر ببر و ببین چه می شود، پس خیلی اهمیت دارد و ماجرا خیلی مهم است من باید با تکبیر و تهلیل و تسبیح ارتباط برقرار کنم.

باید این رمز را کشف کنم که این چیست؟ ......... می گوید: (امیت رسول الله (ص) و قلت یا رسول الله ذهب الاعیناد بالدنیا و الاخره) این پیامبر اعنیا دنیا و آخرت را بردند [پول دادند و در اینجا خوب زندگی می کنند و با پول خود انفاق می کنند و آخرت را هم دارند].

نصلّی و یصلّون. ما نماز می خوانیم پول دار ها هم نماز می خوانند. نصوم یصومون. ما روزه می گیریم آنها هم روزه می گیرند. یصدّقون ولا نتصدّق آنها انفاق می کنند و ما نمی توانیم انفاق کنیم. قربان پیامبر بروم که می فرمایند:

آیا چیزی به تو بدهم که هیچ کس از گذشتگان نتواند از تو جلو بزند و هیچکس هم بعد از تو به تو نرسد. (آقا چقدر پیامبر بزرگ هستند و چقدر خداوند به او اختیار داده است و چقدر دستش در مملکت خدا باز است که می تواند این گونه سفارش دهد. بدون اینکه شخص را برای اجازه معطل کند).

خیلی عظت دارند. در ملک خدا هستند و سفارش می دهند چیزی به تو می گویم که نه گذشته ها به تو می رسند و نه آینده ها به تو می رسند مگر کسی که مثل تو رفتار کند و همان کاری که گفتم انجام دهد. هر چه ثروت مندها دوست دارند صدقه بدهند به پای تو نمی رسند مگر این کار را انجام دهی.

(دبر کلّ صلاه ثلاث و ثلاثین تسبیحاً ثلاث ثلاثین تحمیداً و اربعاً ثلاتین تکبیراً ) 33 تا سبحان الله 33 الحمدلله و 34 الله اکبر. اگر کسی گفت یک ثروتمند این کار را انجام داد چه؟ آخر مثل بعضی ها مثل این داستان که آقای غریبی خواند، حسد و تنگ نظر هستند. باید بگوییم: (هذا من فضل ربی)

از فضل خداست. مگر ما از خدا طلبی داریم. خدا به هر کس بخواهد بیشتر می دهد. ذاتاً هیچ کس از خدا طلبی ندارد و ربطی ندارد که خداوند می خواهد با بندگان خود چگونه عمل کند به کسی بدهد یا ندهد. و خداوند حکیم است و بهتر می داند به که بدهد و به کی ندهد.

اگر تو مشکل داری مشکل تو را حل می کنیم. هر چه می خواهی به تو می دهیم. تو باید عبد باشی و در کار خدا دخالت نکنی. پس هر چه می خواهی ببر، هر چه شعور و استعداد و سلیقه داری ببر، هر چه جا داری ببر. به تو بخل نمی کنیم و دیگر در کارهای خدا فضولی و بخل نکن که خداوند با بنده هایش چگونه رفتار می کند. به خدا واگذار کن.

لازم نیست ما به خدا، خدایی کردن را یاد بدهیم و عدالت را یاد بدهیم. کاری نداشته باش. به تو بخلی نیست هر چه می خواهی از این خزائن ببر و با کسی کار نداشته باش. این یک آموزش است و یک ادب است که دائم به این و آن انسان کار نداشته باش.

اینکه چرا فلانی 40 بار حج رفته و من یکبار هم نرفتم. تو حج می خواهی دستورالعمل دارد برو استفاده کن. تو حج را برای ولگردی می خواهی یا برای صفا می خواهی و ثواب می خواهی. یعنی اگر نتوانی بروی خداوند راه را گذاشته که به آن ثواب برسی. پس با بنده های خدا کاری نداشته باش که چرا این شخص این طور است و آن دیگری آن طور است.

چرا آنها مقرب اند، چرا خوابهای خوب می بینند چرا مکاشفه دارند هم پول دارند هم عزت دارند و هم... به ما مربوط نیست. خداوند می فرماید هر چه می خواهی بیا تا به تو بدهم، عرضه داشته باش. بقیه برای جلسات آینده اگر خداوند اذن و توفیق داد بقیه را ادامه می دهیم.

سجده شکر، صلوات ها، تسبیحات و حضرت زهرا (ع) اولویت دارند. انشاءالله ماه آینده می گوییم که گونه ها را روی مهر و روی خاک بگذارد چون اثر جالبی دارد.

والحمدلله رب العالمین.