خب ما جلسه گذشته درباره ی نماز بحث مان رسید، جلسه گذشته که می گویم یعنی شب گذشته که بحث قرآن را تمام کردیم و به بحث نماز رسیدیم. گفتیم که غیر از قرآن کریم ما یکی از مهم ترین وسیله هایی که خداوند تبارک و تعالی برای ما قرار داده تا ما بتوانیم به هدف خلقت مان نایل شویم نماز هست. درباره ی نماز گفتیم که ستون دین هست و وسیله پرواز و معراج ما هست و درباره ی اهمیت نماز عرض کردیم که اگر کسی این ستونش ضعیف باشد، درواقع ستون دینش ضعیف باشد سایر کارهایش هم ضعیف هست و نمی تواند خودش را به مقصد برساند. که حالا بحث، نماز را ما انشاء الله در شب های آینده ادامه می دهیم.
سخنرانی اول را برای این که رشته ی بحث ما نسبت به جلسات شب های قبل گسسته نشود، سخنرانی اول را به نماز اختصاص می دهیم و سخنرانی دوم را به موضوع دیگری اختصاص می دهیم که سلسله ی بحث مان ادامه پیدا کرده باشد؛ در مباحث احیاء.
در قرآن کریم برای اینکه ما بتوانیم به هدف هایمان نایل بشویم و موانع مان را برداریم. این را خوب دقت بفرمایید هم به هدف های مان نایل شویم هم موانع مان را از سر راه برداریم؛ به ما نماز داده شده یعنی نماز وسیله ای هست که می تواند مشکلات انسان را از سر راهش بردارد و او را به جلو ببرد. یک سلاحی است که چند کاره هست. هم موانع را از بین می برد و هم ما را به جلو می برد و به هدف می رساند. از طرفی هر چه که بخواهد مزاحمتی برای قلب ما درست بکند آن را از بین می برد، آن موانع را از بین می برد و از طرفی معراج هست؛ یعنی ما را به نزد خداوند تبارک و تعالی می برد. برای همین هم در قرآن وقتی که ما دچار ضعف می شویم و ناتوان می شویم در زندگی مان، در هر صحنه می فرماید: با نماز خودتان را تقویت بکنید: «وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ» کمک بگیرید از صبر و نماز.
درباره صبر و کمک گرفتن از صبر که مفصل در دوره های قبلی بحث کردیم که تبدیل شد به دوره ی بهشت و بلا و رشد و قدرت در سایه ی سختی ها تبدیل شد که خب حالا آن سی دی اش در اختیار عزیزان هست. درباره ی نماز خود قرآن می فرماید که: از نماز کمک بگیرید و «وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ» این نماز وسیله ای نیست که هر کسی بتواند سوارش شود و هر کسی بتواند از آن استفاده کند. بر همه واجب شده به همه هم دستور داده شده که از نماز کمک بگیرند هر وقت دچار ضعف و سستی می شوند؛ اما خود خدا هم می فرماید که افراد خاصی هستند که می توانند از مهارت نماز استفاده بکنند و استفاده از نماز مهارت می خواهد. برای همین هم ما از سال گذشته جلسات متعددی را درباره نماز بحث کردیم و هنوز هم خیلی کار داریم تا ان شاء الله بتوانیم یک بحث کامل و جامع بکنیم. خب پس ما درباره ی مهم ترین وسیله مان باید خیلی سرمایه گذاری بکنیم؛ چون خداوند تبارک و تعالی این را در اختیار ما قرار داده. شما ائمه علیهم السلام را نگاه بکنید وقتی که می خواستند کسی را شفا بدهند حاجت کسی را برآورده بکنند یا خودشان حاجتی داشتند از خداوند تبارک و تعالی نوعاً به سیره ی ائمه که نگاه می کنیم می بینیم که اول چه کار می کردند؟ اول نماز می خواندند. دو رکعت نماز می خواندند یک توجهی داشتند بعد تصمیم گیری می کردند بعد کارهایشان را انجام می دادند یا از خدا می خواستند یا کسی را شفا می دادند.
بحث نماز را در عاشورا شما ببینید چقدر این مسئله مهم است. بحث نماز که جنگ تعطیل می شود و سیدالشهداء با دادن شهید نماز را می خواند. با دادن شهید و آن قدر مهم است که برای پیغمبر چون مسئولیتش سنگین هست و کارهایش سنگین تر هست نسبت به امتش نوافل هم واجب می شود. یعنی به جای آن هفده رکعت نوافل هم واجب می شود که باید ایشان نوافل را هم انجام بدهد. چون قدرت بیشتری پیغمبر می خواهد، زحمت بیشتری باید بکشد، کار بیشتری باید بکند نماز بیشتری هم باید بخواند. بنابراین فرمایش مقام معظم رهبری نباید فراموش مان بشود که انسان در همه‌ی صحنه ها احتیاج به نماز دارد و در صحنه های خطر بیشتر. ولی ما متأسفانه بلد نیستیم از این وسیله خوب استفاده بکنیم. یعنی سرمایه گذاری نکردیم. یک خانم ممکن است مثلا بیست ساعت سفره آرایی کار بکند، تمرین بکند. گلدوزی کار کند، مروارید بافی کار کند، سرمه دوزی کار بکند. یک سال دو سال خیاطی کار کند. آشپزی کار کند. یک آقا همین طور، ممکن است مثلا کامپیوتر کار کند. در زبان کار کند. می خواهد یک تلفن همراه را یاد بگیرد ده ها ساعت تمرکز دارد روی این دکمه های تلفن همراه و یکسره هم تمرکز دارد که بداند بالاخره باید با این چه کار بکند؟ چه مسیری را برود. یک بازی کامپیوتری هم حتی می بینید که ما بزرگترهای مان هم می بینیم بازی می کنند تمرکز می گذارند. ولی وقتی نگاه می کنیم می بینیم یک مسلمان حتی تا سن بالا هم که می رسد شصت هفتاد سالگی مجموعه ی عمرش بیست ساعت تمرکز نداشته درباره ی نمازش. یعنی اصلا هیچ اهمیتی نداده به این موضوع که من باید این کار را انجام بدهم و تمرین کنم. یعنی اصلا وارد باشگاه نماز نمی شویم و تمرینی را آغاز نمی کنیم. نمی گوییم حالا که در حرم امام رضا نشستم در مسجد نشستم بلند شوم دو رکعت نماز بخوانم برای رضای خدا و تمرین هم بکنم. این تمرینش هم عبادت است. می خواهم دو رکعت نماز با حضور قلب بخوانم.
خدا رحمت کند مرحوم کافی را امشب یادش کردیم رحمت الله تعالی و علیه می گفت که من خیلی تمرکز گرفته بودم بالاخره یک زمانی بتوانم دو رکعت نماز با حضور قلب بخوانم. بعد از مدت ها توانستم دو رکعت نماز با حضور قلب بخوانم ولی بعد فهمیدم وضو نداشتم. حالا ما باید واقعاً این کار را انجام بدهیم. یعنی وقتی می خواهیم وارد نماز بشویم یقه ی خودمان را سفت بگیریم. این یقه گیری خیلی مهم است. همین جوری کیلو کیلو شروع نکنیم. بدون آمادگی، بگوییم حالا فقط می خواهیم این را از سرخودمان بازش بکنیم. و حالا اگر در نمازهای واجب این کار خیلی سخت تر هست امّا در نماز مستحبی ها چون عشقی هست راحت تر آدم می تواند این تمرکز را بگیرد. یعنی آدم بگوید دو رکعت بلند شوم بخوانم امروز اصلا زیارت عاشورا بخوانم دو رکعت نماز قبل از زیارت عاشورا هم وارد شده. متأسفانه الان اکثر کسانی که در کشورمان زیارت عاشورا می خوانند نمازهاش را بعد زیارت عاشورا می خوانند در حالی که نماز زیارت عاشورا قبل از زیارت عاشوراست.
من همین الان اراده کرده ام زیارت عاشورا بخوانم اول یک دو رکعت نماز بخوانم و هی تمرکز بگیرم هی سعی کنم توجه بکنم که من بخواهم این دو رکعت را با حضور قلب انجام بدهم دفعه ی بعد بگویم مثلا حالا اگر من توانستم یک قسمتش را انجام بدهم این بار، مثلا حمدش را، توحیدش را، رکوعش را، سجودش را، بالاخره هی همین طوری تکرار بکنیم تا یواش یواش این ملکه شود برای ما این نوع ارتباط با خداوند تبارک و تعالی. فوق العاده فوق العاده قدرت بخش است ولی خوب همه اش تمرین می خواهد دیگر یعنی تمرین می خواهد، مثل یک شمشیری است که شما می بینید این سامورایی ها با یک شمشیر مثلا چه کارهایی که نمی کنند ولی اگر کسی بخواهد به این شمشیر دستش بگیرد حتی دست گرفتنش هم تمرین می خواهد بلند کردن تکان دادن هر قسمتش، مثل این کسانی که ورزش های رزمی کار می کنند هیچ وقت آدم فکر نمی کند یک نفر بتواند از بدنش این همه شاهکار تولید بکند؛ ولی وقتی تمرین می شود کار نیکو کردن از پر کردن است.
نماز خیلی کار می کند. خیلی کار می کند. یعنی همه کاری می کند، همه کاری می کند، همه کار و خب ما باید برای این سرمایه گذاری کنیم و هر کس یک قسمتی از وقت هایش را در طول شبانه روز تمرین بگذارد برای این کار تمرین بکند. نماز مستحبی می خواهد بخواند، نافله می خواهد بخواند هر چیز از این جا شروع کند ولی اگر کسی بخواهد خیلی راحت بتواند وارد این مسئله بشود یعنی از یک جایی که مثلا تمرین هایش زود نتیجه بدهد باید از زمان هایی استفاده بکند که آن زمان ها آدم قدرتش خیلی بیشتر است، مثل زمان های خلوت، شب، سحر، نصف شب، این جور مواقع که شاغل ندارد مشغله ها کمتر است. لذا می بینید که حضور قلب هم خیلی چی هست؟ خیلی بیشتر هست؛ خیلی بیشتر هست. ولی سخت‌ترین قسمتش در نمازهای واجب است. اگر کسی بخواهد شروع کند ولی آسان ترین قسمتش در نمازهای مستحبی هست. آن هم مثلا خب در جاهای خلوت و نیمه های شب که تمرکز هم چی هست؟ بیشتر هست. حالا یکی از بحث هایی که درباره ی نماز هست این هستش که نماز یک دشمن خارجی بسیار مهم، را که حمله های مختلفی دارد در بحث دشمن شناسی خدمت عزیزان عرض کردیم، خداوند تبارک و تعالی می فرماید: شیطان حمله از جلو دارد آن هم از روی صراط مستقیم، «لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيمَ /ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ وَعَنْ شَمَائِلِهِمْ» می گوید هر کدام از بندگان تو بخواهند بروند روی صراط مستقیم، روی صراط مستقیم، یقه شان را می گیرم. یعنی هر وقت گناهکار هستند و معصیت کار هستند و قهر هستند با تو، آن موقع که اصلا عبد شیطان هست انسان ولی وقتی که می خواهد توبه کند خیلی از خواهرها، برادرها می آیند به ما می گویند ما قبل از این که مثلا توبه بکنیم حال و روز مان بهتر بود. حالا از وقتی که توبه کردیم افتادیم در این مسیر اسلام و مسائل آشتی با خدا خیلی افکارمان یک موقع هایی می ریزد به هم. یک موقع هایی یک جورهایی می شویم و این طبیعی است. اصلا کسی نباید ناراحت شود که حالا که من توبه کردم آمده ام در این مسیر افکارم یک مقدار مشوش تر، حتی ممکن هست افکارم ناپاک تر بشود. چون شیطان حمله می کند روی صراط مستقیم. حمله ی از جلو، عقب، راست و چپ که این ها را هم در دشمن شناسی توضیح دادیم، همین که خب الان که این ها را چهارشنبه ها تلویزیون دارد پخش می کند از مباحث تلویزیون ادامه می توانند بدهند عزیزان بعد از ماه رمضان هم خب هفته ای دوبار باز ادامه دارد همین بحث از تلویزیون آن ها را پیگیری بکنند که کنترل فکرمان چه جوری باشد که اگر حمله ی از جلو شد چی کار کنیم، حمله از عقب چه کار بکنیم. حمله ی از راست چی کار بکنیم حمله ی از چپ چی کار بکنیم. این یک چیز حقیقی است عزیزان. جنگ است شما وقتی می گویند الان آقا عراق حمله کرده، اسرائیل حمله کرده، مثلا ما باید برویم جبهه بجنگیم. هیچ کس نمی تواند حماقت بکند بگوید خب حالا که جنگ است می رویم جبهه ، ولی خب آن جا مثلا کلاه کاست نمی خواهد اسلحه لازم ندارد اصلا آن جا بمب نمی زنند که توپ نمی زنند، آنجا اصلا کاتیوشایی نیست، این ها حماقت است. جنگ است، جنگ است یعنی طرف هر کاری می کند تو را بکشد، ما به این ایمان نیاوردیم، یعنی به این ایمان نمی آوریم. من کسانی را می شناسم شاید ده سال سر این جلسات می آیند، ما هی می گوییم آقا حمله ی جلو، عقب، راست و چپ باور نکردند که حمله می شود به آن ها، حمله هم می شود ها! مثل با چه ذلتی زمین می خورند ولی قبول نمی کند که حمله شده به او، این پذیرش که من بهم حمله می شود که واقعاً سر نماز، در دعا، در احیاء، سر قرآن خواندن، در حرم امام رضا، در کنار کعبه نمی دانم هر جا هستم حمله به من می شود. یعنی من همه اش باید شمشیر دستم باشد. حمله ی از جلو، حمله از عقب، راست و چپ که این ها معنا دارد توضیح دادیم این ها را که مثلا حمله ی از جلو کجاها می شود؟ حمله ی از عقب چه جوری می شود؟ راست چه جوری می شود؟ چپ چه جوری می شود.؟ در هر مرحله از طول شبانه روز چه نوع حمله هایی به من می شود و تولید فکر می کند برای من، حتی در خواب، در خواب هم تولید می شود. در خواب به ما نشان می دهد صبح پا می شویم می بینیم خیلی اعصابت خرد هست. خیلی ها براساس خواب هایی که شیطان به آنها نشان می دهد در زندگی شان تصمیم می گیرند، تصمیم می گیرند در زندگی شان. شیطان به آن ها با دیدن یک خواب دستور می دهد بلند می شود می گوید خواب دیدم باید این کار را بکنم. ای بابا، زن از شوهرش طلاق می گیرد، شوهر زنش را طلاق می دهد. دو تا دوست، دو تا رفیق، دیگر شاگرد و استاد وضعیت شان به هم می خورد. ما باید دقت بکنیم چقدر زن و شوهر ها با این مسئله شکست می خورند. چه در خواب چه در بیداری.
پس ما باید دقت بکنیم که این حمله ها می شود. قرآن می فرماید که: اگر شما بخواهید این حمله ها را برطرف بکنید یکی این که کنترل فکر داشته باشید. فکرهای پاک، دل های پاک، فکر آرام داشته باشید، نماز یک وسیله ی فوق العاده قوی هست.
ببینید از نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلم (اَلصَّلاةُ تُسَوِّدُ وَجْهَ الشَّيْطانِ) نماز صورت شیطان را سیاه می کند. صورت شیطان را سیاه می کند. در مورد یک چیز دیگر هم داریم که صورت شیطان را سیاه می کند چی هست؟ روزه. روزه صورت شیطان را سیاه می کند. یعنی ناتوانش می کند. شما بروید اداره آگاهی بپرسید هر سال هم اعلام می کنند می گویند مثلا ماه رمضان چهل درصد، پنجاه درصد، شصت درصد، ماه محرم همین طور آمار جرائم چی شده؟ کم شده. اصلا این طوری هست. روزه این طوری است. روزه چه جرائم فردی را کم می کند گناهان فردی چه جرائم چی؟ اجتماعی را کم می کند. این فرهنگ باید جا بیفتد. نماز این جوری هست. وقتی فرهنگ نماز جا بیفتد. خدا رحمت کند حضرت امام سلام الله تعالی و علیه گفت: بروید در زندان ها را نگاه بکنید ببینید چند تا نماز خوان پیدا می کنید. واقعاً هم این طوری هست. همین الان که سی سال از انقلاب گذشته وقتی می روید وارد زندان می شوید درست است خیلی از زندانی ها نماز می خوانند دیگر الان حافظ قرآن هم هستند کار می کنند. به هر حال زحمت می کشند ولی باز هم اکثر زندانی ها چی هستند؟ بی نماز هستند. نماز حتی صورتش هم، حتی اگر ما توجه هم نداشته باشیم به ما خیلی کمک می کند حتی صورت ظاهریش هم کمک می کند که حالا در این باره اگر رسیدیم توضیح خواهم داد. (الصلاة حصن من سطوات الشیطان) این فرمایش، فرمایش امیرالمومنین هست یک حصن هست در مقابل حمله های شیطان نماز این جوری به انسان کمک می کند آرام می کند انسان را، پاک نگه می دارد.
روایت بعدی از امام صادق علیه السلام است که بحث دیشب مان هست اگر برسیم یک مقدار از بحث دیشب بگوییم. «اِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَدْفَعُ الشَّيْطانَ عَنِ الْمُحافِظِ عَلَى الصَّلاةِ» می گوید کسانی که محافظت به نمازشان دارند نماز اول وقت به خصوص نماز اول وقت که در جلسه ی دیشب گفتیم که پانزده بلا می آید سر کسی که نمازش را سبک می شمرد، شش تای آن مال دنیا بود نه تای آن هم مال آخرت که حالا امشب برسیم آن نه تا را هم بگوییم. می فرماید کسی که محافظ نمازش هست، مراقب نمازش هست، چه اول وقت بخواند چه با حضور قلب بخواند ملک الموت نمی گذارد موقع مردن شیطان به او حمله کند. حضرت عزرائیل علیه السلام فرشته بسیار بسیار مهربان و زیبای الهی می آید و کمک می کند و نمی گذارد هیچ شیطانی به شخص حمله کند.
خدا رحمت کند امام امت را می گفت من بالا سر یک اهل علم، یک دانشمند رفته بودم به او تلقین شهادتین بگویم، نگفت، هر کاری کردم نگفت. می گفت: خدا خیلی ظالم است می خواهد من را از زن و بچه ام جدا کند؛ سنی از او گذشته بود ها! پیر شده بود می گفت هنوز می خواست بمیرد با دشمنی گفت هر کاری کردم نگفت آخر هم با دشمنی خدا رفت از دنیا.
او نماز خوب نخوانده حتماً، حتماً خوب نماز نخوانده. اگر کسی نماز خوب بخواند یک همچین اتفاقی برایش ایجاد نمی شود نماز اول وقت فوق العاده، محافظت می کند از انسان در مقابل بسیاری از حمله ها و بلاها. آدم هایی که خیلی راحت شیطان به آنها حمله می کند کسانی هستند که مراقبت به نماز ندارند، نه اول وقت و نه به کیفیت نمازشان «وَيُلَقِّنُهُ شَهادَةَ اَنْ لا اِلهَ اِلاَّ اللّهُ، وَاَنَّ مُحَمَّدا رَسُولُ اللّهِ فى تِلْكَ الْحالَةِ الْعَظيمَةِ» می گوید در حالت جان کندن که حالت بسیار سخت و عظیمی هست، ملک الموت هم نمی گذارد شیطان بیاید سر وقت این که بهش حمله بکند در فکرش اجازه ندهد که لا اله الا الله بگوید و شهادت به رسول الله بدهد و هم خود ملک الموت به راحتی تلقین بهش می کند می گوید بگو، بگو. راحت بگو من نمی گذارم شیطان بیاد تو بگو. این جور محافظت می کند از یک همچین کسی. خیلی عظمت دارد اگر انسان از نمازش محافظت بکند.
نکته دوم، نماز «تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ»، شما همه شنیدید «إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ» قرآن کریم می فرماید که: نماز انسان را از فحشاء و منکرات باز می دارد و من روایت هایش را بخوانم بعد برویم سراغ بحث انسان شناسی و معرفت نفسی اش. «مَن لم تَنهَهُ صلاتُهُ عنِ الفَحشاءِ و المُنكَرِ لَم يَزدَدْ مِنَ اللّه ِ إلاّ بُعدا» از نبی اکرم هست صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: کسی که نمازش او را باز نمی دارد از کار زشت، از فحشاء و منکرات، نماز که می خواند از خدا دورتر می شود. نماز که می خواند از خدا دورتر می شود. توضیحش را هم قبلا در بحث ها دادیم؛ به بحث های خودش مراجعه کنید. چرا ما اگر نمازمان عرضه ندارد ما را نگه دارد وقتی می خوانیم دورتر می شویم؟ چرا؟ چون تکبر نماز خواندن می ماند. پز نماز خواندن می ماند، عجب نماز خواندن و مومن بودنش می ماند. ولی عرضه ی خودداری از معصیت نمی ماند. خب ببینید چه اتفاق وحشتناکی می افتد که انسان مغرور می شود و بعد خیلی غلط های دیگر هم با همین نماز خواندن می کند. این به این معنا نیست که آدم نماز نخواند ها!، دیشب توضیح دادیم اگر کسی نماز اصلا نخواند حضرت فرمود کافر است، این اصلا مومن نیست. جای او مستقیم در جهنم است. این هیچی. ولی نماز باید کیفیتش را بالا ببرد. حضرت می فرماید: «لا صَلاةَ لِمَن لم يُطِعِ الصَّلاةَ» اصلا کسی که نمازش اطاعت نماز نمی کند، نماز ندارد. گفتند آقا اطاعت نماز چی هست؟ فرمود: «و طاعَةُ الصَّلاةِ أن تَنهى عنِ الفَحشاءِ و المُنكَرِ» طاعت نماز این است که از فحشا و منکر خودداری بکند. یعنی در واقع مطیع نماز نیست یا نمازش مطیع او نیست. می گوید در واقع نماز نخوانده دیگر وقتی یا تو مطیع نماز نیستی نماز امر به چی می کند؟ به خودداری از فحشاء و منکرات، تو مطیع نماز نیستی. می خوانی اما مطیع نماز نیستی. از آن طرف صورت نماز هم موثر است. یعنی گاهی وقت ها این صورت نماز، همین که آدم بیاید نماز مال عوام است بعضی از کسانی که تازه آشتی می کنند با خدا نمی دانند چی دارند می گویند سر نماز یک ذره از معانی نماز را مثلا شاید، شاید بلد باشند شاید هم بلد نباشند اصلا، همان صورتش را انجام می دهند. حضرت می فرماید: همان صورت نماز هم غنیمت است. بهتر از کسی هست که اصلا نماز نمی خواند، چون کسی که اصلا نماز نمی خواند کافر هست مومن نیست، او هیچی؛ اما نگه داشتن همین صورت نماز انسان را از حداقل عذاب کفر و بد مردن چکار می کند؟ نجات می دهد. از بسیاری از بلاها نجات می دهد. همین صورت، خیلی مهم است. اگر آن هایی هم که از اولیاء خدا، مومنین، علما، بزرگان رسیدند به باطن نماز، اول از کجا شروع کردند؟ از همین نماز ظاهری شروع کردند. هیچ چیز از آن هم بلد نبودند. همین لقلقه ی زبانش را یاد گرفتند که چطوری بگویند از حفظ بعد یواش یواش رفتند به سراغ چی؟ سراغ باطن و محتوا، مثل همه رشته های دیگر، همه ی فن های دیگر، همه ی حرفه های دیگر همین جوری آدم اول از ظاهر شروع می کند بعد می رود در باطن، تفسیر قرآن هم همین طور است. در تفسیر قرآن، در فهم قرآن اول از ظاهر انسان شروع می کند بعد می آید سراغ چی؟ سراغ ان شاء الله معنی قرآن، باطن قرآن، تا شراب بشود برایش کار دارد، تا شراب شود و اثر بگذارد، مستی بیاورد یک مقدار طول می کشد. «اَنَّ فَتىً مِنَ الاْنْصارِ كانَ يُصَلِّى الصَّلاةَ مَعَ رَسُولِ اللّهِ» اَنَس می گوید یک جوانی بوده از انصار همیشه می آمده است با پیامبر نماز می خواند پشت سر پیغمبر می خوانده، «وَ يَرْتَكِبُ الْفَواحِشَ» گناه هم خیلی انجام می داده، یک گناهکار حرفه ای بوده، نمازش را ولی می آمد می خواند، «فَوُصِفَ ذلِكَ لِرَسُولِ اللّهِ صلي الله عليه و آله» گفتند آقا این این طوری است، این جوانی که می اید نماز می خواند این از خطرناک ها است، این از گناهکار های حرفه ای است می آید نماز می خواند، حضرت فرمود: «اِنَّ صَلاتَهُ تَنْهاهُ يَوْما» همین نماز این طوری اش یک روزی دیگر نمی گذارد این گناه بکند، یک روزی به نتیجه می رسد. بنابراین انسان نباید ناامید شود. همان صورت نماز یک زمانی به چی می رسد؟ به باطن می رسد. یک زمانی انسان را نجات می دهد همان صورت نماز.
خدا رحمت کند مرحوم آیت الله استاد ما حضرت آیت الله مجتهدی را، ایشان چند بار این خاطره را برای ما تعریف می کردند. می گفتند که یک طلبه ای، قدیم ها خب با استر و الاغ و نمی دانم اسب و این چیزها می رفتند یک طلبه ای می رفت برود نجف درس بخواند در راه دزد می زند به او بعد می بینند هیچی ندارد کتاب هایش را می گیرند از او، یک مقداری کتاب داشته این ها را می گیرند می برند. می گوید بابا من طلبه ام هیچی ندارم من ،این کتاب هایم را به من بدهید مثلا لباسم ظرف و ظروفی چیزی برداشتید فقط کتاب هایم را بدهید وسیله درسی ام هستند، می خواهم درس بخوانم. می گویند که اجازه نمی دهند، می گوید که اصرار می کند می گویند که برو پیش رئیس مان آنجا در چادر برو اگر اجازه داد می گوید رفتم دیدم که رئیس دزدها مشغول نماز است، داره نماز می خواند و ایستادم نماز رئیس دزدها تمام شد به او گفتیم آقا شما چطور دزدی هستید هم دزدی می کنید هم نماز می خوانید گفت به تو چه ربطی دارد فضولیش به تو نیامده چی کار داری؟ گفتم که طلبه ام. این جوری هستم کتاب هایم را لازم دارم بقیه مال شما، کتاب هاش را به او بدهید، کتاب ها را به من دادند، خلاصه با چه بدبختی خودمان را رساندیم نجف و مشغول درس شدیم. سالهای سال گذشت گفت یک روزی آمدیم حرم امیرالمومنین علیه السلام چشمم خورد به یک آقایی دیدم که چه حال خوشی دارد، در حرم، رفتم جلو دیدم ا این رئیس دزدهاست. رفتیم خلاصه سلام و علیک کردیم و آشنایی دادیم گفتش که دیدی آن نماز بالاخره ما را نجات داد. همان نماز ما را نجات داد خدا رحمت کند استاد ما رامی فرمود که آب باریکه، آب باریک یعنی کم است ولی خب به هر حال نجات می دهد انسان را، پیامبر هم چقدر قشنگ حرف می زند «ان صلاته تنهاه یوماً» یک روزی می آید نجاتش می دهد نمازش کمکش می کند. پس این را ما ان شاء الله فراموش نکنیم.
یک فرمول دیگری داده است که خیلی زیباست این از امام صادق علیه السلام می فرماید: «مَنْ اَحَبَّ اَنْ يَعْلَمَ اَقُبِلَتْ صَلاتُهُ اَمْ لَمْ تُقْبَلْ، فَلْيَنْظُرْ هَلْ مَنَعَتْهُ صَلاتُهُ عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ؟ فبِقَدْرِ ما مَنَعَتْهُ قُبِلَتْ مِنْهُ» ببینید ما یک درستی نماز داریم که اگر انسان بخواند دیگر گناه کافر را ندارد که نماز نمی خواند خوب نماز می خواند طبق رساله درست می خواند. یک قبولی نماز داریم یک قبولی نماز به این هستش که تو بفهمی اثر داشته باشد نمازت برایت، لذا امام صادق علیه السلام می فرماید: هر کس می خواهد بداند نمازش قبول شده یا نه؟ ببینید آیا اهل فحشاء و منکرات است یا نه، بعد می فرماید: به قدری که تو را از فحشاء باز می دارد همان مقدارش هم قبول است. آن مقداری که نمی تواند؟ قبول نیست. گفتم بین قبولی و درستی دو تا مطلب هست اشتباه نشود ما صورت نماز را هم باید حفظ بکنیم. حالا عرض من چی هست این جا؟ عرض من این هست که عزیزان ما هر وقت لطمه خوردیم در زندگی مان این یادتان باشد با توجه به این نکته ای که خدمت تان عرض کردم این فرمول یادتان نرود ما هر وقت آسیب دیدیم در زندگی مان یادتان باشد که آن جاهایی که آسیب دیدیم مربوط به ضعف نماز مان هست. یعنی یک مشکلی پیش آمده در نمازهای ما که ما این جا خراب کاری کردیم. هر وقت شما می بینید حالتان خراب است، شادی ندارید، نشاط ندارید، عرض کنم خدمت تان که نسبت به خیلی از مسائل معنوی بی حوصله هستید، بدانید که این به خاطر این هست که نمازمان نماز نبوده. اگر خیلی از چیزها، خیلی از حرف ها خیلی از مسائل معنوی در دل مان تأثیرگذار نیست، مال آن ضعف نماز است. من خیلی وقت ها می بینم، افرادی می آیند مطالعه می کنند، کارهای علمی می کنند، درس می خوانند خیلی کارها بعد می گوید آقا من با وجود همه ی این ها حال خوشی ندارم. اصلا سال هاست مسجد می آید هیئت می آید منبر می رود ولی شاد نیست. آدم بانشاطی نیست.
پیامبر فرمودند: «المومن دائم النشاط» مومن نشاطش چی هست؟ دائمی هست. ببینید هر چی آدم حزب اللهی تر هست باید شادتر و آرام تر باشد. علامت حزب اللهی بودن، مومن بودن، شادی و آرامش است. اگر نداری مال این هست که حزب اللهی واقعا نیستی. حتی اگر ظواهر حزب اللهی را رعایت بکنی. از کجا می آید، از نماز می آید، یعنی نماز واقعا شادی و آرامش می آورد، ماها هر جا آسیب دیدیم، هر جا آسیب دیدیم مطمئن باشیم که داریم از این جا می خوریم. حتماً داریم از این جا می خوریم. بنابراین اگر بخواهیم جلوی آسیب ها را نگه داریم باید چی کار کنیم؟ باید این نمازمان را تقویت کنیم. یعنی کیفیت نماز را بالا ببریم. ارتقاء بدهیم کیفیت نمازمان را. این را یادتان نرود. هی لازم به مشاوره نیست بلند شویم برویم مشاورهای مذهبی، آقا یک ذکر بده به ما، یک دعا بده به ما این جوری بشود، یک ذکر به ما بده این جوری بشود پول بدهیم روانشناس، نمی دانم روانپزشک، اصلا لازم نیست. خودش دارد می گوید شما اگر آسیب می بینی غم و غصه داری، حرص و جوش داری، اضطراب داری، بداخلاقی داری، نمی توانی جلوی خودت را نگه داری دلشوره های فراوان داری، خواب های بد می بینی، افکار پریشان داری همه اش مال این هستش که نمازت نماز نیست.
اگر انسان کار بکند روی کیفیت نماز، تمرین های نماز را انجام بدهد و واقعاً تمرکز بگیرد، مهارت های عبادی را یاد بگیرد دیگر راحت خواهد شد.
خب این چند دقیقه که وقت دارم این فرمایشی از حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها بود را تکمیل بکنم دیشب عرض کردیم فاطمه زهرا از رسول خدا سوال کرد مخصوصاً این جوری گفت حضرت گفت می خواهم بدانم آقایان و خانم ها، مردان و زنان (نگفت کسانی که، گفت خانم ها و آقایان، یعنی این بلا سر همه می آید زن و مرد ندارد ) زن ها و مردهایی که نمازشان را سبک می شمارند، اول وقت نمی خوانند به نماز بی توجه هستند چه بلاهایی سرشان می آید چه مشکلاتی به آن ها می رسد، حضرت فرمود که: پانزده تا بلا سرشان می آید، پانزده تا بلا، شش تا در دنیا، شش تا در دنیا، سه تا موقع مردن، سه تا در قبر، سه تا هم روز قیامت، شش تای دنیا را دیشب گفتیم،
توضیح دادیم فقط فهرستش را می خوانم، این که خداوند برکت را از عمرش برمی دارد، یعنی کاری که باید یک سال نتیجه بدهد ده سال طول می کشد توی زندگیش، وقتی نمازش را سبک می شمرد، ها! نتیجه ای که می تواند در سه ماه بگیرد سه سال، چهار سال علاف می شود، تا به آن نتیجه برسد چه کار اقتصادی، چه کار معنوی، چه کار علمی، هر کاری دست می زند بی برکت می شود این کار، گره زیاد در کارهایش می آید، مشکلاتش خیلی زیاد می شود سرعتش خیلی کند است توی هر کاری دست می زند همین جوری است یعنی هی با شکست روبرو می شود. برکت عمر. دو، برکت روزی هم از او برمی دارد خداوند، در کار اقتصادی شکست می خورد، معطل می شود آسیب های زیادی می بیند، سه، خداوند چهره صالحین را از صورتش بر می دارد، سیمای صالحین را از او بر می دارد. این سه تا. چهار هر کاری می‌کند ثواب به او نمی دهد خدا. یعنی کارهای خیری که انجام می دهد ثواب نمی برد. چون ستون ندارد ساختمانش، مثل این که ما این ستون ها را برداریم بگوییم دلمان خوش است به این کاشی کاری ها، فایده ندارد.
خانه از پای بست ویران است
خانه از پای بست ویران است
خواجه در بند نقش ایوان است
فایده ندارد که، ساختمان بدون پایه است نماز ندارد ستون ندارد، لذا می گوید میزانی که ثواب های شما، خیرات شما، زیارت عاشورای شما، نمی دانم کارهای شما چه کار های دیگر شما هر کاری که دارید ثواب می توانید از آن ببرید بسته به میزان کیفیت نمازتان و توجه به نماز دارد. در این مملکت سه هزار نفر می روند سینه زنی می کنند روز عاشورا، اذان ظهر عاشورا هست، خود امام حسین که کشته شده ما داریم برایش سینه می زنیم روز عاشورا جنگ را تعطیل کرده نماز را اول وقت خوانده. این ها تا ساعت سه سینه می زنند، کار خطرناکی هست این کار، عزاداری متوقف برویم نمازمان را بخوانیم. بعد از نماز عزاداری را ادامه می دهیم.
دیگر چی کار می کند؟ دعاهایش به بالا نمی رود، دعاهایش به خدا نمی رسد، «و لا يَرتَفِعُ دُعاؤُهُ إلَى السَّماءِ» بالا نمی رود دعاهایش، دیگر چی؟ «لَيسَ لَهُ حَظٌّ في دُعاءِ الصّالِحينَ» هر چی آدم خوب هست، صالحین هست دعا کنند در حق این اجابت نمی شود، چقدر خطرناک است اینها. تازه این ها این شش تای دنیاییش هست. شش تای دنیاییش برویم سراغ شش تای آخرتی «و أمَّا اللَّواتي تُصيبُهُ عِندَ مَوتِهِ فَأَوَّلُهُنَّ أنَّهُ يَموتُ ذَليلاً» اولی اش این است که شخص ذلیل، می میرد. این که نمازش را سبک می شمارد با ذلت می میرد، با خواری می میرد. گاهی وقت ها ممکن است ما ذلتش را نبینیم ها! ولی حضرت می فرماید که: آیه قرآن است، «يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَارَهُمْ» از پشت فرشته ها می زنند، می فرماید: فرشته ها می آیند با پس گردنی، این را جانش را می کنند، از آن طرف فرشته های برزخی با سیلی از او استقبال می کنند خیلی بد هست، آدم این جوری بمیرد. نه این که نماز نخواند، نماز نخواند که تا بمیرد، جایش وسط آتش است. این که هیچی. اصلا حساب و کتاب این ها ندارند. آن کسی که نماز را سبک می شمارد، دیشب پیغمبر گفت چی؟ پیغمبر گفت اصلا من گناهکارهای حرفه ای را شفاعت می کنم زناکارها، مشروب خورها، قماربازها، اما کسی را که نمازش را سبک بشمارد شفاعت نمی کنم. نه تنها شفاعت نمی کنم روز قیامت هم من را نمی بیند اصلا، اصلا دستش به من نمی رسد که بخواهد شفاعتش کنم. کسی که نماز را سبک می شمارد، جدی بگیریم نماز را. اولین خطر این هست که این با ذلت می میرد. «و الثّانيَةُ يَموتُ جائِعًا» در گرسنگی می میرد، گرسنگی که آن طرف بدتر می شود ادامه دارد هیچ وقت هم دیگر سیر نمی شود. در گرسنگی می میرد. «و الثّالِثَةُ يَموتُ عَطشانًا» سوم این که تشنه می میرد از دنیا، در تشنگی از دنیا می رود خیلی خطرناک است. «فَلَو سُقيَ مِن أنهارِ الدُّنيا لم يَروَ عَطَشُهُ» اگر از تمام آب های دنیا به او بدهند این عطشش از بین نمی رود. یک بیماری داریم به نام استسقاء، من دیدم بعضی از عزیزان دچار شده اند به آن، شما هر چی آب می خوری احساس عطش داری یعنی هم داری گُر می گیری، آب خنک خورده، یک بطری آب خنک می خوری این حالت از بین نمی رود. خدا لعنت کند معاویه را، امیرالمومنین علیه السلام نفرینش کرد که این همیشه گرسنه باشد داریم معاویه تا آخر عمر گرسنه بود کباب می گذاشتند برایش این از شدت گرسنگی نمی توانست تحمل کند از روی آتیش خام خام می کند می سوخت دستش، می گذاشت در دهانش، دهانش هم می سوخت، قورت هم می داد می سوخت، هول می زد همیشه می خورد اما هیچ وقت سیر نبود. می گوید اگر این شخص را موقع مردن همه ی آب های دنیا را هم به او بدهی این در عطش می سوزد. آقا نماز را سبک نشمارید، اول وقت.
«و أمَّا اللَّواتي تُصيبُهُ في قَبرِهِ» اما آن شش تایی که در قبر سراغش می آید، این ها دیگر بماند برای جلسه بعد، چون هر چند دو سه دقیقه وقت داریم اما حیف هستش هول هولی می شود فایده ندارد.
خدایا به حق محمد و آل محمد به این شب عزیز قسمت می دهیم ما را از نمازگزاران قرار بده الهی آمین. خدایا بحق محمد و آل محمد هیچ یک از این بلاهایی که به سر سبک شمارندگان نماز می آوری سر ما نیاور الهی آمین.
خدایا به حق محمد و آل محمد نماز را برای ما تنهی عن الفحشاء و المنکر قرار. بده الهی آمین. نماز ما را معراج ما قرار بده. الهی آمین
والحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمّد و آله الطاهرین