أعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی أعدائهم أجمعین من الآن إلی قیام یوم الدین.@ بحث این جلسه که بحث جدیدی هست در مورد دوران عقد و فاصله بین عقد و عروسی، اینکه بین عقد و عروسی یک فاصلهای باشد و یا یک دوران عقدی باشد بسته به چند چیز هست آداب و رسوم هست موقعیت خانواده دختر و خود دختر و همچنین موقعیت خانواده پسر و خود پسر، یعنی یک مسأله قطعی نیست که حتماً بین عقد و عروسی یک فاصلهای باشد قبل از اینکه این بحث را شروع بکنیم.@ این تذکر را بدهم معمولاً رسم بوده و الان هم به صورت یک مقدار ضعیفتر این رسم هست که بعد از اینکه مراسم خواستگاری تمام میشود و خانوادهها به یک توافقی در مورد ازدواج دختر و پسر میرسند فاصله بین توافق بعد از خواستگاری تا عقد را دوران نامزدی میگویند و این به این معنا هست که دختر و پسر هردو نشاندار میشوند.@ یعنی مشخص میشود که این پسر به دختر خاصی اختصاص دارد و این دختر به پسر خاصی اختصاص دارد در واقع این دوران باعث میشود که مسأله ازدواج یا خواستگاری دیگری مطرح نشود که از آن تعبیر به دوران نامزدی میکنند.@ اگر فقط به همین معنا بگیریم این مسألهای نیست اما اگر قرار باشد که ارتباطی وجود داشته باشد ارتباط از جزئیترین مرحله تا مراحل رفت و آمد، تنها بودن دختر و پسر، بیرون رفتن با هم.@ اگر به این معنا بگیریم ما همچین چیزی را در اسلام نداریم که دختر و پسر بعد از اینکه توافقی در مورد ازدواجشان شد یا شیرینی هم رسم در همان مجلس یا چند روز بعد یک مجلس شیرینیخورانی هم میگیرند و معمولاً رسم هست پسر یک حلقهای، انگشتری برای دختر هدیه میاورد تا اینجا مسألهای نیست که مراسم شیرینیخورانی هم باشد و هدیه هم بیاورد.@ اما اینکه بعضی جاها گمان میکنند که حالا که مثلاً دختر به اسم پسر شد یا قرار شد که اینها با هم ازدواج کنند از الان خود این نیت یک محرمیت میاورد در حالی که تا خطبه خوانده نشود محرمیتی هم وجود نخواهد داشت.@ بعضی از خانوادهها در خانواده پسر انتظار بیجا دارند که بدون محرمیت پسر اجازه داشته باشد حلقهای در دست دختر بکند یا خانواده دختر خیلیها توجه به این مطلب ندارند که محرم نیستند و هر نوع ارتباطی حتی نگاه هم در این مرحله حرام هست.@ نگاه در مرحله خواستگاری حلال میشود آنجا شرع اجازه داده و بعد از اینکه توافق شد تا خطبه خوانده نشود و محرمیتی ایجاد نشود نگاه محرمانه به همدیگر نباید بکنند ما یک همچین ارتباطی را در اسلام نداریم که دختر و پسر در دوران شیرینی خوردن یا فاصله بین توافق خواستگاری و عقد به هم مَحرم میشوند بدون خطبه.@ بهتر این هست که در همان بعد از دوران شیرینی خوردن و توافقی صورت گرفت برای اینکه دختر و پسر بتوانند راحت باشند و مسأله شرعی هم بین اینها نباشد یک محرمیتی بین اینها برقرار شود یک خطبهای خوانده بشود و محرمیتی برقرار بشود تا بتوانند به راحتی مقدمات عقد را فراهم کنند.@ مثل مسأله آزمایش، مشاوره ژنتیکی، خرید برای عقد، مشورت کردن در مورد کارهایی که در آینده دارند مراسم عقد بتوانند با هم راحت ارتباط داشته باشند خانوادهها هم راحت باشند اما اینکه این محرمیت برقرار نشود و ارتباط آزاد باشد این از نظر اسلام پسندیده و درست نیست.@ فاصله بین عقد و عروسی که این هم دوران نامزدی به نحوی گفته شده فاصله بین عقد و عروسی هم دارای محاسن هست و هم دارای معایبی هست که ما این جلسه را اختصاص میدهیم به محاسن این فاصله.@ اولاً اگر قرار هست بعد از خواستگاری عروسی با سرعت انجام بگیرد و فاصلهای بین عقد و عروسی نباشد بهتر هست که تا دوران عقد و عروسی که میخواهد صورت بگیرد یک محرمیتی بین دختر و پسر باشد تا عقد و عروسی را با هم بگیرند آنهایی که میخواهند فاصلهای نداشته باشد.@ فقط یک تذکر بدهم که این کم رعایت میشود از نظر شرعی وقتی که دختر و پسر خطبه موقتی بینشان خوانده میشود و به هم محرم میشوند حتماً قبل از اینکه عقد دائم بکنند باید مدت خطبه به سر بیاید.@ و اگر به سر نیاید پسر باید حتماً قبل از اینکه خطبه عقد دائم خوانده بشود عقد موقت را با بخشیدن مدت عقد موقت منحل بکند تا اجازه داشته باشند که خطبه عقد دائم خوانده باشد بعضی جاها متأسفانه این قضیه رعایت نشده و مشکلات زیادی را ایجاد میکند.@ چون نمیشود در حالی که دختر در عقد موقت هست عقد دائمش هم باز خوانده بشود مگر اینکه این عقد قطع بشود به وسیله بخشیدن مدت عقد، مثلاً سه هفته اینها با هم محرم شدند یک خطبه سه هفتهای خوانده شده بین دختر و پسر و اینها تصمیم میگیرند بنا به دلایلی سه هفته 21 روز میشود.@ در خطبه مثلاً سه هفته را در نظر گرفتند اینها تصمیم میگیرند روز 20 با هم عقد بکنند یک روز دیگر به هم مَحرم هستند اینجا با یک روز اضافه مانده یعنی اینها هنوز یک روز دیگر فرصت دارند.@ اینجا پسر باید نیت بخشش این یک روز را بکند یعنی بگوید این یک روز را بخشیدم و از الان به بعد به هم محرم نیستیم تا بعد بشود خطبه محرمیت دائم یا عقد دائم خوانده بشود گاهی وقتها نه مدت سر میاید خودبهخود عقد موقت منفصل میشود.@ مثلاً قرار است که روز 15 عقد دائم خوانده بشود اینها 14 روز یا دو هفته عقد میکنند امروز که روز 14 هست دختر و پسر مدتشان تمام میشود و دیگر به هم مَحرم نیستند فردا که روز 15 هست عقد دائم خوانده میشود این اشکالی ندارد پس یا باید مدت سر بیاید و یا باید مدت اضافه را دختر به پسر ببخشد این مسأله مهمی هست.@ اما موقعی که نه خیال هست که به دلایل مختلفی یا از طرف خانواده پسر هست یا خود پسر یا از طرف خانواده دختر یا خود دختر بنا هست که یک فاصلهای به نام عقد و عروسی یا دوران عقد وجود داشته باشد حالا چند ماه یا بعضی وقتها به سال و در بعضی از موارد من دیدم به چند سال هم این دوران افزایش پیدا کرده این فاصله فوائدی دارد که این جلسه را اختصاص میدهیم به بحث در مورد فوائد.@ اولین فایده این هست که وقتی دختر و پسر به همدیگر به وسیله عقد دائم مَحرم شدند معمولاً اشکال شرعی از روی روابط اینها برداشته میشود اینها آزاد هستند با همدیگر روابطی برقرار کنند و رفت و آمدی داشته باشد بیرون باشند مسافرت بروند به هر حال مدتی را با هم باشند.@ تقریباً میشود گفت که دوران عقد یک دوران زندگی مشترک هست با محدودیت بیشتری و با دامنه کمتری نسبت به زمانی که عروسی کردند و بعد از عروسی هست یعنی در واقع زندگی مشترک شروع میشود و اصل زندگی از نظر اسلام همان دوران زمانی است که خطبه عقد دائم خوانده میشود.@ یعنی زن دیگر از آن به بعد رسماً و شرعاً همسر مرد محسوب میشود این فرصت دوران عقد از این جهت که یک زندگی مشترک کمرنگی را بین دختر و پسر برقرار میکند فرصت خوبی هست برای اینکه طرفین همدیگر را بهتر بشناسند و یک تفاهم و هماهنگی بیشتری برقرار کنند مبتنی بر همین شناختی که از همدیگر تحصیل کردند.@ میتوانند در این مدتی که با هم مَحرم هستند و دوران عقد هست هنجارها و ناهنجارهای خانوادگی و فامیلی همدیگر را بشناسند آداب و رسوم همدیگر را بشناسند به اخلاق همدیگر به اخلاق خانواده طرف مقابل بیشتر پی ببرند.@ این فرصت این آشنایی اینچنینی فرصت میدهد که دختر و پسر بتوانند خودشان را بعد از این آشنایی آماده کنند برای زندگی دائم، یعنی دیگر در این دوران خوب دختر خانواده همسرش را شناخته همسرش را تقریباً از نظر خلقیات و روحیات اطلاعات زیادی در موردش به دست آورده و میتواند تفاهمی را ایجاد بکند.@ و همچنین پسر هم همینطور هست دختر را شناخته آداب و رسوم خانواده را شناخته هنجارها و ناهنجارها را شناخته و سعی میکند خودش را تطبیق بدهد با هنجارهای خانواده همسرش و به هر حال یک تفاهم بیشتری در دوران عقد زمینهاش آماده میشود که بتوانند انشاء الله بعد از اینکه عروسی کردند با آرامش بیشتری زندگی کنند.@ فرض بفرمایید در خانواده پسر چیزی رسم هست که در خانواده دختر رسم نیست دختر در دوران عقد میتواند به این پی ببرد اگر بداند که یک همچین چیزی چیز مهمی هست و لازم هست که رعایت بشود سعی میکند که خودش را با آن هماهنگ بکند آداب و رسوم همدیگر را یاد میگیرند مسائل اخلاقی را یاد میگیرند.@ آداب و رسوم معاشرتی ویژه خانواده همسرشان را یاد میگیرند و اطلاعات زیادی را در این زمینه به دست میاورند این یک فایده از فوائد دوران عقد هست.@ فایده دوم دوران عقد این هست که دختر و پسر میتوانند در این فاصله نقاط قوت و ضعف همدیگر را بیشتر بشناسند و نقاط ضعف را تقویت کنند و نقاط قوت را حفظ کنند و از آن مراقبت کنند و تقویت کنند بیشتر کنند.@ این شناخت هم از خودمان خیلی مهم هست که در دوران عقد انسان تا وقتی که وارد این مرحله نشود بعضی از چیزهایی که در وجود خودش هست شکوفا نشده بعد از اینکه محرم شد و کسی را به عنوان همسر پذیرفت چیزهایی در او شکوفا میشود.@ حالتها و استعدادهایی که خوب هست روی آنها تأمل بکند بخصوص اگر دختر و پسر شرائط یک زندگی مشترک را قبلاً خوب مطالعه کرده باشند و شناسایی کرده باشند میتوانند در دوران عقد خودشان را خوب ارزیابی کنند و ببینند که نسبت به آن شرائطی که باید داشته باشند چقدر آمادگی تحصیل کردند یا آمادگی دارند.@ فایده سوم از فوائد دوران عقد این هست که دختر و پسر در این مدت فرصت میکنند که یک زندگی مستقلی را با استفاده از فرصتهای پیش آمده و با برنامهریزی که میتوانند در دوران عقد بکنند طراحی کنند و پایهریزی کنند.@ این زندگی مستقل را برای کارهایی که در آینده دارند و نقشهها و طرحهایی که دارند این فرصت فرصت خوبی هست که خوب برنامهریزی شود چه از جهت مسائل اقتصادی، تربیتی، معاشرتی خوب میتوانند این عواملی که برای زندگی مستقل نیاز دارند تحصیل کنند.@ مثلاً در دوران عقد یک دورانی هست که رفت و آمدهایی به مناسبت ازدواج دختر و پسر برقرار میشود معمولاً دختر و پسر را فامیلهای دختر و پسر دعوت میکنند که اینها بروند سر بزنند چه بسا در همین سرکشیها و صلهارحامی که صورت میگیرد دختر و پسر تشخیص میدهند خانوادههایی که نباید با اینها یک رابطه دائم و نزدیکی برقرار کنند شناسایی میکنند.@ خانوادهها و افرادی را که اگر قرار باشد با اینها ارتباط برقرار کنند در زندگی اینها تلخی ایجاد خواهد شد دخالت ممکن است در زندگی اینها بشود فتنه در زندگی اینها بشود میتوانند خوب افراد را شناسایی کنند و روابطشان را تنظیم کنند.@ در همین دوران عقد که وقتی وارد زندگی جدید شدند مشکلات کمتری را داشته باشند در مورد مسائل اقتصادی و مسائل دیگر هم همینطور. فایده چهارم از فوائد دوران عقد این هست که دختر و پسر فرصت میکنند که فنون و شیوههای همسرداری و زندگی مشترک را یاد بگیرند در این مدت عقد، با طرق مختلف.@ در اینجا این نکته را تذکر بدهم که وقتی میگوییم آشنایی چه در مورد اول که گفتیم دختر و پسر نسبت به همدیگر شناخت پیدا میکنند در مورد چهارم که میگوییم آموزش فنون و شیوههای همسرداری و زندگی مشترک این آموزشها و شناختها عموماً از دو راه تحصیل میشود معمولاً از دو راه این شناختها تحصیل میشود.@ یکی آموزش مستقیم هست که دختر و پسر مستقیماً با همدیگر در مورد هنجارها و ناهنجارها و ارزشهایشان صحبت میکنند اطلاعات با هم ردوبدل میکنند و سعی میکنند به همدیگر نقش بدهند شکل خاصی را که برای زندگی آیندهشان لازم هست بدهند و یکی هم به صورت غیرمستقیم هست.@ یعنی با همین رفت و آمدها و معاشرتها و ردوبدل شدن کتابهایی که به هم میدهند به همدیگر توصیه میکنند یا نوارهایی که هست در زمنیه مسائل زندگی مشترک، جلساتی که تشکیل میشود میتوانند با هم شرکت کنند به صورت غیرمستقیم میتوانند این شناختها را تحصیل کنند.@ پس شناخت و آموزش و یادگیری از دو طریق کلی ممکن هست یکی مستقیم یعنی صحبت دختر و پسر با همدیگر ردوبدل کردن اطلاعات و شکل دادن به همدیگر، و یکی هم از طریق غیرمستقیم که ارتباطات، کلاسها، کتب و مسائلی از این قبیل.@ دوران عقد یک دوران مهمی هست و بسیار مغتنم برای اینکه دختر و پسر از هر جهت خودشان و همسرشان را برای زندگی آینده آماده کنند و تجربه ثابت کرده که شکلگیری و خودسازی در دوران عقد در بسیاری از موارد آسانتر هست تا بعد از عروسی.@ فایده پنجم از فوائد دوران عقد ایجاد یک آمادگی هست از جهت روحی برای ورود به یک زندگی جدید، معمولاً دختر بیشتر هست تعلق به خانواده دارند انس با مادر با خانواده دارند و اگر قرار باشد بلافاصله بعد از خواستگاری در یک فاصله خیلی کمی مثلاً مراسم عقد و عروسی با هم صورت بگیرد.@ در یک زمان خیلی کوتاهی دختر از خانواده کَنده میشود و وارد یک شرائط جدید زندگی خواهد شد و چه بسا این آمادگی را روحاً نداشته باشد دوران عقد میتواند این آمادگی را ایجاد بکند که یکدفعه از محیطی که با آن انس دارد و سالها در آن زندگی کرده کَنده نشود و خودش را بتواند با یک فرصت زمانی بیشتری آماده بکند.@ این از جهت بُعد عاطفی و مسأله انس با خانواده، از جهت تجارب زندگی همینطور هست که دختر میتواند با تجربه بیشتری که در دوران عقد تحصیل میکند از جهت مسائل خانهداری و از جهت شوهرداری و تدبیر منزل با یک آمادگی بیشتری به خانه شوهر برود.@ همچنین از جهت انس با همسر یعنی دوران عقد فرصت خوبی هست برای ایجاد انس با همسر اگر قرار باشد که بلافاصله بعد از خواستگاری و توافق یکدفعه وارد زندگی کسی بشود یک مدتی زیادی شاید طول بکشد که اینها با هم خوب انس بگیرند و روابط عاطفی سالم و خوبی را بتوانند با همدیگر برقرار کنند.@ اما در دوران عقد تمام اینها تحصیل میشود و با آمادگی خیلی زیادی از جهت مسائل عاطفی میتوانند وارد زندگی بشوند این را میتوانیم به صورت یک فایده ششم ذکر بکنیم و آن افزایش محبت و دوستی و همچنین بها دادن به عواطف و احساسات همدیگر.@ یعنی در دوران عقد از آن جهت که خداوند اینطور اراده کرده که بعد از اینکه بین دختر و پسر محرمیتی برقرار شد(وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً) یواش یواش مودت و رحمت بین دختر و پسر ایجاد میشود.@ فرصت خوبی هست که این مودت و رحمت خوب جا بیفتد و پخته بشود و این مودت و رحمت آنقدر قوی بشود که دختر و پسر بتوانند در سایه این مودت و رحمت یک زندگی مشترک را که گهگاهی با فراز و نشیب هم توأم هست تحمل کنند و اداره کنند و این خیلی مهم هست.@ قسمت دوم در مورد مسأله مراسم عقد هست و توضیحی در مورد خود عقد، ما دو نوع عقد بین دختر و پسر یا زن و مرد داریم یکی عقد دائم هست که به وسیله آن این دو برای همیشه و تا پایان مرگ به همدیگر محرم میشوند و با هم زن و شوهر هستند و این نوع عقد یک تعهدات ویژهای دارد که توضیح خواهم داد.@ یک نوع دیگر از عقد عقد موقت هست که در این نوع عقد دختر و پسر برای یک مدت مشخصی که خودشان تعیین میکنند و توافق میکنند که مثلاً چند ساعت چند روز چند ماه میتوانند با هم محرم باشند و این نوع عقد هم تعهدات خاص خودش را دارد که توضیح خواهم داد.@ مطلب دیگر مسأله خطبه هست که خطبه عقد یا صیغه عقد چیزی هست که در دین برای برقراری محرمیت بین دختر و پسر قرار داده شده و همه ادیان و اقوام و ملل این را دارند و محترم هم هست بین همه اقوام و ادیان، ولی اقوام و ادیان هر کدام به صورت خاص خودشان این خطبه را دارند.@ از نظر اسلام خطبه عقد بین مسلمین وقتی مسلمانی بخواهد ازدواج بکند به طریق خاصی باید انجام بگیرد ولی اسلام علاوه بر اینکه برای عقد مسلمین یعنی دختر و پسر مسلمان شرط خاصی را قرار داده و روش بخصوصی را قرار داده.@ اما خطبهها و روشهای سایر ادیان را هم محترم شمرده و از نظر اسلام زن و مردی که در ادیان دیگر مثل مسیحیت، یهودیت، یا هر آیین دیگری طبق مراسم خاص مرسوم آن آیین با هم محرم شدند محرم هستند زن و شوهر هستند.@ از نظر اسلام و فرزندان آنها حلالزاده هستند و فرزندان آن پدر و مادر محسوب میشوند و اینطور نیست که حتماً ما بگوییم مثلاً عقد سایر ادیان مثل یهودیها و مسیحیان و اقوام و ملل دیگر چون به طریقه اسلامی انجام نشده باطل هست اسلام عقد سایر ادیان را هم قبول دارد اما در حق خودشان فقط قبول دارد نه در حق مسلمین.@ یعنی اگر یک دختر و پسر مسلمان بخواهند به طریقه مسیحی عقد ازدواج بینشان برقرار بشود از نظر اسلام باطل هست باید به طریق اسلام باشد وقتی یک طرف مسلمان باشد باید به طریق اسلام باشد یک طرف که نمیشود.@ چون از نظر شرع ازدواج دختر مسلمان با مرد غیر مسلمان حرام هست و ازدواج مرد مسلمان با دختر اهل کتاب، با غیر اهل کتاب که حرام هست کلاً پسر مسلمان نمیتواند با غیر اهل کتاب ازدواج بکند و با غیر مسلمان، یعنی یهودیها و مسیحیان، ولی عقد دائم هم نباید باشد.@ یعنی پسر مسلمان فقط اگر بخواهد از غیرمسلمانان زن بگیرد میتواند از مسیحیان یا یهودیان بگیرد آن هم به عنوان عقد موقت و نه عقد دائم، دختر مسلمان به هیچ وجه نمیتواند به غیرمسلمان محرم بشود.@ این خطبهای که قرار است خوانده بشود بین دختر و پسر و خوانده میشود حالا چه در مورد دائمش چه در مورد موقتش شرط اولش این هست که به عربی صحیح خوانده بشود و اگر نتوانند خودشان به عربی بخوانند بهتر هست که وکیل بگیرند یعنی دختر کسی را وکیل کند پسر کسی را وکیل کند که این عقد خوانده بشود.@ دختر میتواند برای خودش وکیل جدا بگیرد پسر میتواند برای خودش وکیل جدا بگیرد یا نه یک نفر میتواند هم از طرف دختر هم از طرف پسر وکیل بشود و این دو را به عقد همدیگر در بیاورد.@ حتی اگر این نشد دختر و پسر خودشان میتوانند بین خودشان این خطبه را چه دائم و موقت را بخوانند و حتی اگر یکی از آنها آمادگی نداشته باشد اگر رضایت باشد میتواند دختر این وکالت را به عهده بگیرد که خودش را به عقد مرد در بیاورد.@ خطبه را بخواند و یا اینکه مرد وکالت را از طرف زن به عهده بگیرد و خودش خطبه را بخواند و دختر را به عهد خودش در بیاورد فرقی هم ندارد که خواننده خطبه زن باشد یا مرد باشد وکیل زن باشد یا مرد باشد در این مسأله هیچ فرقی نیست.@ مطلب دیگر در مورد خطبه اگر قرار باشد خطبه خوانده بشود در مورد دختر که باکره هست یعنی قبلاً ازدواجی نکرده حتماً باید اجازه پدر باشد یعنی اگر پدرش زنده باشد و اگر پدرش زنده نباشد پدر پدرش باشد و اجازه بدهد و اگر هیچ کدام از اینها زنده نبودند اجازه کس دیگری شرط نیست و میتواند بدون اجازه اینها با شخصی که صلاح میداند ازدواج بکند.@ معمولاً در خانوادههایی که پدر نیست و پدر پدر نیست باز دخترها در فرهنگ ما این ادب را رعایت میکنند و کار بسیار خوبی هم میکنند که بدون اجازه بزرگتر خودشان با کسی محرم نمیشوند در مورد اجازه پدر فتاوای مراجع مختلف هست و یکجور نیست.@ بعضی از مراجع اجازه دادند که دختر حتی در زمان وجود پدرش و پدربزرگش اگر خودش عقلش برسد و مصالح خودش را تشخیص بدهد بتواند بدون اجازه آنها با مردی ازدواج بکند و بعضی از مراجع دیگر گفتن که اگر پدر سختگیر باشد و بیخود اذیت بکند و برای ازدواج دخترش مشکلتراشی بکند و دختر هم نیاز به ازدواج داشته باشد میتواند بدون اجازه پدر ازدواج بکند.@ به هر حال اجازه پدر شرط هست و در موارد بسیار نادری میتواند این اذن ساقط بشود که نمونهاش را عرض کردم یک موردش این هست که پدر غایب باشد و دسترسی به او نباشد و دختر هم حتماً احتیاج به ازدواج داشته باشد و دسترسی نباشد که از پدر اجازه گرفت میشود ازدواج بکند.@ و یک مورد هم موردی هست که پدر بهانهگیری و اشکالتراشی میکند و نمیگذارد که دخترش با مردی که از جهات مختلف همتای همسرش هست با او ازدواج بکند و خوف این هم باشد که دختر بعد از این نتواند یک ازدواج موفقی را انجام بدهد.@ در مورد خطبهها هر کدام از خطبهها چه دائم و چه موقت یک مهریه ویژه خودش را دارد در خطبه دائم مهریه را که مشخص کردند بعد میتوانند خطبه را بخوانند ولی در خطبه موقت باید علاوه بر اینکه یک مهریه مشخص میشود زمان را هم مشخص بکنند.@ معمولاً مهریه را یک چیز سبکی میگیرند مثلاً یک سفر زیارتی یا یک جلد کتاب یا یک لباس یا یک چیز بسیار ساده که این دوران موقت را به سر ببرند تعهداتی که بین دختر و پسر در عقد دائم و عقد موقت میاید برابر نیست در مورد عقد موقت فقط مسأله محرمیت مطرح هست و هر نوع ارتباط دیگری منوط هست به اجازه طرفین و خواست طرفین.@ یعنی اگر بین دختر و پسر خطبه محرمیت خوانده شد فقط به هم محرم هستند اما اینکه بخواهند ارتباط بدنی هم با هم پیدا کنند مثلا به همدیگر دست بدهند این را اگر دختر نخواهد مرد حقی ندارد یا اگر مرد نخواهد دختر حقی ندارد.@ مرد حق اطاعت پیدا نمیکند به زن در عقد موقت اینکه حتماً زن باید از مرد اجازه بگیرد اینطور نیست زن در دوران عقد موقت هم اختیارش دست خودش هست مگر اینکه تردد و رفت و آمدش و نافرمانی کردن از کسی که با او محرم هست حق همسری را ضایع بکند که در آنصورت واجب میشود که اطاعت بکند.@ مرد هم از اینطرف در عقد موقت وظیفه نفقه دادن و خرجی دادن را ندارد در عقد دائم اینطور نیست درست عکس عقد موقت هست بلافاصله بعد از برقراری عقد زن همسر شرعی و دائمی مرد محسوب میشود و در مورد تماس بدنی و سایر لذتها هیچ حقی از خودش ندارد و کاملاً در اختیار مرد هست و همچنین از طرفی حق اطاعت مرد بر زن هست.@ یعنی زن باید شوهرش را اطاعت بکند در مورد مسأله رفت و آمدها و بیرون رفتن و آمدن و اطاعت فرمان شوهرش و مرد هم موظف هست که غذا، لباس، مسکن، و مایحتاج و مخارج زندگی زن را در شأن خودش تهیه بکند و این هم به او واجب هست.@ مسائل دیگری هست در تعهدات بین زن و شوهر و دختر و پسر در زمان عقد که اینها باید حتماً مطالعه بشود ما در بحث حقوق انشاء الله توضیحاتی را خواهیم داد ولی خوب هست که روی این مطالعات بیشتری بشود.@ مثلاً در عقدنامهها تقریباً شاید نزدیک ده دوازده اصل هست که دختر و پسر قبل از اینکه معمولاً کسی که میخواهد خطبه را بخواند یا آن سردفترداری که میخواهد از دختر و پسر امضا بگیرد بندبند آن را میخواند و دختر و پسر باید بشنوند و بعد امضا کنند البته در آن عقدنامهها حقی برای مرد بیشتر نیست فقط حقهایی هست که برای زن هست.@ یک مقداری در مورد حقوق زنها هست که باید طرفین بشنوند و امضا کنند و لازم هست این حقوق بعضی وقتها حقوق شرعی هست که شرع مقدس واجب کرده که حتماً بین دختر و پسر این تعهدات باشد بعضی تعهدات هست که تعهدات حکومتی و دولتی هست.@ مثلاً در اسلام در مورد تقسیم مهریه اینطور آمده که مثلاً اگر دختر و پسر بدون اینکه با هم نزدیکی داشته باشند از همدیگر جدا بشوند نصف مهریه واجب هست که توسط مرد پرداخت بشود و اگر با هم نزدیکی داشته باشند تمام مهریه باید پرداخت بشود.@ اما حکومت آمده چیز دیگری هم به این اضافه کرده که رعایتش قانوناً واجب هست آن این هست که بعد از اینکه عروسی صورت گرفت اگر مرد به دلائل ناپسند و دلائل غیرمعقول و غیرمشروع و غیرقانونی اقدام به طلاق زن بکند موظف هست که نصف دارایی خودش را هم به زن علاوه بر مهریه به زن پرداخت کند.@ و مسائلی از این قبیل که در عقدنامهها هست و لازم هست به این مسأله توجه بشود که بعضیها صرفاً شرعی هست و بعضیها قانونی هست و حکومت تعیین کرده که آنها هم واجب هست به آنها عمل بشود.@ اینها هم لازم هست در رساله مطالعه بشود و هم آن موارد قانونیاش یک مقدار دانسته بشود که موارد قانونی را عرض کردم در حین برقراری خطبه آن عاقد و سردفتردار میخواند و موارد شرعیاش هم که مشخص و واضح هست ما همینطور که مسائل شرعیاش را سربسته عرض کردیم در بحث حقوق انشاء الله یک مقدار به صورت مبسوطتری عنوان میشود.@ نکته دیگر در مورد شرائط ضمن عقد هست که دختر و پسر علاوه بر این حقوق و تعهداتی که دارند میتوانند برای همدیگر یک شرائطی را قرار بدهند مثلاً پسر شرائط خاصی را برقرار بکند علاوه بر این یعنی امتیازات دیگری را از دختر بخواهد که البته این شرائط دو جور هست یکی شرائط صحیح هست و یکی شرائط غیرصحیح.@ شرائط غیرصحیح یک شرائطی هست که با عقل و شرع مخالفت بکند و صحیح نباشد مثلاً شرط بکند که خانم من با مانتو بیرون بیاید خانم من در مقابل برادرم و اقوام ما چادر سرش نکند نماز نخواند شرطهای اینطوری بگذارد، که اینها چون از نظر عقل ناپسند هست و قابل قبول نیست شرط غیرصحیح هست و باطل هست.@ ولی بعضی از شرائط هست که دختر و پسر میتوانند برای همدیگر بگذارند مثلاً دختر شرط بکند که به شرطی با این آقا ازدواج میکند که بتواند تحصیلاتش را هم داشته باشد یا اینکه مثلاً فقط در شهری که خانواده دختر هستند زندگی بکنند و از آن شهر خارج نشوند یک همچین شرائطی را میتواند بگذارد.@ و ضمن عقد در خود عقدنامه هم یک جایی دارد مخصوص این شرائطی که اگر دختر و پسر شرائط دیگری داشته باشند آنجا درج بشود و به امضا برسد پس این هم از شرائط ضمن عقد که دختر و پسر میتوانند شرائط صحیحی را برای همدیگر قرار بدهند.@ مطلب بعدی در مورد عقد مسأله خرید عقد هست که در خرید عقد بهتر هست که رعایت سادگی صورت بگیرد مسأله عدم تکلف، دختر و پسر خودشان را به سختی نیاندازند بخصوص دخترخانمها باید این را بدانند که این مسأله را ملاحظه کنند و سعی کنند که رعایت تعادل را بکنند.@ خیلی از دخترخانمهایی که من آشنا هستم در مورد عقدشان خودشان میدانند که همسرشان چقدر درآمد دارد و میدانند که اگر بخواهند بخاطر فخرفروشی و تجملات و آداب و رسوم و چشم و همچشمی و مسائلی از این قبیل سنگین بگیرند.@ مسأله خرید عقد را بعد فشارش به زندگی خودشان خواهد آمد همین کس که الان میخواهد خرید بکند همین کس باید بعداً از درآمد زندگی مشترک این مخارج را تأمین کند مثلاً بخواهد برود مقدار زیادی قرض بگیرد که میخواهد یک خرید سنگین بکند.@ اما به هر حال خرید در حد معمول و متعارفش حرفی نیست ولی نباید به هر حال این افراد را به زحمت بیاندازد و دچار تکلف بکند و این دختر و خانواده دختر هستند که میتوانند با رشد فکری که دارند این مسأله را حل کنند و نگذارند به اینجا کشیده بشود معمولاً کسانی به این چیزها اهمیت میدهند که از نظر روحی کمالات دیگری ندارند یعنی انسان وقتی که روحاً در درون خودش احساس کمالی نکرد چیز باارزشی پیدا نکرد معمولاً دستدرازی به خارج میکند.@ یعنی میخواهد از خارج کسب شخصیت، کسب آبرو کسب آن چیزی که او را سرپا نگه دارد بکند لذا آنوقت معمولاً تکیهگاه شخصیتش میشود اشیاء خارجی، طلا، لباس، لوازم مختلف، تجملات، اما کسانی که روحاً خودشان غنی هستند و دارای کمال هستند.@ کسانی هستند که هرگز کمال و افتخار را به اینطور مسائل نمیدهند و حاضر نیستند که ارزش انسانی خودشان را با این چیزها عوض کنند اما آنهایی که تکیه دارند به ارزشهای انسانی و ارتباط دارند با ارزشهای انسانی اینها این چیزها برایشان مسأله تجملات، چشم و همچشمی، فلانی برای عقدش اینقدر داشت این چقدر خرید کرد آن مراسم عقدش چطور بود.@ چقدر باشکوه برقرار شد کجا برقرار شد به چه نحوی برقرار شد اینها چیزهایی هست که معمولاً آنهایی که پیوند با ارزشهای انسانی دارند خیلی به آن اهمیت اساسی و ویژهای نخواهند داد اگر شد شد و اگر به هر حال مراسم باشکوهی هم برقرار بشود بد نیست ولی به هر حال این مراسم بدون تکلف هست فخرفروشی در آن نیست.@ چشم و همچشمی در آن نیست دل شکستن در آن نیست که دل کسی را بشکنید شما نگاه کنید حضرت زهرا(س) درست در شب عروسیشان عزیزترین چیز برای دختر لباس عروسیاش هست و میبینید که در میاورد و به یک زن فقیری لباسش را میدهد.@ حالا اگر ما میگوییم لباس عروسی نه اینکه حالا شما تصور کنید یک لباسی مثل لباسهایی که عروسهای الان میپوشند داشته این را به تن یک زن فقیر کرده چون یک زن فقیر یک همچین لباسی هم به دردش نمیخورد.@ ولی به هر حال لباس مخصوص عروسی بوده لباسی بوده که به هر حال غیر از لباس معمولی حضرت(س) بوده و این یعنی اینکه در قید اینطور مسائل نبودند این یعنی اینکه پیوند داشتن با ارزشهای واقعی نه اینکه ارزش و شخصیت را به این چیزها دانستن این خیلی مهم است.@ خانواده دختر و دختر باید به این مسأله توجه زیادی کنند که گرفتار یک همچین مسائلی نشوند و تحمیلی ایجاد نکنند. دیروز یک مورد داشتم که خانوادهها فقط به خاطر مسأله خرید دوران عقد و شاید حتی شرائط دوران عقد هم نه.@ از خریدهای بعد از عقد مثلاً رسم هست که وقتی دختر و پسر عقد هستند در مراسم مشخصی در روزهای معینی، عیدی، مثلاً پسر یک هدیهای برای دختر میخرد میبرد این نوع خرید میتواند ساده باشد و فقط در حد یک تجلیل باشد.@ اما خانواده دختر دیروز تماس گرفته بودند میگفتند ما آبرویمان رفته مثلاً ما انتظار داشتیم که یک خرید 150 هزار تومانی لااقل باشد مثلاً حالا عید شده پسر آمده به دختر سر بزند 150 هزار تومان خرید کرده باشد مادر دختر یک خانم جوانی بود شاید نزدیک 35 سالش بود ولی من دیدم که فکرش یک فکر بسیار پوسیده و باطلی هست.@ آنوقت دختر که خودش صحبت میکرد خیلی پژمرده و ناراحت میگفت من خودم اصلاً این چیزها برایم مهم نیست اینها من را ترویج میکنند که برو با پسر دعوا کن وقتی خانه آنها رفتی یا با او بیرون رفتی به او غر بزن بگو این چه خریدی است کردی.@ ما انتظار داشتیم شما یک همچین رقمی را خرید میکردید، نه برای عقد، اینها عقد کرده بودند برای بعد از عقد، مثلاً یک عید نوروزی یا عید فطری شده برای یک همچین چیزی خیلی بد هست گرفتاری در اینطور مسائل و چشم و همچشمی و ارزش را به این چیزها دانستن میتواند فتنه خیلی از مسائل را درست بکند.@ بعد هم وقتی فتنه و کینه درست میشود بعد هم به راحتی این مشکلات برطرف نمیشود زمینه خیلی از مشکلات را برای زندگی مشترک بعداً دختر و پسر ایجاد میکند خیلی مهم هست که دختر و پسر خودشان هوشیار باشند و این محاسن دوران عقد را پرورش بدهند و از آفتهایی که بعداً توضیح خواهیم داد که یکی هم همین مسأله هست پرهیز کنند و سعی کنند آنها را با درایت و همفکری همدیگر تقلید بدهند.@ در مورد مسأله مراسم عقد چند نکته دیگر لازم هست که به آن توجه بشود یکی مسأله حفظ پاکیزگی معنوی مراسم عقد هست که مراسم عقد نباید با گناه و ناپاکی و معصیت خدا و رنجاندن خاطر شریف امام زمان(ع) باشد و گناه کار را نامبارک میکند و اثرات منفی را در زندگی خواهد گذاشت اثرات وضعی ناجوری را خواهد گذاشت.@ اینها را باید خود خانوادهها بخصوص خانواده دختر در این قضیه مراقبت کنند اینکه میگویم خانواده دختر علت دارد که عرض میکنم که مراسم درست انجام بشود معمولاً در مراسم مردانه کنترل اینطور قضایا اگر از طرف آقایان باشد خیلی راحتتر هست.@ ولی در مراسم خانمها سخت هست به هر حال باید چیزهایی که شرعاً حرام هست وجود نداشته باشد مثلاً خانمها معمولاً در مجالس عقد لباس آزادتری میپوشند یا آرایش میکنند باید دقت کنند که پنجرهها پوشیده باشد از حیاط دیدی نباشد.@ آقایان به هیچ وجه اِشرافی به خانمها نداشته باشند پسرهایی که سنشان به حد ممیز یعنی تشخیص رسیده خوب و بد را تشخیص میدهند در مجلس نیایند خیلی از خانمها پسرشان را با خودشان به مجالس میاورند مثلاً نه عروس خانم نه خانواده دختر توجهی به این مسأله ندارند و این حرام هست و درست نیست.@ هم اثرات منفی برای خود پسر خواهد داشت هم برای خود خانمها درست نیست اینطور باشد بعضی وقتها حتی پسرهایی که بالغ هم هستند میبینید که در مجلس خانمها خیلی راحت رفت و آمد میکنند و معمولاً در مورد سن پسر و اینکه پسر قوه تشخیص دارد و بالغ هست خوب و بد را تشخیص میدهد.@ از طرف خانمها یک بیفکری و یک سهلانگاری عمومی معمولاً حاکم هست کمتر هست که خانمها توجهی به این نکته کنند که پسر یک قوه تشخیصی دارد یک سن تشخیصی دارد و از این سن، سن تشخیص به آنطرف نباید بیاید با یک زن نامحرم روبهرو بشود و در مجالس زنانه راه پیدا کند.@ هم خانمها نسبت به پسرهای خودشان یک مقدار بیفکری میکنند و هم خانمهای دیگر توجهی نمیکنند و فکر میکنند که اینها بچه هستند و این مسأله مشکلساز هست اسلام حتی در مورد دختر و پسری که خواهر و برادر هستند میفرماید شما اینها را از سن هفت سالگی جایشان را جدا بگذارید که با هم نخوابند ولی متأسفانه چون آموزشهای دینی نیست بیتوجهی هست گاهی وقتها بیفکری هست و عدم تقیدات مذهبی هست.@ میبینی که حتی دختر و پسر نامحرم هم دخترخاله پسرخاله تا سن بالا هم اجازه دارند در مهمانیها و مراسم با هم ارتباط داشته باشند و چه بسا پیش هم بخوابند و این میتواند منشأ خیلی از فسادها باشد این را دقت کنید که مراسم عقد با گناه صورت نگیرد.@ و نشود که ما عقدی که اصلاً در دین توصیهای به این نشده ازدواج و شب عروسی را مراسم داریم که مثلاً با یک مراسم ویژهای برقرار بشود در همان هم این شرط هست مسأله گناه، در مورد مسأله عقد ما همچین چیزی نداریم.@ این چیزی هست که در عرف جامعه ما هست یک چیزی که اصلاً خدا نخواسته ما بیاییم بگذاریم و بعد هم بیاییم در آن معصیت کنیم و زندگیمان را با یک امر گناه و معصیت شروع کنیم که اثرات وضعی هم بعداً در زندگی ما خواهد گذاشت که تبعات قیامتی دارد و سخت هست.@ یعنی میخواهم بگویم که مراسم عقد برقرار کردن ظرفیت میخواهد هر خانوادهای واقعاً ظرفیت برقرار کردن مراسم عقد را ندارد همه دلشان میخواهد برقرار کنند همه هم ممکن است تواناییاش را داشته باشند برقرار کنند.@ اما ظرفیت حقیقی و بلوغ و رشد حقیقیاش را هر خانوادهای ندارد خیلی از خانوادهها هستند که عروسی و عقد و جشن را برقرار میکنند اما با غضب خدا با معصیت با آلودگی فکری و معنوی و با محزون کردن امام زمان(ع) برقرار میکنند که این واقعاً نمیارزد واقعاً مبارک نیست.@ یک همچین پیوندی که بخواهد شروعش را انسان را معصیت شروع بکند. در مورد مراسم عقد مثلاً در مورد عکس انداختن، فیلمبرداری، خیلی از خانوادهها دقت نمیکنند خانمها مثلاً در مراسم عقد عکس میاندازند.@ عکسشان به صورت سر باز و بدون حجاب دست این و آن میافتد فیلم پخش میشود مثلاً میبینید یک خانمی که خیلی هم متدین و محجوب هست و کسی هم جز نامحرم او را ندیده میبینید که عکسش به صورت بدون حجاب و خلاف شرع دست خانوادههای دیگر پخش هست دختر باحیا، زن عفیف، زن مؤمن اینها را دقت میکند.@ حتی در مجلس عقد هم هست دقت میکند که از او عکسی برداشته نشود که فردا بیفتد دست این و آن و مایه ناراحتی و مشکلات دیگر بشود حتی من دیدم مشکلاتی پیش آمده که بین دختر و پسر بعد از عروسی یا دوران عقدشان طلاق ایجاد شده درگیری شدید و طلاق به خاطر اینکه دختر چندتا عکس سر باز دست خانوادههای دیگر داشته.@ پسر وقتی این را فهمیده نتوانسته تحمل کند و نباید هم چون این مسأله یک مسألهای هست که در شرع مقدس غیرت بجا و خوبی که برای مردها قرار دادند حاضر نشود که کسی نامحرمی همسر او را ببیند یا از او عکسی داشته باشد یا فیلمبرداریها رعایت نمیشود بیدقتی میشود.@ فیلمبرداری میشود و خیلیها همچین گرفتار این تصور موهوم و خیالی هستند که حالا از ما هم یک فیلمی برداشته شود و ما هم یک حلقه بگیریم، حالا این فیلم را بعداً چه کسی خواهد دید؟ مشکل هست یا بعضی از مراسمها هست که فکر میکنند داماد حتماً به همه زنها محرم هست در مراسم عقد میبینید که داماد میاید مینشیند عیبی ندارد.@ دعایی میخوانند خطبهای میخوانند تبریکی بگویند زنهای محرم باشند حتی وقتی زنهای نامحرم باشند وقتی محجوب باشند باز هم عیبی ندارد ولی بعضی وقتها هست که نه خانمها اصلاً وضع حجابشان مناسب نیست.@ داماد در مجلس خانمها میرود چه در عروسی چه در دوران عقد اینها اصلاً پسندیده نیست از نظر دین و چیز درستی نیست این آداب و رسوم باید کنترل بشود و تعدیل بشود طوری که به هر حال خلاف شرع و خلاف رضای خداوند تبارک و تعالی و وجود مقدس آقا امام زمان(ع) نباشد اینها زندگی را بیبرکت میکند.@ مسائلی که در دوران عقد هست من به صورت فشرده عرض میکنم که معمولاً خوب هست رعایت بشود یکی مسأله هدیه هست اینکه معمولاً بین دختر و پسر هدایایی ردوبدل میشود این هدایا خوب هست ردوبدل بشود سعی شود این هدایا بیشتر جنبه معنوی پیدا بکند نه فقط صرفاً به ارزش مادیاش توجه نشود.@ و توقع کنترل بشود در مورد اهداء هدیه و بیشتر دقت کنند آن کسی که دارد هدیه میدهد چه دلی چه روحی دارد این را هدیه میدهد آن مهم باشد نه اینکه حالا به مقدار و میزان و جنسش توجه بشود بعضی از خانمها من دیدم خیلی بیسلیقگی میکنند.@ حالا بعد از ازدواجشان به صورت یک فتنه معمولاً هست که معمولاً هدیه را ارزیابی میکنند بعد هم میگویند به فکر این هستیم که شوهرمان بیخود خرج نکرده باشد ایشان دوست داشته برای شما یک هدیه بخرد حالا خریده اصلاً هدیه نباید ارزیابی بشود که از کجا خریدی.@ بعضی از خانمها یا در دوران عقد یا بعد از عروسی اصرار دارند از کجا خریدی، چند خریدی، اصلاً نباید گفته بشود مسأله قیمت مسأله از کجا خریدی بعد هم بعضی وقتها میگویند ما به مصلحت زندگیمان، بله خانمها عموماً یک روحیهای که در اسلام برای آقایان بد هست ولی اسلام گفته برای زن خوب هست مسأله بخل هست.@ بخل مثبت که بعد در این زمینه توضیح خواهم داد که زن باید یک مقدار نسبت به مرد بخیلتر باشد در کنترل مال که مال شوهرش را بیخود هدر ندهد ولی گاهی وقتها در مسأله هدیه و مسأله روابط عاطفی که برقرار هست نباید این مسأله دخالت بکند.@ بعد هم شروع کند به دادوبیداد کردن گران خریدی، چرا رفتی خریدی، سرت کلاه گذاشتند، تو حالیت نمیشود، اصلاً میگفتی با هم میرفتیم میخریدیم، و مسائلی از این قبیل، میبینی که یک چیزی که قرار است با شیرینی و خوبی تمام بشود و در آن محبت و عاطفه و عشق ایجاد کند میشود مایه اعصاب خورد کردن و فتنه.@ این بیدقتی که معمولاً از طرف خانمها صورت میگیرد باید کنترل بشود هم مسأله توقع و هم مسأله اینکه رعایت کنند حال کسی را که برایشان هدیه میاورد قدردانی و تشکر کنند.@ مسأله مسافرتهایی هست که در حد امکان خوب هست باشد حالا همچنین مسافرت چه جنبه تفریحی چه جنبه عبادی، در هر دو صورت خوب هست اینها با حفظ تعادل و رعایت صرفه اقتصادی و اینکه فشاری نباید باشد باز توقعها بالا نباشد در حد معقول و منطقی باشد و همچنین گردشها و تفریحها رعایت بشود این مطلب که در آن خدای نکرده گناه صورت نگیرد.@ در مورد مسأله بیرون رفتن و مسافرتها دقت شود که حتماً حدود حجاب رعایت بشود گمان نشود که دوران عقد و خوشگذرانی هست مثلاً میشود یک مقدار بیتقوایی کرد در مسافرت بیتوجهی کرد یا در جایی رفت که صلاح نیست آنطور جاها انسان برود.@ این بیتوجهی نباید بشود باید حدود عفاف و حیا در هر صورتی رعایت بشود میتوانند در این دوران عقد با هم در مجالس علمی و مذهبی و معنوی شرکت کنند و روحشان را تزکیه کنند و انس بیشتری با خداوند تبارک و تعالی با مبدء خیر و برکت و با ماوراء طبیعت برقرار کنند.@ برای اینکه برکت بیشتری به زندگیشان بدهند و زندگیشان را هدف زیباتر و عالیتری بدهند خوب هست که شرکت کنند و همچنین ملاقاتهای طرفینی ملاقاتهای صمیمانه و همچنین شرکت در مهمانیهایی که هست با رعایت تقوا و اخلاق خوب هست باشد.@ نکته دیگر در مورد روابط دختر و پسر هست اینکه دختر و پسر باید سعی کنند که ابراز علاقه متقابل نسبت به همدیگر داشته باشند و از زدن حرفها یا بیان خاطراتی که ممکن است طرف مقابل را ناراحت کند خودداری کنند یا هر حرفی که ممکن است تشنج ایجاد کند خودداری کنند.@ دورانی هست که در آن خامی هست خیلی باید با ظرافت و دقت این دوران را به سر کرد و کدورتها و دلخوریها و قهر و ناز کردنها زیاد هست به این دقت کنیم که یکسره از چیزی که ممکن است جهنم بین دختر و پسر ایجاد بکند و روابط را به سردی بکشاند پرهیز بشود.@ و مطلب بعد این هست که هر دو باید سعی کنند چیزهایی که از همسرشان انتظار دارند علاوه بر اینکه حالا اگر به زبان آوردند به نحو درستی به زبان بیاورند و بدون اینکه دلخوری ایجاد بکند اما آن چیزی که میخواهند همسرشان داشته باشد در خودشان هم اولاً پیاده کنند.@ مثلاً دختری که دوست دارد شوهرش با او صادق باشد و با صداقت رفتار کند باید در دوران عقد ثابت بکند این مسأله صداقت را و از اول آن ارزشهایی که دوست دارید بین شما برای همیشه باشد رویش تکیه کنید در دوران عقد حاضر نشوید زیر این ارزشها بزنید و این ارزشها را زیر پا بگذارید و بعد هم بخواهید انجام بشود.@ اگر از شما ضد ارزش دیده بشود بعداً نمیتوانید تقاضای ایجاد ارزش را به راحتی بکنید و اگر هم کردید به راحتی ایجاد نمیشود از همان دوران عقد هر چه را که میخواهید توجه کنید مسأله عبادت، صداقت، گذشت، تقوا، احترام به والدین، احترام به همدیگر هست همه اینها را خودتان عملاً پیاده کنید و میتوانید اینطوری همدیگر را شکل بدهید.@ ولی نمیشود انتظار یکطرفه باشد ما انتظار داشته باشیم ولی خودمان اهل عمل نباشیم. جلسه بعد انشاء الله میپردازیم به آفات دوران عقد که دوران عقد چه آفتهایی را ممکن است داشته باشد.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@ معمولاً در مورد عقد دائم همسر مرد که حق تمکین جنسی دارد از این حق خودش صرفنظر میکند دختر هم از حق نفقه صرفنظر میکند معمولاً دختر هم به عنوان دختر پدرش میماند مرد هم فقط صرفاً یک مَحرم هست که در بعضی از روابط شرکت میکند بعضی از روابط را نه.@ حق اطاعت بعد از عقد با همسر هست یعنی دیگر پدر ولایتی ندارد اما دختر باید سعی کند که هم پسر را توجیه کند هم پسرها باید این نکته را بدانند که دختر فعلاً خانه پدرش هست و باید خیلی از مسائل را رعایت بکند و بخصوص ادب را رعایت بکند که بد نشود اما واقعاً و حقیقتاً حق اطاعت و اولویت به محض اینکه خطبه عقد خوانده شد با همسر هست.@ در مورد دخترخانمهایی که دیدشان نسبت به ازدواج بد است و توان ازدواج را در خود نمیبینند توصیه چه هست؟ توان ازدواج را در خود ندیدن با دیدگاه بد دو مسأله است باید دید که این دیدگاه بد از چه چیزی شروع شده از کجا آغاز شده و آیا صحیح هست یا نیست یک تجربه است یک تبلیغ هست یک توهم هست این چیست؟@ معمولاً ما آن بحث فوائد ازدواج را برای همین گذاشتیم که بدانیم ازدواج یک امر بسیار پرخیری هست که نمیشود برای خانمها میدانی به این برکت و خوبی و اثر پیدا کرد به هر حال در روایت داریم(أحَبُّ البِنا) محبوبترین بنا و پرفایدهترین بنا مسأله ازدواج هست آن بحث فوائد ازدواج بحث مناسبی هست اما ممکن است یک تجربه باشد که در این تجربه باید دقت بشود.@ گاهی وقتها یک بیدقتی در انتخاب همسر شده مثلاً با یک پسر نامناسب آشنا شدند معمولاً من در مراجعین داریم که مثلاً در دوران عقد دختر آمده گفته که من این پسر را نمیخواهم اخلاقش خوب نیست فاسد هست معتاد هست.@ این برای این هست که نباید مسأله را به اصل ازدواج برگرداند باید به بیتجربهگی و یا جهالت خانوادهها برگرداند که چرا درست تحقیق نکردند باید تحقیق میکردند مطالعه میکردند در مورد پسر، یا دختر نباید خامی به خرج میداد به سادگی قبول میکرد.@ باید دقتهای لازم را انجام میداد همان شرطی که ما در دروس داریم میگوییم اگر انجام بشود واقعاً دیدگاه منفی در مورد ازدواج ایجاد نخواهد شد مگر اینکه یکجایش لنگ باشد یک بیدقتی صورت بگیرد آنوقت این تجربه تلخ در دوران عقد که ایجاد میشود.@ بخصوص اگر دختر و پسر در دوران عقد به سختی بتوانند از همدیگر جدا بشوند وقتی به سختی باشد پسر نخواهد طلاق بدهد بخواهد اذیت بکند الان من چند مورد اینطوری در مشاورههای خودم داشتم که حاضر نیست شاید الان چند مورد دادگاه هم رفتند و هنوز نتوانستند پسر میگوید من به هیچ وجه طلاق نمیدهم.@ دختر گفته من حتی مهرم را هم میبخشم هیچی نمیخواهم فقط طلاق میخواهم پسر هم حاضر نیست طلاق بدهد یا برای انتقام هست یا برای اذیت کردن هست یا برای علاقه هست بالأخره یک بیدقتی این وسط صورت گرفته آنوقت این به عنوان یک تجربه تلخ در میاید و بعد تعمیم داده میشود به مسأله پسرها یا مردها یا مسأله ازدواج، اینطور نیست.@ مثلاً یک خانمی میبیند دوستش در ازدواج با یک پسری که ظاهراً هم پسر خوب و متدینی بوده یا پسر معقول و منطقی بوده با شکست مواجه شده، دوستان میایند با همدیگر صحبت میکنند که پسر اینطوری است چه بسا اصلاً تقصیر تقصیر خانواده دختر بوده تقصیر تقصیر خود دختر بوده از کجا معلوم.@ ولی معمولاً اینطوری هست که بعد این دیدگاه پیدا میشود که ازدواج بد است یا مردها این چنین هستند به ریشههای مختلف مربوط هست که چرا یک همچین مسألهای ایجاد شده حالا اگر مسأله شخصی و مشخصی هست بعد از کلاس در خدمتتان هستم.@ مسأله بعد مسأله توان ازدواج است مسأله توان ازدواج هم یک مسأله کلی هست به راحتی نمیشود گفت توان ازدواج را در خودش نمیبیند، توان ازدواج را در خودش نمیبیند از چه جهت نمیبیند از جهت آمادگی روحی هست.@ از جهت دیدگاه منفی هست که نسبت به ازدواج دارد از جهت مسائل بدنی هست مسأله سلامت جسمی هست مسأله بلوغ جنسی هست مسأله تراوش مسائل عاطفی هست از چه جهت در خودش توان ازدواج نمیبیند.@ مسأله طلاقه یک مسأله مفصلی هست چون اگر دختر و پسر بخواهند از هم جدا شوند اول از این حق با پسر هست طلاق به دست مرد سپرده شده به دست زن نیست و اینکه چرا دادگاه طول میدهند مسأله این هست که معمولاً احساسات به خانمها بیشتر غلبه میکند خیلی زودتر میزنند زیر خیلی از اینطور پیمانها، معمولاً مسأله ازدواج مسأله شوخی نیست.@ یک زندگی هست دست زن از نظر شرع و قانون داده نشده هر چند مردها هم از این مسأله خیلی وقتها سوءاستفاده کردند قانون هم تدابیری گذاشته برای اینکه بررسی مناسب بشود و اگر واقعاً صلاح هست که طلاقی صورت بگیرد صورت بگیرد دختر و پسر از همدیگر جدا بشوند ولی اصولاً این سختگیری به چند جهت باید باشد.@ یکی اینکه خیلی وقتها تصمیمها عجولانه هست از خصوصیتهای انسان به ویژه خود خانمها که احساساتیتر هستند جنبه عاطفیشان بیشتر هست این هست که در حین تحریک هیجان عواطف تصمیمگیری میکنند مثلاً چه شادی، غم، عشق، خشم تصمیم میگیرند و این تصمیم اگر قرار باشد به دست اینها باشد مشکلساز هست.@ یک زندگی شروع شده و مسأله ازدواج مسأله شوخی نیست مسأله بیارزشی هم نیست که بخواهد به راحتی سر هر چیزی زود از همدیگر جدا بشوند مثل آن چیزی که الان در غرب هست یک علت هم اینکه مسأله خانواده مسأله تشکیل خانواده یک مسأله مقدسی هست که به راحتی نباید زود حکم به جدایی و انفصال و طلاق داد مگر اینکه واقعاً صلاح نباشد.@ و خیلی وقتها هست نه مواردی داشتیم که خیلی حاد چند ساله طلاق را گرفتاری بوده که صرفاً از یک توهم مرد یا زن صورت گرفته و اگر زن و مرد این توهم را کنار بگذارند میتوانند به راحتی و به شیرینی کنار همدیگر زندگی کنند.@ بسیاری از موارد شده که مسائل طلاق به خاطر این سختگیری که در دادگاهها صورت میگیرد و به خاطر کار کارشناسی مشاوران خوب و زبردست و اساتید یا مددکاران اصلاً منتفی شده و زن و مرد بعداً پشیمان شدند.@ شما الان نگاه کنید در آمار ما که چقدر رجوع بعد از طلاق هست یعنی اشتباه کردیم طلاق دادیم یا زن میگوید اشتباه کردم طلاق گرفتم حاضر به رجوع میشود خیلی مشکلات دارد طلاق یک مسألهای هست که مفاسد خیلی زیادی دارد و نمیشود به راحتی این را قبول کرد و در روایت داریم که حلال مبغوض هست.@ یعنی اول از این حلال هست حرام نیست چون بعضی از زندگیها واقعاً بنبست هست باید جدا بشوند اسلام هم این بنبست را پذیرفته ولی مبغوض هست یعنی خدا خیلی به راحتی راضی نیست که زن و مرد از همدیگر جدا بشوند چون مفاسد خیلی زیاد هست و تجربه ثابت کرده که آسیبپذیرتر از آقایان خانمها هستند در مسأله طلاق.@ لذا خیلی راحت به دست خود زنها هم داده نشده چون خودشان خیلی بیشتر آسیب میبینند در این قضیه، البته رمز و رازهای زیادی دارد من فقط نسبت به همین سؤال محدودی که شما در مورد عقد کردید جواب دادم بحث مفصلی هست.@ اگر درست اقامه دعوی بشود بخصوص الان با قانونی که جدیداً وضع شده که خیلی به نفع خانمها این قانون وضع شده که خانمها اگر مسأله عسر و حرج را اگر مطرح کنند مسأله اینکه به سختی افتادند به خاطر زندگی با این شخص که مثلاً قاچاقچی هست فساد اخلاقی دارد یا اصلاً با همدیگر تفاهم ندارند و این زندگی به تلخی دارد اموراتش میگذرد.@ برای خانمها قوانینی جدیداً وضع کردند که با این قوانین خیلی مشکل حل شده باید با روشش آشنا بود که چطوری میشود یک خانمی که شوهرش معتاد هست یا فساد اخلاقی دارد یا مشکلات دیگری دارد بتواند جدا بشود و زندگیاش را نجات بدهد.@ همه حرفهای ما تلاش ما در این کلاسها این هست که اصلاً دختر و پسر از اول یک همچین تجربهای را نکنند چرا اینقدر بیدقتی کنند که در این تجربه بروند بعد مجبور شوند مسائل منفی را مثل طلاق و جدایی و کشمکشها را تحمل کنند.@ همه علت اینکه ما این کلاس را گذاشتیم این هست که ما دیدیم خیلی از شکستها، مشکلات جامعه مال این بوده که دختر و پسر از روز اول این بیدقتی را داشتند.@ و علت اینکه این کلاس دارد انجام میشود برای آقایان و برای شما برای همین هست که این نشود علت اینکه ضبط میشود و نوارش در اختیار عده کثیری قرار میگیرد برای همین هست که این مشکلات ایجاد نشود از اول خود دختر و پسر دقت بکنند که کار به اینجا کشیده نشود.@