أعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی أعدائهم أجمعین من الآن إلی قیام یوم الدین.@ از مبحث عقد ما دو جلسه دیگر داریم که ان شاء الله برسیم به بحث عروسی و بعد هم مباحث حقوق را عرض کنیم در مورد عقد امشب را میپردازیم به مسأله خود مراسم عقد و ان شاء الله جلسه بعد در مورد وظائف دوران عقد و اینکه اگر ما بنا شد فاصلهای بین عقد و عروسی بیاندازیم.@ در این دوران چه کارهایی باید کرد چه کارهایی بهتر هست که انسان انجام بدهد در مورد آفات دوران عقد که دکتر احمدی توضیح دادند که اگر لازم شد ما در بحث تکمیل مباحث هم مطالبی را عرض خواهیم کرد.@ در مورد مراسم عقد اولاً از انواع عقد شروع کنیم عقد به معنای پیوند بین زن و مرد به دو نوع تقسیم میشود یکی به صورت دائم هست و یکی به صورت موقت، که اینها فرقهایی با هم دارند مهمترین فرقش از اسمشان مشخص هست.@ در عقد دائم زن و شوهر برای همیشه با هم برای مدت نامعلومی و به قول بعضیها تا آخر عمر با هم مَحرم میشوند و پیوند زناشویی بین اینها برقرار میشود و در عقد غیردائم زن و شوهر یا زن و مرد با هم برای یک مدت مشخصی مَحرم میشوند.@ حقوق و وظائفی که به عهده طرفین در عقد دائم میاید غیر از حقوق و وظائفی هست که در عقد موقت به عهده طرفین هست که حالا ان شاء الله تعهدات زوجین را در قسمت تعهدات زوجین در عقد دائم که خواستیم توضیح بدهیم در مورد عقد موقت هم توضیحاتی خواهیم داد.@ مسأله بعدی بعد از اینکه انواع عقد را شناختیم مسأله خطبه هست در هر دینی یک آیینی هست که به واسطه آن آیین که بیشتر تکیهاش به یک نیت قلبی هست بین زوجین دو نفر به هم مَحرم میشوند در اسلام به یک نحو هست با همه فرقههایش.@ یعنی اهل سنت با همه فرقههایش، شیعه با فرقههای مختلفش، مسیحیها، یهودیها، گروهها و امتها و کشورها و ملل مختلف یک نحوی از خطبه یا صیغه خواندن یا یک مراسمی را دارند که طبق آن مراسم زوجیت دو نفر رسمیت پیدا میکند.@ از نظر دین اسلام هر مراسمی که در آن این زوجیت رسمیت پیدا بکند طرفین در آن زن و شوهر محسوب میشوند و ما صرفاً حق نداریم بگوییم که چون در این زوجیتی که بین طرفین برقرار شده خطبه شرعی خوانده نشده اینها با هم زن و شوهر نیستند.@ ما حق نداریم که هیچ ازدواجی را در ادیان و ملل مختلف باطل بدانیم مگر اینکه شرائط شرعی ازدواج ما را نداشته باشد اما از جهت خطبه و صیغه حتماً لازم نیست مثل ما خطبه و صیغه خوانده شود.@ مسیحیت همین که دو نفر در کلیسا میروند و کشیش اینها را رسماً زن و شوهر اعلام میکند کافی هست برای اینکه اینها واقعاً زن و شوهر باشند و فرزندان اینها هم حلالزاده و پاک هستند.@ اما در اسلام در مورد خطبه مطالبی داریم مثلاً اینکه اکثر مراجع احتیاطاً، بعضیها احتیاط واجب مثل خود حضرت امام فرمودند که خطبه باید عربی خوانده شود و عربی صحیح هم خوانده شود یعنی صرفاً عربی نه، اولاً عربی باشد و ثانیاً به صورت عربی صحیح خوانده شود و خطبه را خود زن و مرد میتوانند بخوانند و میتوانند اگر نمیخواهند وکیل بگیرند.@ زن یک وکیل بگیرد مرد یک وکیل بگیرد وکیلهای اینها این خطبه را بخوانند تا این دو نفر به هم مَحرم بشوند، میشود یک نفر وکیل دو نفر بشود این کار را بکند میتواند مرد از طرف خود زن وکالت را به عهده بگیرد و خودش خطبه را بخواند و زن را برای خودش عقد کند.@ و زن هم میتواند از طرف مرد وکیل شود و خودش خطبه را بخواند و خودش را به عقد مردی در بیاورد و شرط هم نیست که حتماً کسی که وکیل میشود زن باشد یا مرد باشد میتواند هم زن باشد هم مرد باشد در اینجا وسعت زیاد هست.@ اگر دختر و پسر یا زن و مرد نتوانستند خطبه را به عربی بخوانند میتوانند به هر زبانی که میتوانند خطبه را بخوانند اما باید در آن حتماً معنای تزویج که یک کسی به ازدواج کسی در میاید و یک کسی ازدواج را میپذیرد وجود داشته باشد در خطبه زن پیشنهاد ازدواج را میدهد و مرد هم قبول میکند و ازدواج را میپذیرد.@ در مورد عقد کردن یک دختر و یک زن اگر بار اولش باشد یعنی دختر باشد باکره باشد و ازدواجی نکرده باشد حتماً اجازه پدر شرط هست باید پدر دختر اجازه بدهد به فتوای اکثر مراجع و در غیر این صورت نمیشود دختری را بدون اجازه پدرش یا جد پدریاش، یعنی پدر پدرش عقد کرد.@ یک استثناء دارد که حضرت امام در رسالهشان آوردند بعضی از مراجع هم توضیحات بیشتری در این زمینه دادند که مثلاً یک دختر باکرهای بخواهد شوهر کند امکان شوهر کردن برایش باشد ولی پدرش بیخود اجازه ندهد اذیت بکند.@ دختری که به حد بلوغ رسیده و رشیده است یعنی مصلحت خود را تشخیص میدهد اگر بخواهد شوهر کند چنانچه باکره باشد باید از پدر یا جد پدری خود اجازه بگیرد و اجازه مادر و برادر لازم نیست اگر پدر و جدی پدری غایب باشند به طوری که نشود از آنها اذن گرفت، ممکن است غایب باشند بشود اذن گرفت.@ کسی را دنبال آنها بفرستید یا تلفنی یا از طریق نامه بشود این کار را کرد و دختر هم احتیاج به شوهر کردن داشته باشد لازم نیست از پدر و جد پدری اجازه بگیرد و نیز اگر دختر باکره نباشد در صورتی که بکارتش به واسطه شوهر کردن از بین رفته باشد اجازه پدر و جد لازم نیست.@ یعنی دختر یک مرتبه که ازدواج کرد و از بکارت در آمد دفعه دوم دیگر خودش میتواند تصمیم بگیرد در مورد ازدواجش و لازم نیست از کسی در این مورد اجازه بگیرد ولی اگر به واسطه وطی به شبهه یا زنا از بین رفته باشد احتیاط مستحب آن است که اجازه بگیرد زنا چون ازدواج نیست و اگر در اثر زنا از بین رفته باشد مستحب هست که اجازه بگیرد.@ بعضی از دخترخانمها در دوران دختری بکارتشان به واسطه علل مختلفی از بین میرود مثلاً مریض میشوند یا از جایی سقوط میکنند دلائل مختلفی دارد که دختر باکره نیست آنها چون به واسطه ازدواج بکارتشان از بین نرفته بلکه به واسطه حوادث خارجی از بین رفته اینها باز حکم باکره را دارند و باید اجازه بگیرند.@ بعضی از مراجع در این مورد چیزهای دیگری هم دارند غیر از حضرت امام، مثلاً گفتند که اگر دختری خودش رشد جسمی و فکری خوبی داشته باشد و بخواهد با پسری که هم از نظر شرع و عقل با او همخونی دارد همتای او هست ازدواج کند.@ ولی پدر مخصوصاً به دختر گیر بدهد و اذیت کند و بهانهگیری کند و نخواهد این ازدواج سر بگیرد و دختر هم نیاز به ازدواج داشته باشد پدر از این موقعیتش سوءاستفاده کند اذنش ساقط میشود و لازم نیست حتماً با اجازه او باشد مگر اینکه پدر با ازدواج دختر با کسی مخالف باشد اما کس مناسبتری را خودش سراغ داشته باشد.@ البته اینها مسائل فقهی هست که هر کس باید به مرجع خودش در این زمینه مراجعه کند ببیند که مرجع تقلید او چه میگوید. مطلب بعد در مورد محرمیت هست قبل از عقد، در بحث نامزدی عرض شد که بعضی از خانوادهها بخصوص در رژیم گذشته هنوز هم هست که این کار را میکنند که قبل از عقد دختر و پسر یک زمانی با هم نامزد میشوند.@ این نامزدی بدون محرمیت هست که این از نظر شرعی درست نیست یعنی درست نیست که دختر و پسر یک ارتباطی با هم داشته باشند نگاههای محرمانه به هم بکنند ارتباط محرمانه داشته باشند در حالی که واقعاً محرمیتی بین آنها از نظر شرعی برقرار نشده باشد و خیلی از خانوادهها نسبت به این مسأله بیتوجه هستند.@ یعنی گمان میکنند که حالا که شیرینی خوردند اول از این در مراسم شیرینی خوردن یعنی زمانی که میایند شیرینی بخورند و صحبت در مورد قرارداد عقد بکنند و مهریه چقدر باشد جشن چطور باشد مراسم چطور باشد چه زمانی عقد و عروسی باشد این قرارشان را بگذارند.@ معمولاً پسر با دادن یک هدیهای یا انگشتری نشان میگذارد میگویند این دختر را نشان کردند کاندید میشود برای ازدواج و دختر را به اسم خودش میکند اسم خودش را روی دختر میگذارد تا زمان عقد، این فاصله تا زمان عقد را دوران نامزدی اصطلاحاً میگویند که ما البته همان دوران عقد را دوران نامزدی حساب میکنیم.@ یعنی بعد از اینکه محرمیت برقرار شد تا زمان عروسی، ولی یک رسم بدی هم که قبلاً بوده و هنوز هم هست در بعضی از خانوادهها این دوران را دوران نامزدی محسوب میکنند و خیلی از خانوادهها توجه ندارند از همان شب اول میگویند پسر بیاید حلقه دست دختر بکند.@ هنوز خطبهای خوانده نشده این حرام هست باید یک محرم این کار را بکند یا باید همان موقع یک کسی باشد خطبه را بخواند یا خودشان خطبه محرمیت بخوانند بینشان محرمیتی برقرار بشود و بعد پسر حالا میخواهد انگشتری دست کند یا هدیهای بدهد یا النگویی گرفته بخواهد این کار را بکند بتواند با طیب خاطر بدون اینکه گناه داشته باشد این کار را بکند.@ یا اینکه یک محرم مثلاً مادر دختر یا خواهر دختر یک کسی که محرم هست این کار را بکند معمولاً این رعایت نمیشود بعد هم تا دوران عقد که ممکن است یک هفته دو هفته یک ماه دو ماه حتی چند ماه طول بکشد میبینی که اینها دیگر خودشان را زن و شوهر میدانند.@ یک موقعهایی ممکن است حتی ارتباط بدنی هم داشته باشند دستی به هم بدهند دست همدیگر را بگیرند و بعضی از خانوادهها که آزادتر هستند ارتباط از این هم فراتر میرود اینها همه حرام هست و آغاز یک زندگی هست با حرام و اصلاً درست نیست.@ خانوادههایی که متدین و مقید هستند مسأله شرعی را میدانند آگاهی به احکام اسلامی دارند هرگز حاضر نمیشوند یک همچین دورانی باشد اگر هم پسر و دختر احتیاج داشته باشند به ارتباط مثلاً دوران قبل از عقد یک ارتباطاتی هست و بهتر هم هست که باشد.@ یعنی نمیشود یک پسری یک دختری را رفتند با هم آشنا شدند همدیگر را پسندیدند برای ازدواج، حالا نمیشود ما به آنها بگوییم شما شش ماه سه ماه پنج ماه صبر کن تا زمان عقد، این دو نفر مدام به همدیگر فکر میکنند.@ به هر حال همدیگر را به عنوان همسر انتخاب کردند در ذهن همدیگر میایند به هر حال با همدیگر خاطره دارند و یکسره به یاد همدیگر هستند درست نیست به صورت حرام اینطور باشد خانوادههای متدین و آگاه و مؤمن اینها خیلی زود این مطلب را حل میکنند یعنی از همان موقعی که شیرینی خورده میشود یک محرمیت برقرار میکنند بین دختر و پسر یعنی اول یک عقد موقت برقرار میکنند و اینها به صورت موقت همسر هم محسوب میشوند.@ در عقد موقت شرط برخلاف عقد دائم اینطوری هست در عقد دائم به محض اینکه عقد دائم خوانده میشود با شرائط خاص خودش دختر همسر شرعی پسر محسوب میشود و به هر حال روابط آزادی میتوانند با هم داشته باشند کسی هم نمیتواند جلوگیری کند.@ اما در عقد موقت اینطوری نیست در عقد موقت تا طرفین به توافق نرسند یا دختر اجازه ندهد مرد حق هیچ نوع بهرهبرداری ندارد یعنی میتوانند بگویند ما محرم میشویم بدون هیچ تماس بدنی، فقط صرفاً محرم میشوند همین که محرم میشوند روابطشان با همدیگر مشروع میشوند اگر بخواهند به هم نگاه کنند میتوانند نگاه کنند.@ آن موقع نمیتوانند نگاه محرمانه به همدیگر بکنند حرام هست ولی وقتی محرم میشوند میتوانند به همدیگر نگاه کنند حالا در فکر همدیگر بیایند شاید هم یک موقعی دختر دلش خواست پسر دلش خواست یک موقعی دوست داشتند دستی به هم بدهند یک ارتباط آزاد اینطوری داشته باشند یا دختر یک مقدار از نظر حجاب راحتتر باشد محرمیت برقرار هست و مشکلی پیش نمیاید.@ خانوادههای آگاه و متدین این را رعایت میکنند از همان اول بنا را میگذارند به حلال و نمیگذارند حرام در حریم خانواده و این پیوند راه پیدا کند با هم محرم میشوند احتیاج هم هست بخصوص وقتی میخواهند با هم بروند آزمایش خون بدهند با هم کارهای محضر بکند کارهای خرید قبل از عقد را انجام بدهند چه بهتر که دختر و پسر در این ایام به هم محرم باشند.@ مثلاً قرارشان هست که دو ماه دیگر یک ماه دیگر بیست روز دیگر عقد دائم بخوانند حالا این یک ماه دو ماه را بینشان محرمیت برقرار بشود آدم میتواند شرط بکند پدر دختر یا دختر قید بکند که ارتباطی وجود نداشته باشد.@ فقط همین که بر حسب ضرورت و نیاز بخواهد رفت و آمدی باشد این رفت و آمد مشروع و حلال و جایز باشد این در مورد محرمیت قبل از عقد هست که گفتم چیز لازمی هست که قبل از عقد این محرمیت برقرار شود. گاهی وقتها هست که در همان مجلس شیرینی خوردن دختر و پسر میتوانند عقد دائمشان را با اجازه والدین همانجا بخوانند یا خودشان یا کسی برایشان عقد دائم را بخواند بعد بخواهند مراسم رسمی عقد را انجام بدهند.@ مثلاً اینکه یک نفری بیاید در دفتر محضر وارد بکند حالت رسمی و قانونی به آن بدهد این میتواند بعداً باشد یعنی میشود همان موقع هم که دختر و پسر کار دیدن و پسندیدن انجام شد همان موقع هم عقد دائم خوانده بشود.@ بعد یک مراسمی بگیرند و آن را حالت قانونی بدهند و اگر هم نخواستند میتوانند به صورت موقت این کار را بکنند بعد حالا یا کسی را بیاورند یا خود همان کسی که دفتردار هست میاید خطبه را میخواند همان موقع عقد دائم را برقرار کند.@ معمولاً دختر و پسر، اینکه میگویم معمولاً باز بین خانوادههای مؤمن و متدینین رسم هست که افرادی را با برجستگیهای روحانی و ویژهای برای خواندن خطبه عقد انتخاب میکنند حالا اگر خود آن دفتردار فرد برجستهای باشد از نظر روحانی و معنوی از او استفاده کنند اگر نه خدمت یکی از بزرگان میروند.@ زمان حضرت امام خیلی از دخترها و پسرهای حزباللهی میرفتند خدمت حضرت امام، الان هم هستند عدهای میروند خدمت مقام معظم رهبری برای عقدشان، بعضیها خدمت مراجع، بعضیها خدمت اساتید میروند تأثیر دارد نفس و روح خواننده خطبه واقعاً تأثیرگذار هست و مبارک میکند یا از اینطور افراد استفاده شود برای خواندن خطبه.@ بعد آن خطبهای که دفتردار میخواند آنجا نیت عقد واقعی نمیکنند چون میگویند خطبه خوانده شده حالت سوری پیدا میکند یا اصلاً میگویند خطبه نخوان یک گواهی از آن کسی که این خطبه را خوانده میاورند که این خطبه خوانده شده دیگر نیازی نیست فقط وارد دفتر ثبت میکنند.@ عقد موقت وقتی انجام میشود مهریهای هم لازم دارد یعنی هر عقدی یک مهریه لازم دارم مهریه میتواند هم یک امر مادی باشد هم یک امر معنوی باشد یعنی برای عقد موقت هم که این مدت برقرار میشود یک ماه دو ماه دو ساعت، پنج ساعت، یک روز یک مهریه جدایی در نظر گرفته میشود معمولاً یک مهریه خیلی سبک در نظر گرفته میشود یک لباسی، کتابی، قرآنی، سفری در نظر گرفته میشود و بعد تا زمان عقد دائم.@ مطلب بعد تعهداتی هست که زوجین به واسطه عقد به عهدهشان میاید تعهداتی که به عهده طرفین میاید بعضی از تعهداتی هست که از طرف قانون این تعهد به عهده دختر یا پسر میاید که در متن عقدنامه نوشته شده موقع عقد معمولاً آن کسی که عقدنامه را میخواهد دفتردار موظف هست شرعاً و قانوناً که بندبند عقدنامه را برای دختر و پسر بخواند.@ آنها با آگاهی از این بند امضا کنند مثلاً ماده اولش این هست که اگر پسر بنابر دلائلی تصمیم به طلاق دختر گرفت یک موقع هست پسر دختر را طلاق میتواند بدهد اجازه دارد شرعاً طلاق بدهد عقد اصلاً به هم خورده و باطل هست و یا اینکه زن خودش رفته تقاضای طلاق کرده یا زن کاری کرده که مستوجب طلاق شده.@ ولی در غیر این موارد که مرد مقصر هست و اگر اقدام به طلاق بکند نصف کل دارایی خودش را که از زمان ازدواج تا مثلاً ده سال بعد از زندگی تهیه کرده نصف دارایی خودش را یا معادل آن را باید به دختر بپردازد اولین چیزی که دختر و پسر امضا میکنند.@ قبلاً این در عقدنامهها سالهای پیش نبوده چند سال هست که اینها در عقدنامهها آمده یک سلسله از احکام و تعهدات هم که از نظر شرعی هست که میخوانم: زنی که عقد دائمی شده نباید بدون اجازه شوهر از خانه بیرون رود یعنی مرد حق اطاعت دارد در این زمینه که میتواند به زنش اجازه بدهد از منزل خارج بشود یا خارج نشود.@ هیچ نیروی دیگری هم نمیتواند این حق را از مرد سلب بکند این حق مسلم مرد هست و زن کلاً در ترددها و رفت و آمدهایش مطیع امر مرد هست مرد میتواند بگوید فلان جا برو یا فلان جا نرو از رفت و آمد به هر جا که صلاح میداند میتواند جلوگیری کند یا اجازه بدهد اینها مسائل شرعیاش هست که برای استحکام بنای خانواده هست.@ و الا معمولاً اینطوری هست بین زن و مردی که همدیگر را انتخاب میکنند آنقدر اعتماد و صمیمیت برقرار هست که هیچ وقت مرد مانع نمیشود وقتی صلاح بداند زنش از منزل خارج بشود به جایی برود ممانعت به عمل بیاورد.@ این را گذاشتند برای موقعهایی که بیرون رفتن زن مفسده دارد و زن میخواهد لجبازی کند یا متوجه نیست آگاه نیست مرد بتواند از این حقش برای حفظ مصالح خانوادگی استفاده کند جایی هست که صلاح نیست فساد دارد برای مصالح خانواده مضر هست.@ مرد میتواند از این حقش استفاده کند که جلوی مفسده را بگیرد و الا این حق برای اذیت کردن نیست بعضی از مردها هستند که واقعاً عقدهای عمل میکنند و زن را اذیت میکنند به واسطه این حقی که دارند و زن باید خود را برای هر لذتی که او میخواهد یعنی شوهرش تسلیم نماید.@ یعنی حق تمتع جنسی، تمکین جنسی، یعنی زن نمیتواند از همبستر شدن با شوهرش خودداری بکند نباید خودداری کند مگر آن ایامی که در عادت ماهانه هست و حرام هست شرعاً نزدیکی با زن، البته نزدیکی به معنای آمیزشی که همراه با دخول هست و الا لذتهای دیگر اشکالی ندارد زن حق ندارد در این مورد زن از خودش اختیاری ندارد.@ یعنی باید تسلیم محض همسرش باشد به طوری که اگر بخواهد در این مسأله طفره برود و تمکین نکند حقوقی که به گردن مرد دارد از عهده مرد ساقط میشود ضمن اینکه گناه شرعی هم دارد و بدون عذر شرعی از نزدیکی کردن او جلوگیری نکند.@ عذر شرعی مثلاً مثل همین عادت ماهانهای که هست یا بیماری که پزشک ممنوع کند و اگر در اینها از شوهر اطاعت کند تهیه غذا و لباس و منزل او و لوازم دیگری که در کتب ذکر شده به هر حال مطابق شئون زمانی خانواده دختر یا دختر بر شوهر واجب است.@ یعنی از اینطرف مرد این حقها را دارد وقتی زن اینها را رعایت کند مرد موظف هست که شرعاً تهیه مسکن و لباس و غذا بکند متناسب با شئون دختر و اگر تهیه نکند چه توانایی داشته باشد یا نداشته باشد مدیون زن است باید بدهد.@ اگر زن در کارهایی که در مسأله پیش گفته شد اطاعت شوهر را نکند گناهکار است و حق غذا و لباس و منزل و همخوابی ندارد ولی مِهر او از بین نمیرود مرد حق ندارد زن خود را به خدمت خانه مشغول کند یعنی دو حق مرد بیشتر گردن زن ندارد که در بحث حقوق میگوییم یکی اینکه حق اطاعت دارد که بدون اجازه شوهر از منزل خارج نشود و یکی هم مسأله تمکین جنسی.@ حق دیگری در کار نیست بقیه حقوق اگر مطرح میشود حقوق مستحب هست مثلاً کار در منزل، شوهرداری کردن، نگهداشتن بچه، نظافت منزل، نظافت بچه، غذا درست کردن، کارهای منزل کلاً اینها شرعاً به عهده زن نیست.@ زنها معمولاً اینها را به عنوان یک وظیفه اخلاقی انجام میدهند و الا مرد طلبی و حقی ندارد که اینها را از زن بخواهد این کلیاتش بود باز مسائل دیگری هست مثلاً در مورد سفر کردن، در مسأله عدم رعایت مرد اینکه مرد اگر رعایت نکند زن میتواند چکار کند و مسائل دیگری هست که در رساله آمده.@ شوهر نمیتواند بیش از چهار ماه نزدیکی با عیال دائمی خود را ترک نماید مرد نمیتواند زن دائمی خود را به طوری ترک کند که نه مثل زن شوهردار باشد نه مثل زن بیشوهر، و مسائل دیگری که شما باید در رساله مراجعه کنید و بخوانید پس هم مشخص شد که مرد چه وظائفی دارد هم مشخص شد که زن چه وظائفی دارد که در بحث حقوق من این را مفصل عرض خواهم کرد.@ مطلب بعد شرائط ضمن عقد هست دختر پسر میتوانند شرائطی را در ضمن عقد بیاورند بعضی از شرائط را هم میتوانند پیش از عقد ذکر کنند یا در همان موقع که دارند خطبه عقد را میخوانند شرائط را ذکر کنند بعد خطبه را بخوانند یا قبل از عقد با هم این شرائط را بگذارند که باید رعایت بکنند.@ شرائط هم دو جور هست بعضی از شرائط هست که شرائط صحیحی نیست بعضی از شرائط هست که شرائط صحیحی هست شرائطی که صحیح نیست شرائطی هست که با شرع و عقل سازگاری ندارد که شرع اینطور مسائل را نمیپذیرد.@ مثلاً زن بگوید که من به شرطی با تو ازدواج میکنم که اگر جنگ شد جبهه نروی خدمت سربازی نروی شرائطی بگذارد که از نظر عقل و شرع و قانون مملکت باطل باشد شرائط صحیح مثل اینکه دختر میتواند شرط کند که من ازدواج میکنم با شما به شرطی که دائم در تهران زندگی کنیم شهرستان نرویم.@ من به شرطی ازدواج میکنم که اجازه بدهید من درسم را بخوانم حق تحصیل دائم برای خودم داشته باشم به شرطی ازدواج میکنم که حق کار کردن در خارج از منزل را داشته باشم.@ انتخاب شغل کنم و شغلی که خودم مناسب میدانم معلم بشوم دانشجو بشوم دکتر و مهندس و هنرمند بشوم میتواند شرط بکند حالا مرد میتواند بپذیرد و میتواند این شرائط را نپذیرد ولی شرط کردن هست در ضمن عقد میشود یکسری شرائط را گذاشت.@ بعضی از شرائط هم قانون گذاشته شاید در شرع ما این نباشد ولی قانون الان صلاح میداند و قانون مملکت باید رعایت بشود مثلاً اینکه در شرع نیست اگر کسی خواست زن دوم بگیرد از زنش اجازه بگیرد.@ ولی الان در قانون هست که شما اگر خواستید زن دوم بگیرید باید حتماً از زن اول اجازه بگیرید یعنی زن اول باید محضر بیاید اجازه بدهد که من راضی هستم شوهرم همسر دومی را اختیار کند.@ این هم در مورد شرائط ضمن عقد، که بعد اگر این شرائط ذکر بشود آن کسی که دفتردار هست در یک قسمتی در عقدنامه هست که نوشته سایر شروط، جایش خالی هست بعد از اینکه شرائط در عقدنامه ذکر شد.@ مثلاً زن کجاها میتواند خودش را طلاق بدهد آنجا ذکر شده باید هر دو نفر امضا کنند بند به بندش را امضا میکنند بعد یک قسمتی دارد سایر شروط آنجا هم مرد چند شرط میگذارد که عقل و شرع قبول میکند یا دختر چند شرائط دارد میگذارد.@ این شرائط آنجا درج میشود طرفین امضا میکنند و از آن به بعد رعایت آن شرائط واجب و لازم هست شرعاً و قانوناً، شرائط ضمن عقد انجام شد بعد خطبه خوانده میشود بعد از اینکه خطبه خوانده شد دختر و پسر به همدیگر محرم میشوند.@ یک مسأله در مورد خرید عقد هست که باید سعی بشود که فشار نیاید به طرفین و خود این هم مشکلات اخلاقی درست میکند خانوادههایی که رشد فکری و آگاهی دارند سعی میکنند که این را به حداقل بگیرند یک لباسی لوازم عقدی در همین مقدار بگیرند یک مقدار متعارفی از زینتآلات برای دختر میگیرند بعضی از خانوادهها حتی این را هم میبینند مشکل هست به داماد سخت نمیگیرند.@ چون اینها شرعاً واجب نیست یکسری امور مستحب هست و مرسوم هست که انجام شود و همین سختیهای اینچنینی هست که باعث میشود خیلی از افراد تن به ازدواج ندهند حالا خیلی از خانوادهها اینها را رعایت میکنند.@ من زیاد رفتم خواستگاری برای دوستان یا شاگردان خودم دیدم که پدر دختر خیلی راحت سهل گرفته و راحت به پسر گفته که من اصلاً راضی نیستم که تو به خودت فشاری بیاوری و به سختی بیافتی و حتی راضی نیستم که از ناحیه ما جشنی مراسمی میخواهید بگیرید ما همچین شرطی با شما نمیکنیم.@ این خرج جشن و عروسی را که میخواهید پول هنگفت یا زیادی را مصرف کنید این را میتوانید به زخم زندگیتان بزنید و لوازم خانه برای خودتان بخرید خیلی سهل میگیرند و اینها نشانه از رشد شیعی و اسلامی این خانوادهها هست که اسیر این چیزهایی که مرسوم هست و خیلیها برایش اهمیت حیاتی قائل هستند که اگر اینها نباشد انگار که ازدواجی صورت نگرفته.@ به صورت یک عقده روانی خیلی ناجوری در بعضی از خانوادهها بروز میکند اسیر اینها نیستند بعضی از خانوادهها نه متأسفانه سنگین میگیرند و پوست میکَنند از پسر و پسر را روغنسوزی میاندازند خانواده پسر را که این خرجها را باید بکنید بعد پسر میگوید حالا که اینها به ما سخت گرفتند ما هم سخت میگیریم.@ آنها مرسوم هست که حلقهای برای پسر بخرند پسر گاهی وقتها شده که از نظر تدین میداند که انگشتر طلا حرام هست و نباید دست بکند طلای سفید یا پلاتین اشکال ندارد بعد میرود یک حلقه خیلی سنگین میخرد میگوید ما که این را دست نمیکنیم حالا این را میخریم اقلاً یک مویی از خرس بکَنیم غنیمت است.@ حالا که اینها ما را اذیت کردند ما هم اینها را اذیت کنیم اقلاً انتقام فشارهایی که به ما آوردند بگیریم بعضی وقتها هست که نه تفاهم هست بین خانواده دختر و پسر، خانواده دختر سهل میگیرند خانواده پسر هم اصلاً در این فکرها نیست و به کمترین چیزی قانع هستند.@ من دوستانی را دیدم که در حد یک انگشتر عقیق کفایت کرده برای استحباب و تبرک، یا یک طلای سفیدی که شرعاً اشکال ندارد یک چیز سادهای هیچ وقت این روحیهها نبوده و خیلی هم زشت هست که از اول زدگی یک همچین روحیاتی بین خانوادهها حاکم باشد به هر حال تا میشود باید این مسأله خرید عقد را ساده گرفت و تکلف و سختی نباشد.@ چقدر خوب هست که خانوادهها دچار مسائل موهوم و خیالی در این زمینهها نباشند گاهی وقتها خود پسرها اینطوری هستند اگر خانواده دختر هم نباشد خود پسر اینطوری هست که فکر میکند این شرافتی هست حتماً باید یک خرج هنگفتی در این مسأله کند پزی بدهند تظاهراتی بکنند.@ جاهایی هست که رسم است که قبل از عقد خرید عقد را میایند نشان میدهند که چه چیزهایی خریده بعضی از خانوادهها رسم هست که جهیزیه را هم نشان میدهند یک روز دو روز قبل از اینکه جهیزیه را ببرند پخش میکردند در اتاقی همسایهها بیایند ببینند که این خانواده چقدر جهیزیه برای دخترشان دادند که منشأ خیلی از مشکلات روحی و روانی هست.@ بعضی از خانوادهها که شناخت ندارند برای محکمکاری سیاهه میگیرند یعنی یک لیست خیلی بلندبالایی مینویسند که ما این چیزها را به پسر دادیم همان موقع که شب عروسی یا قبل از عروسی که جهیزیه را به منزل پسر انتقال میدهند یک امضا هم از پسر میگیرند که اگر در مواقعی اختلافی شد بتوانند اینها را پس بگیرند.@ به هر حال نباید گرفتار این آداب و رسوم خرافاتی و باطل شد و باید بدانیم که خدا چه راضی هست و به سادهترین وجه این مسأله برگزار بشود چشم و همچشمی نکنند این یکی اینقدر خرید من هم باید آنقدر بخرم بعضی وقتها آقایان مشکل دارند.@ حالا ما باید به خانمها بیشترین توصیه را بکنیم ولی بعضی از آقایان هم خودشان مشکل دارند یعنی برایش سخت هست به او میگویی چرا ازدواج نمیکنی؟ میگوید خرج گران است باید پول باشد امکانات باشد تا ازدواج کنیم بعد وقتی میخواهیم بفهمیم منظورش چه هست وقتی میرود خرید کند میفهمیم که منظور او یک خرید خیلی هنگفت هست.@ یک آقایی آمده بود اینجا گریه و ناله، مادرش آمد خودش چند بار اینجا آمد که من میخواهم زن بگیرم عقد کنم پول ندارم گرفتارم ما هم از این و آن کمک جمع کردیم سی هزار تومان پول به این دادیم گفتیم با این سی هزار تومان راحت میشود یک مجلس عقد را به پا کرد رفته بود داده بود فیلمبردار بیاید فیلبمرداری کند.@ یعنی گریه و زاریاش برای این بوده که فیلمبردار نیست این را یک چیز ضروری و حیاتی میداند انگار که مثلاً فاجعه است اگر از مراسم عروسی و عقد فیلمبرداری نشود وقتی میگویند نداریم منظورشان این است یا وقتی میگویند مشکلات سخت است.@ مثلاً دیده رفیقش برای زنش موقع خرید عقد اینقدر خرید کرده یا برادرش اینقدر خرید کرده میگوید برای من خیلی اُفت دارد اگر من اینطوری خرید نکنم مشکل درست میشود بعضی وقتها روحیه مربوط به روحیه دخترها هست که پسرها را به تکلف میاندازد.@ ولی بعضی وقتها هم مربوط به خود آقایان هست که اینطوری فکر میکنند و به خودشان سخت میگیرند و این خیلی بد هست پسرهای دیگر هم میبینند برایشان مشکلات درست میشود و همین کارها بوده که یواش یواش اینها را به صورت یک امر واجب و لازم در جامعه آورده به صورت یک عادت واجب یک رسم واجب که حتماً باید این مسائل بشود.@ طوری هست که کمتر خانوادهای میشود فکر بکنند که این چیزها واقعاً لازم نیست باشد واقعاً اسلام برای ازدواج دختر و پسر این شرائط را نگذاشته این سختگیریها نبوده اعتبار هم ندارد همین سختگیریها باعث شده که این مسأله ازدواج به صورت یک امر مخوف و ترسناکی برای هم خانواده دختر و هم خانواده پسر در بیاید.@ از آنطرف انتظار در مورد جهیزیه که هست محاسباتی که همدیگر را میکنند. در مورد مراسم عقد هم همینطور لازم هست که مراسم عقد را، غیر از عروسی هست، معمولاً قرارهای مختلفی بین دختر و پسر گذاشته میشود مثلاً بعد از اینکه مراسم خواستگاری تمام میشود به توافق میرسند قرار میگذارند یک ماه دیگر، دو ماه دیگر، ده روز دیگر، یک هفته دیگر عقد و عروسی با هم باشد.@ یعنی بعدازظهر آقا میاید خطبه را میخواند شب هم دختر به سلامتی خانه شوهرش میرود بعضی وقتها نه فاصله میاندازند یک ماه، دو ماه، سه ماه، حتی چند سال بین عقد و عروسی فاصله بیاندازند یک مراسم عقد میگیرند که خودش یک مراسمی هست با دعوت ویژه و پذیرایی ویژه یک مراسم مفصلی گرفته میشود.@ عروسی هم باز یک مراسم مفصلی گرفته میشود معمولاً عقد به صرف شیرینی و شربت هست و عروسی را یک ولیمه و شامی هم داده میشود مستحب هست گاهی وقتها نه طبق قرار، قرار میگذارند که مثلاً عقد را مفصل بگیرند ولی عروسی مفصل نباشد.@ یک زمانی دو سه خانوادهای که خودشان هستند یک جشن خانوادگی مختصری بگیرند و دختر خانه شوهرش برود یا بعضی از دختر و پسرها قرار میگذارند که عروسیشان را در یک جای مقدسی انجام بدهند در یک مراسمی عقد میکنند برای عروسی امام رضا(ع) میروند یا بعضیها که وضع مادیشان بهتر هست مکه، سفرهای اینطوری در نظر میگیرند.@ گاهی وقتها نه عقد را خیلی مختصر میگیرند فقط محضر میروند یا کسی را خانه میاورند انجام میشود برای عروسی مراسم مفصلی در نظر گرفته میشود به هر حال اگر فاصله هست بین عقد و عروسی، در مراسم عروسی بحث دیگری داریم ولی دو مطلب را باید جمع کنیم.@ آنجایی که ما مراسم میگیریم در مورد شب عروسی توضیح خواهم داد که اگر مراسم گرفته شود چطور باید باشد به هر حال باید حرمت و احترام دختر رعایت بشود مراسم سعی بشود باشکوه برگزار شود.@ اما باشکوه برگزار کردن را خیلی وقتها افراد به معنی باتجمل و ولخرجی و زرق و برق برگزار کردن میگیرند این فرق دارد یعنی باید در مراسم عروسی یا مراسم عقد حرمت دختر رعایت بشود.@ مراسم خیلی خوب و بااحترام برقرار شود و تجلیل خوبی از دختر بشود که به هر حال لذت ببرد از اینکه دارد زندگی جدیدی را شروع میکند اما این تجلیل خیلی وقتها به معنی ولخرجی و تجملات و خود را به تکلف انداختن چقدر قرض گرفتن تا یک مراسمی را برگزار کردن شده.@ این منظور نیست ضمن اینکه لازم هست حرمت دختر رعایت شود و احترام گذاشته شود پسرهایی که میتوانند وضع مالیشان خوب هست یک موقعی هست که مراسم را یک مقدار گرمتر میگیرند یک مقدار با شئون بیشتری مفصلتر میگیرند این را به احترام دختر انجام بدهند عیبی ندارد اما به اسراف و ولخرجی و مسائل اینچنینی نباید بیافتد.@ مراسم عقد باید ساده برقرار شود این را هم در صورتی میگویم که ما یک مراسم عروسی هم در پیش داریم تکلف در آن نباشد گرفتاریهای آدب و رسوم خرافی بعضی وقتها افراد دارند سعی شود که اینها دخالت نشود چشم و همچشمی در مراسم نباشد.@ سهلگیری هم نشود نه خیلی سهلگیری بشود که برای دو کیلو میوه و چهار کیلو شیرینی خانوادهها دعوایشان بشود سر اینکه یک حلقه فیلم بخریم یا دو حلقه فیلم بخریم بخواهیم عکس بیاندازیم دعوایشان بشود از آنطرف هم ولخرجی نشود.@ و مطلب خیلی مهم در هر دو جشن هم جشن عقد هم جشن عروسی این هست که پسر و دختر از همان اول باید خودشان مراقبت کنند که مراسمشان با گناه شروع نشود از همان موقع که حلقه میخواهند دست دختر کنند.@ پسرها هم خیلیها هستند متدین هستند یا بعضی وقتها خانواده شهید هستند یا بچه حزباللهی هست اما آن لحظه نمیتواند به هوسش غلبه کند یا ناآگاهی هست از این ناآگاهی خانواده هم استفاده میکند مثلاً میگویند بفرمایید این حلقه را دست عروس کنید هنوز محرمیتی برقرار نشده و به این کار تن میدهند که درست نیست.@ مسأله حجاب را باید خود دختر و پسر رعایت کنند به فامیل تذکر بدهند مراقبت لازم دارد از ناحیه خانوادهها، بخصوص خود عروس و داماد هست که میتوانند خیلی نقش تعیینکنندهای در این زمینه داشته باشند که به دیگران تذکر بدهند خودشان مراقبت بکنند که مراسم جشن هست رفع القلم نیست که حالا دیگر کسی نامه اعمال را ننویسد ملائکه آن روز بیکار باشند.@ نه آن روز هم ملائکه نامه اعمال را مینویسند خدا هم همان روز ناظر است مسائل شرعی همیشه هست یک شب است و یک روز است و حالا یک شب هزار شب نمیشود از این حرفهای مزخرف و شیطانی زیاد زده میشود که از اول برکت ازدواج را به هم میزند و خراب میکند با نامبارکی و با غضب و خشم خدا و با معصیت خدا شروع میکنند این درست نیست.@ باید مراقبت بشود در رفت و آمدها، خانوادهها باید خیلی رعایت کنند اینها را باید توجیه کنیم بعضی از خانوادهها توجیه هستند بعضی از خانوادهها توجیه نیستند مثلاً به چهارتا زن فهمیده را در فامیل تذکر بدهید که پسرها رفت و آمد نکنند.@ بعضی وقتها میبینی پسر 10 ساله 12 ساله بعضی وقتها 15 ساله به هوای اینکه میگویند بچه است این میاید در مجلس زنان میرود زنان آرایش کردند سرشان باز هست بدنشان معلوم هست گاهی وقتها زنان مراسم جشن برای خودشان دارند میبینی که پسر هم آنجا رفته این حرام هست و خیلی کار بدی هست بچه ممیز اصلاً نباید راه پیدا کند.@ یک بچهای که خوب و بد را تشخیص میدهد در مجلس زنانه راه پیدا کند خیلی وقتها اینطور جاها اصلاً مراقبتی در این زمینهها صورت نمیگیرد و پسرها هم سوءاستفاده میکنند و شیطونی میکنند باید یک کسی باشد یک زن باهیبتی آنجا باشد که از آن حساب ببرند و نگذارد بیایند یا به خانمها تذکر بدهند که بچهتان نیایند.@ خود جدیت دختر و پسر خیلی اهمیت دارد که این مراسم پاک برگزار شود فرض کنید موسیقی حرام و آلات موسیقی حرام وارد نشود بعضی وقتها نوار ترانه میگذارند که زن میخواند یا ترانههای مبتذلی هست که مناسب با مراسم فسق و فجور هست نباید باشد.@ برکت و مبارکی و نظر رحمت الهی را از آن مراسم برمیدارد و تبدیل میشود به معصیت خدا و درست نیست این هم در مورد رعایت پاکیزگی معنوی مراسم عقد، ان شاء الله جلسه بعد در خدمتتان هستیم با بحث در مورد فایده فاصله بین عقد و عروسی.@ عرض کردیم که زمان مشخصی بین عقد و عروسی نمیشود برقرار کرد بسته به سلیقهها و گرفتاریها و مشغلهها و وضعیت خاص دختر و پسر و خانوادهها این قضیه فرق میکند ولی آیا بهتر هست که بین عقد و عروسی فاصله باشد یا نباشد؟@ واقعاً بهتر هست باشد به دلائلی که جلسه بعد عرض میکنیم که چرا بهتر است یک حداقل زمانی این فاصله باشد بین عقد و عروسی که آن برکات و اثراتی را که ما میخواهیم بتوانیم از آن بگیریم.@ یعنی واقعاً فاصله بین عقد و عروسی فایدهای دارد و انسان بهرهبرداری میتواند از آن بکند که دیگر بعد از عروسی کمتر این امکانات برایش پیش میاید و اگر دختر و پسر فهمیدهای باشند و رشد فکری و معنوی خوبی داشته باشند.@ میتوانند بهترین نتایج و اثرات را از دوران عقدشان برای زندگی آیندهشان برداشت کنند و تخم بسیاری از نیکیها و خوبیها و رفاه و آسایش و لذت و بهجت و سرور را برای آینده خودشان بکنند در فاصله بین عقد و عروسی که جلسه بعد توضیح خواهم داد.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@ در مورد اطاعت زن از شوهر هنگامی که بین اوامر شوهر و پدر و مادر زن تعارض پیش بیاید زن باید کدام مورد را اطاعت کند؟ فقط شوهر، موظف نیست که دستور پدر و مادرش را رعایت کند حق ولایت و اطاعت پدر و مادر بعد از اینکه خطبه عقد خوانده شد کاملاً به شوهر منتقل میشود و از آن به بعد پدر و مادر ولایتی ندارند، نه احترام نداشته باشند.@ احترام و محبت و نیکی تا دختر میتواند باید انجام بدهد ولی آن چیزهایی که مربوط به شوهر هست مثلاً دختر اگر خودش درآمد شخصی داشته باشد شوهر حق ندارد در مورد درآمد شخصی دختر یا زنش حق تصرف ندارد.@ زن میتواند هر چه دلش میخواهد بخرد مثلاً زن مهریهاش را گرفته دوست دارد مهریهاش را هر کاری میخواهد بکند مرد حق ندارد بگوید با این مهریهات را باید این چیز را بخری، نه دوست دارد زن همه را پدر و مادر و برادرش بدهد کمک کند.@ هیچ کس حق ندارد به زن بگوید چون در قرآن داریم مردها آنچه که کسب میکنند برای خودشان هست زنها هم آنچه که کسب میکنند برای خودشان هست مرد حقی در این زمینه ندارد یا اینکه زن درآمد دارد میتواند درآمدش را در هر راهی که دلش بخواهد خرج کند آنجا هم میتواند به پدر و مادرش یا هر کس دیگری که میخواهد کمک کند.@ ولی فرض کنید تعارض اینجا پیش میاید بین اطاعت شوهر و پدر و مادر، در اینطور موارد دختر فقط باید طرف شوهرش را بگیرد و اطاعت امر شوهرش را بکند مرد فهمیده و آگاه کسی هست که همیشه خودش را سعی میکند بین دختر و پدر و مادرش قرار ندهد.@ همانطور که دختر فهمیده هم اینطور هست دختر فهمیده هم هیچ وقت خواستههای خودش را یک حجابی بین شوهر و پدر و مادر شوهرش قرار نمیدهد یعنی مرد میبیند که خانمش الان میتواند برود کمک والدینش بکند بدجنسی نکند که حالا تو میخواهی آنجا بروی چکار.@ به هر حال یک احساس پدری و مادری به هر حال این چند سال دختر این خانواده بوده حالا پدر و مادر پیر هستند نیاز دارند چه اشکال دارد شما اجازه بدهید برود به مادرش یا پدرش یا برادرش یا خواهرش اگر مفسدهای نداشته باشد کمک کند چه اشکال دارد.@ نباید در این زمینه بدجنسی کرد و باید این اجازهها را داد که روابط عاطفی گرم بماند و انصافاً هم اگر کسی این را رعایت بکند برکات زیادی نصیب زندگیاش میشود و لذت زیادی از زندگیاش خواهد برد آقایان تا میتوانند باید مساعدت بکنند.@ نباید مانعتراشی و بهانهگیری در این زمینه بکنند مگر اینکه خلاف مصلحت زندگی خودشان باشد و آن مصلحت را هم عقل تشخیص میدهد نه نفس ما که الکی نگوییم به مصلحت نیست واقعاً اینطور باشد که به مصلحت باشد که اجازه ندهیم.@ در مورد اطاعت زن از شوهر آیا نمیشود گفت که غذا پختن و کارهای دیگر زن را نیز جزء کارهایی حساب کرد که زن مطلقاً باید اطاعت کند؟ نه خداوند همچین اجازهای نداده در شرع هم همچین چیزی نیامده جزء وظائف اخلاقی زن هست به زن توصیه شده که این کارها را بکند و برایش اجر عظیمی در نظر گرفته شده ولی واجب شرعی نیست معمولاً زنها این را به عنوان یک واجب اخلاقی انجام میدهند.@ آیا عمل لواط با همسر جایز است یا خیر؟ لواط نمیگویند، دوتا مرد را که با هم آمیزش کنند لواط میگویند دوتا زن هم که با هم نزدیکی کنند مساحقه میگویند ولی آمیزش از پشت هست یعنی در واقع در فرج زن نه، آمیزش از پشت با زن کراهت شدید دارد حرام نیست ولی کراهت فوقالعاده شدیدی دارد در حد حرمت هست و بهتر هست که این کار صورت نگیرد.@ اینکه میگویند صیغه محرمیت بین دختر و پسر خوانده شود سپس عقد و عروسی، آیا چنین صیغهای غیر از صیغه عقد هست یا همان است؟ غیر از آن هست و واجب هست حتماً موعدش سر بیاید یعنی وقتی دو هفته دختر و پسر با هم محرم شدند که در این دو هفته روابطشان آزاد باشد.@ بعد میخواهند روز 14 صیغه عقد را بخوانند حالا 14 روز 13 روز شده روز 13 میخواهند عقد کنند گفتند حالا 13 روز است روند کردند دو هفته کردند برای اینکه در قرارداد راحت باشد هنوز دختر در عقد موقت شوهر هست بخواهی عقد دائم بکنی مشکل درست میکند.@ یعنی مرد باید حتماً قبل از اینکه عقد را بکند دختر به او نامحرم باشد یعنی بگوید که ما قرار بود 20 روزه با هم محرم باشیم حالا یک هفتهای میخواهیم عقد کنیم 14 روز هنوز محرمیت مانده پسر باید همان موقع نیت کند که این 14 روز را به زن بخشیده و از آن به بعد باطل شود و خطبه جدید بخواند.@ خیلی از فقها اشکال کردند در این زمینه که اگر دختر و پسر با هم محرم باشند خطبه عقد دائم نباید روی عقد موقت خوانده شود نیت مرد کافی هست مرد نیت میکند و به زن میبخشد بعد نامحرم میشود بعد مجدداً خطبه دائم خوانده میشود، اگر فراموش شد و یک زمانی آمد یک همچین چیزی شد چه اشکالی دارد؟ من حکم شرعی این مسأله را نمیدانم یعنی میدانستم ولی فراموش کردم.@ در صیغه عقد موقت مثلاً یک دختر و پسر به هم محرم میشوند وقتی محرم شدند حدود روابط بسته به نظر طرفین هست و بیشتر بسته به نظر دختر هست یعنی دختر میتواند بگوید که من با تو محرم میشوم اما به شرطی که به من نزدیک نشوی دست به من نزنی همین فقط صرفاً محرمیت هست ولی هیچ رابطه دیگری نباشد اگر مرد بخواهد اقدام کند حرام هست مگر اینکه دختر راضی باشد در صیغه عقد دائم اینطور نیست.@ در صیغه عقد دائم مسأله 2420 اگر موقع خواندن عقد دائمی برای دادن مهریه مدتی معین نکرده باشند چون معمولاً مدت معین نمیکنند میگویند هر وقت پسر داشت بدهد واجب هم هست پسر بدهد اگر بمیرد باید این را از اموالش بدهند.@ اگر مدتی معین نکرده باشند زن میتواند پیش از گرفتن مهر از نزدیکی کردن شوهر جلوگیری کند یعنی عقد دائم کردند دختر میگوید تا مهر من را ندهی من به رختخواب نمیایم مرد دیگر حق ندارد تا مهر را ندهد مثلاً اگر 200 تا سکه هست اول بپردازد بعد این کار را بکند.@ پیش از گرفتن مهر از نزدیکی کردن شوهر جلوگیری کند چه شوهر توانایی مهر را داشته باشد یا نداشته باشد خیلی مصیبت است آدم به چراغ قرمز اینطوری برخورد کند ولی اگر پیش از گرفتن مهر به نزدیکی راضی شود و شوهر با او نزدیکی کند دیگر نمیتواند بدون عذر شرعی از نزدیکی شوهر جلوگیری کند.@ یکبار که اجازه داد اگر شوهر آمیزش کرد دیگر نمیتواند بگوید حالا مهرم را ندهید مرد هر وقت داشت باید بدهد اما زن نمیتواند از این قضیه خودداری کند روی عقد موقت نه، در عقد موقت اجازه طرفین هست یعنی وقتی که صیغه خوانده شد بعد از آن اگر طرفین راضی شدند کافی هست دیگر خطبهای خاصی برای این مسأله نمیخواهد مثل عقد دائم مادر دختر به پسر محرم میشود.@ اگر مرد نتواند خرج خانوادهاش را کاملاً بدهد و والدهاش یعنی مادرش هم نیاز به خرجی دارد آیا میتواند به والدهاش خرجی بدهد؟ این مسأله خرجی والدین نه فقط مادر، پدر و مادر به فرزند واجب هست یعنی اگر اینها به فرزندشان نیاز کنند شرعاً اینها جزء عائله مرد حساب میشوند.@ فرق عقد و عروسی چه هست؟ عقد خطبهای هست که خوانده میشود عروسی به معنای زفاف هست یعنی دختر به خانه پسر میرود و همبستری صورت بگیرد یا نگیرد مهم نیست همین که دختر به خانه شوهر برود عروسی میشود.@ برای مهریه معنوی مثال بزنید؟ مثلاً مرد ندارد مهریه مادی بدهد مهریه معنوی باز دو جور است بعضیها جنبه اقتصادی دارد بعضیها ندارد مثلاً میگویند سفر حج، مشهد این مهریه معنوی است که مرد موظف است هر چه که شرط کردند همسرش را مشهد ببرد یا به مکه ببرد این مهریهاش میشود.@ یا اینکه مهریه معنوی این میشود که مثلاً پسر کتاب حدیث و قرآن بخرد یا اینکه علم خاصی را یاد بدهد در زمان پیغمبر این مرسوم بود که اگر مردی نداشت به صرف اینکه بتواند چند سوره را به دختر یاد بدهد این مهریه میشد مرد از دانشش استفاده میکرد مهریهاش اینطور بود که چند حدیث و آیه قرآن را به زن یاد بدهد.@ چقدر پیشرفت فکری و رشد عالی در این زمینه هست که مهریه دانش هست از مقوله علم است خیلی مطلب مهمی هست اما این باید در بین دختر و پسرهایی انجام بشود که واقعاً بینشان یک همچین رشدی برقرار هست نه پسر اهل سوءاستفاده هست و نه دختر خیالباف و سادهلوح هست.@ عقد موقت طلاق دارد؟ بله طلاقش به این هست که مرد مدت را ببخشد بگوید من این مدت را بخشیدم یا طلاق دادم خطبه طلاق را بخواند یا بگوید طلاقت دادم یا مدت را ببخشیم که طلاق و جدایی میشود البته مثل عقد دائم که طلاق دارد با یک شرائط خاص خودش.@ اگر آمیزش شده باشد یک شرائطی دارد اگر آمیزش نشده باشد یک شرائطی دارد اینها هر کدامش در رساله مفصل هست حالا در کلاس ما من عناوین کلیاش را عرض کردم برای آشنایی ذهنتان باید به رساله در این زمینه مراجعه کنید.@ آیا بهتر نیست در بین صحبتهایی که بین دختر و پسر در زمان خواستگاری انجام میشود از مسأله خرید و میزان و ملاک و اندازه آن با یکدیگر صحبت شود؟ در خواستگاری معمولاً نمیشود معمولاً بعد از اینکه خواستگاری انجام میشود و دختر جواب مثبت میدهد پسر هم نظر موافق میدهد و خانوادهها به توافق میرسند.@ بعد از آن شاید در همان مجلس هم میشود آن کار را کرد خیلی جاها بخصوص قدیمها این بیشتر رسم بود که در همان مجلس که توافق میشد فی المجلس میامدند قراردادی را مینوشتند زمان عقد و توافق طرفین و قولنامهای مینوشتند بعد مشخص میکردند میزان خریدها را.@ آیا شرط تحصیل یا کار کردن دختر در بیرون منافات با حق شوهر ندارد؟ نه، این حق زن هست یعنی اگر مرد اول موافقت کرد، میتواند موافقت نکند بگوید من راضی نیستم زنم کار کند و بیرون برود یک موقع هست دختر میگوید من این شرط را دارم که بعد پسر مانع ایجاد نکند.@ برای دختر مهم است که یک حضور اجتماعی هم در جامعه داشته باشد حالا برایش مهم است و میترسد که پسر بعداً از این حق شرعی و قانونیاش بخواهد استفاده کند و او را محدود کند او هم نمیتواند این محدودیت را بپذیرد از اول شرط میکند مرد که قبول کرد این حق خودش را خودش واگذار کرده به زن در این مسأله، دیگر خودش حقش را داده بعد از آن در این زمینه حقی ندارد اگر مفسده داشته باشد بحث فرق میکند.@ در مورد مسأله آمیزش جنسی سؤال شده در مورد هر دو عقد؟ در مورد عقد موقت مسأله آمیزش جنسی اگر با شرائط شرعی این مسأله انجام شده باشد هیچ مانعی ندارد دختر به محض اینکه رضایت داشته باشد میشود آمیزش کرد.@ اگر باردار بشود در عقد موقت زن حق نفقه ندارد باردار هم که بشود واجب نیست به مرد که پولی به زن بدهد این مسأله به عهده خود زن هست در عقد دائم اینطور نیست در مورد عقد دائم حتماً لازم نیست که شرعاً مرد صبر کند تا شب عروسی، معمولاً یکی دوتا حق را با همدیگر ردوبدل میکنند.@ یعنی وقتی صیغه عقد دائم خوانده میشود تمام مخارج زن به عهده مرد است ولی معمولاً در دوران عقد این مخارج را مرد نمیکند این مخارج را پدر دختر میکند از آنطرف هم مرد حق آمیزش جنسی دارد و آن کار را هم نمیکند.@ یعنی دختر این حق را میدهد پسر هم آن حق را میدهد تا میگذارند برای شب عروسی، دختر از عروسی به بعد نفقه میگیرد پسر هم از عروسی به بعد از حق آمیزش جنسی خودش استفاده میکند ولی اگر یک موقعی در دوران عقد یک همچین چیزی شد حرام نیست ولی بهتر هست که نشود.@ لااقل به حد اِزاله بکارت یا بارداری نرسد معمولاً این را عرف قبول نمیکند که دختر در دوران عقد ازاله بکارت شده یا بارور شده ولی شرعاً اشکال ندارد ولی عرف پذیرا نیست و میگویند شب عروسی به بعد اینطور شود اگر دختری پدرش فوت کرده باشد یا جد پدریاش دیگر لازم نیست از کسی در زمینه ازدواج اجازه بگیرد.@ ولی معمولاً برای اینکه یک ازدواج موفق و یک زندگی باآسایش داشته باشد معمولاً اجازه گرفته میشود از مادر دختر یا بزرگتر دختر، شرعاً لازم نیست بروی اجازه بگیری ولی بهتر هست این اجازه گرفته شود چون هنوز در جامعه ما مثل جامعه غرب آزاد نیست اینطور مسائل.@ جامعه ما جامعهای هست که ولو پدر دختر هم از دنیا رفته باشد برای ازدواج با او این اجازهها گرفته میشود و این مصالح چیز خوبی هست مگر جاهایی که مفسده در دختر یا پسر داشته باشد معطل شدن در این قضایا.@