اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین.@ بحثمان در دومین وظیفه از وظائف اعضای خانواده یعنی تأمین عاطفی بود عرض کردیم که تأمین عاطفی مراحلی دارد که عبارتند از ترک ظلم و بداخلاقی، ترک بیاحترامی، رعایت ادب و احترام، و مرحله آخر مهرورزی.@ درباره ظلم هفته گذشته بحث کردیم و این جلسه بحث ظلم و بداخلاقی را انشاء الله ادامه میدهیم کسانی که خانواده تشکیل میدهند و توقع دارند که خانواده کارکرد اصلی خودش را یعنی تولید آرامش و شادی و مودت را داشته باشد.@ از خانواده این را میخواهند و دوست هم دارند که خانوادهشان اینطوری باشد اما از آفتهایش پرهیز نمیکنند که مهمترین آفتش ظلم و بداخلاقی است در خانواده، اگر پرهیز نکنند اینها در واقع خودشان را مسخره کردند، چرا؟@ چون انسان هر هدفی که دارد باید به وزان آن هدف تلاش بکند نه تنها باید تلاش بکند بلکه باید سختکوشی بکند امام رضا(ع) میفرماید که(مَن سَئَلَ الله التَوفیق وَ لَم یَجتَهِد فَقَد إستَهزَءَ بِنَفسِه) کسی که از خدا موفقیت را میخواهد اما سختکوشی نمیکند در راه رسیدن به هدفش برای موفق شدن این خودش را مسخره کرده.@ ما بالأخره هر جا خانوادهای تشکیل میشود برای عشق و عاطفه و مودت و آرامش هست کسی خانواده تشکیل نمیدهد که اعصابش خورد بشود جهنم راه بیاندازد کانون اضطراب و درگیری راه بیاندازد کسی خانواده تشکیل نمیدهد تا از همدیگر جدا بشوند.@ هر کس تشکیل میدهد به یک امیدی تشکیل خانواده میدهد که پیشرفت بکند از وضعیتی که هست پیشرفت بکند به یک وضعیت آرام، شاد و بهتر و موفقتری برسد اما اگر قرار باشد ما صرفاً این را دوست داشته باشیم اما برایش تلاشی نکنیم.@ سختکوشی برای این هدف نکنیم و فکر کنیم صرف اینکه دختر و پسر به هم برسند عروسی کنند و زندگی تشکیل بدهند صرفاً آرام میشوند و شاد میشوند و میتوانند یک زندگی موفق داشته باشند این فکر بسیار غلطی هست باید برایش تلاش کرد یعنی حالا یک زندگی شروع شده ما باید مهارتهای لازم را در هر زمینه یاد بگیریم.@ در بحث مهارتهای عاطفی اولین مرحله ترک ظلم هست و ترک بداخلاقی که انشاء الله در این باره بیشتر توضیح خواهیم داد. روایتی هست از امام صادق(ع) درباره بداخلاقی میفرماید که(إنَّ العَبد لَیَبلُغُ مِن سُوءُ خُلقِهِ أسفَلَ دَرَکِ جَهَنَم) (إنَّ العَبد) یعنی حتماً اینطوری هست.@ حتماً اینطوری هست که بنده خدا بخاطر بداخلاقیاش به پایینترین درجه جهنم میرسد در قرآن درباره پایینترین درجه جهنم را اگر دقت کرده باشید برای منافقین اختصاص داده(إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ) اینجا میفرماید بنده به واسطه بداخلاقیاش به پایینترین درجه جهنم میرسد.@ خیلی این حدیث کمرشکن هست که رعایت نکردن حسن خلق میتواند انسان را اینقدر سقوط بدهد که به بدترین جای جهنم دردآورترین جای جهنم انسان را برساند در واقع این حدیث دارد به ما هشدار میدهد واقعاً این کمرشکن هست.@ اگر دقت بشود که ما با اخلاقمان میتوانیم خانواده را که جای مودت است جای آرامش است جای تولید شادی هست تبدیلش بکنیم به بدترین جای جهنم با اخلاقمان میتوانیم این کار را بکنیم به بدترین جای جهنم تبدیلش بکنیم یعنی جایی که از آن دیگر بدتر و سوزانندهتر نیست.@ این یادمان باشد که جهنمی که در آخرت هست معلول خلقیات ما در دنیاست در مباحث نفس و انسانشناسی ما آنجا توضیح میدهیم برای عزیزان که قبر هر کسی نفس همان کس هست یا نفس هر کسی قبر آن کس هست کسی که میخواهد بداند بعد از مردن قبرش به چه شکلی هست از الان میتواند بفهمد که قبرش به چه شکلی هست.@ ببیند که در این درون خودش در نظام نفسانی خودش آدمی است آرام آدمی است شاد آدمی است پاک آدمی است بیاضطراب، خوش اخلاق، خصوصیتهای بهشتی دارد معلوم است قبرش هم همین است ولی کسی که الان در درون خودش یک درون جهنمی دارد.@ یک درونی هست که در آن بدجنسی هست پرخاشگری هست قرقر کردن و نقنق زدن هست آزار دادن همدیگر هست ظلم کردن به هم هست بیانصافی هست قطعاً اینطوری است که جهنمی شبیه به همین نفس خودش نصیبش میشود.@ پس اگر انسان با اخلاق خودش به پایینترین درجه جهنم میرسد برای این هست که در درون خودش الان بدترین سوزانندگیها بدترین تلخیها الان در درون خودش هست با خودش جهنمش را دارد جهنم آنجا چیزی نیست مگر ظهور نفسانیت خودمان، ظهور اخلاق خودمان، پس یکبار دیگر دقت بکنید که بنده بواسطه بداخلاقیاش به پایینترین درجه جهنم به پایینترین درجه آتش میرسد.@ نتیجه این هست که اگر کسی خانه خودش را تبدیل به ماتمسرا بکند خانه خودش را تبدیل به غمکده بکند این در آخرت همین ظهور را آنجا خواهد دید یعنی به پایینترین درجه جهنم خواهد رسید از حضرت مسیح(ع) سؤال کردند بدترین چیز در قیامت در جهنم در آخرت چیست؟ فرمود خشم خدا، بدترین چیز آنجا این هست که خداوند به بندگانش خشم بکند.@ بعد سؤال میکند از حضرت مسیح(ع) که چطور میشود از خشم خدا در امان بود؟ حضرت میفرماید که خشم خودتان را نگه دارید اگر کسی بتواند خودش از خشم خودش و دیگران از خشم آن در امان باشند در آخرت از خشم خدا در امان هست.@ کسی که اینجا نمیتواند جلوی خشم خودش را بگیرد حالا میرسیم بعداً در روایتهای بعدی جدای از اینکه درون خودش نفس خودش را به آتش میکشد روح دیگران را هم به آتش میکشد این آنجا مشمول خشم پروردگار خواهد شد.@ در قرآن درباره پیامبر میفرماید که او بوسیله اخلاقش موفق شد که آن جامعه را بسازد و تحول عظیم در مردم آن زمان در دوران جاهلیت ایجاد بکند(فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ) تو با رحمت خدا(لِنْتَ لَهُمْ) نرم شدی با بندگان خدا، و اگر تندخو بودی و سختدل بودی مردم از دور تو پراکنده میشدند.@ یعنی رمز پیروزی پیامبر رمز موفقیت پیامبر نرمخوئی پیامبر بود مهربانی پیامبر بود بنابراین در خانواده هم ما باید این را توجه داشته باشیم که اگر کسی بخواهد یک خانوادهای که جای مودت است، مودت گفتیم یعنی چی؟ یعنی یک علاقه و محبت دوطرفهای که طرفین حاضرند بخاطر همدیگر خودشان را به زحمت بیاندازند.@ حاضرند برای همدیگر فداکاری کنند حاضرند فدای هم بشوند در قرآن رابطه بین زن و شوهر را در این اعلام میکند(وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً) بین زن و شوهر مودت برقرار میشود فقط نه دوست داشتن صرف، بلکه دوست داشتنی که طرفین خودشان را برای طرف مقابل به زحمت میاندازند برای همدیگر فداکاری میکنند.@ خانوادهای که اعضای خانواده برای همدیگر بمیرند همدیگر را دوست داشته باشند اهل فداکاری برای همدیگر باشند اهل پشتیبانی همدیگر باشند این خانواده اگر قرار باشد تشکیل بشود بدون تأمین عاطفی صحیح بدون مهر و محبت امکانپذیر نیست.@ یعنی با بداخلاقی و تندخوئی و ظلم کردن به همدیگر نمیتوانیم ما یک همچین خانوادهای را تشکیل بدهیم آدمهای بداخلاق قادر نیستند یک خانواده همدل و بامودت را ایجاد کنند در درازمدت همه اعضای خانواده با هم دشمن میشوند همه اعضای خانواده از همدیگر متنفر میشوند زن و شوهر از هم، بچهها از همدیگر، بچهها از پدر و مادر، پدر و مادر از بچهها، یک خانواده کاملاً آشفته.@ امیرالمؤمنین(ع) درباره رعایت نکردن خوشاخلاقی در خانواده چندتا فرمایش دارد که من خدمتتان بعضیهایش را عرض کنم یکی اینکه(سُوءُ الخُلقِ یُوحِشُ النَّفس وَ یَرفَعُ الأُنس) بداخلاقی انسان را دچار وحشت و تنهایی میکند یعنی آدم بداخلاق آدم تنهایی است آدمی است که بعد از یک مدت طرد میشود و درون او هم ناآرام میشود.@ (وَ یَرفَعُ الأنس) انس را هم از بین میبرد شما نگاه کنید عروس دامادهایی که تازه شروع میکنند اگر حواسشان به این نکته نباشد بد عمل کنند اوائل ازدواجشان، سالهای اول ازدواج یا در دوران عقد دختر و پسر در این زمینه بد عمل بکنند.@ طرف مقابلش چه بسا دوست هم داشته باشد علاقهمند باشد به این که یک خانواده اهل مودت تشکیل بدهد اما به مرور زمان این کار باعث میشود اگر هم طرف مقابل این همت و نیت را داشته باشد برای تشکیل یک خانواده همدل و آرام و شاد توانش را از طرف مقابل از دست میدهد.@ یعنی وحشتزده است از شما، خانم آماده بوده که یک زندگی خوب تشکیل بدهد اما شما آنقدر بداخلاقی کردی که دیگر از شما میترسد دیگر با شما انس ندارد خوب نمیتواند به شما اعتماد بکند یا خانم بداخلاقی میکند خانم بداخلاقی میکند قرقر میکند جریان تشکیل یک خانواده همدل و یک خانواده اهل مودت به تأخیر میافتد.@ یعنی مثلاً اگر یک سال قرار بود طول بکشد که این خانواده روی غلتک بیفتند حالا که این اشتباهات اتفاق افتاده ممکن است زمان بیشتری را ببرد(یَرفَعُ الأنس) انس بین افراد را از بین میبرد نمیگذارد افراد خوب به هم بچسبند نمیگذارد خوب بتوانند در کنار همدیگر آرامش پیدا بکنند.@ یعنی وقتی که شما به همسر خودت اعتماد نداری هر آن احتمال انفجار، داد و فریاد، قرقر کردن عصبی شدن هست نمیتوانی بیایی به راحتی کنارش انس بگیری میترسی چون هر آن ممکن است در اثر یک بهانه بیخود یک وسوسه شیطانی انفجار در خانواده اتفاق بیفتد.@ روایت بعدی میفرماید(سُوءُ الخُلقِ یُوحِشُ الغَریب وَ یُنَفِرُ البَعید) بداخلاقی باعث میشود که خویشان ما نزدیکان ما وحشتزده بشوند و آدمهای بیگانه و غریب هم فراری بشوند یعنی انسان دوست پیدا نمیکند بارها بارها ما دیدیم یک جوانی رفته اقدام کرده ازدواج کرده بعد بخاطر بداخلاقیهایی که داشته پدرزن، مادرزن، خواهرزن، برادرزن، باجناقها همه از او متنفر شدند.@ یعنی ترجیح میدهند که با این نشینند یک کسی بود که پیش من مشاوره میامد خیلی اینطوری بود بداخلاقی زیاد میکرد کارشان هم آخر به جدایی کشید بعدها فامیلهای خانمش میگفتند که این هر وقت در خانه مهمانی میامد ما عزا میگرفتیم که چه کسی برود پیش این بنشیند.@ یعنی واقعاً فداکاری میخواست یک ایثار و فداکاری زیادی میخواست باید قرعهکشی میکردیم میگفت بعضی از اعضای فامیل حاضر بودند که کارهای خیلی سنگینی را انجام بدهند حمالی بکنند کارهای سنگین انجام بدهند در مهمانی در جلسه در هیئتی که حالا خانوادگی همه دور هم جمع میشدند ولی کسی نرود پیش این آقا بنشیند.@ ترجیح میدادند اینطوری باشد سختترین کارها را انجام میدهند پیش ایشان ننشینند حالا بعضیها اینطوری هستند بعضیها واقعاً اگر کسی بخواهد پیش اینها بنشیند باید فداکاری بکند کنارشان بنشیند خیلی باید از خودگذشتگی بکند میفرماید که این حالت باعث میشود که نزدیکان انسان از انسان وحشتزده بشوند و غریبهها هم متنفر بشوند و هیچ زمینه انس و آشنایی صورت نگیرد.@ مثلاً فرض بفرمایید خیلیها هستند میگویند پسر من میخواهد برود خواستگاری فلان دختر میگوید من با این خانواده آشنا هستم پدر بداخلاق مادر بداخلاق پرخاشگر ما اصلاً ترجیح میدهیم با این خانواده ارتباط نداشته باشیم. باز در فرمایش دیگری میفرماید(مَن ساءَ خُلقُه مَن لَهُ أهلُه) هر کس که اخلاقش بد است خانوادهاش از او ملول میشوند از او بیزار میشوند.@ حالا بعداً میرسیم که این چه فاجعهای که یک آقایی میاید زحمت میکشد هزینههای اقتصادی خانواده را تأمین میکند فشار مالی زیاد، کار، تلاش، دو شیفت کار میکند اما در طول سالها هیچ کس نمیتواند با آن انس بگیرد بچههایش از آن متنفر هستند.@ همسرش از آن متنفر است خانواده همسرش از آن متنفر هستند دوستان متنفر هستند همه فرار میکنند. یک خانوادهای بودند که با هم اختلاف داشتند یک آقایی بود که خیلی بدغلقی میکرد خیلی بداخلاقی میکرد بعد من یکبار صلاح دانستم که با پدر و مادر این آقا هم صحبت بکنم ببینم وضعیت چطوری هست.@ پدر و مادرش را صدا کردیم آمدند گفتند آقا خواهش میکنم فقط نفهمد که ما اینجا آمدیم و ما خودمان میدانیم که عروسمان دختر فداکاری هست ما که پدر و مادرش هستیم تحملش را نداریم و متقابلاً یک خانمی بود که همینطوری بود.@ یک خانمی بود که شوهرش گفته بود مهریهات را کامل میدهم یک چیزی هم اضافه به تو میدهم فقط خواهشاً از زندگی ما برو بیرون، چندتا بچه داریم گفت بچهها هم خودم نگه میدارم فقط تو برو یا از جایی به من معرفی شده بودند برای مشاوره من با خانواده این خانم تماس گرفتم.@ پدر و مادر این خانم چون طلاق گرفته بود و جایی هم نداشت پدر و مادر این خانم را من صدا کردم پدر و مادرش گفتند ما اصلاً برایمان مهم نیست که این زنده است مرده است کجا میرود فقط با ما روبهرو نشود ما هم نمیخواهیم خانه ما بیاید مطلقاً حق ندارد خانه ما بیاید ما دختر خودمان را میشناسیم اصلاً نمیتوانیم بپذیرمش.@ بداخلاقی این کار را میکند که همه را از انسان متنفر میکند و یکی از مظاهر عجز یک دختر و پسر در محبوب شدن نسبت به همسرش همین است که با همین بداخلاقی کاری میکند یعنی واقعاً آن توان و عُرضه را از دست میدهد.@ بعد هم ناراحت است میبیند که خیلی از خانمها خیلی از آقایان نسبت به همسرشان در نزد همسرشان بسیار محبوب هستند شوهر واقعاً زنش را ستایش میکند خیلی عاشقانه دوستش دارد فداکاری میکند یا زن همینطور هست بعد از خودش سؤال میکند چرا من اینطوری نیستم چرا کسی برای من این حالتها را ندارد.@ چرا کسی برای من نمیمیرد و انتظار هم دارد با حفظ این خلقیات دیگران دوستش داشته باشند که این هم انتظار بجایی نیست. یک اشتباه زیادی که من در بحث اقتصادی هم توضیح دادم مختصر اینجا باید بیشتر توضیح بدهیم یک اشتباه فاحش و شایعی هم هست.@ این اشتباه در خانوادهها این هست که با اینکه زن و مرد و دختر و پسر زن و شوهر علاقه دارند که محبوب همسرشان باشند اما خیلی وقتها روش را درست انتخاب نمیکنند یعنی برای محبوب بودن خیلی از مردها فکر میکنند که باید تلاش اقتصادی خیلی زیادی بکنند.@ با پول بیشتر آوردن در خانه، طلای بیشتر خریدن، لباس بیشتر خریدن و خرجهای مادی تفریحات و غیره بتوانند محبوبیت در خانواده به دست بیاورند و همسر و فرزند بگویند عجب مرد خوبی است عجب پدر خوبی است بسیاری از موارد آقایان که مراجعه میکنند میگویند ما هیچ چیز برای خانوادهمان کم نگذاشتیم شما بروید از آنها بپرسید که ما چیزی کم گذاشتیم.@ بهترین غذا، بهترین لباس، مسافرتهای خیلی عالی، طلا برایشان میخرم، اسباببازی میخرم وسائل میخرم این یکدفعه فکر بکند که مثلاً چطوری باید وظائفش را انجام بدهد فکرش این هست که باید پول بیشتری به دست بیاورد بیشتر خرید کند در خانه بیاورد این اشتباه را هم خیلی از خانمها انجام میدهند.@ خیلی از خانمها فکر میکنند هر چه بیشتر در خانه تلاش بکنند زحمت بیشتری بکشند محبوبتر میشوند مثلاً فرض بفرمایید سرمایهگذاری زیادی میکنند به فرش به پرده به لباسها به مبل به وضعیت تزئین خانه آرایش خانه، غذای خوب، سفرهآرایی، به اینها برسند حتی خودآرایی.@ خودآرایی که یک نقش خوبی دارد در جذب مرد توصیه شده در قرآن در روایات این خیلی مورد سفارش هست که زن و مرد باید برای همدیگر خودآرایی کنند حتی این کار را میکنند ولی این فقط در حد ظواهر است ما باید ببینیم اگر ما تولید عاطفی میخواهیم بکنیم یا واقعاً میخواهیم محبوب باشیم صرفاً با هزینه کردن و کار کردن نیست.@ بعضی از خانمها آنقدر میخواهند محبوب شوهرشان بشوند که شوهرشان قدرشان را هم بداند فعالیت اقتصادی هم میکنند یعنی میروند بیرون کار میکنند خانه پول میاورند واقعاً با خلوص نیت این پول را در خانه خرج میکنند دیگر پول من و پول تو و این حرفها ندارد.@ صحیحش هم این هست با هم حساب داشته باشند نه، به هر حال هر دو میایند در خانه هزینه میکنند ولی همین خانمی که دارد این کار را میکند این زحمتها را دارد میکشد ساعتها در منزل ساعتها در بیرون وقتی نوبت این بخش میشود یعنی بخش خُلق بخش سرمایهگذاری عاطفی میشود.@ میبینی که به قدری به ظواهر خانواده پرداخته به ظواهر خانه پرداخته و به کار پرداخته که حوصلهای برای این بخش دیگر ندارد یعنی فکر میکند صرف اینکه من دیگر دارم پول در میاورم شوهرم باید خیلی دوستم داشته باشد ببین خانه را خیلی قشنگ کار کردم.@ چقدر خانه را مرتب، میزان همه چیز سر جای خودش بهترین غذا برایش درست کردم این کافی است ولی واقعاً این کافی نیست یعنی زن یک مقدار سادهتر بگیرد حتی بیرون هم کار نکند یک مقدار سادهتر بگیرد کمتر کار کند اما سرمایهگذاری عاطفی بکند اخلاقش اخلاق خوبی باشد منشش منش خوبی باشد.@ اگر قرار است امشب دوتا غذا درست بکنی یک فسنجان درست بکنی یک خورش دیگری درست بکنی و فشار میاورد این همه حضور ذهن و کار کردن و اینکه در آشپزخانه باید حواست به خیلی از چیزها باشد تا این دوتا خورشت خوب بار بیاید.@ اعصابت خورد است و بین این و اینکه اگر شوهرت بیاید آماده نباشی بخندی آماده نباشی آرام باشی ممکن است قر بزنی ممکن است پرخاشگری بکنی تا اینکه یک غذای ساده درست بکنی اما مسلط به اعصابت باشی که وقتی میاید سرمایهگذاری عاطفی بکنی دومی خیلی بهتر هست.@ بسیاری از خانمها این اشتباه را میکنند که روی ظواهر سرمایهگذاری زیادی میکنند و میخواهند خیلی به اصطلاح خودشان را کدبانو نشان بدهند فداکار نشان بدهند موفق نشان بدهند یک مهمانی میخواهند بدهند سر و ته مهمانی را جمع بکنی یک کار مستحب است.@ اگر در آن گناه نشود روابط محرم و نامحرم حفظ بشود در آن غیب که(أشَدُّ مِنَ الزِّنا) هست صورت نگیرد و خیلی چیزهای دیگر در آن رعایت بشود سر و تهاش را جمع بکنی یک کار واجب نیست یک کار مستحبی هست که خوب است اعضای خانواده و فامیل دور هم جمع بشوند با هم یک غذایی بخورند یک روزی همدیگر را ببینند کنار همدیگر.@ اگر در آن هیچ گناهی نشود یک مهمانی است امر مستحب، بعد میبینی خانم خانه تا بخواهد این مهمانی را برقرار بکند صد بار سر بچهها داد میزند سر شوهرش داد میزند حرفهای نسنجیده میزند پرخاشگری میکند ببینید.@ این تذکر را من هر بار هر جلسه بدهم کم است که ما با هر بار قر زدن و عصبانیت حجم زیادی از فشار قبر را ذخیره میکنیم برای آخرتمان مضافاً اینکه دارد شیرینی زندگیمان هم از بین میرود بنابراین نمیارزد من وقتی که آمادگی ندارم زیر بار کاری که خیلی فشار دارد بروم اخلاقم به هم بخورد سر و ته قضیه کار مستحبی باشد.@ تازه معلوم هم نیست مستحب باشد چه بسا در آن صد جور گناه صورت بگیرد اگر قرار است مهمانی بدهیم بدانیم که مهمانی سر و تهاش یک کار مستحبی و خوب است عبادت قشنگی هست ثواب زیادی هم دارد ولی من باید عُرضه داشته باشم که ثوابدانیام را با بداخلاقی و قرقر زدن سوراخ نکنم.@ که هر چه ثواب جمع کردم غروب و شبش همه از بین برود یعنی باید خیلی مراقب باشیم که بالأخره یک مهمانی هست یا نه بخاطر غذا درست کردن و کارهای منزل هم نه، گاهی وقتها انسان حواسش نیست گاهی وقتها میبینی به مهمان خودش هم بیادبی ممکن است بکند.@ آدم بداخلاق اینطوری است مهمان را تکریم واجب نکند بچه مهمان کاری کرده که جای گذشت دارد یک اشتباهی دارد جای گذشت دارد میبینید آدمی که بیصبر است آدم بداخلاق همانجا به خود مهمان توهین میکند این از گناهان خیلی زشت است خیلی زشت است.@ یا به بچه مهمان توهین میکند یا خدای نکرده دست بلند میکند ما بارها دیدیم یا شاهد بودیم یا به هر حال در مشاورهها دیدیم شخص در منزل خودش در مهمانی به مهمان توهین کرده و با هم درگیر هم شدند درگیر فیزیکی و لفظی پیدا کردند از هم پاشیدند جدا شدند رفتند.@ شما ببینید همین دو سه شب پیش بود من در خیابان دیدم که سر اینکه کدام ماشین جلو باشد ماشین عروس جلو باشد ماشین خانواده عروس ماشین خانواده داماد جلو باشد هی با هم مسابقه میگذاشتند یکجا با هم درگیر شدند من دیدم در خیابان اینها پیاده شدند.@ چاقوکشی چند نفر به هم چاقو زدند که یک جایی من آنطرف خیابان کار داشتم در دفتر دیدم یک آقایی آمد ده دقیقه بعد گفت بله برادر عروس و برادر داماد هر کدام به همدیگر چندتا ضربه چاقو زدند ببینید کسی که نمیتواند جلوی خودش را نگه دارد یعنی تربیت نکرده خودش را یک عروسی به این مقدسی به این مهمی را به هم میزند و خراب میکند.@ لذا توصیه اکید من به همه عزیزان این هست که ما اگر ساده بگیریم ولی با آرامش و خوشاخلاقی بهتر از این هست که دچار تکلف بشویم سختگیر باشیم هزینهها را بالا ببریم تشریفات را زیاد کنیم اما آرامشمان را از دست بدهیم.@ این فرمول یادمان نرود بین تشریفات و آرامش ما همیشه باید آرامش را انتخاب بکنیم تشریفات کم و آرامش بالاتر، این بیشتر میارزد اگر قرار است یک آقایی دو شیفت کار کند یا سه شیفت ولی بخواهد نرسد به تأمین عاطفی بهتر هست که دیرتر رشد اقتصادی کنند فشار اقتصادی بیشتری تحمل کنند.@ اما فشار عاطفی و اخلاقی نه این خوب نیست حالا بعد رابطه بین بداخلاقی و مسائل اقتصادی را هم انشاء الله توضیح خدمتتان خواهم داد. خانمها باز بیشتر دقت بکنند اینطور نباشد که حواسشان به این نکته نباشد که من باید همسرم را عاشق خودم دوستدار خودم و شیفته خودم نگه دارم چنان غرق کارهای زندگی بشوم.@ مثلاً در رقابت است در بخش اقتصادی هم همینطور هست که من حتماً باید امروز خانه را جارو بکنم حتماً باید این مقدار ظرف شسته بشود حتماً باید لباسها امروز شسته بشود این فشار میاورد شما نمیتوانید ترجیحاً بهتر است یکی از این کارها انجام نشود.@ ولی شما رابطهتان خراب نشود رابطهتان به هم نخورد توان داشته باشی بتوانی روابط عاطفی را هدایت بکنی و خوب جواب بدهی حالا امروز هم ظرفهایت شسته نشد نشد امروز این مقدار کار منزل انجام نشد نشد ولی بتوانیم از پس یک رابطه خوب بربیاییم.@ اما اینکه ما بیاییم برای خودمان واجب بکنیم خانمها همینطور هستند اکثراً متأسفانه این را رعایت نمیکنند که برای خودشان یک سلسله واجبهایی که نه خدا و نه عقل و نه یک عشق پایدار تجویز میکند یک سلسله بایدها برای خودشان دارند که ما باید حتماً امروز صبح که از خواب بلند میشویم این حجم کار را انجام بدهیم ولو موجب داد زدن و پرخاشگری و نرسیدن به وظائف عاطفیمان باشد.@ زن میبینی که بیست سال دارد این کار را در خانه میکند بعد از 20 سال میبینی که با بیوفایی و نمکنشناسی همسرش روبهرو میشود چرا؟ چون خودش این کار را کرده خودش از اول روندی را طی کرده که نتوانسته این مهر و محبت را ایجاد بکند این وفاداری را ایجاد بکند.@ بعد میاید میگوید شوهرم نسبت به من وفادار نیست دوستم ندارد یا کس دیگر را حتی دوست دارد ما مواردی داشتیم که آمدند گفتند اصلاً کس دیگر را دوست دارد بعد میگوییم حالا شما چکار میکنید؟ میگوید من در خانه جان میکَنم همه کار میکنم تازه سر کار هم میروم ساعت 8 شب میایم میگویم اشتباه همین است.@ اشتباه همین جاست که میروی 8 شب میایی و بسیاری از وظائف عاطفیات اینجا میماند یک نمونه مثلاً خودآرایی که حداقل زمانی که یعنی دیگر فاصلهای که گفتند زن فرصت دارد سه روز یکبار، اگر هر روز نمیتواند این کار را بکند.@ باید سه روز یکبار یک خودآرایی خوب یک آرایش خوب یک تعویض لباس خوب مثل یک مهمانی خوب که باید شرکت بکند انجام بدهد ولی وقتی زن خانه برای خودش یک سلسله از لوازم را واجب میکند در حالی که هیچ جبری هم وجود ندارد نمیرسد به خودآرایی، در دراز مدت علاقه همسرش توجه همسرش را به خودش از دست میدهد.@ یک روایت هست از پیامبر(ص) برایتان بخوانم میفرماید که(الخُلقُ السَیِء یُفسِدُ العَمَل کَما یُفسِدُ الخِلُّ العَسَلَ) میگوید بداخلاقی خلق بد کارهای انسان را ضایع میکند فاسد میکند تباه میکند همانطور که سرکه عسل را تباه میکند و از بین میبرد.@ آقایی میاید دو شیفت کار میکند زحمت زیادی میکشد که نقدینگی کالای زیادی را به خانه بیاورد طلا میخرد اتومبیل میخرد تلفن همراه برای همه اعضای خانواده میگیرد اتومبیل برای همه میگیرد خانه خوب میگیرد یکسره تلاشش به این است زن خانه هم متقابلاً همین اشتباه را انجام میدهد.@ سرمایهگذاری بخش مادی زیاد اما هر دو آنها در ارضاء عاطفی ناتوان، نمیتوانند حتی یک چهره خندان نسبت به هم داشته باشند یک زبان نرم و شیرین نسبت به همدیگر داشته باشند پرخاشگر، بداخلاق، تحقیرکننده، تمسخرکننده، وقتی اخلاق بد شد آقا انتظار نداشته باشد فرزند شما.@ تو که نمیتوانی بچهات را ببوسی و به اندازه کافی برای بوسیدنش برای در آغوش کشیدنش برای در کنار هم بودن برای با هم تفریح کردن با هم مسافرت کردن وقت نمیگذاری یا خانمی که اصلاً برای شوهرش یا برای بچههایش وقت نمیگذارد توقع نداشته باش فقط جان کَندنهای شما را ببینند.@ تمام جان کندنهای شما ارزشش از بین میرود تمام زحمات انسان ارزشش از بین میرود بچه کار ندارد که تو چقدر بدبختی کشیدی که این اتومبیل و این تلفن همراه و این غذا را این لباس و این خانه و تجهیزات را تهیه کردی وقتی از تو عاطفه نبیند از تو متنفر میشود تمام زحماتت هدر میرود.@ چه کسی حاضر است این کار را بکند کدام عاقلی حاضر است این کار را بکند؟ یا یک خانم همینطور انواع و اقسام زحمات را در خانه میکشد جوانیاش را طراوتش را نشاطش را میگذارد برای همسر و فرزندان ولی قدرت جذب عاطفی نسبت به اینها ندارد.@ بعد ناراحت میشود میگوید چرا دخترم دوستم ندارد چرا پسرم دوستم ندارد چرا به من احترام نمیگذارند؟ برای یک چند سال یکدفعه میبیند که انگار در خانه تک افتاده، تک افتاده چرا تک افتاده؟ با آن فرمولی که علی(ع) فرمود(سُوءُ الخُلقِ یُوحِشُ القَریب وَ یُنَفِرُ البَعید) نزدیکان را به وحشت میاندازد آدمهای بیگانه را هم متنفر میکند.@ بچهها از شما متنفر هستند وحشتزده هستند قبولت ندارند نمیتوانند حتی بنشینند نگاهت بکنند به یک بهانهای میخواهند از کنارت بروند همسرت همینطور به یک بهانهای ترجیح میدهد با تو نشیند ترجیح میدهد بخوابد بیشتر به خانه برود زود بگیرد بخوابد که با تو مجبور نشود دهان به دهان بشود.@ بنشیند فیلم سینمایی نگاه کند روزنامه بخواند رادیو گوش بکند یک کار هنری بکند برود پای کامپیوتر برود پای اینترنت، برود یک کار دیگری انجام بدهد ولی مجبور نشود با تو حرف بزند چرا؟ چون در عمل ثابت شده شما توان این را ندارید که با هم کنار هم نیم ساعت بنشینید.@ هر وقت قرار است با هم صحبت بکنید راجع به هر موضوعی که صحبت بکنید به 15 دقیقه نمیکشد بالأخره یک تنش ایجاد میشود طرف یواش یواش وقتی هم خانه میاید کار هم نداشته باشد هزارتا کار درست میکند که با تو مجبور نشود ده دقیقه تنها باشد.@ این هست که میفرماید اخلاق بد کارهای انسان را تباه میکند همانطور که سرکه عسل را تباه میکند بحث انشاء الله ادامهاش بماند برای جلسه بعد.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@