اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@ به حول و قوه الهی ما مرحله دوم مباحث خانواده را انشاء الله آغاز خواهیم کرد و این مرحله مربوط هست به مسائل عاطفی خانواده، مرحله اول مسائل اقتصادی بود و این مرحله دوم مرحله عاطفی هست و مرحله سوم هم که مباحث معنوی انشاء الله خدمتتان عرض خواهیم کرد.@ در رابطه با تأمین عاطفی که یک مقدمهای را جلسه گذشته خدمتتان عرض کردیم حدیثی از امام صادق(ع) هست که این حدیث را هم در بحث اقتصاد تقدیم شد ولی چون به این بحث هم مربوط هست باید تذکر بدهیم.@ امام صادق(ع) میفرماید که شخص برای اداره منزل و خانوادهاش مرد برای اداره منزل و خانواده خودش به سه خصلت نیاز دارد هر چند این خصلتها در تبعش نباشد یعنی هر چند خوشش نیاید ولی تشکیل خانواده این اقتضا را دارد لازم است تشکیل خانواده یعنی تشکیل یک سیستم هدفمند که از پدر مادر و فرزندان تشکیل شده و قطعاً هم هر سیستمی یک سلسله بایدها و نبایدها بر آن حاکم هست.@ هیچ پیوندی وجود ندارد که ما بخواهیم شروع بکنیم مگر آنکه آن پیوند یک سلسله مقررات دارد شما میخواهید درس بخوانید درس خواندن یک سلسله مقررات دارد اگر رعایتش بکنی موفق هستی و اگر نکنی موفق نیستی خوشم میاید یا خوشم نمیاید ندارد.@ میخواهی شنا بکنی یک سلسله مقررات دارد رانندگی میخواهی بکنی یک سلسله مقررات دارد با کامپیوتر میخواهی کار بکنی یک سلسله مقررات دارد گلدوزی میخواهی بکنی یک سلسله مقررات دارد هر ارتباطی ورود به هر سیستمی ارتباط با هر سیستمی تشکیل هر سازمانی هر چند این سازمان یک سازمان دو نفره باشد یک ارتباط دو نفره باشد.@ یک رفاقت یک سلسله مقررات در آن حاکم هست اینطور نیست که شما بگویی من میخواهم چیزی را شروع بکنم اما نمیخواهم به لوازمش التزام داشته باشم معنایش این هست که اساساً دوست ندارم شروع بشود.@ اما اگر شروع کردی باید واقعاً بخواهی خوشبخت باشی موفق باشی در این ارتباط یا در تشکیل این سیستم و تشکیل خانواده تشکیل برنامه دوستی یک جمع باید حتماً به لوازم آن ارتباطات انسان پایبند باشد برای همین در تشکیل خانواده شما میبینید که ما یک سلسله مقررات داریم مثلاً از نظر اقتصادی مقرراتش را عرض کردم.@ قانون، شرع، مقررات گذاشته هیچ کس نمیتواند بگوید من میخواهم تشکیل خانواده بدهم اما نمیخواهم به روابط اقتصادی و بایدها و نبایدهای اقتصادیاش تن بدهم این اصلاً با هدف ازدواج و تشکیل خانواده سازگاری ندارد یکی از آن چیزهایی که در خانواده اصل هست و اساساً زن و شوهر بخاطر همین هم با هم ازدواج میکنند آرامش و تأمین عاطفی است.@ بنابراین کسی نمیتواند بگوید من میخواهم شوهر بکنم زن بگیرم تشکیل خانواده بدهم اما نمیخواهم به وظیفهای که در مقابل همسرم دارم عمل بکنم این باید است خوشم نمیاید، خوشم بیاید یا خوشم نمیاید نداریم، حتی اگر انسان همسرش را هم دوست ندارد موظف است تأمین بکند.@ مثل اینکه کسی نمیتواند بگوید من همسرم را دوست ندارم تأمین مادی نمیکنم یا یک خانمی بگوید من همسرم را دوست ندارم تمکین نمیکنم نمیتواند یعنی قانون میگوید وقتی که تشکیل خانواده دادید چه خوشتان بیاید چه خوشتان نیاید مرد موظف هست نفقه بدهد زن موظف هست تمکین بکند این قاعده است.@ در مسائل عاطفی هم همینطور هست در مسائل عاطفی شما چه خوشتان بیاید از همسرتان چه خوشتان نیاید چه حوصله داشته باشید چه نداشته باشید فرقی نمیکند تأمین عاطفی که حالا مراحلی دارد و انشاء الله خدمتتان عرض خواهیم کرد جزء واجبات قانونی و شرعی و الهی زندگی هست.@ کسی نمیواند از آن تفره برود اگر کسی از تأمین عاطفی تفره برود نتواند عاطفه و محبت مورد نیاز یک خانواده را آنطوری که یک خانواده را شاد نگه دارد و آرام نگه دارد نتواند تأمین بکند یا نخواهد تأمین بکند.@ این مشمول آن روایت نبی اکرم قرار میگیرد که حضرت فرمود خدا لعنت بکند خدا لعنت بکند کسی که خانواده خودش را ضایع بکند یعنی دو بار لعنت حضرت فرمود چون خیلی مهم است خدا لعنت بکند خدا لعنت بکند کسی که خانواده خودش را ضایع بکند.@ چه مرد باشد چه زن باشد فرزندان هم در بحث تأمین اقتصادی نقش داشتند و یک وظائفی داشتند در تأمین عاطفی هم فرزندان نقش دارند و یک وظائفی دارند فرق نمیکند حالا این تأمین چه میخواهد از ناحیه مرد باشد چه از ناحیه زن و چه از ناحیه فرزندان باشد.@ اما حضرت خطابش اینجا به مردان هست عرض کردم بخاطر اینکه این سه وظیفه در درجه اول متوجه مرد هست بعد زن خانواده و بعد فرزندان، یعنی هر کس به نسبت جایگاهی که در خانواده دارد وظیفهاش هست در این سه تأمین نقش خودش را ایفا بکند و کم نگذارد.@ حالا آن سه خصلت چه بودند که باید رعایت بشود؟ یکی خوش رفتاری است یعنی وظیفه زن و مرد و فرزندان این هست که نسبت به هم خوش رفتار باشند خوش اخلاق باشند هرگز از روحیات و اخلاقیات خودشان، همسر و اعضای خانوادهشان را تحت فشار قرار ندهند که این ظلم هست که حالا به این هم میپردازیم.@ و یک گناه بسیار بسیار بزرگ در نزد خداوند تبارک و تعالی که همانطور که بعداً خواهیم خواند خشم خدا را بسیار برمیانگیزد. گشادهدستی سنجیده که در بحث مسائل اقتصادی توضیح دادیم و غیرت و حفاظت از آنها.@ یعنی مرد موظف هست نسبت به خانواده و ناموس خودش غیرت داشته باشد و وظیفه زن هم در همین نظر این هست که نسبت به غیرت مردش تمکین بکند و مقاومتی نسبت به غیرت مردش نکند و صبر بر غیرت مردش داشته باشد هر چند این غیرت برای زن رعایتش ممکن است سخت باشد اما وظیفه زن هست که غیرت شوهر را تمکین بکند و به آن احترام بگذارد.@ اگر کسی نخواهد این تأمین عاطفی را رعایت بکند و این وظائف را عمل بکند عملاً در زندگی دچار شکست میشود نه تنها دچار شکست میشود بلکه دنیای خودش را هم خراب میکند ضمناً وزر و وبال عذاب آخرتی را هم برای خودش تحصیل خواهد کرد.@ یعنی هم دنیا خراب میشود و هم آخرت و هر کدام از زن و مرد موظف هستند این دغدغه را داشته باشند که آیا روزی که من در مقابل خداوند تبارک و تعالی میایستم او بخاطر ایفای نقش من در خانواده از من راضی و خشنود هست یا نه.@ اگر کسی خدا از آن خشنود باشد واقعاً خوش به حالش و وای به حال کسی که خداوند از آن خشنود نباشد حالا در طول بحث بعضی از این نکات را عرض میکنیم که اگر خداوند از زنی یا از مردی در رعایت وظائف خانوادگیاش راضی نباشد یا از فرزندی راضی نباشد چه اتفاقی خواهد افتاد.@ بنابراین تنبلی در رعایت این اصول، سهلانگاری در رعایت این اصول عذاب و بدبختی دنیا و آخرت را برای انسان در پی خواهد داشت با توجه به این فرمایش حضرت که میفرماید باید شخص این سه خصلت را داشته باشد حتی اگر در تبعش نباشد یک مردی بیاید بگوید ما تبعاً سرد مزاج هستیم.@ تبعاً ما خانوادگی سرد تربیت شدیم خوب نمیتوانیم مهرورزی بکنیم خوب نمیتوانیم ارتباط برقرار کنیم ارتباط کلامی، ارتباط بدنی، روابط عاطفی اینطوری تربیت شدیم این دلیل نمیشود اینطوری تربیت شدی هستی ولی حالا که میخواهی وارد یک رابطه بشوی در این رابطه این چیزها لازم است باید این را در خودت ایجاد بکنی.@ مثل این هست که یک کسی بگوید من میخواهم بروم ورزش بکنم اما تنبل هستم بدنم کسل است خوب ورزیده نیست بله درست است الان اینطوری هست اما اگر بخواهی موفقیت در آن رشته به دست بیاوری این رشته را تحصیل بکنی.@ یک رشته ورزشی کار بکنی یک مهارت را یاد بگیری اینها لوازمش این هست که باید برایش تلاش بکنی اینکه تو چطوری تربیت شدی و چطوری هستی یک واقعیت هست، درست است، ولی نمیتوانی بگویی چون من اینطوری هستم من تبعم اینطوری است.@ بنابراین همینطوری در زندگی میروم یا شروع نکن یا اگر شروع کردی باید حتماً درست عمل بکنی اگر اشتباه عمل بکنی اگر سهلانگاری بکنی بد عمل بکنی در دادگاه وجدانت در دادگاه جامعه و در دادگاه الهی محاکمه خواهی شد دیگر آنقدر تند هست آنقدر وظیفه سنگین هست که پیامبر میفرماید خدا لعنت بکند خدا لعنت بکند کسی را که خانواده خودش را ضایع بکند.@ بنابراین تأمین عاطفی یک امر دل بخواهی نیست یک امر مستحبی نیست که یک کسی بگوید من تأمین میکنم یا نمیکنم دلم نمیخواهد این کار را بکنم، نه یک امر واجب و لازم هست باید برایش تلاش بکنی همانطور که در تلاش اقتصادی اگر تو دلت هم نخواهد باید بروی سر کار و کار بکنی.@ در تأمین عاطفی هم انسان باید سرمایهگذاری بکند و اگر ضعفی دارد مشکلاتی دارد ناتوانیهایی هست اینها را میتواند با مشاوره با تمرین با اطلاعات به مرور زمان برطرف بکند تأمین عاطفی ما برای اینکه بحث از تأمین عاطفی آسان بشود به چند مرحله این بحث را تقسیمش کردیم و انشاء الله در طول این چند جلسهای که در خدمتتان هستیم به ترتیب این مباحث را خدمتتان خواهیم گفت.@ تأمین عاطفی چهار مرحله دارد 1 ـ ترک ظلم است اینکه انسان اول ظالم نباشد در خانواده، ظلم نکند ظلم هم انواعی دارد که حالا به بعضیهایش انشاء الله خواهیم پرداخت 2 ـ ترک بیادبی که خودش از مصادیق ظلم هست 3 ـ رعایت ادب و احترام نسبت به اعضای خانواده 4 ـ مهرورزی.@ که انشاء الله به حول و قوه الهی به این مباحث خواهیم پرداخت. هدف از تشکیل خانواده این هست که اعضای خانواده ضمن کسب آرامش شرائطی برایشان فراهم بشود که بتوانند در جهت هدف خلقتشان قدم بردارند بنابراین محیط خانواده باید یک محیط مناسب با این اهداف باشد.@ خانوادهای که در آن ناآرامی هست ظلم هست تشنج هست در واقع با هدف تشکیل خودش ناسازگاری دارد ما تشکیل دادیم برای رسیدن به آرامش ولی در آن ظلم و تشنج و ناآرامی هست این خلاف مقصود است این نوع خانواده نه تنها کمکی به رشد زن و شوهر و فرزندان نمیکند بلکه زمینههای خیلی زیادی را برای انحراف چه در زن چه در مرد و چه در فرزندان فراهم میکند.@ دیگر شما حتماً این را میدانید که بسیاری اکثر قریب به اتفاق فرارها، فرار بچهها، آسیبهایی که در بیرون میبینند ناهنجاریهایی که در اجتماع دچارش میشوند مربوط به خانواده است اینکه در خانواده تأمین لازم را نمیشوند کامل تأمین نمیشوند یا اصلاً تأمین نمیشوند یا خلاف آن چیزی که نیاز دارند به آنها انتقال داده میشود.@ یا حوادثی که ناگواریها و ناهنجاریهایی که برای خود زن و شوهر اتفاق میافتد در بیرون از منزل بسیاریش مال همین است که منزل واقعاً محل آرامش و سکون نیست در آن دائماً ظلم و تشنج و درگیری هست.@ بحث ظلم از مهمترین آفات تشکیل خانواده است خیلیها هستند که دوست دارند خوشبخت زندگی کنند همه همینطور هستند دوست دارند خوشبخت زندگی کنند وقتی تشکیل خانواده میدهند هیچ وقت فکر نمیکنند یک زمانی این خانواده متلاشی بشود وقتی به آنها میگویی شما دوست داری یک زندگی خوش، شاد، آرام داشته باشی؟@ میگویند بله، بچههای خوب، موفق؟ بله، ولی از آفتهای آن آگاهی ندارند یکی از مهمترین آفتها آفت ظلم است یعنی خیلیها فکر میکنند که اگر با حفظ اخلاقشان هر نوع اخلاقی، اخلاق بدشان، اخلاق تندشان، وارد زندگی بشوند صرف تلاشهای اقتصادی یا دلسوزیهای موردی و صرفاً دوست داشتن به رسیدن به موفقیت کافی هست.@ ولی دست از ظلمشان هم برنمیدارند و جالب این است به تعبیر علی(ع) خیلیها بداخلاقیهایشان، ظلمهایشان در خانواده را عین عدالت میدانند که حالا میرسیم به این فرمایش عین عدالت میدانند من یک مقداری در مورد خود ظلم کردن در خانواده به طور مطلق البته که یکی از مصادیقش ظلم در خانواده است.@ یک مقداری در مورد آن توضیح میدهم و بعد به بعضی از مصادیق مهم ظلم میپردازیم یکی از چیزهایی که درباره ظلم خیلی مهم هست که ما بدانیم این هست که ظلم همانطور که قرآن میفرماید(إِنَّما بَغْيُكُمْ عَلى‏ أَنْفُسِكُمْ) (إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها) ظلم در واقع ظلم به خود است.@ اگر کسی ظلم کرد به اعضای خانواده مهمتر و جلوتر از اعضای خانواده این ظلم نتیجهاش به خودش برمیگردد دامن خودش را میگیرد توقعات بیجا ظلم است بداخلاقی ظلم است خشونت ظلم است تحقیر و تمسخر ظلم است اینها مصادیق ظلم در خانواده هست.@ امیرالمؤمنین(ع) میفرماید که خداوند فرمود به عزت و جلالم سوگند که از ظلم هیچ ظالمی نگذرم یعنی امکان ندارد که انسان در زندگی به کسی ظلم بکند و دامن خودش را نگیرد گرچه زدن مشتی باشد انسان با مشت با دست به کسی بزند یا کشیدن دستی.@ یعنی یک ظلم بدنی مختصر و کوچک هم حضرت میفرماید که خداوند از آن تقاص میگیرد یک حرکت دستی خیلی ضعیف و کوچک، ولو شاخ زدن گوسفند شاخداری به گوسفند بیشاخ، یعنی یک حیوان هم در حق حیوان دیگری ظلم بکندن خداوند قیامت چون حشر حیوانات را ما داریم ما به حیوانات هم ظلم بکنیم روز قیامت باید جواب بدهیم.@ یعنی حیوان روح دارد احساسات دارد شعور داردن یکی از صحنههای قیامت و مواقف خیانت ظلم انسانها به حیوانات است که به حیوانات ظلم کرده باشند حالا میفرماید حیوان به حیوانی هم ظلم بکند خداوند تبارک و تعالی از این هم نمیگذرد.@ بعد میفرماید خداوند تقاص بندگان را از یکدیگر میگیرد تا جایی که هیچ کس به گردن دیگری حق و مظلمهای نداشته باشد آنگاه که ایشان را برای حسابرسی میفرستند.@ در روایتی داریم از نبی اکرم(ص) میفرماید بندهای روز قیامت از عملکرد خودش خیلی شاد است خیلی سرمست و شاد بعد صدایش میکنند که فلانی از دست تو شاکی است میگوید خدایا این در حق من فلان ظلم را کرده این یا باید برود جهنم یا باید به این طرف یک امتیازی بدهد در روایت داریم از ثواب این شخص کم میکنند به مظلوم میدهند.@ نفر بعدی هم میاید میگوید این هم فلان ظلم را به من کرده میگوید این قضیه آنقدر ادامه دارد حضرت میفرماید اینقدر این قضیه ادامه پیدا میکند تا همه طلبکارها و مظلومین که میایند چیزی دیگر برای این حسنه نمیماند تمام حسناتش را از او میگیرند بخاطر ظلمهایی که کرده.@ بعد میفرماید نفر بعدی میاید میبینند این حسنه ندارد چکار بکنند؟ میگوید از گناه مظلوم برمیدارند به ظالم میدهند میگویند در ازای ظلمی که به تو شده گناهت را به این میدهیم عذابت را این تحمل میکند همینطور ادامه پیدا میکند و حضرت میفرماید تا اینکه شخص وارد جهنم میشود.@ خیلی ساده از کنار این مسأله رد نشویم ما همهمان به این گناه بزرگ آلوده هستیم یعنی بالأخره به یک نحوی ظلم میکنیم خیلی باید دقت بکنیم نسبت به این اصلاً شناسایی بکنیم مصادیق ظلم را بخصوص ظلم به بندگان خدا.@ ظلم به پدر ظلم به مادر ظلم به خواهر و برادر ظلم به همسر ظلم به فرزند ظلم به دوستان ظلم به همکاران ظلم به رعیت ظلم به زیردست این را از ذهنمان بیرون کنیم که وقتی صحبت از ظلم میشود ما فکر کنیم که مثلاً داریم راجع به طاغوتها و پادشاهان و سلاطین و شکنجهگران و جنایتکاران صحبت میکنیم.@ به قدری این مهم است که امام صادق یا امام باقر(ع) میفرماید که پدرم موقع شهادتشان لحظه آخر من را در سینه خودش فشار داد گفت تو را توصیه میکنم به چیزی که پدرم به من توصیه کرد لحظه آخر و آن این است که مبادا به کسی که جز خدا کسی را ندارد ظلم بکنی که در این باره هم باز انشاء الله توضیح خواهیم داد.@ امام(ع) در فرمایش دیگری میفرماید اما ظلمی که بازخواست میشود ظلم را به چند قسمت تقسیم کرده فرمود یکی از اقسام ظلم، چند نوع ظلم داریم یکی از آن ظلمها ظلمهایی هست که به هیچ وجه نمیتواند شخص از زیرش فرار بکند دامنش را حتماً خواهد گرفت.@ میگوید ظلمهایی هست که ممکن است خدا به انسان کاری نداشته باشد مثل ظلم به خدا، بعضی از بندگان ظلم میکنند در حق الله مثلاً نماز نخواندند روزه نگرفتند کاری نکردند این به خدا مربوط است ولی یک ظلمی هست که شخص حتماً مورد بازخواست قرار میگیرد.@ میفرماید اما ظلمی که بازخواست میشود ستم بندگان به یکدیگر است بعد حضرت اینطوری میفرماید قصاص آخرت بسیار سخت است زخم زدن با چاقو و ضربه زدن با تازیانه نیست یعنی اینطوری نیست شکنجه و قصاص ظلم، بلکه اینها در مقابل آن قصاص بسیار کوچک و ناچیز هست.@ یعنی خیلی انسان باید بترسد از اینکه در حق کسی ظلم بکند و کارش به قیامت بکشد کارش به محاکمه الهی کشیده بشود چون ما در مبنای دنیا ظلم میکنیم دنیا ابدیتساز است ما با ریاضیات و مبناها و اندازههای دنیا کار میکنیم اما پاسخ و جزا با مقیاس و ریاضیات و اندازههای ابدیت است.@ لذا خیلی خوب هست که انسان اگر دچار حق الناسی هست آلوده به حق الناس هست چه حق الناس مادی چه حق الناس معنوی چه حق الناس فردی چه حق الناس اجتماعی واقعاً درصدد این بربیاید که از زیر این حق الناسها در بیاید نگذارد به گردنش بماند.@ چون اگر به آخرت کشیده بشود بسیار سخت است امیرالمؤمنین(ع) دارد به ما خبر میدهد معصوم است که قصاص آنجا بسیار سخت است بعد از حضرت سؤال میکنند از امیرالمؤمنین(ع) که کیفر کدام گناه زودتر به گناهکار میرسد؟ فرمود آنکه به کسی ظلم کند که یاوری جز خدا ندارد این یک قسم، این خیلی خطرناک است.@ از شایعترین مصادیق گناه و ظلم ظلم به کسی هست که زورش نمیرسد از خودش دفاع کند مجبور است تن بدهد فرزند هست نسبت به پدر و مادر ناآگاه، بداخلاق و ظالم خودش مجبور است چکار میتواند بکند پدر قوه قاهره دارد مادر قوه قاهره دارد.@ مادر ظلم میکند فشار بیجا به بچه میاورد توقعات بیجا دارد پدر ظلم میکند توقعات بیجا دارد مرد در حق زن ظلم میکند زن نمیتواند از خودش دفاع بکند گاهی وقتها بچهها به پدر و مادر ظلم میکنند پدر و مادر اسیر عاطفه هستند نسبت به فرزند نمیتوانند کاری بکنند.@ در این گرفتاری عاطفه نمیتوانند درست در مقابل بچه بایستند فرزندان ظالم ما داریم که واقعاً پدر و مادر میمانند چکار کنند بخصوص کسانی ما داریم که پدرشان از دنیا رفته مادر زحمت میکشد سالها اینها را بزرگ میکند یا از هم جدا شدند مادر با فداکاری زیادی پسر را بزرگ میکند دختر را بزرگ میکند.@ بعد میبینی که اینها با بیحیایی و پررویی در مقابل مادر میایستند و به مادر ظلم میکنند و مادر واقعاً میماند چکار بکند زن میماند در مقابل شوهر گرفتار است حالا آمده در خانه شوهر شاید پدر و مادر نداشته باشد خانواده نداشته باشد کسی را نداشته باشد خانوادهاش دور باشند.@ اصلاً نمیتواند در مقابل مرد چیزی بگوید مرد ظلم میکند زن به مرد ظلم میکند مرد باحیاست مهربان است عاطفی است زندگیاش را دوست دارد ممکن است نخواهد تشنج ایجاد بکند آبرویش را میخواهد نگه دارد آبرومند است ولی زن جسور و بیفکر ظلم میکند بداخلاقی میکند ناسازگاری میکند.@ مرد سکوت میکند و فقط تنها جایی که میتواند شکایت بکند پیش خداست هیچ کس را جز خدا ندارد اربابرجوع هست در ادارات در مراکز مختلف در سازمانها مراجعه میکنند رئیس آن مجموعه، اعضای آن مجموعه، اعضای یک شرکت، اعضای یک مؤسسه در حق مراجعین ظلم میکنند.@ در تنظیم وقت در دادن حقشان در فروش محصولات و خدمات این ناچار است راننده ظلم میکند به مسافر، مسافر کسی را ندارد در خیابان مانده هیچ کس نیست میبینی روز شلوغ است روز جمعه است روز خاصی هست.@ یکدفعه کرایه اتومبیل کرایه اتوبوس کرایه سواری دوبرابر کرایه میگیرند مسافر هم چکار بکند کار دارد عجله دارد ضرورت دارد مجبور است این پول را بپردازد فروشنده است طرف آمده یک جنسی را بخرد الان به آن احتیاج دارد یا داروست ما در فروش دارو این ظلمها را زیاد داریم.@ جنس قلابی، غلط، تقلبی، ضعیف، تاریخ مصرف گذشته یا نه جنس خوب هم هست ولی میداند طرف نیاز دارد قیمت را بالا میکشد هیچ کاری هم نمیتواند بکند خریدار، الان کارش لنگ است نیاز دارد بعد میبینی که فروشنده راحت ظلم میکند انواع داریم خیلی هست.@ شما از ظلمهای سازمانی و رسمی بگیرید تحت عنوان قانون، قانون وضع میکنند ولی قانون ظالمانه است ظلم میکنند به رعیت به مردم، مردم هم مجبورند به این قوانین ظالمانه تن بدهند در تمام دنیا این هست تا مسائل کوچک، یک مرد میبیند که صدایش کلفتتر هست قدرت بدنی و فیزیکی بیشتری دارد.@ زن نمیتواند در مقابل او عرض اندام بکند بچه نمیتواند عرض اندام بکند به بچه کوچک، نوزاد تا به بالا ظلم میکند عقائد و اخلاقیات و توقعات بیجای خودش را به اعضای خانواده تحمیل میکند زن همینطور میبیند مردش باحیاست نجیب است آبرودار است میبینی که ناسازگاری میکند ظلم میکند شوهرش را اذیت میکند.@ فرزندانش را اذیت میکند با اخلاق بدش با اخلاق تندش با عصبانیتهایش با داد و فریاد کردنها همسرش و فرزندانش را تحت فشار قرار میدهد این ظلم است لذا حضرت میفرماید ظلمی که بیش از هر ظلمی زودتر نتیجهاش دامن شخص را میگیرد ظلم کردن به کسی است که هیچ کس را جز خدا ندارد.@ کتک زدن، تحمیل عقائد، خشونت کردن، تحقیر کردن بخصوص تحقیر در جمع، یعنی مادر را جلوی بچهها جلوی خانواده مادر جلوی خانواده خودش همسرش را تحقیر میکند حرف تند و بد میزند حتی اگر انتقاد حقی هم داشته باشند زن و شوهر به همدیگر حق ندارند جلوی بچهها یا جلوی اعضای خانواده به هم بگویند باید خصوصی مطرح کنند.@ اگر حتی حق باشد چه برسد که حرف زور باشد یک حرف باطل باشد یک تندی باشد یک تحقیر باشد اینها مصادیق ظلم است و آثار بسیار مخربی هم در دنیا و هم از شب اول قبر به بعد خواهد گذاشت در روایت داریم یکی از عواملی که برای انسان فشار قبر میاورد تندخویی است که بعد راجع به آن صحبت میکنیم.@ هر یکبار عصبانیت حجم زیادی از فشار قبر را برای انسان ذخیره میکند فرقی ندارد زن مرد، هر کس، اینطوری نیست که بداخلاقی کردن تندخوئی کردن تحقیر و تمسخر کردن دیگران نیش زدن با زبان قر زدن انتقاد بیجا کردن و حتی انتقاد بجا، گاهی وقتها انتقاد بجاست ولی تحقیرکننده است ولی دلشکن است.@ تمام اینها گرفتاری برای انسان میاورد فشار قبر طولانی برای انسان میاورد عذاب برای انسان میاورد مضافاً که اینکه حالا بعداً در تبعات ظلم خواهیم گفت که دنیای انسان و روزگار انسان را هم ظلم سیاه میکند یعنی خداوند بافت این عالم را طوری قرار داده که شخص وقتی ظلم میکند اولین کسی که تحت فشار روانی قرار میگیرد خود ظالم است.@ یعنی خود انسان خورد میشود خود انسان له میشود که حالا در این باره هم انشاء الله توضیح خواهم داد دومین مورد کسانی که در گذاردن حق نعمتها کوتاهی کنند خدا به تو یک همسر خوب داده یک فرزند خوب داده قدرش را بدان اذیتش نکن خوشبختش کن.@ عُرضه داشته باش که فردای قیامت باید جواب بدهی تو موظف هستی که همسرت را خوشبخت بکنی همانطور که امام صادق(ع) میفرماید چه خوشت بیاید چه خوشت نیاید تو یک روزی در مقابل خدا میایستی و خدا میگوید تو به عنوان عامل من کارگزار من نسبت به شوهرت یک وظائفی داشتی.@ نسبت به همسرت یک وظائفی داشتی نسبت به فرزندانت یک وظائفی داشتی آیا وظیفهات را درست انجام دادی آنها را خوشبخت کردی کاری کردی که آنها بخاطر آنکه با تو همخانواده هستند احساس رضایت و آرامش و خوشبختی بکنند.@ یا نه اگر به آن گفتند از همسرت راضی هستی با این همسر خوشبخت هستی در درونش بسوزد و بگوید نه، از این پدر و مادر راضی هستی بگوید نه، از این فرزند راضی هستی، بگوید نه، خیلی بد میشود اگر خانواده ما به واسطه داشتن ما احساس خوشبختی نکنند.@ پیامبر فرمود(خَیرُکُم خَیرُکُم لأهلِه) بهترین شما کسی است که برای خانوادهاش بهترین باشد بعد میفرماید همانطور که من برای خانوادهام بهترین هستم هر کس باید سعی بکند که واقعاً برای خانواده خودش بهترین باشد انشاء الله جلسه بعد این بحث را انشاء الله کاملتر ادامه خواهیم داد.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@