اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@ بحثمان در اقتصاد خانواده در جلسه گذشته به اینجا رسید که ما باید در تأمین منابع مادی و روزیمان میانهروی بکنیم نه کوتاهی بکنیم و نه زیادهروی و توضیح دادیم که زیادهروی در تأمین مادی منجر به فقر عاطفی و معنوی خواهد شد هم دنیا را خراب میکند و هم آخرت را.@ این فرمول مهم را خدمتتان عرض کردیم از امیرالمؤمنین(ع) اصل بسیار مهمی بود که کسی که به خاطر دنیایش آخرت را ترک میکند کارهای آخرتی را ترک میکند خداوند به دنیایش ضرر بیشتری میزند بابی را به روی او باز میکند که مضرتر هست برای دنیایش.@ این سخن که ما باید زیادهروی نکنیم در مسائل اقتصادی ممکن هست که سوءتفاهماتی را هم ایجاد بکند یکی از آن مسائل که کرده یعنی این سوءتفاهم را ایجاد کرده در خیلی جاها در طول تاریخ بوده تنبلی و کسالت در کارهای اقتصادی هست و مسائل دنیایی.@ خیلیها به این اسم که حالا که روزی ما تضمین شده است و خدا میخواهد به ما برساند حرص برای چی بزنیم این همان فرمایش امام صادق است پس خیلی نباید دنبال روزی دوید من موارد زیادی در مشاورهها دارم که خانمها میایند از شکایت میکنند از همسرانشان که بیکارند بیکاریشان طول کشیده یا اساساً به دنبال کار نمیروند.@ یا هر کاری میروند چون حوصله کار کردن ندارند کارشان را زود عوض میکنند آدمهای تنبل بیاراده و بیحوصله من مواردی داشتم در مشاوره که در سه سال 45 شغل را هم عوض کردند موارد اینطوری یک توضیحاتی را باید بدهیم در رابطه با همین مسئله که روزی به طور مطلق تضمین نشده.@ روزی تضمین شده مشروط است مشروط به کار کار متناسب و درست حلال و زحمت متناسب با روزی، یک کسی آمد خدمت امام(ع) عرض کرد که من وظیفهام در کسب روزی چیست مغازهدار هم بود فروشنده بود حضرت فرمود که وظیفه تو این هست که صبح بروی در مغازهات را باز کنی و بنشینی.@ یعنی تو باید این کار را انجام بدهی وظیفهات را انجام بده در مغازه باش حالا مشتری را خدا میفرستد ولی اینکه اصلاً کار نکنی و به هر بهانه بخواهی تعطیل بکنی و دنبال کار نروی که ما کم هم نداریم در اجتماع فعلیمان بحث تنبلی نه فقط در کشور ما در همه جا هست.@ حالا در کشور ما هم هست مقام معظم رهبری هم در فرمایشات سال جدیدشان به این مسئله تأکید کردند که باید واقعاً حل بشود این مسئله تنبلی اجتماعی ما در بُعد اجتماعی هم با تنبلیهای زیادی روبرو هستیم که باید واقعاً برایش فکری کرد و مهمتر از همه کار فرهنگی کرد.@ امیرالمؤمنین(ع) میفرماید که(اُطلُبوا الرِزق فَاِنَّهُ مَضمونٌ لِطالِبِه) دنبال رزق باشید رزق را طلب کنید چون که رزق برای کسی که طالب اوست طالب آنست تضمین شده نه کسی که نمیرود دنبال کار، کسی که تنبلی میکند دنبال کار نمیرود روزی برایش وجود ندارد.@ حالا منشأ این کسالت و تنبلی چیست یعنی چه میشود یک عدهای از کار و وظیفه اصلیشان تنبلی میکنند البته این را من میخواهم خدمتتان توضیح بدهم که این را که فقط بحث تنبلی در کسب و کار نیست تنبلی در کارهای دنیایی هست وظائف دنیایی، ما در مشاورهها داریم که مرد آمده گله میکند از همسرش.@ یا خانم آمده مراجعه کرده با چشم گریان که شوهرم میخواهد من را طلاق بدهد با هم اختلاف داریم بعد که روبرو میکنیم جلسه میگذاریم با هر دو میبینیم که خانم در بسیاری از وظائفش تنبلی کرده در بسیاری از کارهایی که به عنوان وظیفه شوهرداری به عهدهاش بوده.@ یا نسبت به مسائلی که در مورد فرزندان به عهدهاش بوده بیحوصله است کسل است تنبل است کمکار است ضعیف عمل کرده وظائفش را انجام نداده میخواهم بگویم در همه کارهای دنیایی ما نباید تنبلی بکنیم و بیحوصلگی بکنیم و مسائل شرعی را هم بهانهای قرار ندهیم که به این مسئله خواهم پرداخت بهانهای قرار ندهیم برای اینکه تنبلی بکنیم.@ امام عسگری(ع) میفرماید که(لا یَشغَلُکَ رِزقٌ مَضمون عَن عَمَلٍ مَفروض) رزقی که ضمانت شده تو را از وظیفه واجبت بازندارد نگویی که ضمانت شده دیگر برای چی برویم خدا میرساند کار بکنی یا نکنی خدا میرساند نه اینطوری نیست.@ میفرماید از عمل مفروض یعنی واجب عمل واجب تو وظیفهات هست واجب هست به این کار بپردازی تا باب رزق به رویت باز بشود یک موقعی تضمین شدن شما را فریب ندهد بگوییم چون تضمین شده ما دنبالش نرویم.@ امام صادق(ع) یک مبنا قرار داده برای اینکه ما مثلاً وقتی میخواهیم به کار بپردازیم چقدر وقت بگذاریم برای یک کار در روایات ما به صورتهای مختلف اوقات 24 ساعته ما را تنظیم کردند برای ما که ما چقدر بپردازیم از این 24 ساعت به تلاشهای مادی و اقتصادی.@ اینجا کیفیت را امام صادق(ع) بیان کرده خیلی زیباست هم جامع و شیرین هست کامل هست این حدیث دقت بفرمایید چون طولانی است من دیگر عربیش را برایتان نمیخوانم میفرماید که طلب تو در معیشت باید بالاتر از کسی باشد که کسب معیشت را فروگذاشته.@ یعنی باید از آدمهایی که بیکار و بیعار و تنبل هستند تو باید بالاتر تلاش بکنی مثل آنها نباشی از آنها باید بیشتر تلاش بکنی ولی از کسانی که و پایینتر از طلب شخصی حریص که خشنودی و دلبستگی او به دنیاست پایینتر باشد کار تو باید پایینتر از او باشد.@ یعنی مثل کسانی که یکسره حرص میزنند نه مثل آنها کار نکن مثل آدمهای بیکار و بیعار هم کار نکن بلکه میانهرو و عفیف باش عفیف باش یعنی در کسب اقتصادی خیلی وقتها یک زمینههایی برای انسان ایجاد میشود که انسان گناه بکند.@ کمفروشی گرانفروشی جنس قلابی فروشی مال حرام داخل مال شدن خمس ندادن زکات ندادن بیتوجهی به فقرا بیتوجهی به محرومین اینها را حضرت میفرماید عفیف باش.@ یعنی این تقوا را در مسائل اقتصادی رعایت کن و از سستی و تنبلی دوری کن و برای کسب آنچه از روزی که مؤمن را گریزی از آن نیست تلاش کن و به مقداری که لازم هست و معقول هست باید برای آن تلاش بکنی حالا راجع به این میخواهیم صحبت بکنیم که دلائل تنبلی و کسالت چیست.@ دلائل تنبلی و کسالت متعدد است من هم الان نمیخواهم واقعاً وارد بحث پردامنه و مفصل و ضروری تنبلی بشوم چون این خودش یک سلسله بحث جدا میطلبد یعنی ما باید در یک سلسله برنامه دیگر ده پانزده جلسه به بحث تنبلی بپردازیم که ریشه به قول امام باقر (ع) ریشه مفاسد دنیایی و آخرتی هست.@ حضرت میفرماید کلید همه بدیها در دو چیز است یکی تنبلی و یکی بی‌حوصلگی، تنبلی و بی‌حوصلگی دنیا و آخرت را خراب میکند در روایتی داریم از پیغمبر که بیشتر جهنمیان واقعاً جهنمی نبودند اینها آدمهای خوبی بودن که میتوانستن جهنمی نباشند اما فقط به خاطر تنبلی و بیحوصلگی و امروز و فردا کردنشان سر از جهنم درآوردن در انجام وظائفشان.@ یعنی اگر ما بخواهیم گناهان را عیبها را فهرست بکنیم در رأس همه گناهان تنبلی و بیحوصلگی هست که حالا بحث مفصلی دارد الان فرصت نداریم این را از ابعاد مختلف بررسی بکنیم من در رابطه با کسب و کار میخواهم یک مقدار خدمت شما مطالبی را عرض بکنیم.@ یکی از دلائل مهم تنبلی و بخصوص تنبلیهای اجتماعی تربیت نادرست هست که از طرف خانوادهها متأسفانه اعمال میشود در کشور ما یک مقدار بیشتر هست یعنی در کشور ما فرزندسالاری یک بیماری هست که پدر مادر فکر میکنند برای تربیت بچه و دنیای بچه در واقع باید هر کاری بکنند.@ از اخلاق و عاطفه و معنویت و از حدود عقلی و شرعی هم حتی خیلیها میگذرند و فکر میکنند به هر قیمتی باید بچهها را تأمین بکنند و خودشان هم در بچهها میبینند یعنی میخواهند بچهها را تأمین بکنند که خودشان را در آیینه بچهها ببینند.@ در مسابقاتی که بین باجناقها جاریها برادرها خواهرها همسایهها دوستان در پیشرفت بچهها وجود دارد الان خیلی وقتها بچهها قربانی میشوند این وسط یعنی بچهها واقعاً خیلیها اگر الان زندگیشان میپاشد یا سر از زندان در میاورند یا دچار افسردگی و بیماریهای روانی میشوند به خاطر تربیتهای غلط و افراطی هست که پدر مادرها در محبت به اینها میکنند.@ کم نداریم ما الان در قبول شدههای کنکور و دانشجویانی که افسردگی رشته دارند یعنی اصلاً این رشته را دوست نداشته پدر و مادر فک و فامیل در مسابقاتی که با کسان دیگر دارند او را وادار کردند که دانشگاه برود وادار کردند در فلان رشته که اصلاً علاقه ندارد درس بخواند.@ یا اگر مثلاً در فهرست رشتههای قبولی فلان دانشگاه افتاده یا فلان رشته حتی اگر علاقه هم نداشته محکوم بوده برود این هست این بیماری هست همه جای دنیا این وجود دارد و فرزندسالاری در کشور ما یک مقدار قویتر هست متأسفانه محبت زیادی کردن محبت بیجا کردن و توجه به آینده بچهها نداشتن.@ ببینید عاطفهورزی و مهرورزی لزوماً این نیست که فرزند هر وقت هر چه خواست به او بدهیم خیلی وقتها ما باید عاطفه و مهرورزی این هست که به بچه کمک بکنیم که بچه بتواند بدون ما هم سرپا باشد یک شخصیت مستقل پیدا بکند.@ ما ولی این را زیاد نمیپسندیم حتی از دوران کودکی هم متأسفانه این پذیرفته نیست بچهای که از سه سالگی بچه از سه سالگی تقریباً دو و نیم سال سه سال دیگر مقاومت در مقابل پدر مادر را یاد میگیرد چون تا آن موقع تسلیم است.@ مثلاً میخواهد خودش روی پای خودش بایستد خودش غذا بکشد خودش یک ظرفی را بلند بکند خودش یک کاری را انجام بدهد میخواهد من حقیقی بسازد من شخصیت بسازد برای خودش بعد وقتی پدر مادر به او چیزی را پیشنهاد میکنند بچه میگوید نه.@ این معصومان میگوید نه این وظیفهاش است بگوید نه خدا به او گفته بگو نه خودت انجام بده تا مستقبل بشوی تا قوی بشوی خیلی وقتها شده مادرها مراجعه میکنند میگویند ما بچه داریم این بچه لجباز است میگوییم حالا لجبازیش چیست میگویند حرف حرف خودش است این لجبازی نیست این یک وظیفه معصومانهای هست که دارد انجام میدهد باید هم همین باشد.@ باید با شما مخالفت بکند پدر مادر تحمل شکست از بچه را آن هم در آن سن یک بچه یک وجبی میخواهد به من زور بگوید حرف من را گوش نمیکند تحمل شکست ندارند در حالی که پدر مادر باید در هفت سال اول در روایت داریم هفت سال اول بچه حاکم است.@ تو باید شکست بخوری در مقابل بچه تو باید بگویی چشم، قاعده در هفت سال اول اینطوری است اگر قرار است که در هفت سال دوم که بحث مدرسه است و مباحث مهمتر هست او چشم بگوید باید هفت سال به او یاد بدهی چشم گفتن را با عمل خودت، میبینی که پدر مادر تحمل ندارند.@ بچه میخواهد راه برود به زور بغلش میکنند و محبتهای زیادی محبتهای بیجا که این بچه را خراب میکند هر چه بخواهد برایش بگیرند هر چه دوست داشته باشد ببینید پول تو جیبی یک حدی دارد بچه باید بداند که من امروز اگر پدرم و مادرم فلان چیز را برای من خریدن این سهمیه من است.@ نمیتوانم دفعه دوم به پدر مادرم بگویم این را برای من بخرید نه بچهام دلش میشکند بچهام عقدهای مشود بچهام میخواهد نه بچه تربیت هم میخواهد استقلال هم میخواهد عقلانیت هم لازم دارد اگر تو محرومش بکنی هر چه خواست به او دادی.@ یک پسر بیعرُضهای پدرش برایش موتور خریده بود من داشتم رد میشدم جایی این صحنه را دیدم موتور نو رفته بود خریده بود برایش آورده بود دم در موتور را گذاشته بود بدون قفل رفته بودند شیرینی موتور را بخورند بعد آمده بودند موتور را دزد برده بود این صحنه را قشنگ یادم هست.@ پسر آمد گفت آی مامان جان موتورم را بردند شروع کرد گریه پدرش آمد گفت عزیزم غصه نخوری یکی دیگر همین الان میروم برایت میخرم شما نگاه کنید از این بدتر هم هست ماشین مثلاً مدل بالای چند ده میلیونی را داده دست یک دختر بچه لوس ننر پرتوقع بدون تصدیق رانندگی کرده زده یک نفر را کشته.@ بعد وقتی آمدند بگیرندش گفته دیهاش را میدهم با بچهام چکار دارید پول دارم دیهاش را میدهم تا این حد بدتر از این هم هست که مبادا کسی به بچه من بگوید بالای چشمت ابرو هست بچه عزیز است بچه چنین است بچه چنان است هر چه خواست برایش تهیه بکنیم که یک موقع دلش نشکند بچه باید سختی بکشد.@ جلسه آینده میخواهم راجع به بحث چون تا حالا بیشتر بحثهای ما راجع به وظیفه مرد هست راجع به وظیفه زن و کودک بچهها باید صحبت بکنیم جلسه آینده انشاء الله صحبت خواهیم کرد به عنوان آخرین بحثمان در مباحث اقتصادی که بچه باید از بچگی در جریان مسائل اقتصادی خانواده باشد.@ یعنی بفهمد پدرش قسط دارد خرج دارد محدودیت دارد باید راه بیاید با خانواده یعنی باید همکاری بکند مشارکت داشته باشد من امروز میتوانم این را برایت بخرم دیگر نمیتوانم سهم من این است مادر هم باید این را تفهیم بکند به بچه که من امروز میتوانم این را برایت بخرم دیگر نه فردا اگر چیزی میخواهی فردا آن هم نوبت خودت.@ نه این که یک چیزی بخری بعد میاید در کوچه یک چیز دیگر را میبیند دست بچههای دیگر از این هم میخواهم بچهها از این زرنگیها میکنند وقتی بچهها لوس بار بیایند بچهها هر چه خواستند به آنها دادند محدودیت را نفهمند ندارم نمیتوانم نمیشود ما الان زیاد داریم خانوادههایی که واقعاً ندارند.@ نمیتوانند تأمین بکنند ولی میگوید میروم شیفت سوم کار بکنم بچهام، اشتباه است شیفت سوم نمیخواهد کار بکنی بچهات را بساز روابط عاطفیات قوی بکن روابط معنویت را قوی بکن همیشه با سه شیفت کار کردن مشکلات اقتصادی خانواده حل نمیشود.@ دیگر ما سینهمان صندوق اسرار مردم است دیگر بیش از پانزده سال داریم مشکلات مردم را از نزدیک میبینیم مراجعه میکنند همیشه اینطور نیست که اگر کسی رفت مسائل اقتصادی را حل کرد یا زیادش کرد مشکلاتش حل بشود برعکس بیشتر هم میشود سه شیفت کار کنیم بدهیم به بچه بچه بیادب بچه نمکنشناس بچهای که قدر زحمات پدر مادر را نمیداند.@ پدر را تحت فشار قرار میدهد که من این را میخواهم در دانشگاه همه اینها را دارند ما هم باید داشته باشیم ندارم نمیشود برو ماشینت را بفروش برو خانه را بفروش برو قرض کن وام بگیر مادر را تحت فشار میگذار بیادبی میکند خانه را به هم میریزد اینها تبعات همان تربیت کردن هست.@ اینطور بچهها از طرفی اینطوری بار میایند که هر چه خواستند برایشان فراهم است از طرفی هم چون با قناعت بار نیامدند محدودیت و ندارم و مشکلات سرشان نمیشود چون اصلاً قانع بار نیامده اینطور بچهها چندین مشکل درست میکنند برای خودشان و خانوادشان.@ ما موارد متعدد داشتیم افرادی که رفتند در کار خلاف مواد مخدر کارهای خلاف برای برای پول درآوردن میگویند پدر مادرم تأمینم نکردند وقتی با پدر مادر صحبت میکنیم میبینیم که نه واقعاً پدر مادرش تأمینش کردند آن مقداری که معقول بوده هوس آقا زیاد است.@ تمام شدنی نیست پایش را از گلیمش بیشتر میخواهد دراز بکند میخواهد حتماً ماشین آن هم چه ماشینی چه اتومبیلی است تلفن همراه آن هم چه تلفنی لباس آن هم چه لباسهایی داشته باشد میخواهد پز بدهد میخواهد خودش را به بقیه برساند پدر مادر محدودیت دارند.@ ولی چون بد تربیت شده در همان محدودیتشان هم بد تربیت شده این دیگر نمیتواند ندارم نمیفهمد که برو در کارهای خلاف، در ازدواج یکی از وظائف پدر این هست که فرزندش را پسرش را زن بدهد کمک بکند از نظر اقتصادی این حرف حرف خوبی هست که خانوادهها باید واقعاً کمک بکنند به دختر پسرها برای ازدواجشان.@ ولی چطوری کمک بکنند برای کدام بچه برای کدام پسر؟ دیپلمش را نگرفته رفته در کارخانه پیش پدرش کار هم درست انجام نمیدهد از سربازی فرار کرده تکیهاش به ثروت پدرش هست با تکیه به ثروت پدر که هر آن ممکن است از بین برود.@ میرود خواستگاری آنجا خیلی پُز در میکند مهریه سنگین هزینههای بالا رفتن سراغ خانوادههایی که اشرافی هستند یعنی فکر نمیکند فکر میکند همیشه داستان برقرار است بعداً میبینی که به یک دلیلی مشکلات پدر زیاد میشود وضعیت اقتصادی به هم میخورد حالا یا ورشکستگی هست یا هر دلیلی.@ این دیگر میتواند کار بکند این جوان میتواند کار بکند هیچ کاری بلد نیست تحصیلات ندارد سربازی نرفته از سربازی فرار کرده یا سربازیش را به غلط رفتند برایش خریدند که زجر نکشد.@ من بسیار میشناسم عزیزان ارتشی از فرماندهان ارتش عزیزان سپاهی از فرماندهان سپاه میتوانستند اِعمال نفوذ بکنند که فرزندشان مثلاً در سربازی میتوانستند آن موقع که سربازی را میخریدند بخرند ولی این کار را نکردند.@ میتوانستند یک کاری بکنند که فرزندشان در سربازی مثلاً تهران بیفتد یک کار اداری که صبح بروند ساعت دو بیایند اصلاً این کار را نکردند و سپردند بچه ما آمد سربازی این را بیاندازینش برود نقاط محروم کار سخت میگوید چون میخواهم بچهام آدم مرد قدرتمند بار بیاید.@ حالا یک جوانی با روحیه اینطوری لوس ننر این فردا کوچکترین مشکل اقتصادی برایش پیش بیاید اعصابش خورد میشود دست به خودکشی میزند بداخلاقی ما الان موارد زیادی داریم خانمهای جوان وقتی مراجعه میکنند میگویند شوهر ما تا یک سال پیش خیلی آدم خوشاخلاقی بود.@ یک ورشکستگی باعث شده به من فحش میدهد من را میزند بچه را میزند چون این اصلاً خودش را آماده نکرده این ازدواجش هم به زور سرپا نگه داشتند خودش که مرد نبوده خودش که این قدرت را نداشته که بدون پدر هم بتواند یک زندگی را اصلاً تربیت نشده که برای اینکه مرد باشد.@ تربیت نشده برای اینکه یک زندگی را بگرداند یک بچه لوس، زن هم از نظر شخصیتی به مرد با جذبه به مرد قدرتمند به مرد جرأتدار علاقمند هست نه به یک مرد تیتیش مامانی که تا یک چیز میشود قهر میکند میرود خانه مادرش یا میرود قرص میخورد یا در را میشکند یا شیشه را میشکند.@ میشود یک سیگار کشیدن انگار که دیگر با سیگار کشیدن مشکل حل میشود میرود در خانه راههای دیگر مرد ضعیفی که عُرضه ندارد نیازهای خانوادهاش را تأمین بکند چون این تربیت نشده این تربیت غلط بیماری هست که خیلی از جوامع همه جوامع به آن دچار هستند.@ هر چه خواسته برایش تهیه کرده خود جوانها هم باید مراقب باشند که این به نفعشان نیست واقعاً دخترها باید مراقب باشند که اگر یک پسری آمد خواستگاریشان دیدند که این پسر تمام تکیهاش به پدرش هست عیبی ندارد یک موقع هست برای یک کار بسیار مهمی هست مثلاً طلبه هست دانشجو هست.@ الان این باید درس بخواند ولی طلبگی و دانشجو بودن در باطن خودش قدرت وجود دارد یعنی فردا فوق لیسانسش را میگیرد سطحش را در حوزه تمام میکند میتواند وارد بازار کار بشود این عیبی ندارد.@ اگر یک خواستگار اینطوری بود بعد روحش روح قوی بود آدم تنبلی نبود دخترها بپذیرند با کمال میل هم بپذیرند نگویند ما زیر بار منت پدر شوهر ما زندگی نمیکنیم نه شما بخواهید یا نخواهید اساساً انسان زیر منت پدر مادر خلق شده هیچ کس نمیتواند هیچ وقت خودش را اگر پادشاه هم بشوی نمیتوانی از زیر بار منت پدر مادرت خارج بشوی.@ پدرشوهر مادرشوهر فرقی نمیکنند پدر همسر پدر خودت است مادر همسر مادر خودت هست حدیث داریم اینجا همسرتان را تحت فشار قرار ندهید اگر قرار است از خانوادهشان کمک بگیرند ولی خودشان مرد هستند خودشان یا درس میخوانند با جدیت حالا چه طلبگی چه درسهای دانشگاه.@ یا واقعاً دارند کار میکنند ضمناً کمک اقتصادی هم میگیرند این هیچ اشکالی ندارد خیلی هم خوب است تا خودشان را به یک جایی برسانند که بتوانند واقعاً روی پای خودشان بایستند این خیلی شیرین و برازنده است.@ ولی یک موقع میبینی نه این اصلاً در نهاد خودش تمام تکیهاش به پدر است نه تحصیلاتی فراهم کرده که اگر فردا پدر مُرد دور از جانش فردا یک مشکل اقتصادی پیش آمد یک شکست اقتصادی پیش آمد بتواند روی پای خودش بایستد این احتیاط دارد خیلی احتیاط دارد.@ چون فردا کافی است یک کمی از هوسهایش تأمین نشود میاید در خانه بداخلاقی میکند با همسر بارها شده خانمها مراجعه کردند که آقا به خدا ما راضی نیستیم اینطوری کار بکنیم ما به حداقلها راضی هستیم ولی این آقا چون هوسش زیاد است(اَلمالُ مادَّۀُ الشَهَوات) شهواتهایش زیاد است.@ مسابقه دارد با رفقایش با کسان دیگر مسابقه دارد کاری با زن و بچه ندارد اصلاً مسابقات دیگر برقرار کرده راضی نیست کافی است کمی تأمین نشود میبینی که شب میاید خانه نمیتواند وظائفش را به عنوان یک همسر انجام بدهد به عنوان یک پدر انجام بدهد تمام تا ساعت دو نصف شب تلفن دستش هست هی دارد کار میکند برای مسائل اقتصادی.@ خوابش هم نمیبرد قرص باید بخورد تا خوابش ببرد خوابهای وحشتناک میبیند صبح با هراس از خواب بلند میشود صبحانه نخورده بدود برود دنبال پول درآوردن مسابقه این یک نکته خیلی مهم هست مسئله تربیت غلط که عرض کردم مشکلات زیادی درست میکند از نظر مشکلات روانی مشکلات فکری مشکلات اخلاقی مشکلات عاطفی و خدای نکرده رفتن به سمت کارهای حرام.@ بچههایی که هر چه میخواهند به آنها دادید بعداً در محدودیتهای اجتماعی نمیمانند یعنی اگر شده هر طور کار حرام انجام بدهد انجام میدهد نمونههایش را هم که قبلاً خدمتتان عرض کردم در تمام تخصصها و رشتهها تقلب وجود دارد جنایت وجود دارد حق مردم ظلم کردن به مردم وجود دارد برای اینکه قانع نیستند.@ یکی از دیگر از دلائل تنبلی تربیت نادرست مذهبی است که اشاره کردیم به آنها یکی از موارد تربیت نادرست مذهبی همان بود که انسان بیاید با تمسک به مقدسات تنبل و تنپرور بشود ببینید ما بعضی از مسائلی داریم در آموزههای دینیمان که برای کسی که مریض است میتواند دستآویز باشد.@ برای کسی که عقل ندارد خوب تربیت نشده خوب مطالعه نمیکند دستآویز خوبی است یکی همین مضمون بودن به معنای ضمانت شدن روز یکی از آنها مذمتی هست که نسبت به جمعآوری مال شده و خود مال هم در قرآن و هم در روایات زیاد مذمت شده نسبت مال.@ حالا باید این مسئله حل بشود که وقتی میگوییم مال بد است معنایش چیست یکی دیگر تأکیدی هست که به دوری از مردم عبادت و گوشهگیری و اینطور چیزها هست معنویت کلاً و یکی دیگر مذمتی هست که درباره زن و فرزند شده یا همسر و فرزند شده در قرآن هم داریم.@ اینها وقتی که به غلط تفسیر بشود میتواند دستآویزی برای تنبلی باشد در حالی که به هیچ وجه دعوت به معنویت مذمت همسر و فرزند یا دعوت به معنویت به هیچ وجه در اسلام به معنای خوب بودن ترک وظائف مادی و کسالت در امر دنیایی نیست اصلاً اینطوری نیست.@ یکی از بزرگان تعریف میکردند که من خدمت یکی از اولیاء خدا در زمان مجردی خدمت ایشان بودم مباحث و جلسات معنوی خوبی داشتیم شبها تا ساعت 1 و 2 حلقههای معنوی خوبی جلسات معنوی خوبی داشتیم دعا داشتیم توسل داشتیم مسائل علمی داشتیم.@ ایشان وقتی فهمید من قصد ازدواج دارم و عقد کردم مثلاً حالا رفتم جلو اقدام کردم فرمود از فردا شب ساعت 10 منزلی اینجا دیگر پیدایت نشود عبادت تو دیگر از این به بعد آن شکل را میگیرد.@ خیلی وقتها شده خانمها آقایان میایند به من میگویند که ما قبل از ازدواج هی به ما میگفتند که اگر کسی ازدواج بکند نصف دینش را حفظ میکند ما ازدواج کردیم نصفش را هم که داشتیم از دست دادیم میگوییم چرا؟@ میگوید مثلاً آن موقع من یک حال خیلی خوشی داشتم نماز جمعه میرفتم توسل میرفتم کمیل میرفتم ندبه میرفتم مستحبات را انجام میدادم نوافل را انجام میدادم الان اینطوری نیست الان بعد از عروسی فقط خیلی زور بزنیم نماز صبحمان قضا نشود به خیلی از کارهایمان نمیرسیم دیگر آن حال و هوا نیست خانمها همین را میگویند خیلی وقتها هم ناراحت هستند.@ میگویند از وقتی که بچه به دنیا آوردم دیگر خیلی از آن مستحبات و حالها را ندارم ببینید ما عبادت در اسلام اگر پشتش عبودیت نباشد خطرناک است خدا اگر میگوید شما مستحبات را انجام بدهید و عبادت بکنید برای این هست که شما به عبودیت و فرمان خدا بندگی خدا تن بدهید و قبول کنید.@ شهوت عبادت بدون عبودیت دستور شیطان است یکی از کارهایی که شیطان تحمیل میکند بحثش را در دشمنشناسی انشاء الله بعداً خواهیم گفت و قبلاً گفتیم در دوره قبل این هست که شیطان خیلیها را وادار میکند به اینکه با صورتهای مقدس سروکار داشته باشند اما زیر بار دستورات خدا نروند.@ میگوییم خانم شما که میگویید فرض بفرمایید که من قبلاً این همه اعمال انجام میدادم اینقدر ثواب دارم خداوند میفرماید اگر یک خانمی ظرفی را در منزل شوهرش جابهجا بکند ثواب یکسال عبادت برایش نوشته میشود شصت گناه برای همین جابهجایی ظرف از او آمرزیده میشود.@ این عبادت مقبول شما با هیچکدام از اعمال مستحبی و عبادات نمیتوانی به یک همچین ثوابی برسی اگر یک آقایی برود زحمت بکشد کار بکند برای روزی زن و بچهاش عرق بریزد قبلاً احادیثش را برایتان خواندم در جلسات اول ثواب مجاهد در راه خدا را دارد.@ پیامبر فرمود شما بروید در خانه کنار همسر و فرزندانتان بنشینید انس بگیرید با آنها دقائقی انس گرفتن با خانواده بهتر از مقدار زیادی وقوف در مسجد من هست مسجد النبی که ثواب هر یک رکعتش ده هزار رکعت ثواب دارد.@ در سیره امام خمینی(س) من دیدم که ایشان هر روز در نجف میرفتند زیارت حضرت امیر(ع) زیارت میکردند هر روز ساعت 10 صبح میامدند منزل سماور را خودشان روشن میکردند وسائل چای را خودشان میاوردند چای را دَم میکردند اعضای خانواده را صدا میکردند مینشستند چای میخوردند.@ بعد هم جمع میکردند بعضیها به ایشان میگفتند آقا شما حرم به آن مهمی را یک زیارت مختصر میکنید که بیایید فقط یک چای بخورید کنار خانواده امام فرمود این ثوابش از زیارت امیرالمؤمنین کمتر نیست.@ دقت کنید ما بعد از ازدواج شیوه عبودیت فرق میکند اگر کسی واقعاً دنبال این نباشد که خدا از او راضی باشد بلکه فقط شیفته و عاشق صورتهای مقدس باشد مثلاً من بروم بهشت زهرا من بروم جمکران من بروم دعای توسل بخوانم دعای ندبه بخوانم عاشق همین باشد بدون عبودیت هیچ وقت آن صورتهای مقدس کاری برای انسان نمیکند.@ بله اگر امکانش بود بروید کسی تنبلی نکند خیلیها از این حرفهای ما ممکن است سوءاستفاده بکنند فردا دیگر وقتی میتوانند بروند خانم هم راضی است جمعه با هم بودند صبحش با هم بودند شبش ساعتهایی با هم بودند خوب هم ارضا شدند از نظر عاطفی بعد بگویند این ثوابش بیشتر است، نه افراط و تفریط نشود.@ میخواهم بگویم صورت عوض میشود صورت عبودیت تغییر میکند صورت عبودیت قبلاً آن انجام اعمال مستحبی بود حالا با همسر بودن است با فرزند بودن است اینها هم عبادت است پارک رفتنتان عبادت هست گردش رفتنتان عبادت هست مهمانی رفتنتان عبادت هست.@ که حالا این را من در مباحث تربیتی هم توضیح دادم در بحث عواطف هم توضیح بیشتری خواهم داد خدمتتان، یک کسی آمد خدمت رسول خدا یک نفر را معرفی کردند گفتند آقا این خیلی آدم خوبی است هر روز روزه است تمام نوافل را انجام میدهد همیشه در مسجد هست شبها که تا صبح بیدار است عبادت میکند.@ پیامبر فرمود پس خرجی زن و بچهاش را چه کسی میدهد چه موقع میرود کار میکند؟ گفتند آقا برادرش تأمین میکند فرمود(هُوَ اَعبَدُ مِنه) او عابدتر از این است آن برادر عابدتر از این است(مَلعونٌ مَلعونٌ مَن اَلقا کَلَّهُ عَلَی النّاس).@ ملعون است دور است از رحمت خدا دور است از رحمت خدا کسی که بارش را روی دوش دیگران بیندازد اگر من برای کرایه خانه برای هزینههای زندگی باید کار بکنم بروم سراغ مستحبات بیموقع و ضربه بخورد به مسائل اقتصادی من این هم غلط است.@ ما میگوییم آخرت را فدای دنیا نکنید اما دنیا هم نباید فدای آخرت بشود هر دو لازم هست که در این روایت توضیح خواهم داد انشاء الله این بحث بماند برای جلسه بعد انشاء الله در دو جلسه آینده بحث مسائل اقتصادی را تمام خواهیم کرد و انشاء الله میپردازیم به بحث نیازهای عاطفی.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@