اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@ بحثمان در اقتصاد خانواده درباره قناعت بود و در بحث قناعت رسیدیم به آثار قناعت و عرض شد که قناعت هم آثار دنیایی دارد و هم آثار آخرتی، آخرین اثری که از آثار دنیایی قناعت خدمت عزیزان عرض کردیم آسایش و خوشی بود.@ در دنیا که قناعت اگر کسی روح قناعت در وجودش حاکم بشود هم یک روح آرامی خواهد داشت زندگی شادی خواهد داشت از نعمتهایی که خداوند به او داده خوب میتواند لذت ببرد و هم بدن آرامی خواهد داشت بدن سالمی خواهد داشت.@ احادیثش را برایتان عرض کردیم (اَلقَناعَۀُ اَحنَعُ عَیش) از امیرالمؤمنین(ع) که گواراترین زندگی قناعت هست که در این باره توضیح بیشتری خواهم داد خدمتتان و یک نکته دیگر که حضرت فرموده بود (مَن قَنَعَ لَم یَغتَمَ) که هر کس که قناعت پیشه بکند هرگز غمگین نمیشود.@ حالا چرا قناعت باعث میشود که انسان غمگین نشود و یک زندگی شیرین داشته باشد؟ دو جهت را من خدمتتان عرض میکنم در این رابطه یکی اینکه وقتی که انسان قناعت دارد از جهنم چشم و همچشمی و رقابت با سایر انسانها نجات پیدا میکند.@ یعنی به هیچ وجه در این جهنمی که یکسره غصه و اضطراب و افسردگی برای انسان بوجود میاورد نمیافتد نجات پیدا میکند به آنچه که خدا به او داده راضی هست قانع هست به محصول دسترنج و تلاش خودش راضی و قانع هست و هیچ وقت داشتنهای دیگران در او احساس کمبود و ذلت ایجاد نمیکند و همچنین نداشتن خودشان.@ به هیچ وجه خودش را کوچک نمیکند که بخواهد به رقابت با دیگران بپردازد در امور دنیایی لذا غصهای ندارد اگر به سمت رفاه میرود که گفتم رفتن به سمت رفاه مستحب هم هست خوب است برای رفاهیات تلاش میکند بدون نگاه به این و آن تلاش میکند.@ میگوید من باید تلاش بکنم برای اینکه خودم را به جایی برسانم جایی که رفاه بیشتری داشته باشم هر چقدر توانستم تلاش میکنم اما این تلاش را به گونهای انجام نمیدهد که مایه اضطراب و نگرانی خودش و اعضای خانوادهاش را فراهم بکند.@ وقتی که این غم نبود نداشتن یک همچین حرص و جوشی نقش زیادی در آرامش و خوشاخلاقی انسان دارد روح اسرافگرایی و مصرفگرایی و چشم و همچشمی در اخلاق انسان فوقالعاده تأثیر منفی دارد.@ یعنی انسان از همسری که عاشقانه دوستش داشته با عشق شروع کرده بچهای که چقدر تلاش کرده تا این را بدست بیاورد چقدر زحمت کشیده تا این بچه بوجود بیاید نمیتواند لذت ببرد وقتی آدم روح قناعت بر او حاکم نباشد.@ چون دائماً در حسرت و افسوس و غصه چیزهایی هست که ندارد از آن چیزهایی که دارد نمیتواند لذت ببرد نه قدر همسرش را میداند نه قدر فرزندش را میداند نه قدر پدر مادرش را میداند نه قدر آنچه که دارد میداند از نعمتهای دنیایی، قناعت وقتی میاید دیگر آرامش با آن هست روی اخلاق خیلی اثر دارد.@ یعنی زمینهای برای حرص و جوش وجود ندارد شخصیتاً انسان آرامتر هست و همین آرامش به سایر بخشهایی که انسان باید برایش در زندگی سرمایهگذاری کند کمک میکند هم در جنبه عاطفی فرصت دارد که کمتر دوندگی دارد سرمایهگذاری بیشتری میکند از با هم بودن از لذت بردن در کنار همدیگر از تولیدات معنوی که باید در خانواده ایجاد بشود فضاهای معنوی لذت بیشتری میبرد.@ برای همین هم کسی که قانع است (اَحنَعُ عَیش) را دارد یعنی شیرینترین زندگی را دارد کافی زن و مرد این روح بر آنها حاکم بشود بچههایشان را هم اینطوری تربیت بکنند که بعد در این مورد صحبت خواهم کرد این حس این عامل اضطراب و غصه و غم را اگر ما بکَنیم از دلمان خیلی زندگی شیرن و شادی خواهیم داشت.@ نکته دیگر این هست که در سایه قناعت وقت انسان باز میشود الان شما به تمام مشاورهها مراجعه بکنید همه کسانی که این عرایض بنده را میبینند و میشنوند تصدیق میکنند که درصد بالایی بسیاری از طلاقها عاملش عامل عاطفی هست بهانه ممکن است بهانه اقتصادی باشد حالا من به جای خودش صحبت کردم اثبات هم میکنیم که دلائل اقتصادی فقط بهانه است.@ اگر بین زن و شوهر یک عشق یک عشق پایدار یک علاقه حاکم باشد هیچ وقت مسائل مادی آنها را به جان هم نمیاندازد به راحتی میتوانند سختی و مشکلات را تحمل بکنند اگر عاطفهای بینشان باشد.@ به اکثر خانمها بگویید که مراجعه میکنند به مشاوره از دست آقایانشان میگویند که ایشان وقت نمیگذارد برای ما بعد میگوییم از نظر اقتصادی چی میگویند از نظر اقتصادی مشکلی نداریم تأمین هستیم ولی ما را آدم حساب نمیکند برای ما وقت نمیگذارد با ما انس ندارد روابط عاطفی بین ما برقرار نیست.@ این یک مسئله عام هست در همه جای دنیا هم وجود دارد زنها بچهها این شکایت را دارند وقتی قناعت روح قناعت حاکم میشود بر انسان انسان فرصت دارد به این که به نیازهای عاطفی اعضای خانواده توجه خوب بکند وقت بگذارد.@ این برای تمام اعضای خانواده شیرین است و سازندگی دارد و همچنین به نیازهای معنوی بیشتر برسد که در این باره هم من توضیح خواهم داد برای همین بهتر میتوانیم این روایت را بفهمیم که چرا اگر کسی قناعت آمد سراغش غمگین نیست چرا اگر کسی قانع بود زندگیش شیرین خواهد بود.@ یعنی اصلاً نباید کسی اگر واقعاً یک زندگی شیرین و آرامی میخواهد خودش را با دیگران مقایسه بکند یعنی فقط و فقط فکر بکند که من زندگیم را باید به یک نحوی اداره بکنم اما نحوی که حداقلهای مادی باشد ولی ثروت عاطفی باید بیش از ثروت مادی باشد.@ این را خوب دقت بکنید ما خیلی وقتها افرادی هستند در خانوادهها تلاش میکنند رشد اقتصادی خوبی داشته باشند انصافاً هم رشد اقتصادی خوبی دارند ولی به چه قیمت؟ به این قیمت که از رشد عاطفی خانواده کم میشود از رشد معنوی خانواده کم میشود در نهایت همه اعضای خانواده ضرر میکنند.@ یعنی یک خانوادهای هست که بالندگی اقتصادی خوبی داشته ولی در دراز مدت میبینی که عواطف از بین رفته و معنویت هم همینطور پس این معنایش را خوب دقت بکنید که زمینه بشود انشاء الله برای موضوع بعدی.@ پس ما آثار دنیایی قناعت را که یکی غنا بود و بینیازی عزت و عفت بود و راحتی و شیرینی زندگی اینها را خدمتتان عرض کردیم میرویم به سراغ آثار آخرتی که این آثار آخرتی در واقع باز هم به طور مستقیم به شیرینی زندگی ما خیلی کمک خواهد کرد.@ یعنی اینطور نیست که حواله نسیه باشد که قناعت یک آثاری دارد شما آخرت به آن میرسید خیر آثار معنوی و آخرتی دارد ولی همان آثار در دنیا ظهور پیدا میکند و باز به شیرینی و جذابیت زندگی ما کمک خیلی زیادی خواهد کرد.@ اولین اثر از آثار آخرتی که خدمت عزیزان عرض میکنم سلامت دین هست این که انسان وقتی که به سمت قناعت میرسد دین خوبی خواهد داشت دینش سالم خواهد بود این دینداری نقش زیادی در شادی و آرامش ما دارد رابطه مستقیم دارد.@ به قول امام صادق بین عشق همسران دینداری و دینداری رابطه مستقیم وجود دارد یعنی هر چقدر دینداری به معنای حقیقی زیادتر بشود همسران به همدیگر علاقمندتر خواهند شد هر چقدر ایمان بالاتر برود عشق و علاقه بین اعضای خانواده بیشتر خواهد شد.@ بنابراین ما اگر بخواهیم سلامت دین داشته باشیم که حالا این را توضیح میدهم به چه معنا هست قناعت راه بسیار خوبی هست برای سالم سازی دین و این سالمسازی دین نقش مستقیم در آرامش شادی و عشق بین اعضای خانواده نسبت به هم خواهد داشت.@ روایتی از امیرالمؤمنین(ع) داریم میفرماید(اِقنَعُوا بِالقلیلِ مِن دُنیاکُم لِسَّلامَۀِ دینِکُم فَاِنَّ المُؤمِنَ اَلبُلغَۀُ یَسیرَۀُ مِنَ الدُنیا تُقنِعُهُ) میفرماید برای سالم ماندن دینتان به دنیا به اندکی از دنیا قناعت بکنید یعنی دنبال افزایش سطح دنیایتان نباشید مسابقه نگذارید گفتم رفاه و ثروت و لذت خوب است لازم است باید هم باشد اما بدون رقابت با افراد.@ فقط برای اینکه ما واقعاً طالب این هستیم که یک زندگی داشته باشیم که از یک رفاه نسبی برخوردار باشیم بتوانیم از نعمتهای مادیمان هم لذت ببریم ولی چشم و همچشمی مصرفگرایی اسراف هرگز.@ بعد میفرماید(فَاِنَّ المُؤمِن) زیرا برای شخص مؤمن اندکی از دنیا یعنی چقدر اندک اینقدر که فقر باشد زجر بکشد؟ نه اندکی از دنیا که کفاف او را بدهد یعنی نیازهایش برطرف بشود کافی هست.@ بنابراین وقتی مؤمن یا انسان کلاً میرود به سمت حرص خدای نکرده برود به سمت رقابت و چشم و همچشم و اسراف و لذتجویی این مجبور است از دینش خرج بکند یعنی دیگر از وظائف دینی وظائف خودسازی و وظائف دیگر دینی که دارد وظائف اجتماعی که دارد وظائف سیاسی که دارد وظائف عبادی که دارد میافتد.@ یک مثال بزنم علی(ع) میفرماید که هر مسلمانی لازم هست در روز 50 آیه از قرآن بخواند و در روایت داریم قرآن روز قیامت شکایت میکند از کسانی که با او ارتباط صمیمیت نداشتند دعای قرآن قیامت مستجاب است.@ در حدیث داریم میگوید خدایا این بندهات من را ضایع کرد در دنیا تو هم ضایعش بکن الان ما کسانی را داریم که دنیاگرایی اجازه نمیدهد حتی روزی 50 آیه از قرآن را بخوانند یعنی هر وقت میگوییم میگوید کار دارم گرفتارم نمیرسم و این هم یک دروغ خیلی بزرگی است.@ امکان ندارد یک کسی بگوید من نمیتوانم روزی پانزده دقیقه قرآن بخوانم چون ساعتها مجله و روزنامه میخواند کتاب میخواند پای تلویزیون مینشیند با دیگران گفتگو دارد و رفت و آمد دارد که هرگز هم نمیشود گفت همه اینها واجب و لازم است.@ اگر کسی بگوید وقت ندارم یک دروغ بزرگی گفته مثل این است که بگوید وقت ندارم نماز بخوانم وقت ندارم با خدا حرف بزنم وقت ندارم خوراک انسانی بخورم وقتی تمایلات ما به دنیا علاقه ما به کمالات جمادی و نباتی و حیوانی آنقدر بشود که وقت ما پر بشود و ما نرسیم به خودسازی، خودسازی یعنی چی؟@ یعنی اینکه تولیدات عاطفی داشته باشیم در خانه و تولیدات معنوی داشته باشیم هر دو خودسازی است چکار کنم عصبی نشوم چکار کنم پرخاشگر نشوم چکار کنم حرف بد نزنم چکار کنم در خانه تولید عشق بکنم؟@ وقتی من میروم به دنبال مسائل مادی یا کمالات جمادی و نباتی و حیوانی آنقدر خودم را مشغول میکنم که برای بخشهای عاطفی و بخش معنوی وقتی ندارم خودبهخود رشد اقتصادی ممکن است صورت بگیرد اما من از آخرت محروم میشوم اما اینکه قناعت آمد.@ اگر قناعت آمد شخص برنامههای اقتصادی و مادیش را طوری تنظیم میکند که هیچ وقت از تولیدات عاطفی و معنوی باز نمیماند چون آنها هم ثروت هستند فرق بین ثروت عاطفی و ثروت معنوی با ثروت مادی این هست که ثروت مادی هر چه هست همین جاست تاریخ مصرفش همین جاست و تمام میشود.@ اما ثروت معنوی و عاطفی شما باید تا ابدیت با خودت ببری یعنی جزء داراییهای ابدی انسان هست اگر کسی بعد از وفاتش بیعاطفه از این دنیا بمیرد نامهربان بمیرد عصبانی و پرخاشگر و بددهان و بداخلاق و حسود و بدبین از دنیا برود آنجا گرفتار است.@ همانطور که اگر کسی نماز نخواند روزه نگیرد زکات ندهد واجبات را انجام ندهد گرفتار است بنابراین ثروت عاطفی و ثروت معنوی یک امر ماندگار است تا ابدیت با ما هست تا ابدیت نه تا قیامت، تا بعد از قیامت تا ابدیت تا خدا خدایی میکند با ما هست این هم ثروت است ما هم به آن نیاز داریم یعنی باید از این ثروت استفاده بکنیم.@ آن بحثی که در قرآن هست در روایات هست سنگینی میزان حساب میکشند میزان هست آنجا سنجشی وجود دارد(فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ) هر کس میزانش سنگین باشد(فَهُوَ فِي عِيشَةٍ راضِيَةٍ) در یک زندگی رضایتبخش هست(وَ أَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ) هر کس میزانش سبک باشد مادرش آتش است یعنی تحویل آتش داده میشود در دامن آتش باید زندگی بکند.@ این ثروت و سنیگنی اعمال نامه اعمال عبارت است از ثروت عاطفی و ثروت معنوی ولی ثروت مادی نه و آنجا همچین حسابی نیست کسی که ثروتمندتر هست موفقتر است خیر بلکه توضیح دادم ممکن است برعکس هم باشد اتفاقاً.@ پس قناعت به ما فرصت میدهد که ما برای مسائل عاطفیمان برای مسائل تربیتیمان برای روابط بین همسران روابط بین پدر با فرزندان مادر با فرزندان فرصت داشته باشیم برای لذت بردن از آن چیزی که داریم فرصت داشته باشیم از نعمتهایی که خدا به ما داده.@ و بعد برای تولید معنوی فرصت داشته باشیم که هر چقدر هم تولید معنوی بیشتر میشود عشق و علاقه و لذت اعضای خانواده از همدیگر نسبت به همدیگر بیشتر خواهد شد باز دارم تأکید میکنم ما مذهبی بداخلاق نداریم مذهبی پرخاشگر و عصبی مذهبی بیادب مذهبی تندخو بیرحم بیعاطفه نداریم.@ اینها را قرآن به عنوان مذهبی و مؤمن قبول ندارد امام صادق میفرماید واقعاً هر چقدر ایمان زیادتر بشود علاقه به همسر و سایر اعضای خانواده بیشتر میشود رابطه مستقیم است بنابراین اگر کسی با قناعت فرصت کرد وقت را خالی کرد برای اینکه تولیدات معنوی را بالا ببرد در واقع به طور مستقیم نه غیر مستقیم به طور مستقیم به لذت زندگی اضافه کرده به آرامش اضافه کرده.@ در روایت بعدی علی(ع) میفرماید که(کَیفَ یَستَطیعُ صَلاحَ نَفسِهِ مَن لا یَقنَعُ بِالقَلیل) چگونه ممکن است یک نفر بتواند خودش را بسازد بیماریهای خودش را درمان بکند اگر دچار حسادت هست اگر دچار همین بیماری سوءظن و این رقابتهای جهنمی هست.@ چگونه ممکن است یک نفر بتواند خودش را درمان بکند به خودش شادی و آرامش بدهد در حالی که به قلیل قانع نیست یعنی دائماً حرص و ولع دارد و زیادهخواهی دارد امکان ندارد.@ بارها شده دخترها پسرها زنها مردها آمدند خانمها و آقایان آمدند زندگیشان در شرف انفجار است در شرف نابودی است با دو تا سه تا بچه کاملاً من صحبت کردم تفهیم کردم شما اگر این دو تا مهارت را یاد بگیرید واقعاً زندگیتان شیرین میشود و دیگر مشکلی ندارید.@ مثلاً یک مهارت جنسی که وقت زیادی نمیبرد و یک مهارت عاطفی هست با این تمرینات، به آنها تمرین دادیم گفتم شما اگر یکماه برای این تمرینات واقعاً وقت بگذارید زندگیتان خیلی شیرین میشود آمدند قانع شدند صحبت کردیم به آنها گفتیم یکماه بعد آمدند میگوییم خوب چکار کردید میگویند وقت نکردیم.@ این وقت نکردیم خیلی این عجلهای این شتاب اینکه ما سر خودمان را یکسره با کمالات جمادی و نباتی و حیوانی مشغول کردیم و اینکه میخواهیم هی دنیای آبادتری داشته باشیم بدون اینکه به آرامش روحیمان احترام بگذاریم بدون اینکه به معنویتمان احترام بگذاریم هرگز برای ما خوشبختی نخواهد آورد.@ اینکه امام(ع) میفرماید کلید همه بدیها در دو چیز است یکی تنبلی و یکی بیحوصلگی ما در دنیایمان تنبل و بیحوصله نیستیم در دنیا وقت میگذاریم برای لذتهای طبیعی و مادی برای بدست آوردن کمالات جمادی و نباتی و حیوانی، وقتی نوبت به عواطف میرسد وقتی نوبت به معنویت میرسد ما تنبل هستیم.@ وقتی ما حاضر نیستیم یک همچین فرصتی بگذاریم که این مهارتها را یاد بگیریم و بعد عمل بکنیم هیچ وقت وقت نداریم چطوری میتوانیم خوشبخت بشویم یک مقدار این فیتیله کارهای مادی را دویدنها را بکشیم پایین، خانم میگوید من وقت نکردم میگوییم برای چی وقت نکردی؟ میگوید کار منزل داشتم.@ این وسواس جهنمی که اکثر قریب به اتفاق خانمها دچارش میشوند که من باید همیشه وضعیت خانهام بهترین وضعیت باشد عرض کردم گاهی وقتها افراد یک مهمانی دارند دو ماه عقب میاندازند این مهمانی را چرا؟ چون مثلاً هنوز پردههایی را که مورد علاقهشان هست نصب نشده هنوز مبلمانی که دوست دارند انجام نشده.@ من باید حتماً بهترین کیفیت غذا را درست کنم میبینی یک خانم چهار ساعت پنج ساعت در آشپزخانه صرف وقت میکند برای غذا غذایی که چند دقیقه میخواهم بخورنش و لذتش هم همان چند دقیقه اول هست.@ میشود واقعاً یک هفته دو هفته یکماه دو ماه بعضی روزها غذا را سادهتر خورد و خانم خانه به مسائل فکری و معنوی و عاطفی خودش برسد حتی من در برنامههایی که برای همه عزیزان نوشتم این پنج شش هزار نفری که آمدند برنامه گرفتند در مؤسسه فقط دانشجوها غیر دانشجوها خیلی زیاد هستند.@ من در برنامه همه نوشتم شما در روز نیم ساعت ورزش بکنید غالباً میایند از این قسمت برنامه گله میکنند میگویند آقا نیم ساعت ورزش، بدن واجب است مستحب هم نیست واجب است به آن برسید.@ سیدالشهدا میفرماید(بادِروا بِصِحَۀِ الاَجسام فی مُدَتِ الاَعمال) در تمام مدت عمرتان باید مبادرت یعنی پیشگیری کردن یعنی کار عملی کردن به اینکه بدنم سالم بشود حتی مسواک هم بعضیها تنبلی میکنند استحمام نوشتیم که شما هر شب قبل از خواب یک استحمام داشته باشید میاید چانه میزند این را کمش بکنم.@ میگوییم حالا یک شب در میان، چند دقیقه مگر طول میکشد استحمام ما در همین هم تنبلی میکنیم آقا یک مقدار از دوندگیهای مادیش کم بکند چند روزی مرخصی بگیرد یا ساعت کارش کم بکند مگر تو نمیگویی با بچهام مشکل دارم بچهام دارد از دستم میرود همسرم دارد از دستم میرود.@ از آنطرف ساعت کارش را حاضر نیست کم بکند یک مقدار فیتیله کارت را بکش پایین چند روزی مرخصی بگیر بمان با تمرکز بنشین این مشکلات را برطرف بکن مهارتهای جنسی را یاد بگیر مهارتهای کلامی را یاد بگیر مهارتهای عاطفی را یاد بگیر این که وقت زیادی نمیبرد.@ اگر بشود یک لیسانس میخواهم بگیرم فلان دانشگاه میرود با چه بدبختی پول تهیه میکند قرض میگیرد با چه فشاری که برود یک لیسانس بگیرد معلوم نیست بدردش بخورد یا نخورد فلان جا کلاس گلدوزی خیاطی گذاشتن کلاس موسیقی گذاشتند کلاسهای غیر ضروری که واقعاً اگر نباشد به هیچ وجه به زندگی ما لطمهای وارد نمیشود.@ برای اینها وقت دارد مرد و زن زبان برویم یاد بگیریم کامپیوتر برویم یاد بگیریم حالا مثلاً شما اگر شش ماه دیرتر زبان یاد بگیری یا کامپیوتر دنیا به آخر برسد نه ولی شما اگر شش ماه ارتباط جنسی کلامی معنوی عاطفیتان عقب بیفتد شش ماه ممکن است آثارش بماند مدتها سالهای سال بماند.@ برای این وقت نمیگذاریم ولی برای آن وقت میگذاریم چرا؟ چون به حداقل دنیا قانع نیستیم این دوندگیهای ما پایانپذیر نیست هیچ وقت وقت نداریم خانم بارها شده مکرر ما در این سالها دیدیم خانم میاید مشاوره میگوییم همسرتان کجاست خانم؟ میگوید ایشان نمیاید دعوت کردیم زنگ زدیم میگوییم بیایید وقت ندارم خودت برو ببین چه میگوید.@ بچهاش دارد از دست میرود دچار انحراف جنسی شده انحراف اخلاقی شده شکستهای زیاد بر بچه تحمیل شده دچار افسردگی شده به پدر زنگ میزنیم میگوید وقت ندارم بیایم چکار میکنی چه چیزی از این مهمتر است که تو وقت نداری بیایی دنبال دنیا دویدن.@ ما واقعاً یک حداقلهایی بسمان است یا شما بگو نه من واقعاً این نیاز اقتصادی را هم دارم ولو داشته باشی بالاخره باید مشکل تو با همسر و فرزندت حل بشود یا نه.@ مگر زندگی فقط خوردن و کرایه خانه و تلویزیون و یخچال و فریزر و تلفن همراه و اتومبیل داشتن است که اگر بود معنادار است زندگی و همه چیز سر جای خودش هست موفقیت است و اگر نبود ما شکست خوردیم این که نیست.@ لذا حضرت میگوید نمیتواند امکان ندارد کسی که راضی و قانع نیست بتواند خودش را بسازد عرض کردم ما 95% طلاقها از نظر بنده با تجربه 15 ساله 95% طلاقهای ما به این علت نیست که واقعاً نمیشود زندگی را اصلاح کرد یا دختر و پسر زن و مرد به درد هم نمیخورند یا همدیگر را دوست ندارند.@ مال این هست که حاضر نیستند برای کسب مهارتها مهارتهای عاطفی وقت بگذارند مهارتهای معنوی وقت بگذارند وقتی وقت نمیگذاری مشکلاتی از قبیل مسائل اقتصادی بهانه است نه دلیل واقعی برای طلاق یک بهانه میشود برای جدایی.@ اما اگر راهکارهای عاطفی طی بشود به ثروت عاطفی ما فکر بکنیم و به ثروت معنوی ما فکر بکنیم واقعاً از چنگ مشکلات اقتصادی خارج میشویم و اگر هم گرفتار مسائل اقتصادی بشویم هرگز نمیتواند به لطف و صفا و آرامشی که بین اعضای خانواده است لطمه وارد بکند.@ ما دوران جنگ بیشتر مشکلات اقتصادی داشتیم یا الان، سطح رفاه زندگی مردم الان بیشتر است یا دوران جنگ؟ الان، ولی سطح طلاقها و دادگاهها مشاورهها و اختلافات الان بیشتر شده یا زمان جنگ؟ الان خیلی بیشتر است با اینکه سطح رفاهیات هم بالاتر هست.@ سن ازدواج پسرهای ما رفته روی 29 سال و 7 ماه و دختران روی 27 سال و 9 ماه واقعاً کسی میتواند بیاید بگوید که مشکلات اقتصادی دلیل این هست؟ هرگز، نه نبودن مهارتها مشکلات معنوی مشکلات عاطفی دلیل هست بر همه این فسادهایی که الان ما داریم میبینیم.@ اقتصاد به تنهایی کاری نمیتواند بکند اقتصاد اگر ضعیف باشد به تنهایی نمیتواند مشکلساز باشد اگر مشکل اقتصادی حاد میشود و بعد موجب از هم پاشیده شدن یک خانواده میشود این فقط یک بهانه است پشت قضیه فقر عاطفی و فقر معنوی وجود دارد.@ باز امیرالمؤمنین(ع) میفرماید(اَعوَنُ شَیءٍ عَلی سَلاحِ النَفس اَلقَناعَه) بهترین کمک برای خودسازی قناعت است اگر کسی میخواهد موفق بشود رشد معنوی بالایی داشته باشد به هدف خلقتش زود نائل بشود میخواهد رشد عاطفی خوبی داشته باشد یک زندگی شاد و شیرین داشته باشد باید قناعت را حاکم بکند بر روح خودش باید التزام به قناعت داشته باشد.@ چون به محض اینکه شما از قناعت فاصله میگیری حضرت فرمود هر چقدر شما از قناعت فاصله بگیرید حرص بر شما غلبه میکند وقتی حرص آمد شما دیگر آرامش نداری حرص آرامش را میگیرد دیگر تو وقت برای هیچ کاری نداری.@ چون دائماً گدا هستی که بروی چیزهایی را که نداری تهیه بکنی دائماً عطش آن چیزهایی که دیگران دارند و تو نداری داری دیگر فرصتی برای خودسازی نداری.@ به تجربه ثابت شده علم هم البته این را ثابت میکند به قطعی و مسلم که اگر خانمها و بچهها از نظر عاطفی حالا بحث مسائل عاطفی را برای چند جلسه بعد داریم فعلاً داریم اینجا مسائل اقتصادی را میگوییم.@ ولی این را باید بگوییم اینجا اگر از نظر مسائل عاطفی ارضاء بشوند به هیچ وجه کمبودهای مادی نه بچه را با پدر به جنگ میاندازد و به شکایت و قور قور کردن و نه همسر را با شوهرش بد میکند این اثبات شده سر جای خودش است.@ پس این یکی از آثار بسیار مهم قناعت هست که عبارت هست از توفیق به خودسازی و سلامت دین، برویم سراغ اثر بعدی یکی از آثار بسیار مهم قناعت بالا بردن سهم و لذت آخرت هست.@ ببینید ما انسانها عاشق خودمان هستیم همه چیز را برای خودمان میخواهیم هر کمالی را برای خودمان دوست داریم ما چند مرحله زندگی داریم یک مرحله دنیایی یک مرحله ابدیت و آخرت آنجا هم ما قرار است زندگی بکنیم خود من قرار است زندگی بکنم آنجا در حیات ابدی هم من احتیاج به توشه و آذوقه دارم.@ آنجا خانه هست همسر هست غذا هست تفریح هست درس هست حتی علمآموزی هست در نظام آخرت، تکامل وجود دارد من آنجا هم احتیاج به ابزار و لوازم زندگی دارم و چون سرای جاوید هست سرای ماندگار هست به ابزار زندگی در سرای ماندگار ما بیشتر احتیاج داریم.@ چون دیگر آنجا مرگی وجود ندارد برای انسان(خُلِقتُم لِلبَقاء لا لِلفَناء) شما برای جاودانگی و بقاء خلق شدید نه برای فانی شدن قرآن نزدیک به هشتاد بار مسئله جاودانگی انسان را و اینکه انسان مرگی بر آن وجود ندارد مدام تذکر میدهد تصریح کرده که شما جاودانه هستید.@ من میخواهم آنجا زندگی بکنم آنجا احتیاج به لوازم دارم آنجا هم خوراک میخواهیم آنجا هم پوشاک میخواهیم آنجا هم دوست میخواهیم آنجا هم ازدواج هست آنجا هم دانشگاه هست و مراکز علمیست آنجا هم زندگی است ولی میلیاردها برابر در سطحی وسیعتر و زیباتر و شیرینتر و جذابتر و کاملتر از اینجا.@ از اینطرف دنیای ما ابدیت ما را میسازد یعنی ابدیت محصول کیفیت گذران دنیاست باز تأکید میکنم کمیت نه، کیفیت گذران دنیا(کَما تَعیشون تَموتون) نبی اکرم(ص) میفرماید هر طوری اینجا زندگی بکنی آنطور هم خواهی مُرد از آنجا بهرهبرداری خواهید کرد(اَلدُنیا مَزرَعَۀُ الآخِرَۀ) دنیا مزرع و کشتگاه آخرت هست.@ یک حدیث فارسی هست از امام صادق(ع) هست ایرانیان خدمتشان رسیده بودند ایشان سخنرانی فارسی کرد فرمایشات فارسی داشت یک حدیث فارسی هم یکی از قسمتهای فرمایشات ایشان این هست هر چه بکاری همان میدروی.@ اگر من آمدم قناعت بر من حاکم نبود من آمدم اینجا تمام وقت و عمر و جوانی و استعدادم را صرف فقط آبادی دنیا کردم و به خودسازی آخرت نرسیدم چطوری میتوانم یک زندگی شاد آنجا داشته باشم چطوری مرگ زیبایی داشته باشم چطوری برزخ و قبر زیبایی داشته باشم.@ چطوری قیامت بتوانم شاد باشم آنجا و آرام باشم چطوری به زندگی حیاط ابدی شاد و به خوشبختی ابدی بعد از قیامت برسم هرگز امکان ندارد دنیا را به ما دادند که ابدیت را آباد بکنیم و ضمناً دنیای خودمان را که من انشاء الله در جلسه بعد به این مسئله بیشتر میپردازم که اگر ما قناعت نداشته باشیم لذت و آرامش و شادی و خوشبختی آخرتمان را هم از دست میدهیم.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@