عزادار حقیقی؛ جلسه دوم 31/06/1396
سلسله مباحث استاد محمد شجاعی، تهیه شده در مؤسسه منتظران منجی، شماره تماس 5 ـ 55972450، وبگاه اینترنتی www.montazer.ir@
أعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنة الله علی أعدائهم أجمعین من الآن الی قیام یوم الدین.@
سلام و صلوات و درود و رحمت و خیرات و مغفرت و برکات الهی بر همه شما عزیزان. بحثمان درباره شخصیت عزادار حقیقی است دیشب یک مقدماتی را عرض کردیم و دنبال این سؤال بودیم که فلسفه عزاداریها چیست و این همه سفارشی که به حکم وجوبی در قرآن و روایات مستقیم و غیرمستقیم در این زمینه شده برای چیست.@از امشب یک مقدار بحثمان عمیقتر میشود دقت بیشتری میخواهد اگر خوب عزیزان دقت کنند بخصوص این چند شبی را که میخواهیم مباحث ریشهای این نکته را خدمتتان عرض کنیم خیلی میتوانید آن موقع به فهم بسیاری از دعاها و زیارتها نائل بشوید.@من زیارت عاشورا را حدود 400 جلسه شرحش کردم در حرم حضرت عبدالعظیم (علیه السّلام)، اگر این 7 ـ 8 شبی که با هم هستیم خوب دقت کنیم یک دوره فشردهای از زیارت عاشورا را لااقل قسمتهای فوقالعاده کلیدی و مهمش را انشاءالله میخواهیم توضیح بدهیم که با فلسفه عزاداری هماهنگ است.@ عزاداری مثل هر یک از احکام دین با ساختار انسان طراحی شده یک طراحی مهندسی فوقالعاده قدرتمند که با ساختار انسان تنظیم و متناسب با او طراحی شده اساساً همه نظام خلقت برای انسان هست «هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً» اوست کسی که هر چه که در زمین هست برای شما خلق کرده.@ نص قرآن هست هر چه که شما در نظام خلقت میبینید نه فقط در زمین، بلکه در آسمان، «سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ» آنچه که در آسمان و زمین هست برای شما تسخیر شده.@ و سؤال اساسی این هست که من کیستم که آنچه که در زمین هست برای من است و من کیستم که آنچه که در آسمانهاست به خاطر من تسخیر شده من کیستم که نیاز به حسین بن علی دارم و من کیستم که نیاز به کربلا دارم و من کیستم که نیاز به عاشورا و عزاداری و اینگونه چیزها دارم اینها با ساختار من چه پیوندی دارد و چه رابطهای دارد هر چیزی که در دین، دین هم همینطور هست.@در حدیث قدسی ما داریم «خَلَقْتُ الْأَشْیآءَ لِأَجْلِک، وَ خَلَقْتُک لِأَجْلی» خداوند تبارک و تعالی میفرماید من همه چیز را برای تو خلق کردم اما تو را برای خودم خلق کردم، این برای خودم باید حل بشود این داستان، میخواهیم یک مقدار راجع به این صحبت بکنیم.@شما تا خودتان را نشناسید دینداریتان هم به درد نمیخورد یعنی دینداری زمانی واقعاً میتواند مؤثر و قدرتمند باشد که انسان از دریچه خودشناسی به سراغ دین برود اینکه دیشب عرض کردم که قرآن کریم علامت مؤمن را چه میداند؟ چه بود؟ شادی و آرامش.@گفتیم اصلاً ملاک سنج ایمان افراد در دین در قرآن این دوتاست شادی و آرامش؛ و همچنین، این در نظام فردی بود، در نظام اجتماعی چی بود؟ یادتان هست؟ یادتان که نرفته دیشب بحث کردیم در نظام ارتباطی و اجتماعی ملاک ایمان چه بود؟ مهربانی با دیگران؛ اینکه انسان بتواند نسبت به اطرافیانش و همه مردم دنیا حتی حیوانات، گیاهان، اشیاء بتواند مهربان باشد.@مثال حضرت آیت الله بهجت را زدم، آیت الله بهجت چه فرموده بود؟ گفته بود که من اگر شبها برای شیعیان دعا نکنم برای چه کسانی دعا میکنم؟ برای چینیها دعا میکنم.@پس شما تا فلسفه خلقت خودت را خودشناسی نداشته باشی متوجه نمیشوی که چرا در دین شما غم خوردن و غصه خوردن جرم و گناه است و هر بار عصبانیت و غصه خوردن و زودرنجی و حساسیت فشار قبر زیادی برای ما ذخیره میکند و شما اصلاً متوجه نمیشوید اگر خودتان را نشناسید چرا شادی رمز سنجش دین است.@تا شما خودت را نشناسی متوجه نمیشوی چرا در مورد سیدالشهدا فرمود «کلما اشتد علیه الأمر إحمر لونه» هر چقدر کار به سیدالشهدا سختتر میشد بانشاطتر و شادتر میشد و در مورد حضرت زینب ما متوجه نمیشویم تا خودشناسی نداشته باشیم که چرا بعد از آن همه مصیبت فرمود: «ما رأیت إلا جمیلا».@و در مورد اصحاب عاشورا ما متوجه نمیشویم چرا امام باقر فرمود «لم یجدوا ألم الحدید» اینها اصلاً وقتی شمشیر به آنها میخورد درد احساس نمیکردند این نیزهای که در بدنشان میرفت شمشیری که دست و پایشان را قطع میکرد هیچ کدام درد احساس نمیکردند.@البته ما این را در جبهه زیاد دیدیم من از اول جنگ تا آخر جنگ خیلی از عملیاتها بودم زیاد دیدم که افراد دستشان، پایشان قطع میشد و فقط (یا زهرا، یا حسین، یا اباالفضل) اینها در لبشان بود خیلی از شما هم آنجا بودید دیدید نه ناراحتی نه غصهای نه آخی، نه سوختنی، نه دستم، نه پایم، هیچی نبود.@من تخریبچی بودم یادم هست رفته بودیم یک میدانی را باز کنیم خدا رحمت کند یکی از بچهها اسمش اکبر رمضانی بود بچه شمال بود این در میدان یک مین والمری منفجر شد حالا شما نگاه کنید 1700 تا ساچمه تیز خورد در بدن این آبکش شد.@وقتی به زور از میدان مین میخواستیم او را در بیاوریم کنار میدان مین بیاوریم این فقط همان لحظه که بالای سرش رفتیم میگفت حسین جان، همین، حسین جان حسین جان او را آوردیم کنار میدان مین، تمام شد، اصلاً نه دردی، نه آخی، نه چیزی، مثل این شهید مدافع حرم که وقتی میخواستند سرش را ببرند بعداً به خواب مادرش آمد گفت سیدالشهدا لحظه آخر آمد به من گفت نترسی اصلاً درد ندارد.@شما تا خودت را نشناسی نمیدانی این داستانها چیست ما که اینجا نیامدیم قصه تعریف کنیم بگوییم بله حضرت زینب هر چه بلا سرش آمد گفت «ما رأیت إلا جمیلا»، عزاداری باید این قدرت را در ما ایجاد کند.@یعنی قدرتی که ما بتوانیم طبق دستور پیغمبر برای دنیا غصه نخوریم بتوانیم راحت هر چیزی هر موضوعی نتواند ما را ناراحت و زودرنج و عصبی کند در خانه نسبت به خانواده، در محل کار در اجتماع، و الا نمیشود ما چطور میتوانیم محشور بشویم با سیدالشهدا و حضرت زینب (سلام الله علیها) اگر سبک زندگی و اخلاقمان با آنها یکی نباشد.@ما آدمهای پرخاشگر، عصبی، زودرنج، حساس که هر چه میگویند زود به ما برمیخورد آن هم اصحاب عاشورا و کربلا، چطوری به این فاصله باید طی بشود شما باید اول خودت را بشناسی ببین داستان چه بوده چرا این اتفاق افتاده.@خب یک مقدار میخواهم راجع به خودمان صحبت کنیم امشب، از بحثهای اینطوری فاصله میگیریم میخواهیم یک مقدار با خودمان. پیغمبر میفرماید اگر یک کسی واقعاً بخواهد دین را بشناسد از الله باید شروع کند تا بقیه دین.@و الله را امکان ندارد کسی بشناسد مگر اینکه چی؟ خودش را بشناسد «من عرف نفسه فقد عرف ربه» این چیزی است که متأسفانه خیلی به ما یاد نمیدهند یعنی یاد نمیدهند من باید چطوری خودم را بشناسم تا الله را بشناسم.@امیرالمؤمنین (علیه السّلام) فرمود: «لا تَجهَلْ نَفسَكَ فإنَّ الجاهِلَ مَعرِفَةَ نَفسِهِ جاهِلٌ بِكُلِّ شَيء» نسبت به خودت جاهل نباش چون کسی که خودش را نمیشناسد هیچ چیز را نمیشناسد به هیچ وجه نمیتواند واقعیت را بشناسد نفس معادل کل شیء هست در فرمایش علی (علیه السّلام).@اگر نفس را نشناسی نه الله را میشناسی و نه دین را میشناسی و نه خلقت را میشناسی و نه هیچ چیز دیگری به معنای حقیقی.@برای همین هم در دنیا شما نگاه کنید الان علم بشر خیلی پیشرفت کرده بخصوص در علوم انسانی، اما مملو از اشتباهات و جهالتهاست برای همین هر چقدر علم پیشرفت کرده بشر بیچارهتر شده بدبختتر شده جنگها بیشتر، قتلها بیشتر، طلاقها بیشتر، خودکشیها بیشتر، نکبتها بیشتر، فقرها بیشتر، مصرف مواد مخدر بیشتر، مصرف مواد ضد افسردگی بیشتر.@علم نتوانسته بشر را خوشبخت کند علم توانسته آسایش برای بشر بیاورد تا یک حدودی، اما آرامش اصلاً، آرامش را از بشر گرفته بشر هر چقدر به آسایشش اضافه شده آرامشش چی شده؟ کم شده.@برای همین کشور خودمان که بهترین مردم را دارد واقعاً من از روی تعصب نمیگویم من خیلی از کشورهای دنیا را رفتم و گشتم الان هم با خیلی از مردم دنیا سروکار دارم برنامه ما از طریق ماهواره پخش میشود بسیاری از ماهوارهها و جریانهای دیگر پخش میشود میرویم، میآییم، خیلی از کشورها، از روی تعصب نمیگویم.@واقعاً مردمی به نجابت، خوبی مردم ایران روی کره زمین وجود ندارد هم قرآن خیلی تعریف کرده از مردم ایران، هم روایات تعریف کردند به عنوان انسانهایی که نظیرشان در روی زمین نیست. پیامبر فرمود «أفضل الناس إیماناً أهل فارس» بهترین مردم بالاترین مردم از نظر ایمان ایرانیان هستند.@حالا انشاءالله در مباحث انتهاییمان در شبهای آخر انشاءالله اینها را توضیح خواهم داد بعضیها را برای شما که چرا ایرانیها قوم برتر و انتخاب شده هستند در قرآن و چرا خدا ایرانیها را انتخابشان کرده چندین آیه به اینها اختصاص داده و چقدر هم روایت در موردشان داریم، بماند.@همین مردم با این نجابت که خدا رحمت کند امام را میفرمود ملت ایران از ملت حجاز در عهد رسول الله و از ملت عراق در عهد امیرالمؤمنین بالاتر هستند و هیچ وقت کره زمین از اول آدم تا الان به اندازهای که در این قطعه از زمین انسان تربیت شده نتوانسته انسان تربیت کند.@اما همین مردم شما نگاه کنید چقدر مشکلات دارند ما الان در کشوری هستیم که از پنج تا ازدواجمان چهارتا شکست میخورد حالا من چون کارم مشاوره است 25 سال است کارم این است از هر پنج تا ازدواجمان چهارتا شکست میخورد دوتا طلاق داریم دوتا هم تقریباً طلاق عاطفی داریم یک ازدواج عاقبت به خیر میشود این خیلی بد است.@شما پیغمبرتان میگوید: «كُلَّمَا اِزْدَادَ اَلْعَبْدُ إِيمَاناً اِزْدَادَ حُبّاً لِلنِّسَاءِ» هر چقدر ایمان شخص بالا میرود علاقهاش به همسرش بیشتر میشود. واقعاً ما همین سی و خوردهای سال انقلاب را در نظر بگیریم، ما طلاقمان کمتر شده یا بیشتر؟ دعوا و اختلافات و قوه قضاییهمان شلوغتر شده یا کمتر شده؟ بیشتر شده این چه ایمانی است که ما داریم!.@باید ما اگر بخواهیم طبق دین پیغمبر عمل کنیم واقعاً عزادار حقیقی باشیم باید طلاقمان در این کشور خیلی کم میشد خیلی هم برای ما بد است.@حالا ما که اینطرف و آنطرف میرویم اینطرف و آنطرف دنیا و دانشگاهها و مراکز علمی درس میدهیم گاهی وقتها مچ ما را میگیرند میگویند مگر شما نمیگویید پیغمبرتان این را فرموده حالا در کشور خودتان داستان چیست.@این کشوری که داعیه صدور انقلاب داشت الان وضعیتش چطوری است یعنی طلاقتان کمتر شده مردمتان شادتر و آرامتر شدند؟ استرس مردم در این 40 سال بالاتر رفته یا کمتر شده؟ غیر از زمان جنگ فقط.@زمان جنگ چون مردم طبیعی بودند یعنی فطریترین و نزدیکترین حالت را داشتند در این هفت هشت ده سال اول عالی بود آمار طلاقمان پایین آمد همه چیزمان خوب بود ولی بعد از آن نه اصلاً داستان چیز دیگری است، چرا اینطوری است؟@ما الان بیشتر از هر زمان دیگری در این 30 ـ 40 سال دین به مردم تزریق کردیم، غیر از این است؟ مردم چه موقع این همه کربلا و مکه و مشهد میرفتند 17 سال 18 سال آینده الان مکه پر است، مگر مردم دین دریافت نمیکنند یا میکنند؟ رادیو، تلویزیون، هیئتها، مساجد، منبرها، عزاداریها، ماه رمضان، فاطمیه همه داریم دین دریافت میکنیم.@پس باید مردم واقعاً به حقیقت دین که شادی و آرامش هست یا مهربانی هست بیشتر رسیده باشند بیشتر تزریق شده، حالا بیشتر شده یا نشده؟ نه، یک جای قضیه دارد میلنگد آن خیلی بد است که حالا این را ما در مباحث مهندسی فرهنگی مفصل گفتیم آنهایی که علاقهمند به این مباحث هستند مراجعه به همان مباحث مهندسی فرهنگی کنند.@بحث سر این هست که ما تا واقعاً دینداریمان را طبق آن چیزی که معصوم میگوید نکنیم به حقیقت و قدرت دین نمیرسیم پیغمبر میگوید اگر میخواهید دین را بشناسید از کجا شروع کنید؟ از خودتان؛ امیرالمؤمنین میفرماید اگر خودت را نشناسی هیچ چیز را نشناختی شناختهای دیگر به دردت نمیخورد.@در دنیا شما نگاه کنید الان مردم پزشان این هست که اروپا و آمریکا و کشورهای دیگر بروند یک لیسانسی بگیرند یک ارشدی بگیرند یک دکترایی بگیرند پز هم میدهند که رفتیم از آن کشور گرفتیم حالا آن کشورها مثلاً اوضاعشان خیلی خوب است؟@یا مثلاً اگر آنها دکترای روانشناسی یا دکترای اقتصاد میدهند الان خودشان مشکل روانی و اقتصادی ندارند این آمریکایی که همه پزش را میدهند میروند آنجا درس میخوانند.@مردم میروند آنجا درس میخوانند مدرک میگیرند پزش هم میآیند اینجا به ما میدهند که ما از آمریکا درس خواندیم مدرک ما آمریکایی است نهضت 99% آنجا شکل گرفته نهضت والستریت 99% فقیر یک درصد ثروتمند آنجا است آنجا 50 میلیون نفر هتل مقوایی دارد اروپایش را هم که شما ببینید چه اوضاعی هست.@علم اگر از دریچه خودش به دست نیاید جهل است حالا میخواهد دکترا باشد رفته از فلان کشور دکترا گرفته وقتی میگوید دکترا بیشتر آدم میترسد چون بیشتر اطلاعات غلط یاد گرفته وقتش را بیشتر تلف کرده.@حضرت میفرماید شما تا خودت را نشناسی اصلاً نمیتوانی حقیقت دین و هیچ چیز دیگری را نمیتوانی بشناسی اگر کسی میخواهد واقعاً علوم سیاسی خوب بخواند علوم اجتماعی بخواند تاریخ، سیاسیت، مدیریت، هر چی هنر بخواند تا خودش را نشناسد هر چه اطلاعات در میآورد قلابی است به درد نمیخورد سرکاری است.@ما تعداد تحصیل کردههایمان الان بیشتر است یا 20 سال پیش یا 10 سال پیش؟ مشکلاتمان چی مشکلات بخش انسانیمان چی؟ پس باید حل میشد و نشد، بدتر میشود.@من خیلی فشرده عرض میکنم حالا در بین جمعیت اگر عزیزان کسی خواست مباحث تخصصیاش را بگذراند به من بگوید که من منابعش را معرفی کنم چون ما تقریباً حدود دو سه هزار جلسه تخصصی اینها را درس دادیم قطعه قطعه، مناسب این جلسه من دارم عرض میکنم.@نفس ما پنج بخش دارد این را خوب یاد بگیرید خیلی ساده هم عرض میکنم که دیگر کسی گیر نداشته باشد یعنی در نفس ما پنج کشش، پنج قوه وجود دارد یک بخش بخش جمادی ماست در بخش جمادی چون بعداً میخواهم آیات و روایات و خود زیارت عاشورا را برای شما یک مقدار باز کنم اینها را باید خوب یاد بگیرید که بدانید اصلاً باطن زیارت عاشورا یعنی چی.@بخش اول بخش جمادی میگویند در بخش جمادی انسان روحش عاشق جمادات است اشیائی که بیرون از خودش هستند و شرافت، عزت، کرامت، بزرگیاش به چیزهای هست که بیرون از خودش هستند مثل چی؟ پول، اتومبیل، منزل، مسکن، ویلا، تلفن همراه، مردم با این چیزها شخصیت پیدا میکنند.@مثلاً برای دخترم خواستگار آمده در مشاورههایی که ما داریم میگویم خب مثلاً چطوری است؟ میگوید خیلی آدم حسابی است، میگویم آدم حسابی یعنی چی؟ میگوید خانهشان مثلاً فرمانیه است بعد چندتا مغازه دارند یک ویلا در شمال دارند پسر ماشینش 500 میلیون تومان پولش هست این آدم حسابی شد.@ما الان 80% در این طلاقهایی که در کشور خودمان گفتم 80% تحصیل کردهها هستند یعنی هر چقدر تحصیلات بالا رفته کشور ما، یکی تحصیلات یکی آسایش، این دوتا یادتان نرود تحصیلات و آسایش یعنی پول و ثروت، هر چقدر این دوتا بالا رفته آمار در این دسته جمعیت طلاقها و اضطرابها و اماس، و پارکینسون، سرطان و سکتههای قلبی و مغزیمان بیشتر شده در این دو دسته.@ما الان یک سوم طلاقمان سال اول است در همین مملکت، آدم حسابی یعنی کسی که پول بیشتری داشته باشد اشیائی که بیرون از آدم هستند به آدم قیمت، شرافت، عزت، فلسفه زندگی میدهند میگوییم این آدم آدم موفقی است همچین میگوید که آب از دهانش راه میافتد خیلی آدم موفقی است، موفق است یعنی چی؟ خیلی پولدار است چندتا کارخانه دارد این دسته اول.@دسته دوم: اینها آیاتی هست که بعداً آیاتش را برایتان میخوانم.@اولی بخش جمادی بود دسته دوم کمالاتی هست بخش گیاهی یا نباتی است در بخش دوم انسان شرافتش به کمالات گیاهی است، گیاهی یعنی چی؟ رشد، تغذیه، تولیدمثل؛ جمادیها زیبایی هم بود که البته چون با لطافت همراه هست معمولاً در بخش نباتی میآورند رشد، تغذیه، تولیدمثل، قدرت بدنی، و زیبایی اینها بخشهایی هست که خیلیها با اینها شرافت دارند.@هیکل، قد، قیافه، اندام، بچهدار شدن، من سه تا دختر دارم پز میدهد من چهارتا پسر دارم پز میدهد با بچه با هیکل با قد با زیبایی، با خوراک، پزشان این هست که مثلاً در خانه ما این غذاها گیر میآید با غذا شرافت پیدا میکنند.@شخص وقتی میخواهد بگوید ما خیلی آدم حسابی هستیم مهمان دعوت میکند یک سفرهای میاندازد که با غذا شخصیت خودش را معرفی میکند و پز میدهد غذاهایی که من الان بخش تغذیه ندارم نمیرسم الان بگویم، غذاهایی که نوعاً سرطانزا هست میدانید که تهران پرسرطانترین کشور دنیاست ایران.@چون دستم در کار هست چون الان وقت نمیکنیم من خودم سرطان که داشتم یادم هست بچههای 7 ساله 8 ساله 10 ساله با من شیمیدرمانی میکردند ولی الان امسال من دیدم بچههای یک ساله، شما ببینید یک بچه یک ساله در کشور خیلی دردناک است یک بچه یک سالش باشد سرطان داشته باشد.@ما قبلاً میگفتیم سرطان، سکته قدیمیها یادشان هست یک پیرمرد در ذهن آدم میآمد الان نه ما سن سکتهمان اول انقلاب 65 بوده الان رفته 25 سال، از هر هفت دقیقه یک نفر در کشور ما سکته میکند یا قلبی یا مغزی.@کمالات چی؟ گیاهی؛ دسته سوم کمالات حیوانی هست یعنی انسان یک شأن حیوانی دارد در شأن حیوانیاش انسان عشقهای زمینی پیدا میکند عاشق جنس مخالف میشود با او ازدواج میکند تشکیل خانواده میدهد کانون گرم خانواده را درست میکند تفریح دارد کار میکند.@مسکنگزینی دارد زندگی اجتماعی دارد جامعه مدنی تشکیل میدهد زندگی اجتماعی تشکیل میدهد انتخابات دارد دموکراسی دارد ریاست جمهوری دارد مجلس دارد قوای سه گانه دارد اینها بخشهای حیوانی ماست بخشهایی هست که در زندگی حیوانات هم این نوع چیزها یافت میشود تقسیمبندیهای شغلی دارد.@شما در حیوانات نگاه کنید یک حیوان ساده میتواند تا مقام ریاست و رهبری گروه خودش را برسد، مقام جزء کمالات چیست؟ حیوانی است ریاست و مقام جزء کمالات حیوانی است.@یک کسی مثلاً تلاش میکند رئیس جمهور، نماینده مجلس، استاندار، فرماندار، سردار فلان بشود، نمیتوانیم بگوییم هر کس رئیس جمهور یا نماینده مجلس یا وزیر هست آدمتر از بقیه است، میشود گفت؟ نه.@مقام جزء کمالات انسانی محسوب نمیشود این در حیوانات هم هست. حالا خیلی هست حالا حیوانات شخصیتشان خیلی بزرگ است در قرآن حیوانات، که حالا بعداً توضیح خواهم داد. این دسته چندم شد؟ سوم.@دسته چهارم را شأن فرشتهای یا شأن عقلی میگویند ما در این شأن عاشق علم و اطلاعات و دانشگاه رفتن و دکتر شدن و مهندس شدن و تحقیقات و مطالعات و اختراع و اکتشاف هستیم در این بخش، به این بخش چه میگویند؟ بخش عقلی یا فرشتهای.@این چهارتا هیچ کدام بخش انسانی ما محسوب نمیشوند ما اینها را داریم اما بخش اصلی ما نیستند بخشهای وسیلهای هستند بخشهای مقدماتی هستند در انسانشناسی به آنها بخشهای ابزاری میگویند.@فقط یک بخش پنجم هست که بخش اصلی ماست که به آن بخش انسانی میگویند بخش حقیقی یا بخش فوق عقلانی یا بخش فوق تجرد ماست در اصطلاح انسانشناسی و معرفت نفس به آن بخش فوق عقلانی یا فوق تجرد میگویند.@در این بخش انسان عاشق، یعنی این معشوقهای چهارگانه مشخص شد در چهار بخش ما معشوقها و آرمانها و محبوبهایمان چه هستند در بخش پنجم انسان عاشق کمال مطلق و بینهایت است یعنی علم مطلق، قدرت مطلق، لذت مطلق، حیات جاویدان، زیبایی مطلق همه کمالات را به صورت چی دوست دارد؟ مطلق.@کمال مطلق هم فقط یکی بیشتر از آن وجود ندارد یعنی یک حقیقت هست که کمال مطلق هست هستی محض هست صرف الوجود هست به قول فلاسفه که به آن اصطلاحاً الله تبارک و تعالی میگویند یعنی انسان در بخش فوق عقلانیاش عاشق کیست؟ الله است یعنی دوست دارد که به الله برسد حالا بعداً توضیح میدهم این دوست به الله برسد یعنی چی.@پس اله هر کدام از پنج بخش ما مشخص است در بخش پنجم ما الهمان الله است پس گزاره لا إله إلا الله من معشوقی ندارم جز کمال مطلق و الله برای کدام بخش ماست؟ بخش انسانی ماست لا إله إلا الله گزاره اسلامی نیست بلکه گزاره چیست؟ گزاره انسانی است.@خدا رحمت کند امام را فرمود رئیس جمهور آمریکا هم عاشق خداست، عاشق خداست یعنی چی؟ یعنی او هم دوست دارد که بینهایت بشود او هم دوست دارد قدرت مطلق، لذت مطلق، حیات مطلق، به مطلق برسد.@مثل امپریالیزم فعالیت بخش فوق عقلانی انسان است یعنی انسان میخواهد همه چیز برای خودش باشد و بینهایت. پس وقتی که میگوید رئیس جمهور آمریکا هم عاشق خداست درست است معاویه هم عاشق خداست.@فرقشان با امیرالمؤمنین چیست؟ معاویه آن حس بینهایتطلبیاش را در کدام بخشها دنبالش میگردد؟ بخشهای حیوانی، یعنی هر چه دائم میخواهد پول، قدرت، لذت بیشتر روی زمین میخواهد الهاش را به دست بیاورد.@امیرالمؤمنین اینطور نیست امیرالمؤمنین میفهمد که آن چیزی که میخواهد حقیقتاً الله است و میخواهد به او برسد این را تشخیص میدهد و الا گزاره لا إله إلا الله بدون استثناء در همه انسانها وجود دارد.@همه انسانها جنسشان لا إله إلا الله است، باطن و فطرتشان به چه میکشد؟ به الله و بینهایت میکشد برای همین همه انسانها بینهایتطلب هستند یعنی به هیچ وجه به هیچ حدی از حدود کمالی راضی نمیشوند.@اسکندر موقع مردنش گفت من که جهانگیر بودم دستانم را از تابوت بیرون بگذارید که همه بدانند که من دست خالی دارم میروم هیچی با خودم نمیبرم.@لذا نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: «کل أحد یموت عطشان إلا ذاکر الله» همه آدمها ناکام از دنیا میروند مگر ذاکر خدا، هر کسی که با الله دوست بشود الله را داشته باشد ذاکر، ذکر اشیاء خود اشیاء را نمیآورد در مورد اشیاء دیگر (وصف العیش نصف العیش) فقط در مورد الله هست که وصف العیش همه عیش است.@امیرالمؤمنین (علیه السّلام) فرمود: «ذاکر الله مجالسه» کسی که ذاکر خداست همنشین خداست یعنی خدا با او هست، کنارش هست همنشین او هست. لذا فرمود همه آدمها ناکام از دنیا میروند مگر کسی که با خدا دوست شده باشد با خدا انس گرفته باشد بقیه همه تلخ از دنیا میروند.@دستم را نگاه کنید در فرهنگ طبیعتگراها و حیوانات یک جوانی که ازدواج نکرده باشند از دنیا برود میگویند جوان چی؟ ناکام، ناکام یعنی چی؟ این اگر شب عروسیاش هم گذرانده باشد فردا گاز کشت جوانهایی هستند که شب عروسیشان گاز میگیرد میمیرند دیگر فردا نمینویسند جوان ناکام، ولی اگر ازدواج نکرده باشند جوان چی مینویسند؟ ناکام.@پیغمبر میگوید ناکام کسی هست که از خدا کام نگرفته باشد و مرده باشد ولو 80 سالش باشد 80 سالش هم باشد ناکام از دنیا رفته یک کسی که با خدا، خدا را نشناخته، پیدایش نکرده، با خدا رفیق نشده باشد این ناکام از دنیا میرود بدبخت از دنیا میرود.@حافظ چه فرمود:@
تمام خلقت برای این یک بخش است، بخش چی؟ بخش انسانی ماست حالا فهمیدید که چرا خدا میگوید من همه اشیاء را برای شما خلق کردم شما را برای چه کسی؟ خودم، شما را منظور کیست؟ انسان.@شما سؤال تا به حال برایتان پیش نیامده وقتی میگوییم لا إله إلا الله معشوقی وجود ندارد جز الله، سؤال برای چه کسی وجود ندارد؟ برای چه کسی معشوقی وجود ندارد؟ برای این آدمهایی که ما این همه روی زمین داریم معشوق دارند همه هم دوست دارند به آن برسند.@میگوید من الله معشوقم نیست الان به خیلی از آدمها بگویید تو معشوقت الله است اصلاً میفهمند این جمله چیست یا نه؟ میگوید من عاشق ریاست و مقام و پست و پول و کارخانه و طلا و دخترهمسایهمان هستم، راست هم میگوید، این کدام مناش را میگوید وقتی میگوید من عاشق الله نیستم؟ یا جمادی یا چی؟ گیاهی یا حیوانی.@من عاشق دکتر و مهندس شدن هستم من میخواهم اختراع و اکتشاف کنم من مثلاً عاشق این هستم بروم ورزشکار بشوم مثلاً یک طلا بردارم.@اینها را دیدید که در بخش ورزش خوره میشوند و تمام عمرشان پای تلویزیون است که چه کسی بُرد چه کسی باخت چه کسی وزنه زد چه کسی پرید، چه کسی طلا گرفت چه کسی برنز گرفت چه کسی نقره گرفت، چقدر عمرها اینطوری تلف میشود در حالی که کمال چیه؟ گیاهی.@میگوییم خوش به حالش بچهام را بگذارم مدرسه فوتبال، بچهام فوتبالیست بشود آدم حسابی بشود پولدار بشود. لا إله إلا الله حقیقت عاشوراست یعنی شما تا این بخش را نشناسی به هیچ وجه از عاشورا سر در نمیآوری هر چه هم در زیارت عاشورا میخوانی تقلیدی میخوانی.@یعنی هر چه هم در مورد زیارت عاشورا میخوانی نمیتوانی بفهمی این یعنی چی، یعنی چی امام حسین وقتی داشتند سر علیاصغر را میبریدند یا وقتی داشت تیر میخورد به گلوی علیاصغر امام حسین لذت بیشتری میبرد، یعنی چی؟ ما نمیتوانیم بفهمیم.@تا ما نفهمیم الله، لا إله إلا الله چیست به هیچ وجه عزاداریمان حقیقی نیست برای همین هم شما وقتی که میروید ده شب عزاداری میکنید آخرش میگویید امشب شب مزد است مداح نادان است امشب شب مزد است، چه مزدی؟! بله حاجتتان را هم میتوانید بگویید، بگویید، ولی ما اصلاً نیامدیم اینجا برای این.@این امام رضا میرود از همان در امام رضا شروع میکند گریه کردن تا حرم میرود و میآید آخرش هم دستش به ضریح میرسد میبینی که یا پول میخواهد مشکل اقتصادی دارد چک برگشتی دارد یا شفای جسمی میخواهد یا شوهر و زن میخواهد یا قبولی کنکور میخواهد، غیر از این است؟@جگر میخواهد یکی در تهران باشد دلش تنگ بشود برای امام رضا، بگوید من فقط از اینجا دارم بلیط هواپیما میگیرم بروم پیش پدرم، بروم پیش امام رضا از دلتنگی در بیایم هیچی هم نمیخواهم.@کعبه بروم فقط برای خدا، خیلی از شما حج رفتید شما که میخواهید حج بروید باید انسان احرام ببندید چه عمره چه تمتع؛ بعد زن و مرد وقتی میخواهند بیایند دور خانه خدا هیچ کدام حجاب اسلامی ندارند خدا اتفاقا هر جا گفته حجاب اسلامی، دور خانه خودش میگوید حجاب اسلامی نباید زن داشته باشد، چرا؟@میگوید زنها باید صورتشان کاملاً باز باشد مردها هم که دیدید چطوری میبندند خیلیهایشان نصف عریان، بعد هم میگویند زن و مرد باید قاطی بیایند صف ببندید حریم است قاطی شوید بیایید بعد هم میگوید در همان احرام زنت به تو حرام است دیگر اصلاً این زن تو نیست خیالت راحت است که تو زن نداری الان مجرد هستی این هم دیگر شوهر تو نیست.@حالا میگوید جگر میخواهم یک کسی بیاید دور این خانه خدا بگردد بدنش به نامحرمها بخورد و حواسش پرت نشود اگر حواست پرت شد معلوم است احرام کشک بوده آنجا که گفتی «لبیک اللهم لبیک» کشک بوده خدا خیلی سخت امتحان میگیرد.@میگوید من تو را دعوت کردم، تو را دعوت کردم یعنی چه کسی را دعوت کرده؟ انسان را دعوت کرده، میگوید آن بخشهای پایینی، الاغت را بیرون بگذار خودت داخل بیا، ما نه ما با الاغ حرم میرویم بعد میبینیم که نه آن که حاجی نشده فقط کدام بخش است؟@یعنی اصلاً آن بخش با خدا نرفته در حج ملاقات کند هنوز اتفاقی، ملاقاتی، انسی، امام رضا میرود هیچ خبری نیست. گفت رفتم مدینه پیغمبر مرده بود، رفتم خانه خدا هم هیچ کس نبود. حجهای اینطوری هیچ فایدهای ندارد.@این همان داستان امام سجاد است که میگوید وقتی طرف به امام سجاد گفت «ما اکثر الحجیج» امسال چقدر حاجی زیاد است، همه داستانش را شنیدید، حضرت با دستش چکار کرد؟ گفت از چشم من انسان کامل نگاه کن، دید نه بابا خبری نیست در حج و کعبه خبری نیست همه شکل حیوان هستند گفت: «مَا أَكْثَرَ اَلضَّجِيجَ وَ أَقَلَّ اَلْحَجِيجَ» چقدر سروصدا زیاد است حاجی چقدر کم است.@شما تا لا إله الا الله را نفهمی اصلاً نه زیارت درست میتوانی بروی نه زیارت عاشورا میتوانی بخوانی زیارت عاشورا یکطوری است که اگر کسی (حالا شبهای دیگر توضیح میدهم که چرا) اگر کسی یک بار در عمرش زیارت عاشورا را درست بخواند از اول.@به قول خود زیارت عاشورا خیلی تأکید کرده دو بار راست بگوید حتماً با امیرالمؤمنین محشور میشود حدیثش را هم بعداً برایتان میخوانم یعنی یک بار جگر داشته باشد از اولش که میگوید «السلام علیک یا اباعبدالله» تا سجد بخواند و راست بگوید و امام حسین هم تأیید کند بگوید این بچه من از اول تا اینجا هر چه گفت راست است اگر کسی بتواند زیارت عاشورا یک بار راست بگوید برده.@ما حجمان اینطوری است کربلا رفتنمان هم همینطور است بعداً راجع به آن میگویم، زیارتمان همینطور است زیارت عاشورا خواندنمان همینطور است عزاداریهایمان هم همینطور میشود یعنی آن چیزی که امام حسین میخواسته اینها نیست.@امام حسین میخواهد هر چیزی که در عاشورا خودش به آن رسیده شما هم به آن چی؟ برسید، اصلاً امام حسین صحنه عاشورا را ایجاد کرد که ما همیشه با قدرت عزاداری برای امام حسین و ذکر مصائب کربلا بتوانیم شبیه امام حسین و حضرت زینب بشویم بتوانیم برای دنیا غصه نخوریم و فقط بگوییم به عشق چه کسی غصه نخوریم (دیشب گفتم) ؟ به عشق پیغمبر، به عشق اهل بیت، به عشق آخرت، به عشق الله.@«الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» چقدر این آیه شادی دارد میگوید تا یک مشکلی برایشان پیش میآید میگویند ما که برای خدا هستیم پیش خدا برمیگردیم برای چه ناراحت بشویم.@حدیث داریم در بحث عزت و ذلت خیالی مباحثش را توضیح دادم کسی که یک مشکل دنیایی برایش پیش میآید روی پایش میزند اجرش میرود تمام شد ناراحت شدی روی پایت زدی اجرت از بین رفت.@حضرت فرمود جزع و بیتابی هیچ وقت مشکل تو را حل نمیکند اما یک کاری میکند اینکه اجر تو را از دست میدهد و نابود میکند. ما باید لا إله إلا الله، مکه و کربلا میرویم زیارت میخوانیم خدا در آن باشد با خدا باشیم.@گفتند یک بنده خدایی ماه عسل رفته بود، برگشته بود خیلی خوشحال بود، بعد به او گفتند خوش گذشت؟ گفت بله، بعد گفتند چرا زنت گریه میکند؟ گفت این را یادم رفته بود ببرم ما داستانمان اینطوری است ما نمازمان بدون خداست در آن اصلاً الله ندارد زیارت و حج و کربلا و عزاداریهایمان اینطوری میشود.@ما باید بدانیم اصلاً داستان جمع شدن دور هم و این مشکی پوشیدن و پرچم و خواندن و گریه کردن و دسته راه انداختن اصلاً داستان و فلسفهاش چیست؟ دیروز برای شما خواندم از امام حسین که مجلس ما باید چندتا شرط داشته باشد؟ چهارتا بود یادتان که نرفته همان چهارتا که امام حسین گفت.@اگر مجلسی این خصوصیات را نداشته باشد شرکت ثواب دارد گفتم اگر کافری هم برای امام حسین گریه کند یک چیزی خدا به او میدهد ثواب دارد ولی تهاش آن چیزی که تو باید به امام حسین برسی نمیرسی تو میخواهی با او محشور بشوی تو لیاقتت او هست میخواهی به او برسی ولی آن اتفاق نمیافتد.@پس ما باید دنبال این باشیم که این لا إله إلا الله را خوب پیاده کنیم و بفهمیم، این یعنی چی؟ یعنی من معشوق و دلبری جز خدا ندارم هیچ کس جز خدا نمیتواند دل من را پر کند.@امام حسین عاشورا آمد، چرا امام حسین دردشان نمیآمد؟ چون همهشان آمده بودند لا إله إلا الله، یعنی هیچ روزی در تاریخ به اندازه عاشورا تفسیر نشده لا إله إلا الله، همه آمدند قماربازی برای معشوق در راه معشوق، آمدند هر چه دارند بدهند به خدا هدیه بدهند.@لذا زینب کبری به خدا میگوید خدایا این قربانی را از ما بپذیر. اباالفضل به برادرهایش میگوید که من میخواهم شما زودتر بروید کشته بشوید تا من این ثواب هدیه کردن شما به خدا را ببرم همه آمدند آنجا هر چه دارند به خدا هدیه کنند.@نگوییم خدا چه دلی داشته ایستاده دیده ببیند امام حسین این همه بلا سرش آمده، نه خدا اصلاً این داستان را خلق کرده برای همین، اصلاً کل خلقت برای این است که تو بتوانی از این بخشهایت به عشق الله و به عشق خودت چون این بخش خودت هستی خود اصلیات این است.@خدا با تو هیچ وقت کاری ندارد خدا هیچ وقت با انسان کاری نداشته نه یک واجبی به او گفته نه یک حرامی به او گفته نه یک حکمی، تمام احکام تکلیفی در اسلام برای کدام بخش است؟ بخشهای پایینی است.@شما الان خود حقیقیتان آنقدر محترم هستید که اصلاً خدا به شما یک کلمه نمیگوید این کار را بکن آن کار را نکن این کار حرام است، اصلاً خدا با تو کار ندارد، کدام من؟ کدام تو؟ خدا همیشه با این چشم به ما نگاه میکند ولی ما چون این را گم کردیم همیشه خودمان را با کدام چشم میبینیم؟ پایینی، دین هم همینطوری تفسیر میکنیم خدای ما هم همینطوری است یک خدای اینطوری.@به قول امام صادق میفرماید وقتی به مورچه میگویند خدا چه شکلی است مورچه میگوید خدا مثل من شش تا شاخک دارد خداهای قلابی است اینها خداهای به درد نخوری هست که به قول امام صادق میگوید مخلوق خودتان هست.@وقتی تو خودت را نمیشناسی فقط یک زن یا یک مرد میفهمی خدایت هم در همان حد یک زن و مرد است بعد وقتی احکام اسلام را میخواهی تفسیر کنی میگویی خدا چرا برای زنها اینطوری گفته یا برای مردها چرا اینطوری گفته با خدا درگیر میشود سر یک بخش حیوانی.@خدا اصلاً این بخش را ندیده خدا تو را دارد میبیند این تو هستی اشتباه نکنیم. خب حالا چرا این 40 سال آن حقیقت اتفاق نیافتاده؟ این را میخواستم بگویم، چرا این 40 سال آن حقیقت اتفاق نیافتاد؟@یعنی باید وقتی ما دین را تزریق میکنیم در آن چه چیزی به وجود بیاید؟ شادی و آرامش، باید طلاقمان چی بشود؟ کم بشود، باید مهربانیهایمان بالا برود برای اینکه ما دینمان را میآوریم تزریق میکنیم به بخش حیوانی، یعنی ما زن و مرد مسلمان تربیت میکنیم، نه انسان مسلمان.@دین نمیرود تزریق بشود بخش انسانی، نماز بخش انسانی نمیخواند، کدام بخش نماز میخواند؟ بخش حیوانی نماز میخواند برای همین هم از نماز بدش میآید الان طرف 50 سال نماز خوانده بعد نماز چهار رکعتیاش در مسافرت دو رکعت میشود خوشحال است آخ جان مسافر هستیم.@روزه میگیرد ولی روزهاش با عصبانیت است حجاب را دارد، دیدید خانمهایی که حجاب دارند چقدر عصبانی هستند یک جا بتوانند از زیرش در بروند در میروند.@آن سفری که من دو هفته پیش داشتم اروپا یک سفر تبلیغی رفته بودم 5 ـ 6 تا کشور، این هواپیما که بلند میشد از 300 تا مسافر 200 تا زن بودند دو نفر حجاب را داشتند 198 تا.@من در وین بودم اتریش یک خانمی بود خیلی زن مؤمن و باصفا و باتقوایی بود مهمانشان بودم صاحب یک هتل بود خیلی زن خوبی بود زن اتریشی بود خیلی محجوب و خوب، دخترانش هم خیلی خوب بودند.@گفت در هواپیما نشسته بودم داشتم از ایران میآمدم، دیدم یک خانمی کنار من نشسته بود آن موقع صندلی بود وقتی هواپیما بلند شد خودش بلند شد همه چیز را در آورد بعد به من گفت آزادید در آورید، گفت من به او گفتم خانم من مسلمان هستم (زن اتریشی به ایرانی میگفت) من مسلمان هستم.@لذا ما روزه هم که میگیریم عصبانی هستیم دیدید چقدر سفرههای ماه رمضان عقدهای است شخص اول میگوید خدایا راضی هستم به رضای تو، روزه میگیرم، (اللهم فلان) دعا را میخوانند از ساعت 2 ـ 3 بعدازظهر عملیات انتقام از خدا شروع میشود سفرهها ماشاءالله، 40 رقم غذا در آن است اصلاً طرف هنگ میکند سر سفره افطار مینشیند چه بخورم.@نزدیک افطار به طرف گفته بودند سحری چی خوردی؟ گفت این، آروق سحر را نزدیک افطار میزند اصلاً تا افطار گرسنهاش نمیشود برای اینکه ما از دست خدا خیلی عصبانی هستیم ولی عصبانیتمان را خیلی محترمانه میگیریم خدایا دمت گرم، روزه گذاشتی خیلی خوب است، (هذا شهر عظمته و کرمته و شرفته) ولی من هم خودم میدانم چکار کنم، خلاصه سحر، افطار غصه داریم.@امام سجاد فرمود کسی که از آمدن ماه رمضان ناراحت است و از رفتنش خوشحال میشود مجرم است فقط مجرمین هستند که اینطوری خوشحالی میکنند وقتی تکلیف ندارند خوشحال میشوند چون ما اصلاً نمیدانیم بخش انسانی یعنی چی.@ما داریم در کلاسها و جلسات و مساجد و حسینیهها و آموزش دینمان خانم و آقای مسلمان بار میآوریم یعنی اتوکشیده، ولی ته قضیه با خدا رفیق نمیشود الهاش الله نیست اگر الهاش الله بود پس این همه طلاق در این کشور چیست؟!.@این همه زودرنجی و عصبانیت حساسیت چیست، این همه زندانی چک و این بازار افتضاح و این خشونتی که ما در خرید و فروش داریم بیرحمیهایی که داریم این رشوهها چیست این قلع و قمع کردن همدیگر، به قول امام رضا دریدن همدیگر، این یعنی چی؟ مسلمانی اینطوری است؟!@نه ما خانم و آقایان مسلمان بار آوردیم یعنی قشنگ میتوانند کلاس داشته باشند کلاس اسلامی داشته باشند، انسان نه تعریفش را قرآن میگوید انسان اگر مسلمان بشود هر چقدر از اسلامش بگذرد چه میشود؟ شادتر و آرامتر.@انسان اگر عزاداری بکند، نه حیوان، انسان اگر عزاداری بکند مثل زینب کبری میرسد به جایی که «ما رأیت إلا جمیلا»، انسان اگر عزاداری بکند مثل اصحاب عاشورا نه فقط تیغ، نیزه، شمشیر که به او میخورد به قول امام باقر «لم یجدوا ألم الحدید» اصلاً درد احساس نکند، در دنیا هم همینطور هست.@در دنیا هم یک اتفاقی که برایش بیافتد به راحتی دردش نمیآید، حالا یک اتفاقی افتاد یک چیزی شکست، تصادفی شد، طلاقی اتفاق افتاد، کسی مُرد، «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ».@راوی میگوید آمدم دیدم (راجع به هم امام باقر هست هم امام صادق) هم امام باقر را میگوید من دیدم هم امام صادق را دیدم بچه کوچکش مُرد بعد دیدم حضرت دارد میخندد در کوچه رد شدم دیدم امام صادق نگران دارد قدم میزند، گفتم چیه؟ گفت بچهام خیلی حالش بد است.@گفت رفتم و ساعتی بعد برگشتم دیدم امام صادق دارد میخندد، گفتم چیه شفا گرفت؟ گفت نه پیش خدا رفت، بعد این جمله را میگوید: «سبحان الذی یقتل أولادنا و لا نزداد له إلا حبا» منزه است خدایی که بچههای ما را میکشد و ما در دلمان جز محبت خدا هیچی اضافه نمیشود.@نه اینکه با خدا درگیر بشود خدایا تو اگر عادلی پس چرا بچه من اینطوری شد چرا من اینطوری شدم، بالأخره خداست، «إنا لله» یعنی من برای خدا هستم هر کاری دلش بخواهد با مالش میکند.@مگر ما برای خدا نیستیم؟ اختیار ندارد با ما هر کاری دلش میخواهد بکند، هر کاری هم که میکند خوب انجام میدهد یا بد، به نفع ماست یا به ضرر ما؟ همهاش به نفع ماست پس غصه دیگر چرا.@امام عسکری فرمود امکان ندارد برای مؤمن بلایی بیاید مگر اینکه حتماً در هالهای از نعمت برایش میآید اینها را در بحث غم، بحث غم ما 100 ساعت است و بحث شادی 200 ساعت است به آن مباحث مراجعه کنید توضیح دادیم.@پیامبر میفرماید: «لَوْ تَعْلَمُونَ مَا ذُخِرَ لَكُمْ مَا حَزِنْتُمْ عَلَى مَا زُوِيَ عَنْكُمْ» اگر شما میدانستید خدا برای شما چه چیزی ذخیره کرده هیچ وقت به خاطر چیزهایی که از دستتان رفته و به شما داده نشده غصه نمیخورید هیچ وقت غصه نمیخورید این غصهها اجرتان را از بین میبرد دنیاتان را خراب میکند آخرتتان را هم خراب میکند.@ما اگر فهمیدیم لا إله إلا الله آدمهای قوی میشویم آدمهای شادی میشویم شما تا ندانید لا إله إلا الله چی هست نمیفهمید شهید حججی یعنی چی شهید حججی که تمام صحنه سر بریده شدن خودش را بارها خانمش میگوید با هم تمرین کردیم اگر خواستند ببرند من را سر ببرند چکار کنم.@این بچه چطوری دیده، چند سالش بوده؟ در جنگ هم دفاع مقدس ما خیلی من آنقدر بچهها سراغ داشتم خلبان بگیر ارتشی، سپاهی، بسیجی همه را آنقدر ما در جنگ دیدیم همهشان میدانستند که چه موقع شهید میشوند کجا شهید میشوند، اینها چطوری رسیدند؟ چند سالشان بوده؟ ما نه، تمرین کرده از اینجا بلند شود سوریه برود بجنگد سرش را هم ببرند، میداند سرش را میبُرند.@