اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله ربّ العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین.@ این جلسه قرار شد چند روایت را در زمینه علومی که انسان لازم است آنها را تحصیل بکند عرض بکنیم. حدیث از امام کاظم(ع) میفرماید(اَلاَولَ العِلم بِک ما لا یَصلِحُ لَکَ العَمَلُ اِلاّ بِه) لازمترین علم برای تو علمی هست که عمل تو برای تو صالح نمیشود مگر به واسطه آن علم.@ قرآن همه انسانها را اهل خسران و زیانکاری معرفی میکند مگر کسانی را که اهل ایمان و عمل صالح باشند میفرماید که(بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ الْعَصْرِ إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ) انسان به طور کلی دچار خسران هست زیانکار است گفتیم در حرکت جنینی از دنیا به آخرت انسانی زیانکار هست که لوازم لازم را برای حیات زیستی آخرتش تحصیل نکرده باشد فقیر متولد بشود.@ میفرماید این انسانها زیانکار میشوند یعنی کسی که اصل سرمایه که عمر بوده از دست داده و چیزی هم به دست نیاورده میفرماید(إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ) انسان به طور کلی اهل خسران است مگر این دستهها(إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ) مگر کسانی که ایمان بیاورند و عمل صالح انجام بدهند.@ عمل صالح چه عملی هست؟ نمیفرماید(إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا) مگر کسانی که ایمان بیاورند و عمل کنند، خیر، میفرماید(عَمِلُوا الصَّالِحاتِ) عمل بکنند اما عملشان عمل صالح باشد یعنی هر عملی از شخص پذیرفته شده نیست اعمالی پذیرفته شده هست که این صفت صالح بودن را داشته باشد.@ چگونه ما میتوانیم یک عملی را انجام بدهیم که صالح باشد و چگونه میتوانیم یک عمل را صالح نگهداریم و خرابش نکنیم اینها احتیاج به اطلاعات و علم دارد یعنی بدون آگاهی و علم کسی نمیتواند اعمالش را از گزند ریاکاری و منتگذاری و عُجب و کبر و شیطان نگه دارد.@ عمل خیلیها میکنند اما مهم این هست که این عمل را با خودت ببری این اهمیت دارد قرآن به کمیت زیاد کاری ندارد که کسی زیاد عمل انجام بدهد قرآن خیلی توجه دارد به اینکه با خودش شخص عملی را بتواند ببرد همیشه حرف از بردن هست.@ (مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها) یا (إِلاَّ مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ) کسی که با خودش قلب سالم را ببرد وقتی میرود با قلب سالم به درگاه خدا برود پس مهم این هست که ما عملی را که انجام میدهیم چطوری سلامت آن را نگهداریم سالمسازی عمل بالاتر و مهمتر از انجام عمل با میزان بسیار هست.@ لذا اگر کسی بخواهد عمل صالح انجام بدهد بدون داشتن اطلاعات کافی عمل صالح را نمیتواند انجام بدهد و اگر هم انجام بدهد نمیتواند آن را نگه دارد نمیتواند خالص طوری در روحش نگهدارد که آن را سالم تحویل خداوند تبارک و تعالی بدهد بالاخره با یک گناهی با یک منتی با یک ریایی با یک عُجبی با یک کبری با یک چیزی خرابش میکند.@ لذا آن که خیلی میتواند به ما کمک بکند که عمل را سالم نگهداریم در درجه اول اطلاعات و آگاهیهای دینی هست لذا امام کاظم در اولین فقره این حدیثی که خواندم فرمود لازمترین علم برای تو آن علمی هست که صالح نمیشود عمل برای تو مگر به واسطه آن علم یعنی آن علم هست که اعمال را موجب میشود انسان عمل صالح را بشناسد عمل را صالح انجام بدهد و عمل را صالح نگهدارد.@ پس علم هم در شناخت عمل صالح کمک میکند و هم در انجام عمل صالح و هم در حفظ و نگهداری عمل صالح به ما کمک میکند(وَ اَوجَبُ العَمَلِ عَلَیک ما اَنتَ مَسئُولٌ عَنِ العَمَلِ بِه) لازمترین واجبترین عمل برای تو عملی هست که از آن سؤال خواهی شد.@ یادتان هست از امام سجاد(ع) نقل کردیم در دعای 20 صحیفه سجادیه دعای مکارم الاخلاق که به خداوند عرض میکند که(وَ استَعمَلنی بِما تَسئَلُنی غَداً عَنه) خدایا من را به کارهایی وادار کن من کارهایی را انجام بدهم که قیامت میخواهی از آن کارها از من سؤال بکنی.@ من مسئول هستم در مقابل انجام یک سلسله کار و باید قیامت جواب بدهم که آیا این کار را انجام دادی این کار را انجام ندادی چرا این را انجام دادی چرا این را انجام ندادی بالاخره ما مورد بازخواست خواهیم بود، حالا که اینطوری هست مهمترین اعمال چه اعمالی هست؟ عملهایی که از ما سؤال میکنند فردا نگوییم انجام ندادیم بدانیم چه کارهایی را باید انجام بدهیم بفهمیم چه کارهایی را باید انجام بدهیم بشناسیم این کارها را و انجام بدهیم.@ نه اینکه خدای نکرده ما را در موقوف قیامت که هر موقفش هزار سال هست نگهدارند بگویند فلان کار را انجام دادید؟ بگوییم که نه این کار از ما سر نزده ما این را انجام ندادیم کوتاهی کردیم آنجا دیگر ما نمیدانستیم و نمیفهمیدیم کسی آنجا سرش نمیشود آنجا اصلاً از انسان این عذرها و بهانهها را قبول نمیکنند.@ لذا ببینیم این کارهایی را که وقتی قیامت اینقدر مهم است که میفرماید(كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ) 50 هزار سال است و در هر هزار سال یک سؤال از انسان میکنند که چکار کردی فلان کار را مثلاً در رابطه با والدین سؤال میکنند در رابطه با نماز سؤال میکنند در رابطه با روزه سؤال میکنند در رابطه با زکات سؤال میکنند در رابطه با مسائل اقتصادی هست در رابطه با ولایت هست درباره قرآن هست درباره مسائل مختلفی ما باید جواب داشته باشیم.@ لذا ما باید مهمترین وقتمان را بگذاریم برای اعمالی که قیامت از ما سؤال خواهند کرد و مهمتر از آن این هست که اول بدانیم چه کاری را باید انجام بدهیم اینکه علی(ع) میفرماید(کُن مَشغُولاً بِما اَنتَ عَنهُ مَسئُول) مشغول باش به چیزی که تو درباره آن مسئول هست و از تو سؤال خواهند کرد.@ اول ما باید بدانیم که باید چکار بکنیم که آن کار را انجام بدهیم تا ندانیم چه وظیفهای داریم نمیدانیم که باید چکار بکنیم و آن کاری هم که باید انجام بدهیم وظیفهمان را انجام نمیدهیم لذا میفرماید واجبترین عمل برای تو آن عملی هست که مسئول از عمل به آن هستی.@ (وَ اَلزَمُ العِلمِ لَکَ ما دَلَّکَ عَلی صَلاحِ قَلبِکَ وَ اَظهَرَ لَکَ فَسادَه) لازمترین علم و لازمترین اطلاعات و آگاهی برای تو آن علمی هست که تو را راهنمایی کند به صلاح قلبت چون قلب تنها دارایی انسان هست که با خودش از این دنیا میبرد هیچ چیز را انسان با خودش نخواهد برد فقط یک قلب با خودش خواهد برد.@ لذا این قلب اگر سالم باشد انسان خوشبختی ابدی دارد و خدای نکرده اگر ناقص یا بیمار باشد اول مرگش اول دردسر و ناراحتی و عذاب هست که مکانیزمش را هم توضیح دادیم در بحث انواع تولدها، حالا که تمام دارایی ما قلب ماست و ما جز این هیچ دارایی دیگری نداریم بهترین اطلاعات این هست که این قلب چطوری حفظ میشود.@ اگر مریض هست چگونه خوب میشود و اگر سالم هست سلامتش را چگونه حفظ بکنیم آفتهایی که بعداً تهدید میکند قلب ما را چه آفتهایی هستند که به آن آفتها دچار نشویم اگر آمد سر وقتمان خودمان را از آن آفتها دور نگهداریم این اطلاعات میخواهد.@ لذا میفرماید لازمترین علم برای تو آن است که به تو کمک میکند قلبت را سالم نگهداری. پسندیدهترین علم چیست؟ (وَ اَحمَدُ العِلمِ عاقِبَۀً ما زادَ فی عِلمِکَ العاجِل فَلا تَشغَلَنَّ بِعِلمٍ ما لا یَضُرُکَ جَهلُه وَ لا تَغفُلَنَّ عَن عِلمٍ ما یَزیدُ فی جَهلِکَ تَرکُه) میفرماید محبوبترین پسندیدهترین علم برای تو این هست که به علم کنون تو بیفزاید بهترین علوم علومی هستند که علمی که الان داری آن علم را زیادش کنند.@ (فَلا تَشغَلَنَّ بِعِلمٍ ما لا یَضُرُکَ جَهلُه) به علومی که ندانستنش به شما لطمهای نمیزند خودتان را مشغول نکنید خیلی چیزها هست علوم هست کتاب برایش دارند تدریس میشود تحصیل میشود دیگران میروند یاد میگیرند.@ اما فکر کن ببین اگر تو این را بلد نباشی به جایی برمیخورد یا برنمیخورد خیلی چیزها هست که اگر ما دنبالش نرویم و یاد نگیریم اینها را به جایی برنمیخورد و ضرری به ما نمیرسد.@ خیلیها هستند خودشان را الزام میکنند که باید حتماً برویم فلان جا فلان پول را هم خرج بکنیم فلان چیز را هم یاد بگیریم بعد میگوییم چی حالا این نهایتاً چه میشود به چه دردت میخورد چکار میتوانی با آن بکنی میبینی آن اثر و فایده زیادی که باید داشته باشد ندارد.@ میفرماید به علومی که ندانستنش به شما لطمهای نمیزند و ضرری متوجه شما نمیکند بیخود نپردازید وقتتان را صرف علومی که ندانستنش به جایی برنمیخورد نکنید بعد میفرماید(وَ لا تَغفُلَنَّ عَن عِلمٍ ما یَزیدُ فی جَهلِکَ تَرکُه) اما از علومی که ندانستنش جهل شما را زیادتر خواهد کرد غفلت نکنید.@ یک موقع هست انسان یکسری اطلاعات به دست میاورد این اطلاعات جلوی اشتباهات و جهالتها و گناهان را از انسان میگیرد خیلی به انسان کمک میکند یک موقع هست انسان یک چیزهایی را نمیداند در اثر ندانستن این چیز چند گناه را مرتکب میشود یعنی وقتی بلد نیست دائماً آلودگی ایجاد میکند دائماً خرابکاری میکند دائماً فساد میکند دائماً گناه میکند.@ یعنی ندانستن چه بسا یک مسئله، باعث بشود انسان تعداد بیشماری گناه را مرتکب بشود به دفعات زیاد مرتکب خطا بشود لذا میفرماید بعضی از علوم هستند که ندانستنش باعث میشود جهالت انسان زیادتر بشود وقتی جهالت زیادتر شد میزان جهالت که بالا رفت اشتباهات هم بیشتر میشود گناهان هم بیشتر میشود.@ میفرماید از علمی که ترک آن جهالت تو را زیاد میکند غفلت نکن آن علومی که لازم هست واقعاً برای تو به عنوان یک انسان آنها را یاد بگیر و برای آنها وقت بگذار. (سَئَلَ رَجُلٌ رسول الله(ص) عَن اَفضَلِ الاَعمال) یکی از پیغمبر سؤال کرد که آقا بالاترین اعمال چیست؟@ (فَقالَ اَلعِلمُ بِالله وَ الفِقهُ فی دینِه) شناخت خدا و آگاهی در دینش(وَ کَرَرَهُما عَلَیه) بعد تکرار کرد چند بار پیغمبر فرمود(اَلعِلمُ بِالله وَ الفِقهُ فی دینِه) شناخت خداوند و آگاهی در دینش.@ مرد تعجب میکند(فَقالَ یا رسول الله اَسئَلُکَ عَنِ العَمَلِ فَتُخبِرُونی عَنِ العِلم) من دارم از تو سؤال میکنم که بالاترین اعمال چیست من نگفتم که بهترین علم چیست که تو داری از علم به من میگویی من گفتم بالاترین عمل چیست شما باید به من عمل را بگویی آن که از همه بهتر است کدام از همه بهتر است من میگویم افضل الاعمال چیست شما میگویی علم به خدا و شناخت دینش!.@ حضرت جواب میدهد(فَقالَ اِنَّ العِلم یَنفَعُکَ مَعَ قَلیلِ العَمَل) اگر کمی هم از عمل داشته باشی علم به تو سود میرساند، یعنی اگر کسی اهل عمل کم باشد ولی علمش زیاد باشد این علم میتواند سود برساند لااقل آن عمل کمی را که انجام میدهد سالم و صالح انجام میدهد.@ (وَ اِنَّ الجَهل لا یَنفَعُک مَعَ کَثیرِ العَمَل) اما نادانی به تو سودی نمیرساند هر چند هم عملت زیاد باشد هر چند اهل عبادت باشی اهل عمل باشی کارهای خیر بکنی اما اطلاعات و علمت که کم هست این به تو سودی نمیرساند.@ (وَ اِنَّ الجَهل لا یَنفَعُکَ مَعَ کَثیرِ العَمَل) جهل به تو سودی نمیرساند وقتی عملت زیاد باشد این حدیث میخواهد بگوید عزیز من اگر دنبال عمل هم هستی اصرار روی عمل داری بدان خداوند جز عمل صالح را قبول نمیکند و عمل صالح هم اگر کسی بخواهد انجام بدهد باید آگاهی لازم را در این زمینه داشته باشد.@ برای همین هم هست وقتی از حضرت میپرسند بهترین اعمال چیست حضرت علم را مطرح میکند میفرماید بهترین عمل این هست که انسان در درجه اول خدای خودش را بشناسد معرفت به خدا پیدا بکند به عنوان آفریننده خودش و مقصد خودش به عنوان مبدأ و مقصد به عنوان شروع و آخر.@ (هو الاول و الآخر) از او هستیم و به سوی او بازمیگردیم بدانیم کجا میخواهیم برویم و پیش چه کسی میخواهیم برویم این را بداند و بعد(وَ الفِقهُ فی دینِه) آگاهی در دین، دینش را خوب بشناسد کسی که دینش را خوب بشناسد این شناخت خوب دین هست که باعث میشود انسان اعمال صالح را انجام بدهد.@ ولو کم و اندک عمل انجام بدهد ولی چون با اطلاعات و آگاهی بوده از روی بینش و بصیرت هست حفظ میشود و میماند لذا ما داریم بعضی وقتها یک عمل را دو نفر انجام میدهند ولی او که با بینش بیشتری این عمل را انجام میدهد یک عمل است یک نماز است یک نماز جماعت است یک روزه است یک قرائت قرآن است اما او که با اطلاعات بیشتری با آگاهی و بینش بهتری این عمل را انجام میدهد ثواب بیشتری دارد.@ با اینکه هر دو یک عمل را انجام دادند یک حج است هر دو از اینجا سوار هواپیما میشوند میروند جعفه آنجا محرم میشوند میروند اعمال حج را انجام میدهند و برمیگردند ولی محصول کار یکی نیست.@ چون او که از اول میداند حج چیست و معنای هر عمل حج چیست و چکار باید بکند نیتهایی را که در مرحله به مرحله حج باید انجام بدهد نیتهای عرفانی نیتهای بلند معنوی و معرفتی را انجام میدهد او محصول کارش آنچه که گیرش میاید با آن کسی که اینها را نمیداند فقط صرفاً یک احکام ظاهری از حج میداند میرود یک حجی انجام میدهد برگردد یکی نیستند.@ این آگاهی و بینش هست که عمل را تبدیل میکند به یک عنصر بسیار ارزشمند، آگاهی هست که مثل اکسیر میماند که وقتی به فلز بزنی طلایش میکند وقتی آگاهی و بصیرت یک عملی را انسان انجام میدهد این عمل از روی آگاهی و بصیرت این فوقالعاده ارزش دارد.@ یک دفعه میبینی از عبادت صد سال هفتاد سال بالاتر میشود یک عمل، چنانچه در مورد ضربه امیرالمؤمنین(ع) در روز خندق پیامبر فرمود(ضَربَۀُ عَلیٍ فی یَومِ الخَندَق اَفضَلُ مِن عِبادَۀِ الثِقلَین) ضربه علی در روز خندق بالاتر از عبادت جن و انس هست.@ چون آن ضربه یک ضربهای بود که از روی بینش و بصیرت دارد انجام میشود جنگ جبهه و فعالیتی که انسان از روی بینش و بصیرت انجام میدهد فوقالعاده ارزش دارد نماز جماعتی را که انسان میفهمد برای چی آمده نماز جماعت و باطن این نماز جماعت چیست.@ دعای کمیلی را که انسان میفهمد باطنش چیست روزهای را که انسان میفهمد باطنش چیست این فوقالعاده ارزشمندتر از موقعی هست که انسان صرفاً برای رفع تکلیف یک کاری را انجام میدهد و به عمقش آگاهی ندارد.@ امام باقر(ع) (تَفَقَّهُوا فِی الحَلالِ وَ الحَرام وَ اِلاّ فَاَنتُم اَعرابٌ) ما یک گناهی داریم در گناهان کبیره که به آن تعرب بعد الهجره میگویند یعنی یک کسی مسلمان بشود و بعد از نظر رفتار و خلق و خو مثل جاهلان عرب جاهلیت عمل بکند مثل جاهلانی که در دوران اول قبل از آمدن اسلام بودند.@ یعنی از آگاهی بازگشت به مرحله جاهلانه، یکی از گناهان کبیره هست میفرماید(تَفَقَّهُوا فِی الحَلالِ وَ الحَرام وَ اِلاّ فَاَنتُم اَعرابٌ) تفقه کنید کسب آگاهی و بینش عمیق بکنید در حلال و حرام، حلال و حرام را بشناسید و الا شما اعراب هستید یعنی دچار همان گناه کبیره تعرب بعد الهجره هستید.@ بعد از هجرت یکی برگردد برود دوباره در زمان جاهلیت این گناه کبیره است کسی بعد از بینش و آگاهی برود دنبال آن خلق و خو و رسم آداب و رسوم جاهلیت، مثل بنیاسرائیل که بعد از اینکه موسی را پیدا کردند رفتند دنبال گوسالهپرستی، این را تعرب بعد الهجره میگویند بعضیها اینطوری هستند.@ بعضیها بعد از اینکه انقلاب شده اسلام آمده خون دادند این همه شهید دادیم جنگ و جبهه و انقلاب و شهادت و اسارت یک تعدادی از جوانان مفقودالاثر بودنشان و جانباز بودنش بعد میبینی که یک دفعه برمیگردد به ارزشهای طاغوتی.@ در عروسیها، مجالسشان میبینی که همه آداب و رسوم و رفتارها رفتارهای طاغوتی هست انگار که در این مملکت انقلاب نشده انگار خونی زمین نریخته برای حفظ این ارزشها و متأسفانه بعضی از خود کسانی که خون دادند همینطور هستند.@ جانباز است برگشته به ارزشهای طاغوتی، خانواده شهید است برگشته به ارزشهای طاغوتی خانواده شهید عروسی گرفته بعد میبینی در عروسیشان نوارهای مبتذل اختلاط زن و مرد، زن آرایش کرده مردان بیحیا نه پردهای نه حجابی این برگشته به آنجا.@ میگوید این خیلی گناهش بزرگ است که انسان بعد از اینکه این مسائل را میفهمد بعد از اینکه حتی میرود برایش جنگ میکند مبارزه میکند خون میدهد بعد دوباره بیاید همان ارزشهای طاغوتی را نحوه لباس پوشیدنها نحوه ارزشهایی که هست اینها میشود تعرب بعد الهجره.@ یعنی انسان بعد از اینکه با ارزشها آشنا شد پشت سر بیندازد برگردد به همان زندگیهای آنچنانی ارزشها و افکار آنچنانی و کم نیستند الان در جامعه ما که برگشتند به آن افکار آنچنانی و یادشان رفته که در این مملکت خونی ریخته شده انقلاب شده اصلاً این خونها برای چی ریخته شده.@ خواهر شهیدی که با یک مانتوی زننده بیرون میاید مثلاً موهایش هم معلوم هست این اصلاً نمیفهمد یکی باید به او بگوید برادر تو برای چی خون داده مگر خون نداده برای حجاب برای چی رفته خون داده برای ارزشهای اسلامی که یکی از مهمترین ارزشهایش حجاب هست این نمیفهمد این تعرب بعد الهجره دارد.@ یک پاسداری که مثلاً سر و وضعش فرق کرده به سوسولها بیشتر میخورد تا یک پاسدار این اصلاً حواسش نیست دارد چکار میکند زن یک پاسدار زن یک حزب اللهی که در حجاب و در مسائل شرعی و روابط محرم و نامحرم در مهمانیها در چیزهای دیگر ارزشها را حفظ نمیکند او اصلاً نمیفهمد که پاسدار بودن یعنی چی ارزشها یعنی چی.@ فهمیده، بعد از فهمیدن دوباره فیلش یاد هندوستان کرده بعد از اینکه موسی را پیدا کرده دنبال گوساله رفته این خیلی مهم هست حضرت میفرماید تا شما حلال و حرام را خوب نشناسید اعرابی میشوید.@ یعنی ولو خون هم بدهید در این مملکت ولو جهاد هم بکنید ولو جبهه هم بروید جنگ هم بکنید شهید هم بدهید هر کاری بکنید وقتی آگاهی نباشد آشنایی با حلال و حرام نباشد دوباره یک موقعی ممکن است برگردید به آن وضع گوسالهپرستی برگردید به زمان جاهلیت، وقتی آگاهی نیست.@ لذا یکی تعجب نکند بگوید این خانواده شهید هستند چرا اینها اینطوری هستند پاسدار هستند چرا اینها اینطوری هستند نه، پاسدار میخواهد باشد خانواده شهید میخواهد باشد هر کس که میخواهد باشد وقتی آگاهی نیست فهم دینی نیست بصیرت و بینش دینی نیست او هم میرود دنبال همین کارهایی که بقیه دارند میکنند.@ او هم با طاغوتیها هیچ فرقی نمیکند میرود دنبال کارهای طاغوتی گرایش به ارزشهای آنچنانی پیدا خواهد کرد آنچه که انسان را روی صراط مستقیم نگه میدارد و دائم به سمت نور میکشاند آگاهی و بینش هست اینکه انسان جلوی خودش را ببیند بداند خدا کیست بفهمد کجا دارد میرود خودش را بشناسد مسیرش را بشناسد او میتواند دائم خودش را در خط نگه دارد.@ علت اینکه میگوییم طرف بسیجی بود برید برای اینکه بسیجی بود که فهمیده نبود از روی میل و علاقه آمد بسیج اما آگاهی در بسیج پیدا نکرد در بسیج اهل مطالعه نبود در بسیج اهل بنشین و چایی بخورم و یک پستی بدهم یکذره هرهر و کرکر، و ننشستند که بنشینند دور همدیگر چیزی یاد بگیرند مطلبی بفهمند.@ لذا ممکن است چهار سال هم بسیجی باشد بسیجی خوبی هم باشد ولی بعد برود سر کوچه بایستد برود موهایش را آنچنانی بزند و لباس آنچنانی بپوشد و قیافههای آنچنانی برای خودش درست بکند مگر کم هست، آنچه که انسان را روی صراط مستقیم نگه میدارد و نمیگذارد انسان به جهنم بیفتد آگاهی است فهم حلال و حرام هست شناخت دقیق حلال و حرام این اهمیت زیادی دارد.@ امام صادق(ع) میفرماید(حَدیثٌ فی حَلالٍ وَ حَرامٍ تَأخُذُهُ مِن صادقٍ خَیرٌ مِنَ الدُنیا وَ ما فیها مِن ذَهَبٍ وَ فِضَۀٍ) یک حدیث تو یاد بگیری در مسائل حلال و حرام یک حدیث حقیقی به تو بگوید این برای تو از دنیا و آنچه که در دنیا هست از طلا و نقره برای تو بالاتر هست.@ اینقدر ثواب دارد کم نیست ثواب کسی که وقت میگذارد برای یادگیری دینش اهل مطالعه است اهل شنیدن هست همت دارد که بیاید یاد بگیرد مسائلش را. امام صادق(ع) (لَیتَ الصیاتُ عَلی الرُؤوسِ اَصحابی حَتّی یَتَفَقَّهُوا فِی الحلالِ وَ الحَرام) ای کاش با تازیانه بر سر اصحاب من میزدند تا اینکه اینها حلال و حرام را میفهمیدند.@ یعنی حلال و حرام را فهمیدن اینقدر ارزش دارد که میارزد آدم کتک هم بخورد ولی برود یاد بگیرد، آنهایی که میگویند آقا ما راهمان دور است من بعضی از کلاسهایم شاگردانم از شهرستان میایند خود من هم سالهاست وقتی میروم سر درس چهارشنبهها من مرتب قم درس دارم میروم برای تحصیل برای یادگیری.@ 11 ـ 12 ساعت میگذارم زمستان در برف سنگین تابستان در گرما تمام کارهایم را تعطیل میکنم مگر اینکه مریض بشوم یا استاد زنگ بزند بگوید درس نیست 11 ـ 12 ساعت میروم تا قم که یک ساعت کلا بنشینم خدمت آقازاده آقای عابدینی هستیم برای یک ساعت کار علمی از اینجا من 12 ساعت وقت میگذارم میروم آنجا بنشینم آن جلسه را برگردم چهار پنج سال است که همین است.@ یک کسی که میخواهد علم یاد بگیرد باید زحمت بکشید تحمل مشقت باید بکند خیلی شبها شده ماشین گیر ما نیامده ساعتها معطل شدیم یک زمانی چند کیلومتر را مجبور شدیم پیادهروی بکنیم یکی جایی ما را پیاده کردند ماشین نیست ساعت 1 نصف شب 2 نصف شب ملزم هم هستم که حتماً شب خانه برگردم این سختی دارد تاریکی، پیادهروی، سرما، گرما، معطلی ولی تحمل میکنم با شیرینی هم تحمل میکنم.@ علم اینطوری هست آدم باید بفهماند که نیاز دارد آن که در حرکتش به سمت آخرت به آن نیاز دارد باید برایش سرمایهگذاری بکند همت داشته باشد میگوید میارزد کسی که بخواهد مسائل آخرتی را مگر ابدیت شوخی است مگر فرار از جهنم از آن عذاب طولانی شوخی هست.@ عذابی که علی(ع) میفرماید برای یک گناهش صد سال انسان ممکن است انسان آنجا معذب بشود مگر چند نفر ما صد سال عمر میکنیم یک همچین عذاب و وحشت و تنهایی و غم و غصهای را مگر شوخی هست که انسان برایش وقت نگذارد.@ آنوقت سر هر چیزی بهانه بیاوریم کتاب نخوانیم مطالعه نکنیم جلسات علمی نرویم بسیج نرویم کلاسهایمان را تعطیل بکنیم برای هر بهانهای برای هر یک کلاس هزار جور بهانه میریزیم بخاطر هر بهانهای از زیر یادگیری در میرویم این یعنی خودمان را باور نکردن این یعنی مسخره کردن خودمان.@ امام رضا(ع) میفرماید(مَن سَئَلَ الله التَوفیق وَ لَم یَجَتَهِد فَقَد اِستَهزَأَ بِنَفسِه) کسی که از خدا موفقیت را میخواهد ولی تلاش نمیکند این خودش را مسخره کرده مگر با دعا کار درست میشود شما بنشین بگو خدایا ما را موفق کن ما را به دینمان آگاه کن به وظائفمان آگاه کن ما هم همه میگوییم الهی آمین.@ میگوییم ولی الهی آمین بعدش چی کجاست استادت، کجاست کتابت،کجاست جلسات هفتگیات، کجاست مربیت، کجاست کتابهای حلال و حرامت، کجاست رسالهات، کجاست کتاب اخلاقات، کجاست کتاب عقایدت، کجاست نوارت، کجاست شنیدنت، کجاست وقتگذاریت، وقت باید بگذاریم باید همت بکنیم.@ اینقدر این فهم اهمیت دارد در حرکت انسان اینقدر مسئله قیامت اهمیت دارد و مسلم هم هست که انسان بدون آگاهی نمیتواند مسیر قیامت را طی بکند هیچ حرکتی نیست مگر اینکه انسان در انجام آن احتیاج به آگاهی و معرفت دارد(اَلجَهلُ یُفسِدُ المَعاد) جهل معاد انسان را تباه میکند.@ برای اینکه از آن تباهی نجات پیدا بکنی باید همت داشته باشی صبر بکنی حوصله داشته باشی نسبت به مسائل حلال و حرام، بنشینی خوب یاد بگیری همت به خرج بدهی زود جوش نیاوری زود حوصلهات سر نرود مقاومت داشته باشی مسیر را میروی و میایی کرایه میدهی آقا سنگین است سنگین باشد نمیتوانی پیاده برو برایش وقت بگذار همت بکن.@ میگوید اینقدر میارزد که اصحاب من بر سرشان تازیانه و شلاق باشد اما حلال و حرامشان را خوب یاد بگیرند امام صادق(ع) که ما به او منتسب هستیم به ما میگویند شیعه جعفری، اگر کسی میخواهد سنخیت با امامش داشته باشد و اگر کسی میخواهد قیامت دستش به دست امامش برسد اگر کسی میخواهد فردای قیامت بتواند در آن شلوغی امامش را پیدا بکند و از او بخواهد که شفاعتش را بکند باید شباهت به امامش پیدا بکند.@ وقتی میگوید(لَیتَ) یعنی ای کاش، یعنی دوست دارم که اصحاب من تازیانه بخورند ولی حلال و حرامشان را بفهمند یعنی میارزد یعنی یک کاری هست که باید با علاقه دنبالش رفت برایش وقت گذاشت سرمایهگذاری کرد تا اینکه حلال و حرامشان را خوب بفهمند.@ امام صادق(ع) وقتی اینطوری دوست دارد ما که نه تازیانه هست نه حلال و حرامی هست اینجا در این مجلس انس نشستید مجالس دیگر هم همینطور هست همه مؤمنین همه نورانی همه متدین در مسجد مقدسترین مکانها با آرامش نشستید با احترام دینتان را یاد میگیرید حلال و حرامتان را یاد میگیرید نه این درس درسهای دیگر هم همینطور.@ این خیلی کفرانه است که اینها را قدر ندارد در این نظام اسلامی، من این مفتیهای کشورهای مختلف که بعضی وقتها میایند ملاقاتشان میکنیم ما تقریباً به 10 ـ 15 زبان دنیا از مجتمع کتاب ارسال میکنیم با کشورهای مختلف ارتباط داریم بعضی وقتها مفتی یک کشور میاید یعنی آن رئیسالعلمایشان میاید التماس میکند آقا چند تا از این کتابها به ما بدهید.@ بعد در ایام ارتحال مجتمع پذیرای اینها هست در این هتلهای مهم شهر که مهمانان خارجی میایند با اینها جلساتی داریم یک موقعی که میخواهند حرف بزنند میگویند آقا همین جا هم دولت ما برای ما جاسوس فرستاده این قرآن را یواش به ما بدهید کتاب را که میخواهید بدهید نمیایند از ترسشان ببرند.@ یکیشان میگفت من حوزه علمیه دارم با کتابهای 60 ـ 70 سال پیش دارم حوزه را میگردانم ما کتاب نداریم مردم با بدبختی مسلمانها در کشورهای خارجی آنهایی که میخواهند یاد بگیرند واقعاً با خون دل میخواهند با دینشان آشنا بشوند.@ رئیس مسلمانان اوکراین آمده بوده من یک دوره اصول عقائد خودمان را به زبان خودشان به زبان روسی به او دادم این داشت از خوشحالی بال در میاورد بعد آمد اینقدر متواضعانه گفت آقا میشود لطف کنید یکی دیگر از این کتابها به من بدهید این رئیس مسلمانان یک کشور بزرگ و پیشرفته مثل اوکراین هست ندارند با سختی اینها علمشان را یاد میگیرند.@ آنوقت ما که مسجد کنارمان هست کتابخانه هست نوارخانه هست استاد هست روحانی هست بخدا قسم گناهی که ما میکنیم اگر کوتاهی بکنیم با گناهی که کسان دیگر میکنند یکی نیست تنبلی و کسالت(اَلکَسَلُ یُفسِدُ الآخِرَۀ) کسالت آخرت را فاسد میکند مثل جهل.@ دیگر چه میخواهید این همه عالم این همه طلبه این همه حوزه علمیه این همه کلاس این همه نوار این همه استاد آنوقت عذر ما قیامت قبول است؟ من در سوئیس جلسه داشتم در ژنو جلسات پرسش و پاسخ بود برای شیعیان یک گروهی بودند به نام اهل بیت شیعیان کشورهای مختلف میآمدند از خود سوئیسیها فرانسویها پاکستانیها هندیها عراقیها لبنانیها بودند.@ بعد از نماز که ما زیارت عاشورا داشتیم یک موقعی من همینطوری که نشسته بودم سؤالات را جواب میدادم بعد از نماز یک موقعی متوجه ساعت میشدیم که ساعت 12 شب است من وظیفهام بود که جواب بدهم به سؤالات آنها بعد اینها اینقدر عطش داشتند.@ من آنهایی که عرب بودند برایشان عربی میگفتم بعضیها که ایرانی بودند ایرانی میگفتم آنهایی که فرانسه زبان بودند من میگفتم مترجم ترجمه میکرد اینها یاد میگرفتند خانمها از پشت آن پرده که نشسته بودند سؤال میکردند مترجم فرانسوی میشنید برای من ترجمه میکرد من فارسی میگفتم او برای آنها فرانسوی ترجمه میکرد.@ با چه سختی اینها، بعد هم که اینها از ما خجالت میکشیدند میگفتند که تا 12 شب این را نگه داشتیم خسته و الا سؤال داشتند زنهایشان میآمدند مردانشان میآمدند میگفتند آقا ببخشید ما را ما اینقدر سؤال در ذهنمان هست باید دینمان را یاد بگیریم چکار کنیم من میگفتم نه اصلاً شما خودتان را ناراحت نکنید به من تا صبح هم بگویید حاضر هستم بنشینم.@ خودشان از روی شرمندگی حیا میکردند جلسه را تمام میکردند دوباره فردا شب همینطور اینقدر اینها سؤال داشتند و مردم با یک زجری دنبال کار دینشان هستند یک سرمایهگذاریهای عجیب و غریب میکنند طرف هواپیما میگیرد بلند بشود برود یک جایی مطلبش را یاد بگیرد و بیاید.@ از جاهای مختلف قطار و آن هم با قیمتهای گران 60 ـ 70 هزار تومان پول یک قطارشان بود جمع میشدند یک جایی که بروند یک عزاداری برای سیدالشهدا بکنند یک زیارت عاشورا میخواستند بخوانند جمع میشدند از این شهر تا یک شهر دیگر چند ساعت در قطار مینشستند که میخواهند دور همدیگر ایام محرم آنجا یک عزاداری بکنند.@ میخواهند چهار تا مسئله شرعی یاد بگیرند میخواهند چهار تا احکام یاد بگیرند با خون دل همان کلمه خون دل امام سجاد(ع) فرمود خون دل، امام سجاد میفرماید علم را بیاموزید حتی اگر به فرورفتن در گردابها و خوردن خون دل باشد اینها با خون دل یاد میگیرند.@ بعد ما در دریای علم و معرفت غرق هستیم بعد میگوییم وقت نداریم، نشد، همت نمیکنیم، تنبل هستیم اینها را خدا هرگز نخواهد بخشید گناه ما با گناه کسی که در آمریکا هست دوست دارد یاد بگیرد ولی اطلاعات دستش نیست یکی نیست.@ ما در مهد علم هستیم هیچ سؤالی در اینجا بیپاسخ نیست آنجا هست که سؤالهایی که شاید ده سال پیش برای شما مطرح بوده آنجا الان سؤال مهم هست ولی اینجا شما از این مشکلات ندارید و وای به حال ما اگر کوتاهی و تنبلی بکنیم مدام پشت گوش بیندازیم و بهانهتراشی بکنیم این خیلی گناه بزرگی هست.@ (قال رَجُلٌ لِلصادقِ(ع) اِنَّ لی اِبنً قَد اُحِبُّ عَن یَسئَلَکَ عَن حَلالٍ وَ حَرامٍ لا یَسئَلُکَ عَن ما لا یَعنیه فَقالَ وَ هَل یَسئَلُ النّاس عَن شَیءٍ اَفضَلُ مِنَ الحَلالِ وَ الحَرام).@ یک کسی آمد خدمت امام صادق(ع) عرض کرد آقا من یک پسری دارم خیلی دوست دارم از شما سؤال کند در رابطه با مسائل حلال و حرام مطمئن باشید وقت شما را نمیگیرد از شما در مورد چیزهای بیهوده سؤال نمیکند مثلاً میخواست یک کاری بکند حضرت راضی بشود.@ حضرت فرمود آیا مردم از چیزی بهتر از حلال و حرام سؤال هم میکنند یعنی بهترین چیزی که انسان میتواند در موردش سؤال بکند مسائل حلال و حرام هست خیلی اهمیت دارد ای کاش رشد فکری ما و رشد فرهنگی ما رشد بلوغ و شیعهای ما به یک جایی برسد که وقتی کنار هم قرار میگیریم سؤالات علمی بین ما رد و بدل بشود حلال و حرام مسائل شرعی و بدون اینکه انسان از کسی حیا بکند سؤال بکند بپرسد یاد بگیرد.@ این خیلی خوب است در خانواده پدر برای فرزندانش برای همسرش بگوید پسر یک چیزی خوانده برود برای خانواده بگوید، بگوید توجه بکنید میخواهم یک حدیث برایتان بخوانم توجه بکنید یک مسئله در رساله هست میخواهم برایتان بخوانم خیلی خوب هست افراد همدیگر را اینقدر به صورت ابدی دوست داشته باشند.@ و تا این عشق ابدی نباشد اینطوری نمیشود که اینقدر همدیگر را راحت دوست داشته باشند که خیلی راحت برای همدیگر مسئله شرعی بگویند بشنوند و در خانواده به جای اینکه مسائل بیهوده و وقت تلف کن مطرح بشود مسائل حلال و حرام در سطح خانواده و اجتماع و جلساتی که افراد با همدیگر دارند مطرح بشود.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@