اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله ربّ العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین.@ جلسه گذشته این نکته عرض شد که ما در حرکتمان به سمت آخرت و ابدیت طبق قانون حرکت که هیچ حرکتی نیست مگر اینکه ما در انجام آن احتیاج به شناخت داریم در این حرکت هم احتیاج به آگاهی داریم و حرکت به سمت آخرت بدون آگاهی حرکت موفقیتآمیزی نیست.@ و گفتیم که پیامبر فرمود(اِنَّ الله تَبارک و تعالی یُبغِضُ کُلَّ عالِمٍ بِالدُنیا جاهِلٍ بِالآخِرَۀ) خداوند از هر عالم به دنیایی که جاهل به آخرت هست بدش میاید و توضیح دادیم در مورد اینکه آن علمی که ما در حرکت به سمت آخرت به آن نیاز داریم چه علمی هست.@ از پیامبر حدیث نقل کردیم که علمی که ما در حرکت به سمت آخرت به آن نیاز داریم از آن جهت که حرکت روحی هست و حرکت مادی و طبیعی نیست علمی است مخصوص، توضیح دادیم که سه علم هست احکام هست و فقه هست که برای تنظیم رابطه طبیعت ما با فطرت ما هست تنظیم رابطه دنیا با آخرتمان هست مسائل روحی و جسمیمان و اخلاق و عقائد.@ این سه علم علومی هستند که بر هر مسلمانی طلب و کسبش واجب هست آنهایی که سواد دارند از طریق مطالعه، آنهایی که سواد ندارند از طریق شنیدن و پای کلاس نشستن و جلسات نشستن میتوانند یاد بگیرند از طریق گوش دادن نوار از طریق برنامههای رادیو برنامههای تلویزیون میتوانند استفاده کنند به هر حال انسان مسائلی را که نیاز دارد واجب است شرعاً بنشیند آنها را یاد بگیرد.@ از این جلسه به بعد در مورد فضیلت علم همین علمی که در مورد مسائل آخرتی هست صحبت خواهیم کرد و هم فضیلتش و احادیثی که در تشویق به تحصیل علم آمده و هم احادیث و آیاتی که در مورد تهدید به ترک علم آمده که انسان نباید این علم را فراموش بکند.@ روایت اول از امیرالمؤمنین(ع) هست میفرماید(رَأسُ الفَضائِل اَلعِلم) رأس همه فضیلتها علم هست یعنی انسان به هر فضیلتی میخواهد برسد اولاً باید توسط علم برسد و خود علم هم عالم شدن روح خودش یک فضیلت است روح عالم با روح غیر عالم فرق دارد.@ خود علم یک فضیلت هست خود علم یک ارزش هست که اگر این ارزش را افراد تحصیل بکنند خودش مطلوب هست جدای از اینکه حالا مسائلی که مربوط به علم هست کاری نداریم اما خود تحصیل علم یک ارزش هست که در این باره بعداً صحبت خواهیم کرد.@ روایت بعدی از امیرالمؤمنین(ع) هست که میفرماید(اَلعِلمُ حِجابٌ مِنَ الآفات) علم حجاب و مانعی هست از آفتها، قطعاً در هر حرکتی موانعی وجود دارد و این علم هست که میتواند موانع را به ما بشناساند و همچنین میتواند راه غلبه بر این موانع را هم به ما یاد بدهد.@ بدون آگاهی افراد بسیار دچار آفتها میشوند باید آفتها اول شناسایی بشود و بعد هم این آفات دفع بشود برای همین کسی که آگاه نیست زود به تله میافتد زود به گناه میافتد زود به آلودگی میافتد خودش را خراب میکند زود دچار اشتباهات میشود میزان اشتباهات یک شخصی که اهل مطالعه نیست یا اهل فهم نیست یا اهل یادگیری نیست خیلی زیاد هست گناهان و آلودگیهایش خیلی زیاد میشود.@ لذا فرمود که علم هست که میتواند انسان را نجات بدهد(اَلعِلمُ حِجابٌ مِنَ الآفات) یک حجابی هست از آفتهایی که انسان را تهدید میکند در همه شئون زندگی، شما اکثر مشکلاتی که در خانوادهها هست ببینید ناشی میشود از جهل و نادانی طرفین یا اعضای خانواده.@ مسائلی که در زمینه مسائل اقتصادی هست مسائل فرهنگی هست مسائل اجتماعی هست غالباً اینطور هست ریشه همه این گرفتاریها به جهل و نادانی برمیگردد(اَلجَهلُ اَصلُ کُلِّ شَرٍ) ریشه هر شری نادانی است.@ علم هست که به ما یاد میدهد که ما چگونه آفتها و دشمنانمان را در طی طریقمان به سمت بینهایت و آخرت بشناسیم به آنها غلبه بکنیم و راه مبارزه با آنها را هم علم به ما یاد میدهد به هر حال ما در تمام مراحل زندگیمان در تمام صحنههای زندگیمان در هر شأنی از شئونمان احتیاج به آگاهی و علم داریم احتیاج به مطالعه داریم احتیاج به معلم و استاد داریم.@ قطع ارتباط با این منبع مساوی است با شروع اشتباهات و خدای نکرده حتی از دست دادن آن چیزهایی که تحصیل کردیم قطع ارتباط بسیار خطرناک است. روایت بعدی از نبی اکرم هست که امر کردند به اینکه انسان دنبال علم و یادگیری مسائل دینیش برود که بحث جالبی دارد که امشب یک مقداری به این خواهیم پرداخت.@ (قَلبٌ لَیسَ فیهِ شَیءٌ مِنَ الحِکمَه کَبَیتٍ خَرِبٍ) دلی که در او حکمت نیست مثل خانه خراب میماند حکمت یعنی همان تعالیم انبیاء(ع)، این دل مثل یک خانه خراب میماند دل نیست روح روح درست و حسابی و سالمی نیست.@ بعد برای اینکه انسان به آن حکمت برسد که قلبش آباد بشود قلبش روشن و نورانی بشود حضرت در ادامه فرمایششان میفرماید(فَتَعَلَّمُوا وَ عَلِّمُوا) یاد بگیرید پس بروید دنبال یاد گرفتن امر میکند که اگر میخواهید دلتان روشن باشد و قوی باشد و نورانی باشد و سالم بماند بروید یاد بگیرید.@ علم هست که دل شما را همیشه زنده نگه خواهد داشت مطالعه هست که انسان را همیشه در هر سنی جوان نگه خواهد داشت انسان ممکن است صد سالش هم بشود ولی وقتی اهل مطالعه هست همیشه جوان هست وقتی ارتباطش با یادگیری قطع میشود میافتد در یک روند معمولی زندگی و احساس پیری و شکستگی خیلی میکند.@ فقط علم هست که همیشه قلب را قوی و جوان نگه میدارد به خاطر اینکه قلب مادی نیست قلب مثل بدن نیست که بعد از گذشت چند سال احساس ضعف بکند قلبی که همیشه با علم سروکار دارد دائماً به سمت جوانتر شدن و قدرتمندتر شدن پیش میرود.@ (وَ عَلِّمُوا) تعلیم هم بکنید آنچه که یاد میگیرید به مردم یاد بدهید در روایت داریم خداوند قبل از اینکه از جاهلین افراد نادان عهد بگیرد و میثاق بگیرد که به دنبال یادگیری بروند خداوند اول از علما و کسانی که بلد هستند میثاق گرفته و عهد گرفته که مسائلشان را به مردم یاد بدهند.@ لذا اگر ما جاهلی داریم برای این هست که تا یک حدودی آنهایی که بلد هستند همیشه به یاد دادن نپرداختند قبل از اینکه اسلام به جهال بگوید شما بروید یاد بگیرید به علما میگوید بروید یاد بدهید.@ این خیلی اهمیت دارد وظیفه کسانی هست که میدانند و کسی که مطلبی را میداند و میتواند به مردم ولو در حد خانواده خودش فامیل خودش یاد بدهد نباید از این جهت کوتاهی بکند که به هر حال گناه بزرگی هست کسی که علمش را از دیگران کتمان بکند.@ (وَ تَفَقَّهُوا) یعنی دنبال فهم عمیق باشید فقیه به کسی میگویند که فهم عمیقی از مسائل دینی دارد(تفقهوا) یعنی به دنبال فهم عمیق بروید سادهنگر نباشید اهل این نباشید که فقط یک چیزی به گوشتان بخورد.@ مطالعاتی بکنید چیزهایی را بشنوید جلساتی را شرکت بکنید که شما را به عمق مسائل میبرد و شما را عمیق میکند به دنبال عمق بگردید به دنبال فهم دقیق مسائل باشید فقط سطحینگر نباشید که یک کتابی را حالا ما بخوانیم ببینید آنچه را که میخواهد بگوید چیست و آیا از این عمیقتر و از این دقیقتر مطلبی هست کجا هست که ما آن را تحصیلش بکنیم؟.@ (وَ لا تَمُوتوا جُهّالا) این خیلی هشدار عجیبی هست میفرماید مواظب باشید که جاهل از دنیا نروید یعنی جاهل به آخرت، چون کسی که جاهل به آخرت از دنیا میرود یعنی این عمرش را اصلاً منطبق با آخرت نگذرانده.@ در دنیا ممکن بوده یک پزشک خوبی باشد یک مهندس قوی باشد در رشتههای مختلف دینی یک شیمیدان یک فیزیکدان خوبی باشد یک زیستشناس خوبی باشد اما این به درد آخرتش نمیخورد علوم طبیعی به درد زندگی دنیا میخورند فایده این چنینی دارند اما آگاهی به آخرت مهم است.@ اینکه میفرماید جاهل از دنیا نروید یعنی جاهل به آخرت از دنیا نروید چون کسی که جاهل به آخرت از دنیا برود یعنی دنیایش را منطبق با آخرت نگذرانده یعنی آنجا اصلاً برای شرائط زیستی آخرت خودش را آماده نکرده.@ لذا میفرماید (فَاِنَّ الله لا یُعذِروا عَنِ الجَهل) خداوند از جهل نمیگذرد اصلاً عذر جاهل را قیامت خدا قبول نمیکند در روایت داریم به جهنمیان به کسانی که قرار است جهنم بروند میگویند که شما چرا به دستورات دین عمل نکردید به وظائفتان چرا عمل نکردید؟ یک عده فکر میکنند اگر این جمله را بگویند دیگر نجات پیدا میکنند میگویند آقا ما نمیدانستیم.@ الان هم در دنیا هستند یک عدهای تا به آنها میگویی میگویند آقا من نمیدانستم ببخشید بعد ملائکه میگویند چرا نرفتید یاد بگیرید که اشتباه نکنید چرا نرفتید یاد بگیرید که آلوده به گناه نشوید چرا نرفتید یاد بگیرید که انجام بدهید؟ نمیدانستم قیامت برای هیچ کس قابل قبول نیست.@ (فَاِنَّ الله لا یُعذِروا عَنِ الجَهل) خداوند اصلاً از جهل و جاهل نمیگذرد یک کسی بگوید ما نمیدانستیم در روایت داریم شش گروه بدون حساب وارد جهنم میشوند یعنی از همان راه تا محشور میشوند اصلاً کاری ندارند حساب کتاب و صراط یک راست آنها را جهنم میبرند.@ یکی از آن گروهها افراد جاهل هستند جاهل به مسائل دینیشان لذا کسی بهانه نکند بگوید آقا ما یاد نمیگیریم الان این بهانه بهانهای هست که خیلیها دل خودشان را با این بهانه خوش کردند میگویند ما نمیرویم یاد بگیریم نمیشینیم یاد بگیریم چون یاد بگیریم مسئولیت گردنمان میاید باید عمل بکنیم.@ وقتی ندانیم مسئولیت گردنمان نیست عمل هم نمیکنیم قیامت هم اگر از ما سؤال کردند میگوییم نمیدانستیم اینها گول میخورند ملائکه میگویند اشتباه کردید چرا نرفتید یاد بگیرید یاد گرفتن وظیفه است(طَلَبُ العِلمِ فَریضَۀٌ عَلی کُلِّ مُسلِمٍ) طلب علم بر هر مسلمانی واجب است.@ وقتی واجب شد واجب عینی هم هست یعنی زن مرد فرزند همه باید بروند یاد بگیرند این علم علمی نیست که اگر کسی یاد نگرفت مشکلی پیش نیاید علمی است که مربوط به حرکت خودت به سمت قبر و قیامتت هست به سمت ابدیت هست باید این را بلد باشی و باید این را یاد بگیری این آموزشها باید در جامعه دینیت رواج داشته باشد.@ لذا میفرماید چرا نرفتید یاد بگیرید آنوقت بعضیها میگویند ما اگر برویم یاد بگیریم خطرناک است برویم یاد بگیریم آنوقت باید عمل بکنیم عمل هم نمیکنیم این بهانه را خدا هرگز از کسی قبول نمیکند چون خود طلب علم چه شما به آن عمل بکنید و چه نکنید خودش یک واجب الهی است.@ همین که یک واجب هست باید دنبالش بروی ترک واجب خودش گناه است شما کاری نداشته باش که عمل میکنی یا نمیکنی میخواهی عمل بکنی یا نمیخواهی بکنی همین که فرمودند شما برو یاد بگیر باید بروی یاد بگیری عمل نکن ولی برو مسائلت را خوب یاد بگیر عمل میخواهی نکنی آن با خدا و خودت.@ ولی اگر میگویی نمیروم یاد بگیرم که بعداً مسئولیت گردنم نیاید خداوند انسان را دو بار عذاب میکند به این حدیث توجه کنید از نبی اکرم(ص) میفرماید(ذَنبُ العالِمِ واحِدٌ وَ ذَنبُ الجاهِلِ ذَنبان اَلعالِمُ یُعَذَّبُ عَلی رُکُوبِ الذَنب وَ الجاهِلُ یُعَذَّبُ عَلی رُکُوبِ الذَنب وَ تَرکِهِ العِلم) گناه عالم بیعمل یک گناه است و گناه جاهل دو گناه است.@ بعضیها سؤال میکنند که یعنی چه چطوری میشود؟ پیامبر میفرماید عالم عذاب میشود به خاطر اینکه گناه کرده ممکن است من بلد باشم که فلان کار حرام است بروم انجامش بدهم به خاطر انجام آن گناه من را عذاب میکنند اما جاهل را دو بار عذاب میکنند.@ به خاطر اینکه جاهل هم عذاب میشود به خاطر گناهی که کرده و هم عذاب میشود به خاطر اینکه علم را یاد نگرفته لذا یک کسی نیاید بهانه بکند به شما به این طلبههای مظلوم طلبههای خوب انتقاد بکند و غر بزند اینها میروند یاد میگیرند عمل نمیکنند ما نرویم یاد بگیریم که اینطوری بشویم عالم بیعمل.@ ما دو تا جاهل داریم یک جاهل داریم به او جاهل قاصر میگویند جاهل قاصر یا مستضعف کسی است که نمیتوانسته یاد بگیرد اصلاً آگاهیهای لازم را نداشته اطلاعات لازم را نداشته کسی هم نبوده به او بگوید.@ مثل آفریقا که اطلاعات به آنها نمیرسد یا مثلاً روستاها و دهات که هیچ معلمی و کسی نرفته به مردم چیزهایی را که باید بلد باشند یاد بدهد این را یک جاهل مستضعف میگویند جاهلی که به هیچ وجه به اطلاعات دسترسی نداشته به معلومات به کتاب به عالم به مسجد به منبر دسترسی نداشته این را جاهل قاصر میگویند.@ این را وقتی ما مقایسه میکنیم با عالم بیعمل، گناه عالم بیعمل از این جاهل قاصر بیشتر است چون این بیچاره اصلاً نمیدانسته ولی عالم میدانسته ولی عمل نکرده اما یک جاهلی داریم جاهل مقصر است یعنی خودش کوتاهی کرده خودش مخصوصاً مسائلی را که باید یاد بگیرد یاد بگیرد این را هرگز با عالم بیعمل نمیشود مقایسه کرد.@ عالم بیعمل خیلی بهتر از جاهلی هست که خودش رفته کوتاهی کرده و تحصیل علم نکرده و مسائلی را که باید یاد میگرفته نگرفته لذا اگر کسی گفت من وضعم بهتر از این علمایی هست که رفتند یاد گرفتند و عمل نمیکنند نه اصلاً اینطور نیست.@ بنده دانشگاهی که به تحصیلات دانشگاهیم دارم پز میدهم یا بندهای که تاجر هستم به کار تجارت و آزادم دارم پز میدهم نمیروم یاد بگیرم بعد هم علما را مسخر میکنم که اینها یاد میگیرند و عمل نمیکنند وضع من به مراتب بدتر از علما هست.@ لااقل علما این شرافت و شجاعت را داشتند که بروند وظیفه شرعی یادگیریشان را انجام بدهند و یاد گرفتند من که اصلاً آن را هم نرفتم یاد بگیرم و چون نرفتم یاد بگیرم ترک واجب کردم یک گناه برایم مینویسند و چون به خاطر جهلم به گناهان بعدی افتادم این هم دو تا میشود لذا عذاب جاهل دو برابر عذاب عالم هست.@ یک موقعی این در ذهن ما نیاید که ما نرویم یاد بگیریم وظیفهای نداریم سبکتر هست اصلاً اینطور نیست شما نرو مسائل شرعیت را یاد بگیر 50 سال نماز اشتباه بخوان امام صادق(ع) میفرماید چه بسا یک نفر 50 سال نماز بخواند یک رکعتش قبول نشود.@ ما داشتیم خدا بیامرزد آیت الله گلپایگانی یک نفر آمد پیش او یک مردی بود 60 ـ 70 سالش بود گفت من نماز خواندم و اینطوری بوده آقا فرمود کل نماز عمرت را باید قضا بکنی روزهها همه باید قضا بشود اشتباه روزه گرفتی مسائل شرعیت را چرا نرفتی یاد بگیری؟.@ روزه میخواهی بگیری باید مسائل شرعی بلد باشی آقا ما نمیدانستیم اینجا باطل میشود؟ بیخود نمیدانستی عمر و جوانی و کتاب و معلم و روحانی همه چیز در دسترس تو هست در این شهرری شما 500 متر قدم بردارید هر 500 متر یک جایی یک مسجد گیر میآورید یک عالم گیر میآورید.@ این همه کتاب این همه رساله این همه نوار این همه جلسات علمی بلد نبودیم، مگر خداوند از کسی میپذیرد که بلد نبودید ما نمیدانستیم نماز اینجا قضا شده ما نمیدانستیم قرائت نماز، قرائت نماز شما یک ربع بیست دقیقه بنشین کنار یک طلبهای پیش یکی عربی پیش یک کسی که بلد هست پیش یک عالمی قرائت نماز را درست بکن حمد و سورهات را درست بکن تسبیحاتت را درست بکن تشهدت را درست بکن.@ طرف میبینی 50 سالش هست هنوز دارد نماز اشتباه میخواند همت نکرده یک ساعت دو ساعت یک نصف روز برود یک جایی بنشیند این مسائل را یاد بگیرد حالا به او بگو کوپن شماره چند همه را بلد است که چه چیزی با کوپنها میدهند چه چیزی دادند و چه چیزی خواهند داد همه را بلد است.@ آدرسها اسمها مسائلی که مربوط به مسائل دنیاییش هست همه را بلد است ولی بگو آقا حمد و سورهات را یک همت نکرده نیم ساعت یک ساعت بنشیند پیش یک نفر نمازش را یاد بگیرد همت نکرده این همه داستان و رمان و قصه میخواند این همه وقتش پای تلویزیون و فیلم سینمایی و کارتون صرف میکند.@ ولی همت نکرده یک دور رساله را بخواند، خدا از این میگذرد؟ نه، همت نکرده مسائل اخلاقی که در خانواده نیاز دارد در اجتماع نیاز دارد مطالعه بکند مگر اینها چقدر وقت از شما میخواسته چند جلد کتاب مگر میخواستی بخوانی تو بسلامتی دانشجو هستی.@ چهار سال 40 ـ 50 تا بیشتر کتاب بارت میکنند باید بخوانی آنوقت وقت نمیکنی 7ـ 8 تا کتاب برای مسائل شرعیت بخوانی یک رساله همه آن هم واجب نیست خوانده بشود یک رساله مسائلی که انسان غالباً احتیاج دارد باید یاد بگیرد همت نکردی رساله را بنشینی مطالعه بکنی چند تا مسئله شرعی یاد بگیری.@ مسائل اخلاقی که به آن نیازی داری در رابطه با پدر مادرت در رابطه با همسرت در رابطه با فرزندت در رابطه با مسائل اعتقادیت همت نکردی یاد بگیری در رابطه با خدا به شک افتاده بودی این همه عالم این همه کتاب میرفتی میگفتی آقا من دچار تردید شدم این مشکل چیست برای من شبهه ایجاد شده.@ مدام این مریضیها را روی هم ریختید مدام این جهالتها را روی هم ریختید معلوم است خدا از انسان نمیگذرد معلوم است که شما نمیتوانید یک زندگی سالمی درست بکنی معلوم است که نمیتوانی فطرتت را شکوفا بکنی استعدادهایی که خدا به تو داده استعدادهای ویژه انسانیت را شکوفا بکنی دائم زندگیت میافتد در ورطه حیوانیت.@ اینطور نیست که بگوییم وقت نداریم وقت نداریم یعنی چی مگر شما قیامت ندارید مگر شما ابدیت ندارید مگر شما نمیخواهید آنجا زندگی بکنید زندگی کردن آنجا مگر وقتگذاری نمیخواهد پس عمری که خدا در دنیا به ما داده برای چی داده؟ برای این داده که اینجا خودمان را برای آنجا آماده کنیم نداده که ما اینجا بازی بکنیم.@ (أَ يَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَنْ يُتْرَكَ سُدىً) آیا انسان فکر کرده ما بیهوده او را خلق کردیم(أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً) آیا خیال کردید که ما شما را عبث خلق کردیم تا میگویی آقا یادگیری برای مسائل دینی، میگوید وقت ندارم تا میگویی آقا مطالعه برای مسائل شرعی، میگوید وقت ندارم نمیرسم کتاب بخوانم.@ دروغ داری میگویی تو چطور برای فیلم سینماییت وقت داری برای غذا خوردن برای بودن با همسرت برای پارک و گشتن و مسافرت و تفریح و شبنشینی این همه وقت داری وقت نداری بنشینی مسائل شرعیت را یاد بگیری.@ قدیمیها خیلی خوب عمل میکردند قدیمیها حتی شبنشینی هم میرفتند دور هم که جمع میشدند زمستان دور همدیگر مینشستند یکی از آنها که عالمتر بود کتاب را باز میکرد چهار تا مسئله برای بقیه میخواند چهار تا حرف حکیمانه میخواندند چهار تا حدیث میخواندند چهار تا مسئله شرعی میخواندند توجه داشتند به این مسائل، وقت میگذاشتند سرمایهگذاری میکردند.@ من زمانی که 18 ـ 19 سال پیش طلبه بودم در حوزه درس میخواندم یادم هست بعدازظهرها طلبههای مدرسه ما همه افراد مسن بودند بازاریها پر میکردند مدرسه ما را میآمدند آنجا جمع میشدند همه دستشان یک رسالهای بود.@ یک کتابی بود یک جامعالمقدماتی بود میآمدند مسائل شرعیشان را یاد میگرفتند مسائل دینیشان را یاد میگرفتند پای احکام مینشستند همه 50 ساله 60 ساله 40 ساله برای این وقت میگذاشتند صبحها کار میکردند بعدازظهر هم یک سری به خانواده میزدند غروب دو ساعت یک ساعت مانده بود به مغرب در حوزه بودند.@ جلسات ویژه بزرگسالان بود میرفتند مینشستند مسائلشان را یاد میگرفتند احکامشان را وارد بودند خمسشان را بلد بودند زکاتشان را بلد بودند نمازشان را خوب مسائلش را بلد بودند روزهشان را مسلط بودند نماز جماعتشان را بلد بودند طهارت و نجاسات را همه این چیزهایی که نیاز دارند بلد بودند برایش وقت میگذاشتند جوان هم همینطور.@ جوان اولین کاری که باید بکند اطلاعاتی که درباره حرکتش به سمت آخرت هست باید یاد بگیرد بدون این اطلاعات در زندگی خیلی اشتباه میکند ولو از نظر ظاهر مسائل اجتماعی آدم موفقی هم باشد شغل خوبی داشته باشد درآمد خوبی داشته باشد ماشینی زیر پایش باشد.@ این را اسلام یک جوان موفق نمیگوید جوانی که در صراط مستقیم نیفتاده و رشدش رشد فطری نیست رشدش براساس نظام ابدی نیست او دارد استعدادهایش را تلف میکند دارد خودش را ضایع میکند لذا برای همین وظیفه همه هست که بروند یاد بگیرند لذا پیامبر فرمود که خداوند از جهل نمیگذرد کسی فکر نکند که اگر ندانست معذور هست آنجا با او کاری ندارند.@ یک روایت هم از امام صادق(ع) بخوانم ما باید فکر کنیم که ائمه ما را چطوری دوست دارند بخصوص جوان محبوب امام، امام صادق وقتی میگوییم فقط ما با شخصیت امام صادق کار داریم امام صادق یعنی نماینده خدا یعنی خلیفه خدا در روی زمین.@ وقتی میگوییم امام صادق خوشش میاید یا خوشش نمیاید یعنی خدا خوشش میاید یا نمیاید وقتی حضرت میگوید من خوشم میاید یا خوشم نمیاید آنها خوش آمدنشان و خوش نیآمدنشان از روی دیدگاههای الهیشان هست معصوم هستند.@ همینطوری نیست کیلویی ما به یک کسی بگوییم من از این پسر خوشم میاید حالا ممکن است این اصلاً خدا از او خوشش نیاید یا از فلان کس من اینقدر بدم میاید ممکن است خیلی هم محبوب امام زمان(ع) باشد مثل ما نیست وقتی آنها میگویند خوشمان میاید یا خوشمان نمیاید یعنی حقیقتاً دوستداشتنی هستند و اگر گفتند از یک نفر خوشمان نمیاید یعنی حقیقتاً دوستداشتنی نیستند.@ در مورد جوان حضرت یک حدیثی دارد چه جوانی را حضرت دوست دارد میفرماید(لَستُ اُحِبُّ اَم اَرَی شابَّ مِنکُم اِلاّ غادیاً فی حالَین) دوست ندارم جوانی از شما را ببینم مگر اینکه در یکی از این دو حالت باشد.@ وقتی میگوید جوان مسئولیت بزرگسالان خیلی بیشتر میشود چه جوانی محبوب امام صادق هست یعنی محبوب خدا هست و چه جوانی محبوب خدا نیست جوان محبوب دین جوان محبوب امام زمان چه جوانی است؟.@ بزرگترهای عزیز توجه کنند خواهر و برادران بزرگسال عزیز توجه کنند جوانها هم که بچه دارند توجه که فرزندانتان را باید چطوری تربیت بکنید که امام زمان خوشش بیاید نه اینکه سرمایهگذاری کنیم خودمان را بیچاره کنیم مثلاً شهریه دانشگاه آزادش را هم تهیه کنیم بفرستیم برود دانشگاه و لیسانسش را بگیرد و فوق لیسانس بگیرد و دکتر بشود اما جوان مورد علاقه امام زمان نباشد.@ جوانتان را طوری تربیت بکنید که مورد علاقه امام زمان باشد دختر و پسرتان را طوری تربیت بکنید که خدا خوشش بیاید این وظیفه پدر مادر هست که از اول فرزندش را آنطوری تربیت بکند که امام زمان خوشش میاید و الا قیامت همین بچه یقه انسان را خواهد گرفت.@ میفرماید(لَستُ اُحِبُّ اَم اَرَی شابَّ مِنکُم اِلاّ غادیاً فی حالَین) دوست ندارم جوانی از شما را ببینم مگر اینکه روزش را با یکی از این دو حالت شروع بکند(اِمّا عالِما اَو مُتَعَلِما) یا عالم باشد یا در حال تعلم و یادگیری باشد.@ از قسمت اول میفهمیم که جوان هم میتواند عالم باشد و مسائلش را یاد بگیرد احتیاج نیست ریش آدم تا نافش برسد و بگوید حالا عالم شده نه، و خیلی هم سرمایهگذاری زیادی نمیخواهد یک وقت محدود و خوب و حساب شده شما بگذارید میتوانید در جوانی مسائلی که نیاز دارید یاد بگیرید.@ اگر علما وقت میگذارند در حوزه 50 سال 60 سال زحمت میکشند آنها تخصصهای دیگری را دارند تحصیل میکنند که وظیفه دیگری دارند ولی یکی جوانی که باید مسائلش را یاد بگیرد میخواهد برود دکتر بشود، مهندس بشود، کاشف بشود، منجم بشود، ورزشکار بشود، مبارکش، احتیاج ندارد که همه بروند در حوزه یاد بگیرند، خیر.@ ولی مسائلی که نیاز داریم در سطح اخلاق احکام و مسائل اعتقادی مسائل محدودی هست باید مسائلی که نیاز دارد یاد بگیرد یا عالم باشد فهمیده باشد و یا متعلم باشد در حال یادگیری باشد حالا آمدیم و جوان این کار را نکرد میگوییم آقا شق سومی هم دارد؟ یعنی اگر یک جوانی در حال یادگیری نبود یا مسائلش را یاد نگرفته بود این چطور جوانی است؟.@ میگوید(فَاِن لَم یَفعَل فَرَطَّ) اگر این کار را نکند کوتاهی کرده یک همچین جوانی که نه رفته مسائلش را یاد بگیرد و نه الان در حال یادگیری هست این جوان مقصر است جاهل مقصر است دارد کوتاهی میکند وقت نمیگذارد برای مطالعات این چنینیش.@ کوتاهی بکند چیست؟ میفرماید اگر کوتاهی بکند نتیجه کوتاهی چیست؟ (فَاِن فَرَطَّ ضَیَّعَ) اگر کوتاهی بکند حقوقش را ضایع میکند هم خودش را ضایع میکند هم دیگران را ضایع میکند هم حقوق را ضایع میکند چون نمیداند کیست نمیداند چیست نمیداند باید چکار بکند نمیداند باید چه راهی را باید برود نمیداند باید چه روابطی را برقرار بکند.@ لذا هم خودش را ضایع میکند و هم کسانی که با او در ارتباط هستند حقوق را ضایع میکند حقوق پدر مادرش را ضایع میکند حقوق استادش را ضایع میکند حقوق دوست و برادر دینیش را ضایع میکند حقوق خواهر و برادرش را ضایع میکند چون جاهل هست کوتاهی میکند مدام در حال تضییع و ضایع کردن هست در حال خرابکاری است.@ علی(ع) فرمود هیچ جاهلی را شما نمیبیند که یا در حال افراط و زیادهروی است یا در حال تفریط و کوتاهی کردن، اگر ضایع کرد چه میشود؟ اگر کسی ضایع بکند گناه کرده حقوق و مسائل نباید ضایع بشود انسان و روح خیلی ارزشمندتر از این هست که ما بگذاریم ضایع بشود اگر کسی ضایع بکند(فَاِن ضَیَّعَ اَثِم) اگر ضایع بکند گناه کرده این جوان معصیت کرده جوان معصیتکاری هست.@ اگر معصیت بکند چه میشود؟ معلوم است(فَاِنی اَثِم سَکَنَ النّار وَ الَّذی بَعَثَ مُحَمَّداً بِحَقّ) یک همچین جوانی که گناه کرد در اثر نادانی و ناآگاهی قسم به کسی که پیامبر را به حق مبعوث کرد این به جهنم خواهد رفت ساکن آتش خواهد شد.@ لذا باید از اول جلوی اشتباهات زندگی را گرفت چطوری گرفت؟ با تحصیل علم، مسائلی را که نیاز داریم وقت بگذاریم وقت زیادی هم نمیطلبد یاد بگیریم چه بسا یک پدر مادر با مطالعه یک کتاب 200 صفحهای یا با شنیدنش آقا من بلد نیستم بخوانم عزیزم دخترم پسرم تو که بلد هستی بیا بنشین این را برای من بخوان.@ با دانستن چهار تا مسائل تربیتی یک عمر اشتباه در مورد فرزندانش را کنار بگذارد و نگذارد اشتباه بشود و خوب عمل بکند چقدر مفاسد و مشکلات و افسردگیها و بیماریها و اختلافات در جامعه به خاطر همین ندانستن هست نمیدانست چطوری رفتار بکند.@ کاری ندارد این همه دانشمند کتاب نوشتند برای سنین مختلف، این همه نوارهای آموزشی هست حال مطالعه نداری چشمت درد میگیرد ضعیف میشود حوصلهات سر میرود خوابت میگیرد نوار گوش کن ضبط نداری منزلت، برو در این مساجد در این کلاسها فقط گوش کن تا یاد بگیری دقت بکنید که چطوری جهل انسان را به جهنم میکشاند جهل مساوی است با جهنم و جهنم هم مساوی است با جهل.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@ شب اول ماه رجب هست شب بسیار عزیزی هست ما در این سه ماه باید خیلی آمادگی معنوی کسب کنیم این سه ماه برای ما اهمیت زیادی دارد و ماه شکوفایی انسان هست ماه شکوفایی روح هست اگر کسی واقعاً این سه ماه را غنیمت بداند خیلی استفادهها از آن خواهد کرد بخصوص ماه مبارک رمضان که خداوند رجب و شعبان را برای آمادگی در آن ضیافت الهی گذاشته که ما بتوانیم در آن ضیافت درست شرکت کنیم.@ لازمهاش این هست که انسان از ماه رجب بلکه جلوتر آماده باشد امشب شب بسیار مهمی هست من توصیه میکنم اولاً شام را خیلی مختصر بخورید زیاد نخورید که چرتتان بگیرد فیلم و تلویزیون را کنار بگذارید امشب بروید مفاتیح را یک دور اعمال امشب را نگاه بکنید اعمال بسیار مهمی دارد حتماً این کار را بکنید که امشب خیلی قیمتی است اگر کسی امشب را از دست بدهد خیلی چیزها از کفش رفته.@