أعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی أعدائهم أجمعین من الآن إلی قیام یوم الدین.@ جلسه گذشته بحثمان درباره حمله شیطان از عقب بود که گفتیم عقب گذشته ماست که شامل چند دسته از حملهها میشود یعنی در گذشته ما چیزهایی وجود دارد که میتواند دستاویز شیطان باشد.@ برای اینکه ما همیشه غمگین، ترسو، خودکمبین، بدون اعتماد به نفس و ضعیف باشیم و گذشته طوری هست که اگر بخواهیم به این عوامل فکر بکنیم و توجه کنیم هم دنیامان را از دست میدهیم و هم آخرتمان را، چند دسته را توضیح دادیم که یکی از آن موارد گناهان بود که در گذشته انسان انجام داده که گفتیم خوب هست که انسان به یاد گناهان خودش باشد.@ اما گناهان باید عاملی برای آشتی و توبه باشد نه برای خودکمبینی و تحقیر خودمان و قهر ماندن با خداوند تبارک و تعالی و آلوده دیدن خودمان که گفتیم شیطان همیشه این ترفند را دارد که گناهان گذشته ما را به رخمان میکشد که ما خودمان را همیشه آلوده ببینیم و لایق یک ارتباط صمیمی و قوی با خداوند تبارک و تعالی نبینیم.@ نکته دیگر درباره کدورتها بود گذشته ما اگر با کسی درگیری و کدورتی داشته باشیم شیطان آن را هم به رخ ما زیاد میکشد اتفاقاتی که ما در گذشته داشتیم با اعضای خانوادهمان، دوستانمان یا کسان دیگر زیاد خاطرات تلخ و کدورتها را به رخ ما میکشد تا هیچ وقت نتوانیم دل شاد و آرامی داشته باشیم.@ و خیرات و برکاتی که از وحدت و همدلی و مهربانی و توافق نصیب انسان میشود همه را از انسان میگیرد در کینه و کدورت چند نکته را خدمت عزیزان جلسه گذشته عرض کردیم.@ این جلسه هم یک تتمهای دارد بحث کینه خدمتتان عرض میکنم تا انشاء الله برسیم به بحث شکستها که آن هم یکی از عواملی هست که شیطان زیاد به رخ ما میکشد تا اینکه ما را تحقیر بکند و جلوی قدرت و سرعت کاری ما را بگیرد درباره حقد گفتیم حقد و کینهتوزی بیماری هست که مسری هست.@ یعنی انسان این کینه را به دوستان خودش، خانواده خودش، هممحلیهای خودش، همشهریهای خودش و حتی همکشوریهای خودش میدهد و تاریخ پر از جنگها و خونریزیهایی هست که در اثر حقد و کینه یک یا چند نفر ایجاد شده.@ یک فرمایشی امیرالمؤمنین(ع) دارد میفرماید که(الدُّنیا أصغَرُ وَ أحقَر مِن أن تُطاعَ فیهَا الأحقاد) دنیا کوچکتر و پستتر از آن هست که انسان در آن کینهها و دلچرکینها را تبعیت بکند یعنی انسان باید بداند که در عالمی زندگی میکند که کینه مجموعاً به ضرر انسان تمام میشود الان جای کینه نیست.@ اینجا خیلی حقیرتر و کوچکتر از آن هست که انسان بخواهد وقت و آرامش و شادی و پیشرفت خودش را قربانی کینهها و حقدها بکند ما همانطور که قبلاً گفتیم رابطه دنیا با آخرت مثل رابطه رحم مادر هست با دنیا، واقعاً حقارت دنیا در مقابل زندگی ابدی انسان حقارت یک رحم هست در مقابل فضای باعظمت دنیا، خود دنیا هم نسبت به آخرت اینطوری هست.@ میفرماید دنیا خیلی کوچکتر از آن هست که بخواهی دلت را آلوده بکنی و دلچرکین باشی از انسانها که اگر حس انتقامی به تو دست داده و مورد ظلم واقع شدی بدان که خداوند تبارک و تعالی نظام را طوری خلق کرده که هیچ کس نمیتواند از شر ظلمی که به دیگران کرده فرار بکند هیچ کس بینتیجه و بیجزا نمیماند.@ بنابراین شما چه انتقام بگیری و چه نگیری خودبهخود مکانیزم عالم در آن عملیات انتقام گنجانده شده پس دلت را آلوده نکن چون اگر بخواهی معطل این بشوی از بسیاری از پیشرفتها، سازندگیها، زیباییها و آرامشها محروم میشوی و با این کینه اولین کسی که قربانی میشود خودت هستی.@ آسیبهای شدید جسمی و آسیبهای شدید روحی به تو وارد میشود نکته دیگری که درباره شخصیت کینهتوز هست و شیطان این را به ما تحمیل میکند چون وعده کرده بودیم که امروز اگر میخواهیم راجع به کینه صحبت بکنیم بعضی از چیزهایی را بگوییم که در دفعش کمکمان بکند.@ یکی از فرمولهایی که علی(ع) میفرماید همین هست که(لا یَکونُ الکَریمُ حَقُودا) آدمهای کریم و بزرگ و بزرگوار هرگز کینهتوز نیستند دلچرکینی و کینه مال کوچکی انسان هست که انسان زود آلوده میشود و اگر انسان روحش بزرگ بشود هرگز دچار کینه نمیشود.@ زودرنجی و حساسیت و کینهتوزی و برگشتن به گذشته، با گذشته ور رفتن، دائماً به گذشته فکر کردن، خاطرات گذشته را مطرح کردن این باعث میشود هم حال ما خراب بشود و هم آینده ما، هر چقدر تلاش بکنیم روح خودمان را بزرگ بکنیم از شر یک همچین بیماری جسمی و روحی خطرناکی و آفت دنیایی و آخرتی خطرناکی نجات پیدا بکنیم.@ ما چطوری روح خودمان را بزرگ بکنیم؟ این یک سؤال خیلی مهمی هست که ما حالا میگوییم میخواهیم روحمان بزرگ بشود که آلوده نشویم مورد این حملهها قرار نگیریم این چیزها برایمان مهم نباشد ما اساساً بزرگ خلق شدیم بینهایت خلق شدیم خود خداوند تبارک و تعالی در قرآن ما را حامل نفخه الهی میداند ما روح الهی و روح انسانی داریم.@ روحی که میتواند مظهر همه صفات خداوند تبارک و تعالی باشد و بینهایت هم هست ما خیلی بزرگ هستیم ما اگر به حقیقت بزرگی خودمان خودمان را بشناسیم همان مباحثی که در سلسله بحثهای انسانشناسی چند جلسه آغاز این مباحث خدمتتان عرض کردیم به آنها توجه بکنیم که ما چقدر بزرگ هستیم.@ به بزرگی خودمان فکر بکنیم و به بزرگی مسیر زندگی که داریم به بزرگی ابدیت، به بزرگی محبوب و الهمان، معشوقمان خداوند فکر بکنیم هرگز ذهنمان و دلمان اینقدر کوچک نمیشود که بخواهیم مدتها از عمرمان، آسایشمان، شیرینی زندگیمان که فوقالعاده ارزش دارد این وقت را بگذاریم صرف کینههای گذشته.@ یادتان باشد وقتی میگوییم دنیا با آخرت مثل رحم مادر با دنیاست یعنی زمان ارزشش فوقالعاده زیاد است ارزش دنیا و عمر دنیا معادل ابدیت است اینکه میگویند وقت طلاست این مال کسانی هست که شناخت درستی از انسان ندارند شما با یک ساعت دنیا میتوانید میلیونها سال آخرت را بخرید.@ یعنی میلیونها سال خوشبختی بخرید با یک ساعتش، عمر دنیا خیلی پای ما گران حساب میشود اگر کسی بداند عمر چقدر گران است چقدر قیمت دارد این هرگز حاضر نیست دلش را آشوب بکند با کینه و حسادتها و عُقدهها، کاملاً نجات پیدا میکند میگوید من بزرگتر از این هستم حیف هستم دلم بخواهد مشغول این بشود من حیف هستم.@ اگر کسی به من ظلم کرده من هم متنفرم من هم ناراحتم، در دل من هم عقده شده میخواهم به جزایش برسد خدا هست این کار را میکند شما چه بخواهید و چه نخواهید آن گرفتار اشتباهات خودش خواهد شد بنابراین دررفته نیست.@ اینطور نیست که فکر کنید یکی زد و رفت سیستم این عالم، نظام این عالم بزن درویی نیست که یک کسی بیاید به کسی ظلم بکند و فرار بکند برود و به هیچ جا هم بند نباشد اینطور نیست اصلاً ما بزندررویی نداریم به محض اینکه یک کسی بخواهد نیت بدی بکند.@ (أیُّهَا النّاس إنَّما بَغیُکُم عَلی أنفُسِکُم) ظلم شما به دیگران اول به خودتان برمیگردد یعنی دامن خودتان را خواهد گرفت بنابراین نیاز نیست ما همیشه دلمان را آلوده بکنیم به اینکه اگر فلانی در حق ما ظلمی کرد ما خودمان دست به کار بشویم و هزار و یکجور آلودگی برای خودمان درست بکنیم که میخواهیم انتقام بگیریم.@ کینه مثل این هست که انسان یک میلیون تومان پول هزینه کند که بخواهد پنج تومان را نجات بدهد فکر کنید یک سکه یک ریالی از یک نفر در یک لجن افتاده این حالا بیاید کنار این لجنزار بایستد لباسهایش را در بیاورد در این لجنها برود بگردد.@ ساعتها وقت بگذارد در این لجنها تا بخواهد یک سکه یک ریالی را نجات بدهد بعد باید چقدر پول حمامش را بدهد پول شستشو و حمام و وقت و خیلی چیزهای دیگر، که یک ریالی را نجات بدهد کینه داشتن و کینهتوزی دقیقاً یک همچین حماقتی هست یعنی انسان زحمت زیاد میکشد نتیجهای که به دست میاورد هیچ است.@ پس آدمی که بزرگ است دلش اینطوری نیست ممکن است یک موقعی دلچرکین بشود لحظاتی از کسی دلش بگیرد اما در دلش نمیماند در حدیث داریم از امام صادق(ع) هست (حِقدُ المُؤمِنِ مَقامُه ثُمَّ یُفارِق فَلا یَجِدُ عَلَیهِ شَیئا وَ حِقدُ الکافِرِ دَهرٌ) حقد و کینه مؤمن همان مقداری هست که در آن جلسه نشسته.@ ممکن است در جلسهای در یک حرف زدنی از یک نفر یکذره دلچرکین بشود میفرماید همین که بلند شد و رفت تمام است جلسه ختم شد اینها همدیگر را ندیدند از هم جدا شدند گوشی را گذاشتند دیگر با همدیگر کاری ندارند چند لحظه ممکن است در دلش آشوبی بشود ولی دیگر ادامهدار نیست.@ (فَلا یَجِدُ عَلَیهِ شَیئا) چیزی در دلش پیدا نمیکنی تمام میشود اما کافر اینطوری نیست، چرا کافر اینطوری نیست؟ چرا شخص کافر نمیتواند کینه را از دلش بیرون کند؟ چون همه چیز او همان ساعتها و عمری هست که الان دارد او برای خودش ورای مرگ زندگی سراغ ندارد.@ بنابراین شما در این فیلمهایی که الان متأسفانه خیلیها را نشان میدهند میبینید که یک نفر 20 سال تلاش میکند که از یک نفر انتقام بگیرد حتی خودش و خیلی از کسان دیگر کشته میشوند خیلی احمقانه، تازه قهرمان فیلم هم هست خیلی از قهرمانهای فیلمی که به رخ ما میکشند آدمهای خیلی احمقی هستند.@ یک نفر میخواهد یک انتقامی بگیرد میخواهد یک چیزی را نجات بدهد میبینی که دهها نفر در این فیلم کشته میشوند که قرار است یک انتقامی از یک نفر بگیرند یک موقع هست بحث مبارزه با ظلم است یک بحث جهادی است یک بحث ارزشی است.@ آن بحث دیگری است یا یک کینه شخصی صرفاً، آنها چیزی را سراغ ندارند آنها برای یک مسأله خیلی کوچکی حاضرند یک عمر بگذارند شر و کینه به پا کنند در بحث بعدی هم که انشاء الله میخواهیم توضیح بدهیم بحث شکستها همینطوری میشود.@ در شکستها انسان به جای اینکه از شکستها خوب استفاده بکند برای پیشرفت خودش، گاهی وقتها چنان دچار خودکمبینی میشود چنان در این شکست تحقیر و له میشود که گاهی وقتها برای جبران این 20 سال وقت میخواهد بگذارد که آن لهشدگی را جبران بکند.@ در حالی که اصلاً نیازی به این همه دویدن و وقت تلف کردن نیست، چرا؟ چون ممکن است شما 20 سال زحمت بکشید یک حقارت خیالی و وهمی که شیطان دائماً تو را آنطور کوچک میکند در ذهت باشد جبران بکنی ولی 20 سال در نظام ابدی ما خیلی گران تمام میشود.@ 20 سال عمر ما برود در نظام ابدی، میشود چند میلیون سال، دهها و صدها میلیون سال و یک ابدیت را ما باختیم 20 سال وقت کم نیست 20 سال خیلی زیاد است یک دقیقهاش هم گران است چه برسد به 20 سال، یک ساعتش هم خیلی زیاد است.@ یک کسی وقت بگذارد درگیر باشد با مادرشوهر، عروس، مادرزن، داماد، باجناق، جاری، خواهر، همسایه، دوست که بخواهد یک انتقام بگیرد بخواهد یکطوری از عقده خودش را در بیاورد ما اگر نظام قیمتی خودمان دستمان باشد اساساً خداوند نظام خلقت را طوری خلق نکرده که انسان تحقیر بشود.@ نظام خلقت طوری طراحی نشده که یک شخصیت یک انسان حقیقی تحقیر بشود آنجاهایی که ما احساس حقارت میکنیم احساس کوچکی میکنیم احساس میکنیم باختیم درست همانجایی هست که ترجمه غلطی از خودمان کردیم یعنی خودمان را بد داریم میبینیم و بد معنا کردیم.@ خود حقیقیمان را نمیبینیم و خود غیر حقیقی هم پست میشود کوچک است و الا اساساً مکانیزم عالم طوری طراحی نشده که یک نفر بتواند یک نفر را کوچک و تحقیر و له بکند اگر درست در مهندسی عالم انسان روابطش را تنظیم بکند خوب خودش را بشناسد نظام قیمتی خودش دستش باشد.@ نظام قیمتی الهی و انسانی دستش باشد میبیند که هیچ کس قادر به تحقیرش نیست اینکه علی(ع) میفرماید نصف شخصیت عاقل تحمل است نصفش بیخیالی، چون عاقل است عاقل یعنی کسی که تمام اندازهها دستش هست.@ خوب میتواند فکر بکند اینطور نیست که اگر خواستگاری رفت به او جواب منفی دادند احساس کند باخته یا از یک نفر خوشش آمد آن از انسان خوشش نیامد یا اصلاً یک کسی آمد گفت من از تو بدم میاید با اعلام تنفر صدها نفر هم این شخص کوچک نمیشود.@ کسی که فکر میکند اگر به او جواب منفی بدهند قبولش نکنند پیشنهادش را نپذیرند دوستش نداشته باشند کوچک شده و له شده کسی که اساساً قیمت دستش نیست همیشه خودش را از نگاه دیگران معنا میکند یعنی اگر او من را دوست داشته باشد به من توجه بشود معروف بشوم قیمتی هستم.@ اما اگر کسی من را نشناسد کسی من را دوست نداشته باشد من دیگر قیمتی ندارم این نگاه غلط، وقتی با این نگاه غلط جلو میرویم همیشه گدا هستیم یک روح گدا روح محتاج، محتاج تأیید دیگران، محتاج نگاه دیگران، محتاج تعریف دیگران، محتاج محبت دیگران، محتاج نوازش دیگران، محتاج دوست داشتن دیگران، محتاج تماس دیگران.@ اما اگر کسی خودش را بشناسد قیمت دستش باشد اصلاً اینطور نیست امام باقر(ع) میفرماید اگر یک گوهر دستت بود همه دنیا آمدند گفتند گردوست، بگو نه گوهر است و اگر یک گردو دستت بود همه آمدند گفتند گوهر است بگو گردوست ما باید واقعبین باشیم قیمت خودمان دست خودمان باشد و با کینه و حسادت و خودکمبینی خودمان را له و کوچک نکنیم.@ یکی دو راه دیگر هم داریم اینها خیلی زیبا هست باز از امیرالمؤمنین(ع) میفرماید(إحتَمِل أخاکَ عَلی ما فیه وَ لا تُکثِرِ العِتاب فَإنَّهُ یُورِثُ الذَّقینَه) میفرماید شما با بعضیها دوست هستید رفیق هستید یا همسرتان هست خواهرتان، مادرتان، همکلاسیتان، برادرتان هست هیچ انسانی کامل نیست جز این چهارده معصوم همه یک ضعفها و نقصهایی دارند.@ دیروز یک خانمی مشاوره پیش ما آمده بود برای بحث ازدواج، میگفت این پسری که خواستگاری من آمده از این خوشم نمیاید این ضعفها را دارد چندتا ضعف گفت، گفتم حالا خودت این ضعفهایی که گفتی داری یا نداری غیر از آن ضعفهای دیگری هم داری؟@ گفت بله، گفتم حالا اگر او بخواهد این عیبها را ببیند و برایش بزرگ بشود اینطوری خوب است؟ بعضی از عیبها و ضعفها هست در دختر یا پسر که خط قرمز است در مباحث ازدواج توضیح دادیم ازدواج دختر و پسرها جدا در بحث میثاق مقدس که اگر دختری این علامت را داشت خط قرمز است اصلاً نمیشود طرفش رفت و با او ازدواج کرد.@ یک پسری اگر این علامتها را داشت نمیشود رفت ولی خیلی از ضعفها و ایرادها قابل جبران هست اصلاً در زندگی حل میشود دوران نامزدی و عقد حل میشود اینطور نیست که ما عیبهای دیگران را ببینیم و بعد فکر کنیم که خودمان آن عیبها را نداریم اگر دیگران هم بخواهند با ما این رفتار را داشته باشند خیلی بد میشود.@ پس یک فرمایش دیگری هم دارد علی(ع) میفرماید(مَن لَم یَحتَمِل ضَلَلَ أخیه ماتَ وَحیدا) کسی که نمیتواند لغزشهای دیگران را تحمل بکند این همیشه تنهاست و تنها هم میمیرد با فلانی قهر کردم این اینطوری بود با او هم قهر کردم این هم دوست نداریم اینطوری بود، نمیشود.@ برآورد بکنیم زیباییها و قشنگیها و خوبیها را نگاه کنیم ببینیم که خیلی از انسانها دوستداشتنی هستند ولو ضعفها و عیبهایی دارند حالا هر کس میخواهد باشد بعضیها از پدر و مادرشان دلچرکین میشوند در حالی که ما اگر واقعاً یک فهرستی از خوبیها و بدیها را به دست بیاوریم.@ همیشه هم وقتی میایند زن و شوهرها یا بچهها میایند از پدر و مادرشان گله میکنند یک فهرستی من به آنها میدهم میگویم عیبهای این را علامت بزن ببینم چه هست 50 تا عیب نوشته 50 تا هم حسن نوشته میبینیم اول دلش خیلی کینه دارد و پر است بعد یکی دو سه تا علامت میزند و به زور خودش را به ده تا میرساند.@ بعد خوبیها را که میزند 30 ـ 40 ـ 50 تا خوبی علامت میزند انصاف بدهید اگر خدا هم بخواهد با ما اینطوری رفتار بکند بخواهد آلودگیها و لغزشها و گناهان و بیادبیهای ما را ببیند که یک آدم هم روی زمین نمیماند خدا ما را همینطوری دوست دارد با تمام عیبهایمان، در خانهاش هم به روی ما نمیبندد با ما قهر هم نمیکند.@ میفرماید(إحتَمِل أخاکَ عَلی ما فیه) همان که هست همانی که در آن وجود دارد را تحمل کند بالأخره خوبیهای زیادی دارد(وَ لا تُکثِرِ العِتاب فَإنَّهُ یُورِثُ الذَّقینَه)خیلی با همدیگر ور نروید خیلی عتاب نکنید همدیگر را سرزنش نکنید، چرا؟@ سرزنش کردن بول گرفتن غرغر کردن نق زدن این باعث این میشود که(یُورِثُ الذَّقینَه) کینه میاورد خوب نیست آدم ضعفهای دیگران را ببیند مچشان را بگیرد عیبهایشان را ببیند بخواهد تذکر بدهد و بخواهد دیگران را اصلاح بکند روش زبانی ضعیفترین نوع روش هست.@ خیلی وقتها ما عملی میتوانیم کاری بکنیم که اینطور نباشد که دیگران عیبشان جبران و برطرف بشود(وَ لا تُکثِرِ العِتاب) زیاد عتاب نکنید و زیاد غر نزنید و زیاد سرزنش نکنید نسبت به بچه، بچه از پدر و مادر انتظار محبت دارد میبینی مادر ده جور دارد مچش را میگیرد در کارش ریز میشود آزادش نمیگذارد.@ دیگر کلافه میشود هم کلافه میشود هم حضرت میفرماید یواش یواش لجوج میشود وقتی کسی سرزنش را زیاد بکند عتاب بکند شخص لجوج میشود این کار را نکنید خیلی باید با احتیاط با احترام با ادب در ظرف پر از محبت اگر میخواهیم انتقادی بکنیم اینطوری انتقاد بکنیم و ضعف را بگوییم.@ یعنی طرف اول بفهمد این کسی که دارد از او انتقاد میکند کاملاً دوستش دارد قبولش دارد او را میخواهد خیال قهر کردن با او ندارد تا بعد بپذیرد اما اگر قرار باشد هر بار مچ یک نفر را بگیریم به خاطر یک ایراد به یک نفر غر بزنیم قهر بکنیم سرزنش بکنیم این چیز خوبی نیست.@ میفرماید(إفسِدُوا الشَرَّ مِن صَدرِ أخیک بِقَلعِهِ مِن صَدرِک) میگوید اگر میخواهی کینه دیگران را نسبت به خودت از بین ببری میدانی مادرت نسبت به تو دلچرکین است پدرت نسبت به تو دلچرکین است دوستت نسبت به تو دلچرکین است همسرت اینطوری هست در این دلچرکینیهایی که اتفاق میافتد یک حالتهای خاصی به انسان دست میدهد.@ یک گرفتگیهای خاصی به انسان دست میدهد که فلانی از دست من ناراحت است خود این هم یک دلچرکینی برای انسان ایجاد میکند. گاهی وقتها دو نفر به هم میزنند با همدیگر یک کدورتهایی بینشان ایجاد میشود آن از دست این ناراحت میشود این از دست آن.@ زیاد هم در زندگیها اتفاق میافتد میگوید اولین قدم برای اینکه کینه طرف مقابل را برطرف بکنید این هست که لازم نیست بروید طرف را تکان بدهید توجیهاش بکنید که من منظوری نداشتم یا اینکه بالأخره یکطوری بشود که بخواهی به زور او را راضی بکنی.@ میگوید اولین قدم این هست که دل خودت را پاک کن تو کاملاً در درون خودت نسبت به او صاف بشو کینه را از دل خودت بکن این اثر ذاتی است یعنی شما به محض اینکه کینه را از دل خودت بکنی.@ نگاهت، نزدیک شدن تو به طرف مقابل، لحنی که با او حرف میزنی، چشمانت، الفاظت، بویت، امواجی که داری، انرژی که از تو ساطع میشود همه قشنگ است و از او این را میکنی تا وقتی که دل خودت کینه دارد میگوید معذرت میخواهم.@ دیدید بعضیها این معذرتخواهیشان از چندتا فحش بدتر است یکطوری معذرت میخواهد که طرف میفهمد که دلش پر از کینه است از شدت کینه دارد معذرتخواهی میکند یعنی فقط یک بازی است اینطوری نیست.@ حضرت میفرماید خداوند سیستمهای انسانها را طوری هوشیار قرار داده که وقتی به یک نفر نزدیک میشوید همدیگر را بغل میکنید به هم دست میدهید روبوسی میکنید به همدیگر نگاه میکنید کنار هم مینشینید با هم حرف میزنید کاملاً میفهمد که در دل تو چه وضعیتی دارد.@ تو این را اول از دل خودت بکن اگر میخواهی کدورتها از بین برود اول کدورت را از دل خودت پاک کن نمیشود ما بخواهیم محبوب دیگران باشیم بدون اینکه محب دیگران باشیم بخواهیم طرفمان هر کس که میخواهد باشد دوستمان داشته باشد اما خودمان سرمایهگذاری محبتی و عاطفی نکنیم.@ خیلیها هستند خودخواهانه میخواهند که دیگران آنها را دوست داشته باشند به آنها توجه کنند عزیز و محترم باشند برای دیگران، حرفشان ارزش و اعتبار داشته باشد ولی خودشان اصلاً سرمایهگذاری نمیکنند یعنی میخواهند یک رابطه یکطرفه، دوستی یکطرفه، محبت یکطرفه باشد که این غلط است.@ اتفاقاً خیلی وقتها هم هست که یک نفر واقعاً این کار را میکند سرمایهگذاری برای طرف مقابل میکند حتی میداند ممکن است او هم دوستش نداشته باشد یا احساسی نداشته باشد اما سرمایهگذاری میکند مهرورزی میکند محبت میکند رابطه را به یک جاهایی هم میرساند ولی این وضعیت نمیتواند داشته باشد یک جایی این ساختمان میریزد.@ یک رابطه زمانی قدرتمند و موفق هست که از هر دو طرف سرمایهگذاری بشود بنابراین این قاعده و فرمول یادمان نرود که هر طوری دوست داریم که دیگران با ما رفتار بکنند با ما باشند ما هم همانطوری باشیم.@ به خصوص این را دقت کنید که شیطان خیلی سرمایهگذاری میکند روی کدورتها و به ذهن ما میاورد صحنههای بد را، صحنهها و کلماتی که گفته شده کارهایی که انجام شده همه را به ذهن ما دائماً میاورد جلوی چشم ما میچیند هم حال ما را خراب میکند و هم اجازه نمیدهد تصمیم درستی بگیریم.@ آینده و رابطهمان را خراب میکند سر از گرفتاری در میاوریم اکثر قریب به اتفاق طلاقها، جداییها، تنفرهای خانوادگی نسبت به اعضای خانواده، حالا لزوماً همسر نه، اکثر قریب به اتفاقشان مال این هست که ما دائماً گذشته جلوی چشممان رژه میرود در ذهنمان میاید.@ و توجه نداریم که یک نفر میخواهد بین من و همسرم، بین من و عزیز دیگری را به هم بزند و این پیامها را میگیریم و اطاعتش میکنیم که همان عبادت شیطان هست کسی که به این فکرها توجه میکند به این فکرها اهمیت میدهد اصالت میدهد منشأ اثر قرار میدهد این نوع فکرها را در وجود خودش این در واقع در حال عبادت شیطان هست چون دارد حرف او را گوش میکند.@ یکی از چیزهای دیگری که خیلی مؤثر هست و شیطان را رسوا و ناامید میکند در حمله از عقب در بحث کینه لبخند است که بحث مفصلی دارد حالا الان ما فرصت نداریم این نکته را خدمتتان کامل بگوییم در روایت داریم که حضرت میفرماید که کمترین و اولین چیزی که یک نفر میتواند به یک نفر بدهد لبخند است.@ یعنی در برخوردها صبح که از خواب بلند میشویم نسبت به همه اعضای خانواده سلام با لبخند، در این یادمان نرود در سختترین شرائط یعنی کار و خستگی در همه شرائط ما این لبخند روی لبمان باشد.@ هیچ لزومی ندارد خیلی وقتها آدم دوست دارد به یک نفر لبخند بزند حتی دوست دارد یک نفر را بغل کند و ببوسد ولی میگوید کلاس است نمیشود مثلاً ما امروز عزادار هستیم باید قیافه اینطوری بگیریم اخم و تَخم و غم داشته باشیم.@ اینطوری خوب نیست که من به یک نفر لبخند بزنم مثلاً باید پرستیژ و کلاس و هیبت یک عزادار را بگیرم، نه در عزا هم میشود خندید میشود به یک نفر لبخند زد اتفاقاً خیلی هم به دیگران آرامش میدهد لبخند یک نفری که خودش مصیبتزده است.@ حالا بعضیها میروند عزاداری میکنند بعضیها میرود در حرمی گریه کرده روابط خیلی قشنگی با حضرت داشته خیلی حال خوبی کرده حالا تمام شد این گریه لازم نیست که اگر گریه کردی عزاداری کردی مثلاً روضه خواندید خیلی خودت را بگیری و قیافهات اینطوری نباشد.@ انسان میتواند همان لحظه اشکهایش را پاک بکند به شوخی کردن شروع کند ولی ما میخواهیم ساعتها این را کش بدهیم حالت خوبی نیست اولین درجه از یک چهره انسانی اولین مرحله از یک چهره انسانی و باطن انسانی لبخند است.@ لذا حضرت میفرماید لبخند مهمترین و کمترین چیزی هست که یک نفر میتواند عطا بکند حتی اگر قرار است به یک نفر جواب منفی بدهیم حاجتش را اجابت نکنیم شما در یک اداره نگاه کنید وقتی وارد میشوید یک نفر با اخم و تَخم نشسته برای کاری به او مراجعه کردید بگوید، آقا نمیشود.@ یا به شما لبخند بزند در اوج لبخند به شما بگوید متأسفم این امکانپذیر نیست این دو حالت خیلی با هم فرق میکند این جامعه ما اگر بخواهد شیطان را اسیر خودش بکند و حجم عظیم حملههای شیطان را دفع بکند مقدار زیادی از هزینههای مادی و معنوی تلف نشود باید لبخند را برای خودش نهادینه بکند.@ افراد یاد بگیرند در ملاقاتشان با همدیگر، در دیدارشان با همدیگر، اعضای خانواده، محل کار، همه جا یاد بگیریم و باید تمرین بکنیم خیلیها هستند اینطوری تربیت نشدند اخمو و غمگین تربیت شدند چیز خوبی نیست باید تمرین بکنیم که لبخند را نهادینه بکنیم.@ یعنی یاد بگیریم که نسبت به همدیگر بخندیم لبخند داشته باشیم در برخوردهایمان، اگر اینطوری باشد خیلی وقتها شیطان نمیتواند بیاید در ما آتش و هیجان و قلیان ایجاد بکند خیلی مهم است.@ (حُسنُ البِشر یَذهَبُ بِالسَخیمَه) خوب خندیدن چهره گشاده کینهها را از بین میبرد حالا با هم تماس تلفنی ناجور داشتید یک برخورد ناجور داشتید فردا میخواهید همدیگر را ببینید قطعاً شیطان کار میکند یادتان باشد ما هیچ وقت معصوم نیستیم شیطان حتی به معصومین هم حمله میکند.@ ولی معصومین بلد هستند با شیطان چکار بکنند به آنها هم حمله میکند که اذیت و آزارشان بدهد ولی آنها هیچ وقت شکست نمیخورند به قول خود پیغمبر میفرماید(أسلَمَ بِیَدی) شیطان من به دست من تسلیم شده و مسلمان شده به او اجازه نمیدهم که کاری بکند ما هم اجازه ندهیم.@ بنابراین فکر نکنید در دعوا و درگیریها همیشه حق با ماست و این افکار منفی که نسبت به این شخص در دلمان ایجاد شده با این درجه از تنفر و ناراحتی طبیعی است، اصلاً طبیعی نیست همیشه شما باید از این تنفرتان جذر بگیرید زیر رادیکال ببرید چند بار هم باید زیر رادیکال ببرید از آن جذر بگیرید تا آن حد معقول و منطقیاش به دست بیاید.@ و الا یادمان باشد اینطور نیست که اگر ما با یک نفر درگیر شدیم یا اگر کدورتی بین ما به وجود آمد درست یک حد طبیعی از تنفر یک حد طبیعی از ناراحتی و کدورت را نسبت به او در دلمان داریم اینطور نیست شیطان اصلاً بیکار نیست مهندس عالم خداوند تبارک و تعالی میگوید روی دل شما کار میکند.@ گاهی وقتها شب تا صبح شخص خوابش نمیبرد تا صبح آن صحنهها را یا خواب میبیند یا در خیال خودش با آنها ور میرود اصلاً خوابش نمیبرد که بین این شخص و فلان کس چه اتفاقاتی افتاده بین این با چند نفر دیگر چه اتفاقاتی افتاده یا خوابش نمیبرد.@ اگر خوابش ببرد یکسره خواب میبیند آن کسی که خوابش میبرد باز بهتر از آن کسی است که خواب نمیبرد ولی بعضیها هستند که خوابشان میبرد درجه بالایی از خوبی دارند ولی خواب میبینند یعنی جا دارد هنوز که شیطان بیاید قلقلکش بدهد.@ اما بعضیها اصلاً برای شیطان دستگیره ایجاد نمیکنند خیلی زیرک و زرنگ هستند اگر کدورتی، ارتباطی، برخوردی بینشان به وجود بیاید همان لحظهای که از همدیگر جدا میشوند تمام شده است اصلاً اجازه نمیدهد که شیطان بیاید این را پرورش بدهد.@ یعنی میگوید ذهن من خیلی محترمتر و پاکتر از آن هست که تو بتوانی در آن بیایی و نجاستپراکنی بکنی جلسه قبل گفتم کینه نجاست روح است آلودگی روح است من خیلی حیف هستم که کسی بیاید روح من را آلوده و نجس بکند اجازه نمیدهم همچین کاری بکند خیلی زیرک است خیلی مراقبت میکند.@ بحث کینه را خیلی فشرده عرض کردم ولی این بحث را به صورت کاملتری در مبحث جداگانهای داریم عرض میکنیم آن را عزیزان میتوانند هم در کلاسش شرکت بکنند هم جلساتش را تعقیب بکنند مفصل هست یک بحث تقریباً 20 جلسهای در موردش داریم اینجا نمیرسیم خدمتتان عرض بکنیم.@ یک مقدمهای بگویم از بحث جلسه بعد انشاء الله جلسه بعد میپردازیم به بحث دیگری از حمله از عقب که بحث شکستها هست شکستها هم جاهایی که ما موفق نبودیم زمین خوردیم هم زمینهای هست برای اینکه شیطان بتواند در ما احساس حقارت، عدم اعتماد به نفس، عدم شجاعت و آرامش را در ما ایجاد بکند.@ از شکستها استفاده بکند برای اینکه ما هیچ وقت تصمیمهای خوب و قشنگ نگیریم این را انشاء الله جلسه آینده میگذاریم.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@