جلسه 004 - حقوق والدین
شماره جلسه
4
وضعیت پیاده سازی
دارد
متن کامل (خام) ‌ جلسه 004 - حقوق والدین

جلسه گذشته این مطلب را خدمتتان عرض می کردیم که فرزند موظف است به پدر و مادرش نیکی کند، ادب را درباره آن ها رعایت کند حتی اگر پدر و مادر فاسق باشند، فاجر باشند یا حتی اگر کافر باشند. فرزند از آن جهت که فرزند است، موظف است این کار را بکند. حدیث جلسه قبل این بود که سه چیز هست که خداوند در آن ها برای هیچ کس اجازه و رخصتی قرار نداده که درش تصرف بکند. یکی اینکه امانت را رعایت کند، چه می خواهد شخصی که به او امانت داده، کافر یا فاجر یا فاسق یا مؤمن باشد، وفای به عهد باید بکند انسان. چه کسی که بهش قول دادیم، فاجر باشد یا مسلمان. و نیکی به والدین، چه والدین ما کافر باشند چه فاجر یا مسلمان. این حدیث از امام باقر (علیه السلام). در واقع ارتباط فرزندی و پدر و مادری، یک معامله ای است که دین بردار نیست، یعنی اینجور نیست که به صرف دین بخواهی برخورد کنی، یک موقع است می گویند با افراد بد دین یا بی دین و فاسق و فاجر معاشرت نکنید، ارتباط برقرار نکنید، این ضربه را دارد، اینجا بحث رفاقت بر اساس چیست، محور این که با چیزی یا کسی ارتباط برقرار کنیم و بهش نزدیک شویم، دین است، اگر دینتان لطمه می خورد این کار را نکنید، اگر نمی خورد این کار را بکنید. فلان مسافرت می خواهی روی، اگر به دینت لطمه می خورد، نرو. به شرایط دینی انسان باید دقت کند، درباره والدین این مطلب نیست، البته اگر والدین دستوری به فرزند بدهند که آن را از راه خدا دور کند، فرزند فقط اطاعت نباید بکند، اما درگیری نباید ایجاد کند، بی ادبی نباید بکند. خداوند اینجور قرار داده که ذاتاً رابطه پدر و مادر و فرزند اینگونه است که یک پیمانی است که جدا از اینکه پدر و مادر کافر باشند یا مسلمان، انسان وظایفی خود به خود به گردنش می آید و باید انجام دهد. هیچ فرقی نمی کند که پدر و مادرش کافر و فاسق باشند یا مسلمان. به صرف اینکه انسان فرزند است وظایفی دارد. حالا می خواهد این فرزند پیغمبر باشد و پدر و مادرش جفتشان کافر باشند، یا رئیس باشد، امیر باشد، پادشاه باشد، هیچ فرقی نمی کند، به صرف اینکه انسان دارای پدر و مادر است، باید اعمالی و وظایفی را در مقابل پدر و مادرش انجام دهد. این را که تاکید می کنم برای این است که بسیاری از ماها در برخورد با والدینمان همش شرایط می گذاریم، می گوییم چون پدر ما اینجوری کرد ما اینجوری می کنیم چون مادرمان اینجوری کرد پس من هم اینجوری می کنم، ما اصلاً نباید ببینیم پدر و مادر چگونه رفتار می کنند، ما خودمان یک وظیفه یک طرفه داریم، باید انجام دهیم، بعضی ها می گویند، پدر و مادر من سر عروسی برادرم صد تومان خرج کردند، سر عروسی من نکردند، پس من قهر می کنم باهاشان، یا مثلاً وظیفه اش را انجام نمی دهد، اصلاً این حرف ها نیست. پدر و مادر من به فلانی انقدر کمک کردند به من نکردند، او را انقدر دوست دارند، من را کمتر، خواهرم را بیشتر از من دوست دارند، اینجوری است، یا پدر و مادرم این کار را کردند، اصلاً بحث سر این چیزها نیست که این ما نگاه کنیم به رفتار پدر و مادر بعد نوع خاصی از رفتار را اتخاذ کنیم، خیر، ما از آن جهت که فرزند فرزند هستیم، نسبت به پدر و مادر وظایف مشخصی داریم. نیکی باید بهشان بکنیم. ادب را در حق آن ها رعایت کنیم. در مرحله سوم از آن ها اطاعت کنیم تا جایی که اطاعت آن ها به اطاعت خدا لطمه ای وارد نکند. (بر الوالدین واجب فان کانا مشرکین فلا تطعهما و لاغیرهما فی المعصیت فانهو لا طاعت فی معصیت الخالق). امام صادق (علیه السلام) می فرماید نیکی به پدر و مادر واجب است، اگر والدین شما مشرک بودند، بت پرست بودند مثلاً، از آن ها اطاعت نکن. نه از آن ها اطاعت کن نه از کس دیگری در معصیت. مثلاً مادر یا پدر کاری را بخواهند که معصیت است و خدا راضی نیست. آن فرمول اساسی که یک مرتبه گفتم و الآن باز هم می گویم این است: (لا طاعت لمخلوق فی معصیت الخالق). هیچ حق اطاعتی برای مخلوقی وجود ندارد آنجایی که معصیت خداوند مطرح است. هرکس ما را امر کند، هرقدر که می خواهد گردن ما حق داشته باشد و بزرگ باشد، آنجایی که ما را به چیزی غیر از راه خدا می خواند ما حق اطاعت نداریم. ولایت و سرپرستی دیگران را تا جایی قبول داریم که با ولایت خدا سازگاری داشته باشد. این حدیث را از امام رضا (علیه السلام) هم نقل کرده اند. جابر می گوید شنیدم شخصی آمد خدمت امام صادق (علیه السلام) عرض کرد من پدر و مادری دارم که از نظر دینی با من مخالف هستند. حضرت فرمود نیکی کن به آن ها همانطور که نیکی می کنی به یکی از مسلمانانی که از دوستان ما هستند. به یک شیعه چطور نیکی می کنی؟ به پدر و مادرت هم حتی اگر از نظر دینی با شما در جبهه مخالف قرار دارند نیکی کن. این یک نکته که فراموش نشود. واقعاً اگر این ها پیاده شود و مردم اینگونه بزرگانشان را احترام بگذارند، خانواده ها پیاده کنند، چقدر فسادها، مشکلات روحی و روانی حل خواهد شد. ما خودمان در حد خودمان باید این را بدانیم باید روابطمان با والدین در صلح و آشتی باشد. اگر بخواهیم خیر ببینیم. عنوان بعدی را هم می خوانم که وظیفه ای که فرزند در مقابل پدر و مادر دارد، بعد یک مقدار از شرح این دعا را خدمتتان عرض خواهم کرد. آن وظیفه این است که به ما فرموده اند که شما باید به پدر و مادرتان نیکی کنید، واجب است. اگر انسان نیکی اش را تعطیل کند و ترک کند نسبت به والدین، دچار عاق می شود. به این گناه می گویند عقوق. یکی از گناهان کبیره عقوق است یعنی عاق والدین شدن. عاق والدین شدن یعنی انسان مورد غضب پدر و مادر قرار بگیرد. عصبانی بکند آن ها را، این مقدار هم که انسان عصبانی می کند آن ها را، خود به خود مورد عاق قرار می گیرد. انسان باید دقت کند که این نشود. فرمودند که عقوق در دو مرحله ممکن است بیاید سراغ فرزند. یعنی فرزند در دو مرحله ممکن است مورد عاق والدین قرار بگیرد: 1. موقعی که والدین او زنده هستند، حالا چه یکی یا چه هردویشان. در زمان حیات والدین طوری با آن ها برخورد کند که این ها را خشمگین کند از خودش. مورد عاق و نفرین این ها قرار بگیرد این باعث می شود کلیه اعمال فرزند باطل شود و هیچ عملیش پذیرفته نشود و هرگز بوی بهشت را استشمام نکند. یک موقع است که یک مرحله دیگر بعد از مرگ پدر و مادر است، اینکه فرزند در دوران حیات پدر و مادرش با آن ها خوش رفتاری کرده و وظیفه اش را انجام داده، اما بعد از اینکه آن ها می میرند آن ها را فراموش می نکد و یادش می رود که آن ها در عالم برزخ هستند و عالم برزخ هم نیاز به کمک دارند آنجا. عالم برزخ عالم فقر همه است. کسی نیست که نیاز نداشته باشد. به خصوص شب اول قبر. همه به کمک نیازمند هستند. چیزی که ائمه به خاطرش گریه می کردند وقتی می دیدند این ها را. اوضاع ما مشخص است. هرکسی هم می خواهد بداند فقر یعنی چه، کافی است برود چند دقیقه در قبری بخوابد، متوجه می شود منظور ما وقتی می گوییم انسان فقر دارد، یعنی چه. دست خالی است، یعنی چه. این را دقت کنیم. آن جا هم عالم برزخ است، شرایط زیستی خاصی دارد، آن جا هم احتیاج به تجهیزات و امکانات و وسایل زیستی است، معمولاً همه ما دست خالی می رویم از اینجا. (آه من قلت الزار و الطولت السفر). آه، از کمی زاد و توشه و طولانی بودن سفر. این چیزی است که علی (علیه السلام) می گوید. والدین نباید فراموش شوند، یعنی بچه باید بداند که والدین در آن دنیا نیاز دارند بهش. این ها را نباید فراموش کند، برایشان خیرات کند، دعا کند، استغفار کند، نماز بخواند، یاد آن ها باشد، نماز والدینی که داریم افراد باید برای والدینی که از دنیا رفته اند بخواند، خدایا به این ها رحم کن همانطور که این ها به من رحم کردند. در نماز است. یا بعضی ها خیلی خوش سلیقه هستند، می آیند کارهایی که اثرش جاویدان است، این ها را هدیه می کنند به روح پدر و مادرشان، یک کتاب می نویسند، ثوابش را هدیه می کنند به پدر و مادر. تا وقتی این کتاب خوانده می شود و اثر دارد و کسی ازش استفاده می کند، همیشه ثواب این برای والدین است. همانطور برای خود نویسنده. بعد از مرگ نویسنده هم می ماند برایش. الآن شهید دستغیب از دنیا رفته اما هزاران نفر با مطالعه آثار شیرین و عالی او با خدا آشتی می کنند یا مرحوم مطهری، مرحوم بهشتی، حضرت امام. آثاری که انسان از خودش می گذارد در پرونده اعمال انسان می ماند، چون بسته نمی شود. یا عمل صالح حتی، خود فرزند عمل صالح انجام دهد و خوب باشد، تاثیر دارد در قیامت و آخرت پدر و مادر. در روایت داریم که نامه اعمال فرد بسته می شود بعد از مرگش، جز از سه طریق، یکی این است که کار عام المنفعه ای کرده باشد، باقیات الصالحات، به قول معروف، مثلاً مسجدی ساخته، بیمارستانی ساخته، برای خدا، نه برای اینکه اسمش در برود، برای خدا، می گویند بهلول یک زمانی گویا خلیفه بود، کسی داشت مسجد می ساخت، تمام که شد، بهلول رفت اسمش را گذاشت آن بالا، کتک مفصلی بهش زدند که چرا این کار را کردی، مسجد بهلول چیست گفت شما اگر برای خدا کردی، چه فرقی می کند، اگر برای خدا کردی اسم هرکسی باشد ثوابش برای شماست، اگر برای خدا نکردی که دیگر فرقی نمی کند و اجری ندارد. حالا نه برای این کار، برای خدا از صمیم قلب، یک زمین هدیه کند به آموزش و پرورش، به یک کتابخانه ای، یک کار فرهنگی، انسان 50 تا نوار، بخرد هدیه کند به نوارخانه که از این نوارها استفاده کنند. یک مکانی، که جهت کارهای خیر وقف کند، پولی کمک کند، شما پولی کمک می کنی به مسجد، بماند آنجا، خیلی اثر دارد، با هزار تومان شما، 100 تا دانه آجر ممکن است تهیه شود، این آجر در این ساختمان است و تا وقتی این مسجد بناست و خیر می رساند کمک می کند. ثوابش مادام به شخصی می رسد که به یک مسجد کمک کرده، یکی این، یکی علمی که انسان بیاموزد، کتابی بنویسد، آثار علمی بگذارد علمی بیاموزد، این علم در سینه دیگران منتقل می شود، تا وقتی بهش عمل می شود و اثرات دارد و به هر حال در رشد و سعادت و کمال افراد تاثیر دارد، این ثوابش برای کسی است که این علم را نشر می کند. این است که مردم، قدیمی ها اینجوری بودند و الآن هم اینجوری هستند، مؤمنین سبقت می گیرند از هم در کارهای این چنینی، یکی هم فرزند صالح است، فرزند صالح باعث می شود نامه اعمال پدر و مادر بسته نشود، یعنی هر کار خیری که فرزند صالح انجام می دهد ضمن اینکه خودش هم استفاده می کند، عین آن را هم برای والدینش می فرستد. خیلی تاثیر دارد. پس آن وظیفه این است که ما نیکی به پدر و مادر و توجه به پدر و مادر را نه در دوران حیات آن ها و نه در دوران مرگ آن ها فراموش نباید بکنیم، این را دقت کنیم. می فرماید بنده ای است که به پدر و مادرش نیکی می کند در حیاتشان، پدر و مادر می میرند، این دین پدر و مادر را ادا نمی کند، پدر و مادر مقروض هستند مقروض یعنی حق الناس، حق الناس چیزی است که خدا هم درش تصرف نمی کند. اگر پدر و مادر ما از دنیا رفتند، و دچار حق الناس بودند، خدا ممکن است حق خودش را ببخشد ولی حق الناس را خدا نمی بخشد. مال مردم است، مردم باید راضی شوند، کسی از دست پدر و مادر ناراضی باشند، آن جا معذب هستند، لذا فرزند تا جایی که می تواند باید دیگران را از والدین خودش راضی کند، اگر بدهکار هستند، بدهکاری آن ها را بدهد، باید رضایتی کسب کند، رضایت را کسب کند، استغفار هم برایشان نمی کرد، بنابراین خداوند آن فرزند را به عنوان عاق والدینش می نویسد. پدر و مادر عصبانی هستند در عالم برزخ از دست فرزندشان. بعضی وقت ها هست که در دوران حیات پدر و مادر عاق است، پدر و مادر این را عاق کرده اند و مرده اند، و چون جبران می کند بعد از مرگ پدر و مادرش، خداوند او را از عاق بودن خارج می کند و به عنوان یک فرزند نیکوکار می نویسد. این از رحمت خداست که فرصت جبران را به انسان داده. از امشب شرح دعای 24 ام را ان شاءالله شروع خواهیم کرد، درباره والدین است. دعای 24ام صحیفه سجادیه. دعا اینطور شروع می شود: (اللهم صل علی محمد عبدک و رسولک و اهل بیته الطاهرین و اخصصهم بافضل صلواتک و رحمتک و برکاتک و سلامک) حضرت دعا را با صلوات شروع کرده، که خدایا درود بفرست بر پیامبر، محمد بنده ی تو و بر اهل بیت طاهرین او. و اختصاص بده آن ها را به بالاترین درودها و رحمت ها و برکات و سلام ها. دعا را با صلوات شروع کرده، چرا؟ شما اگر تمام صحیفه را نگاه کنید، می بینید که حضرت دعاها را با صلوات شروع کرده یا ختم کرده، در فرازهای دعا هم باز صلوات را آورده. چرا اینطور هست. برای اینکه دستور رسیده به ما که اگر خواستید دعا کنید حتماً قبلش نام پیامبر و آلش را واسطه قرار دهید. چون صلوات دعایی است که مستجاب است، ما در صلوات از خداوند می خواهیم که به پیامبر و آلش درود بفرستد و این دعایی است که مستجاب است. فرمودند اول و آخرت دعایتان، و در بعضی روایات اول و آخر و وسط دعاهایتان صلوات بفرستید که این باعث می شود که چون اول و آخر دعاهایتان مستجاب است خداوند لطف می کند و دعای وسط که دعایی هست برای خودتان آن را هم به استجابت می رساند. و لذا یکی از آداب دعا این است که حتماً صلوات فرستاده شود. این موکد است که حتماً قبل از دعا امر شده به ما که صلوات بفرستیم. آخرش هم صلوات بفرستیم. وسطش خواسته ای که داریم بخواهیم. البته درباره صلوات می شود 10، 20 جلسه صحبت کرد، خیلی مفصل است. درباره صلوات داریم که در قیامت حساب اعمال انسان را سنگین می کند یعنی دعای با ارزشی است. و هرکس بیشتر صلوات بفرستد، بیشتر نامه اعمالش یا ترازوی اعمالش سنگین می شود در کفه حسناتش. خیلی مفصل است صلوات، دهان را خوشبو می کند. باعث می شود دهان انسان طاهر شود، همین طهارت دهان، یکی از بزرگان گفت که رسول اکرم این لبان را می بوسد که درود می فرستد بر او. در جایی داریم که شخصی آمد خدمت امام صادق (علیه السلام)، عرض کرد من حج رفتم دعایی یادم نیامد جز صلوات. چطور است؟ حضرت فرمود بالاترین عبادت را کردیم، بیشترین ثواب را تو بردی. دعا از این بهتر؟ صلوات را نباید سبک بگیریم، متاسفانه ما جدی نیستیم در این قضیه. پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند صدایتان را در صلوات به من بلند کنید که نفاق را از دل می برد. بعضی وقت ها می بینید که مثلاً خطیب دارد خطبه می خواند اسم پیامبر را می آورد بعضی ها سرشان در کار خودشان است، بیا یک صلوات آهسته، این خوب نیست، انسان باید ادب بکند، صلوات بفرستد و بلند بفرستد، متاسفانه بعضی از خیالات واهی در افراد هست که فکر می کنند صلوات بلند با حفظ شخصیت و متانت ناسازگار است، آهسته و با ادا و اطوار صلوات می فرستند، ولی بعضی ها هستند که این اعتقاد را دارند و از صمصم قلب جدی هستند و صدایشان را بلند می کنند که این نفاق از دلشان برود. لذا همیشه عادت کنیم که در هر شانی هستیم، حواسمان به این شان باشد که اگر اسم پیامبر آمد بلند صلوات بفرستیم. استثنا ممکن است باشد جایی که اگر انسان بخواهد بلند صلوات بفرستد عارضه خاصی در او پدید بیاید که بسیار نادر است، اما اکثر قریب به اتفاق موارد این است که انسان می تواند صلواتش را بلند بفرستد. مطلب بعدی این است که ما درود می فرستیم بر پیامبر و آلش، این نکته را نباید فراموش کنیم که مقام این ها خیلی بالاتر از آن است که با درود ما آن ها ارتقای مقامی پیدا کنند. بله اصل قضیه این نیست که به آن ها خیری برسد، اصل قضیه این است که به ما خیری برسد. درود ما که به آن ها برسد آن ها خوشحال می شوند و بهجت پیدا می کنند، نه ارتقای مقام، و شادی آن ها تاثیری در زندگی ما خواهد گذاشت. این خیلی مهم است. داریم که بزرگان ما فرموده اند صلوات بر پیامبر و آلش، صلوات بر خود ماست، چون جواب می دهند. ملائکه جواب می دهند. در واقع شخصی که بر پیامبر و آلش صلوات می فرستد نتیجه اش به خودش بر می گردد. والا آن ها خیلی مقامشان بالاتر از آن است که با درود و صلوات و سلام ما به جایی برسند یا چیزی به آن ها برسد. همین که آن ها بهجت برشان حاصل می شود و شاد می شوند برای ما خیلی اثر خواهد گذاشت و غم آن ها هم همینطور، اگر ما ناراحت یا افسرده بکنیم آن ها را، در زندگی ما تاثیر خواهد گذاشت، در زندگیش انسان می بیند مدام لطمه می خورد و با مشکلات روبرو می شود خودش هم نمی داند از کجاست، به خاطر بی ادبی هایی است که انسان می کند، تاثیر دارد این ها، مطلب بعد این است که خود صلوات اصلاً اینکه انسان به یاد پیامبر و آلش باشد پیوستگی قرار می دهد، هم اثر فردی دارد هم اثر اجتماعی. یاد اهل بیت، اثر مهمی دارد، ما شاید تک تک بگوییم این صلوات را بفرستم چه می شود، اما من عرض کردم که اعمال و رفتارها و وظایف را نباید در قالب یک اثر فردی و به صورت جزیی مورد مطالعه قرار بدهید. این انقلاب را نگاه کنید. همه اش برکت اهل بیت است، زیارت عاشوراها، سینه زنی ها و عزاداری های دست و پا شکسته حه بسیاری بی محتوا بودند همان می بینیم که چقدر تاثیر گذاشتند و بنیان انقلاب را گذاشتند. امام فرمودند محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته، که اصلاً تظاهرات محبتی، تظاهرات عشقی نسبت به اهل بیت هم در خودش تاثیر دارد، هم در قبرش، قیمتش، برزخش، در زندگی دنیایی اش، برکت دارد، کمکش می کند، هم این است که اثرات اجتماعی زیادی دارد، بزرگداشت اهل بیت، بزرگداشت مقام آن ها تاثیر زیادی خواهد گذاشت. به هر عنوان، اینکه خدا یک بچه به انسان بدهد اسم اهل بیت روی بچه اش بگذارد. (فما احلا اسماءکم). در جامعه کبیره می خوانیم. چقدر شیرین هستند اسم های شما. ای کاش بتوانیم این شیرینی را با روحمان درک کنیم. یعنی وقتی می خواهیم نامگذاری کنیم، انقدر آن اسماء شیرین باشند که اسم دیگری را انتخاب نکنیم، این که گفتند، فما احلا اسماءکم. یک امام می گوید این را، امام هرگز دروغ نمی گوید و اشتباه و خطا نمی کند، مبالغه نمی کند. امام می گوید این اسم ها شیرین هستند. ما می گوییم خودمان چقدر این شیرینی را درک کردیم، اسم پیامبر، اسم علی (علیه السلام)، اسم امام حسین (علیه السلام)، اسم های دیگر، حضرت زینب، حضرت عباس، امام حسن (علیه السلام)، می توانیم شیرینی این ها را درک کنیم یا نه. این یک تظاهرات عشقی است. تولد آن هاست، انسان می رود شیرینی می خرد، می برد خانه، نیم کیلو بستنی می خرد می رود خانه، به مناسبت تولد این امام من این را خریدم، شاد کند اهل خانواده را، وسعش اگر رسید به حجم وسیع تری دیگران را شاد کند، ضیافت بدهد، چراغانی کند، جشن بگیرد، تظاهرات دینی داشته باشد به خاطر این ها، تظاهرات عشقی و محبتی، عزایشان است همینطور، بزرگداشت بکند، مشکی بپوشد، نه اینکه دیگران را که مشکلی نپوشیده اند، تحقیر کنیم. بعضی وقت ها ما یک کار خیر می کنیم، در این کار خیرمان منت می گذاریم روی دیگران. این از هر گناهی بالاتر است. در روایت داریم که از هر گناهی بالاتر است که انسان کار خیری بکند و به خاطر کار خیرش عجب بگیرد و دیگران در مقابلش تحقیر شوند، نه پیراهن مشکی برای امام حسین بپوشیم و کاری نداشته باشیم چرا او لباس رنگی پوشیده یا سفید پوشیده. دیگران را تحقیر نکنیم، فضولی در کار دیگران نکنیم. تظاهرات دیگری انسان بکند. به هر عنوان تظاهرات عشقی و محبتی برای اهل بیت تاثیر گذار است. شما یک موقعی یک تظاهرات عشقی می کنید اثرش در سعادت ده ها نفر ظاهر می شود. به خاطر همین اظهار محبتی که تو کردی. و ثواب هدایت همه آن ها مال توست به خاطر تظاهرات عشقی که تو داشتی. خیلی مهم است بزرگداشت اسم اهل بیت، مقام اهل بیت، شعائر اهل بیت، کلام ایشان، بسیار مهم است و خود همین صلوات ارتباطی است که با آن ها برقرار می کنیم. انسان درود می فرستد بر آن ها، شعار مسلمین است، اسم امام می آمد سه مرتبه صلوات می فرستادیم این شعار را انتخاب کرده بودیم. باید این شعائر را انسان با جان و دل پاسداری کند. خدای نکرده با چهار کلاس درس دانشگاه و با یک میز و کت شلوار و پست و مدرک تحصیلی و چیزهای دیگر یک دفعه این ها در ما کمرنگ شوند، بگوییم این ها برای عوام الناس است، صلوات بلند فرستادن، پیراهن مشکی پوشیدن، گل زدن به سر، نمی دانم در کوچه راه افتادن و تظاهرات کردن برای اینها، بگوییم این ها مال کارگران است، نه ما که تحصیل کرده ایم و پستی داریم، این خیلی فکر خطرناکی است. اتفاقاً انسان هر مقدار رتبه و مقامش می رود بالا، در میان مردم بزرگ تر می شود، تحصیلاتش عالی تر می شود، اتفاقاً باید این ها را بیشتر رعایت کند. چه بسا یک شخصیتی به خاطر شخصیتش بی ادبی را بنیان گذارد که تاثیرش بماند این بی ادبی. بگویند خب این که تحصیل کرده است و این مقام را دارد بی خیالش است، بقیه هم تقلید کنند، چون مردم معمولاً تحت تاثیر قرار می گیرند، کسانی که از نظر شخصیتی، تحصیلی یا مالی حتی ضعیف هستند، معمولاً تحت تاثیر کسانی که در سطوح دیگر بالاتر ازآن ها هستند، اگر انسان کاری کرد که سرمشق شد برای دیگران، اگر آن کار بی ادبی باشد، خلاف باشد و خدا بهش راضی نباشد و بر عکس، اگر انسان از موقعیت اجتماعی استفاده کرد و حسنه ای را یاد مردم داد و با گفتار و رفتارش بنیان خیری را گذاشت اثرش ماندنی است. این هم درباره اعلام پیوستگی. در مرحله بعد، (وَ اخْصُصِ اللَّهُمَّ وَالِدَيَّ بِالْكَرَامَةِ لَدَيْكَ، وَ الصَّلَاةِ مِنْكَ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ. اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ أَلْهِمْنِي عِلْمَ مَا يَجِبُ لَهُمَا عَلَيَّ إِلْهَاماً) عرض می کند خدایا بعد از اینکه پیامبر و آلش را به بالاترین درجات سلام و صلوات و رحمت و مغفرتت اختصاص می دهی، برای والدین من هم همین کار را کن، چقدر مسئله والدین مهم است که امام (علیه السلام) بعد از درود و سلام و صلوات و رحمت و برکت، خواستن این ها برای اهل بیت، برای پدرو مادرش هم می خواهد، خدایا اختصاص بده والدین مرا به کرامت در نزد خودت و درود از جانب خودت، ای مهربان ترین مهربانان. خدایا بر پیامبر و آلش درود بفرست و الهام کن به من علمی را که من واجب است در برابر پدر و مادرم داشته باشم. اشاره می کند که علمی است و واجب است این را افراد بلد باشند که در برخورد با پدر و مادرشان از این علم استفاده کنند. الهمنی یعنی الهام کن به من. جلسه بعد درباره الهام و وسوسه صحبت بکنید که بدانیم این ها یعنی چه. بعد در مورد این دعا توضیح خواهیم داد. والحمدالله رب العالمین.