اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین.@ بحثمان درباره انسان بود و مراحل حیات او که عرض کردیم طبق اصل اصالت تخصص نیاز داریم که به خالق انسان و جهان مراجعه بکنیم و از راهنماییهای متخصصین معصوم کمک بگیریم و طبق راهنماییهای آنها انسان سه مرحله حیات دارد مرحله قبل از دنیا، دنیا و بعد از دنیا.@ و دین برای آگاهی دادن انسان به مراحل خلقت او و هدایت انسان بر اساس مراحل خلقت او از طرف خداوند به بشر داده شده.@ نکته اساسی که تأکید میکنم در دینشناسی و انسانشناسی باید به آن توجه بکنیم این هست که انسان با هر حکمی از احکام الهی روبهرو میشود چه فقه اصغر که مسائل حلال و حرام است و ارتباط ما با بدنه دنیاست خوردنیها، نوشیدنیها، امور پاک و نجس، حلال و حرام، معاملات، خمس، زکات، جهاد، حج، مسائلی از این قبیل عبادت، دیات.@ مسائل قضائی تمام اینها چه در مسائلی که در فقه اوسط هست مسائل اخلاقی، روابط انسان با الله با خودش با دیگران پدر و مادر خواهر و برادر همکیشان هموطنیها با هر کسی که ارتباط برقرار میکند حوزه اخلاق و همچنین فقه اکبر که معارف انسانی و الهی است.@ شما در هر کدام از این سه مرحله که وارد بشوید این نمودار خلقت انسان اصل هست یعنی هر سه مرحله حیات انسان دیده شده و آن هفت دسته اطلاعات تخصصی که عرض کردم پایه احکام الهی در فقه اصغر اوسط و اکبر هست یعنی هر سه معرفت معرفت فقه اصغر فقه اوسط و فقه اکبر همه مبتنی بر این شناخت هستند.@ لذا یک قانون مثلاً حجاب یک قانون مثلاً غسل یک قانون مثلاً حج، روزه، نماز، یک قانون مثلاً خمس یا زکات تمام این هفت دسته اطلاعات تخصصی دیده شده بعد حکم داده شده لذا کسی که این اطلاعات تخصصی را کامل نداشته باشد دقیقاً نمیتواند از احکام الهی سر در بیاورد.@ اینها را خود خداوند تبارک و تعالی و معصومین در اختیار دارند و دست ما هم رساندند اگر ما توجه به این ساختار خلقت انسان و توجه به این مراحل خلقت انسان نداشته باشیم فقط اگر بخواهیم حجاب را بررسی کنیم یا نماز را بررسی کنیم یا روزه را بررسی کنیم یا خمس را بررسی کنیم یا امامت و ولایت را بررسی کنیم به فهم درستی نمیرسیم.@ اگر انسان را بخواهیم از مقطع تولد تا مرگ نگاه بکنیم انسان باید همه ابعاد وجودیاش و آن هفت دسته اطلاعات تخصصی برایش دیده بشود تا بشود درباره باطن یک معرفت باطن یک حکم اظهارنظر کرد این را ما فراموش نکنیم کسانی که میگویند ما نمیفهمیم و تا نفهمیم قبول نمیکنیم و اینها علمی نیست.@ برای اینکه اینها میخواهند با شناخت غلط نسبت به انسان یا شناخت محدود نسبت به انسان و آن علم محدود بشری میخواهند بشر را ارزیابی بکنند و دین را ارزیابی بکنند احکام دینی را ارزیابی بکنند ما باید به این عزیزان بگوییم که اول راجع به ساختار انسان صحبت کنیم که اسلام انسان را چطوری میبیند و اساساً انسان از نظر اسلام چه موجودی هست.@ بعد بیاییم راجع به احکام و دین صحبت بکنیم یادتان نرود در این دام نیفتید دامی که خیلیها در آن دچار شدند و خودشان سرخورده شدند خودشان زده شدند کسانی که دیندار بودند درد دین داشتند دلشان برای دین میسوخته میخواستند تبلیغ بکنند میخواستند از دین دفاع بکنند.@ ولی چون با این حقیقت آشنا نبودند یکدفعه یک سؤالی که از دین یا از یکی از احکام دینی از آنها شده سؤال کردند اینها یکدفعه شروع کردند به دفاع بد از آن موضع و یا از آن حکم و بعد خودشان هم یواش یواش به تردید افتادند سؤالات دیگران، مرض آنها، ضعفهای آنها، شک و تردیدهای آنها روی این شخص هم اثر گذاشته.@ دقت کنید هر وقت سؤالی را میخواهیم بررسی بکنیم یا از ما سؤالی میشود اول دقت بکنیم تمام اینها محورش انسان است محور همه این معارف حقیقت انسان هست یعنی آن جایگاه اولیه انسان باید دیده بشود که در قوس نزول و صعود اول این نمودار قبلاً باید دیده بشود که حقیقت انسان یک حقیقت فوق جبروتی هست.@ انسان از یک حقیقت نزدیکترین موقعیت به خداوند تبارک و تعالی برخوردار هست و این ماجرای خلقت انسان بوده که انسان زمانی اینجا زندگی میکرده و بعد آمده به طبیعت به ناسوت و حالا برمیگردد(إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ) اول یک شخصیت و یک روح آنجا هست که شبیهترین و نزدیکترین موجود به الله تبارک و تعالی و کمال مطلق است.@ وقتی که به طبیعت میاید به میلیاردها موجود این امکان را میدهد که آنها هم این نزدیکی و تقرب و سنخیت و شباهت به الله را تجربه بکنند این فرصت را به همه میدهد که همه بتوانند این لذت را ببرند همه بتوانند این سیر عبودی را طی بکنند.@ این فرصت برای همه ایجاد بشود که بتوانند این کمال را به دست بیاورند حالا بحثی که هست این هست که وقتی ما در دین با احکامی روبهرو هستیم مهمترین مرحله خلقت انسان مرحله بعد از دنیاست درست است سازندهترین محور مرحله دنیاست که میتواند برزخ را بسازد قیامت 50 هزار ساله را بسازد و حیات جاودانه را بسازد.@ اما دنیا یک مقدمه است هر چند قدرتش خیلی زیاد است سازندگی در آن خیلی زیاد است فرصت سازندگی در آن هیچ جا به اندازه دنیا ما فرصت سازندگی نداریم اما بالأخره دنیا یک مقدمه است برای آخرت.@ ما یک آخرت داریم آخرت را نباید در تعریف انسان از انسان حذف بکنیم تمام احکامی که در دین برای انسان آمده مبتنی بر مرحله قبل از دنیای او و بعد از دنیای اوست یعنی مرحله آخرت و ابدیت و مرحله جاودانگی زندگی اوست.@ راجع به حجاب، نماز، روزه هر حکمی مسائل اقتصادی مسائل سیاسی مسائل عبادی مسائل عرفانی هر چیزی در مورد انسان بخواهد اظهارنظر بشود یا مطالعه بشود باید حتماً انسان با همین ساختار دیده بشود مسأله آخرت مسأله مهمی است.@ بخش عمدهای از آیات الهی به مسأله جاودانگی، آخرت و ابدیت انسان تعلق گرفته در مورد انسان شما یک موجود واحدی هستی که سه مرحله حیات را داری مرحله قبل از دنیا، دنیا و بعد از دنیا، پس یک نفر این مسیر را طی میکند و ما هنوز زندگیمان را تازه آغاز نکردیم واقعاً به معنای حقیقی.@ واقعاً زندگی حقیقی همه ما زمانی شروع میشود که ما به برزخ برویم قیامت را طی بکنیم و بعد از قیامت تازه اول زندگی انسان هست تکتک ما تازه انشاء الله وقتی که آخرت را قیامت را طی کردیم به فضل الهی وارد بهشت شدیم تازه داستان حرکت انسان شروع خواهد شد ما تازه میخواهیم زندگی بکنیم.@ زندگی انسانی یعنی چی، اگر این را در نظر نگیریم تمام نگاهها، قضاوتها غلط از کار در میاید حالا مسأله مهمی که اینجا وجود دارد که باید خیلی به آن توجه بکنیم این هست که در این ساختار ریاضی چون همه مراحل خلقت ریاضی است که خداوند همه چیز را ریاضی خلق کرده.@ روابط ریاضی بین اینها هست اندازه ریاضی بین اینها وجود دارد گترهای نیست کیلویی نیست اعتباری نیست یک امر حقیقی است این مراحل و روابط ریاضی بین این سه مرحله، در تمام اینها حد قدر و اندازه به کار رفته(إِنَّا كُلَّ شَيْ‏ءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ) خداوند دارد تأکید میکند ما خلق کردیم هر چیزی را به اندازه.@ (قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدْراً) خدا همه چیز را قَدَردار و اندازهدار و ریاضی خلق کرده یعنی همه چیزش یک تعریف دارد یک حدود دارد یک اندازه دارد(وَ أَحْصى‏ كُلَّ شَيْ‏ءٍ عَدَداً) خداوند هر چیزی را برایش عدد قرار داده ریاضیات دارد.@ لذا شما نگاه کنید در فقه اصغر ریاضیترین کتاب پرعددترین کتاب فقه است کتابهای فقهی ماست رساله است دوتا سهتا، چهارتا، پنجتا، هفتتا، تمام چیزهایی که شما میبینید عدد دارد در خمس عدد و اندازه است در زکات عدد و اندازه است در حج عدد و اندازه است در نماز همینطور در وضو همینطور تمامش ریاضی هست.@ یکبار آب لازم است دو بار جایز است سه بار حرام است ببینید دقیق وقتی میخواهید بشویید غسل باید چطوری باشد تمامش عدد و اندازه و ریاضیات در آن بکار رفته این در مورد فقه اصغر، در اخلاق هم ما همین را داریم.@ یعنی حدود و اندازههای الهی داریم در اخلاق معیار داریم میزان داریم شاخص داریم در فقه اکبر هم همینطور یعنی همه چیز دقیق و ریاضی است ولی ریاضیاتش قابل فهم بشر نیست یعنی فوقالعاده پیچیده هست ولی همه چیز عدد و اندازه دارد طبق یک ریاضیاتی که خود خدا میداند.@ یک مقدار زندگی در عمر دنیا، دنیا آنقدر قدرت دارد که میتواند یک نظام برزخی یک نظام 50 هزار ساله قیامتی و یک نظام جاودانه را برای ما دنیا بسازد اینقدر قدرت دارد اینقدر ارزش دارد عمر دنیا، در قیامت در مقطع قیامت در حدیث داریم دو سؤال را میکنند که اساس همه سؤالها هست.@ و نبی اکرم(ص) فرمود هیچ بندهای قدم از قدم برنمیدارد مگر اینکه باید به این دو سؤال جواب بدهد عمرت را چگونه گذراندی و جوانی را چگونه صرف کردی؟ این خیلی مهم است چون با این عمر و جوانی یک جاودانگی ساخته میشود خیلی دقت کنیم مسأله عمر که حالا انشاء الله باید بعدها در موردش توضیح بدهیم.@ علی(ع) میفرماید(بَقِیَۀُ العُمر لا قیمَۀَ لَها قَد یُدرَکُ بِها ما فات وَ یُحیی بِها ما مات) بقیه عمر را نمیشود برایش قیمت گذاشت یک کسی میگوید وقت طلاست این اصلاً انسان را نشناخته طلا اصلاً یعنی چی طلا یک جماد است یک کمال جمادی است وقت طلاست وقت ابدیت است.@ اگر کسی بخواهد درست تعریف بکند وقت جاودانگی است وقت اصلاً نمیشود برای جوانی برای عمر برای یک ساعت از عمر وقت گذاشت حضرت میفرماید بقیه عمر قیمت ندارد(لا قیمَۀَ لَها) نفی جنس هم هست اصلاً نمیشود برایش قیمت گذاشت چرا؟@ چون در این باقیمانده عمر یک سال است دو سال است شما بعضی از افراد را دیدید مثل حُر مثل مرحوم طیب مثل بسیاری از توابین در یک ساعت نصف روز توانستند تمام 50 سال و 60 سال اشتباه را جبران بکنند قیمت عمر خیلی زیاد است میفرماید(قَد یُدرَکُ بِها ما فات) هر چه که از دست رفته را میشود به دست آورد.@ تمام آسیبها را میشود جبران کرد زحماتی که انسان هدر داده میشود دوباره همه را احیا بکند کمالاتی که از دست داده را میتواند به دست بیاورد در بقیه عمرش(وَ یُحیی بِها ما مات) هر چه مرده است میشود زنده بکند.@ انسان به حیات میتواند برسد در باقیمانده عمرش، میتواند به حیات طیبه برسد به حیات شیرین ابدی و جاودانه برسد اینقدر عمر سازنده است که حالا راجع به ساختار ریاضی عمر و اینکه ساعتهای عمر از نظر سازندگی با هم برابری دارند یا نه، مثلاً چرا در اسلام ما رحم زمانی و مکانی داریم چرا بعضی از شبها سازندهتر از دیگر شبهاست.@ بعضی از ساعات بعضی از روزها سازندهتر هست در نفس بین ساعت زمان و این امر فیزیکی با نفس چه ارتباطی وجود دارد و آن هم مسأله جاودانگی مسأله ابدیت مسأله اخلاق مسأله عرفان و مسأله معنویت اینها رمز و رازهای پیچیدهای هست که اگر برسیم حالا در این بحثها توضیح خواهیم داد.@ در شرح حدیث عنوان بصری بحث زمان اینها را ما توضیح دادیم رحمهای زمانی رحمهای مکانی و رحم استاد را آنجا توضیح دادیم. واقعاً بین دنیا و آخرت چه سیستمی برقرار هست؟ چه رابطهای برقرار هست؟@ اینها چطور روابطی با هم دارند که دنیا میتواند جاودانگی را بسازد؟ یک ساعت دنیا معادل میلیونها سال آخرت است قیمت اصلاً نمیشود برایش گذاشت یعنی گرانترین سرمایه باارزشترین سرمایه انسان عمرش است که ما خیلی مفت تلفش میکنیم خیلی مفت هدرش میدهیم ما اگر درهم و دینارمان را اینطوری از ما بخواهند بگیرند میترسیم.@ حضرت میفرماید(کُن لِعُمرِک) نسبت به عمرت(أشَح) یعنی حریصتر باش(مِن دِرهَمِکَ وَ دینارِک) تا درهم و دینار، طلا و نقرهات آنقدر ارزش ندارد که عمرت ارزش دارد ولی ما نسبت به عمر اصلاً حساسیت نداریم.@ نسبت به جوانی نسبت به وقت اصلاً حساسیت، مدیریت، دلواپسی نداریم ولی نسبت به پول خیلی عکسالعمل نشان میدهیم حاضریم صدها ساعت عمری که اصلاً برایش قیمت نمیشود گذاشت هدر بدهیم تا یک پول اندکی را به دست بیاوریم و حاضریم بخاطر پول و درهم و دینار جاودانگیمان را به خطر بیاندازیم.@ آخرتمان را به خطر بیاندازیم بخاطر دنیا و متامع آن، چون نمیفهمیم چه کسی هستیم خودمان را نمیشناسیم قیمت خودمان را نمیشناسیم الان این دنیا سؤال اینطوری است چطوری میشود یک دنیا یک ابدیت را بسازد؟ یک نسبت ریاضی بین دنیا و آخرت وجود دارد.@ که علی(ع) میفرماید کسی که اینجا یک گناهی کرده باشد که توبه نکرده باشد و با خودش ببرد این نفس وقتی میرود در نظام آخرتی در سیستم ملکوت و برزخ وارد میشود این صد سال طول میکشد تا از نفسش آن گناه پاک بشود با عذاب با ناراحتی با سختی.@ یک کسی ممکن است بگوید این چه عدالتی است ما یک گناه کردیم یک ساعت یک دقیقه صد سال باید جزایش را بکشیم قرآن ریاضیات الهی به ما میگوید هر کاری بسته به آثارش جزایش را انسان میبیند چه مثبت چه منفی، (نَحْنُ نُحْيِ الْمَوْتى‏ وَ نَكْتُبُ ما قَدَّمُوا وَ آثارَهُمْ) ما آنچه که شما جلو فرستادید و آثاری که بعداً از کار شما تولید میشود چه مثبت و چه منفی مینویسیم.@ کلمه نوشتن را شما یادتان نرود نوشتن را حالا میرسیم در درسهای آینده عبارت هست از یک ثبت وجودی، نوشتن کتبی نیست روی کاغذ یک چیزی بنویسند ثبت وجودی است خداوند سیستم خلقت را سیستم لوح و قلم قرار داده همه موجودات نویسندهاند و همه موجودات خودشان لوح هستند.@ الان وقتی که شما مسواک نمیزنید با بیاحتیاطی و رعایت نکردن بهداشت داری مینویسی، کجا مینوسی؟ روی دندانهایت، چه چیزی را مینویسی؟ مریضی و آلودگی را، کتابت داری میکنی کتابت یعنی اثرگذاری یعنی خلقت، داری میافرینی این مریضی را، دانشمندان ما میگویند کسی که شب مسواک نمیزند به اندازه جمعیت روی زمین میکروب در دهانش جمع میشود تا صبح.@ یک شب که کسی مسواک نمیزند اینقدر میکروب در دهانش دارد یعنی مینویسد این را، خلقشان میکند با رعایت نکردن و وقتی مسواک میزنی دوباره چه چیزی را داری خلق میکنی و مینویسی روی دندانهایت؟ کتابت یعنی ثبت، ثبت میکنی بهداشت را، طول عمر را، با ورزش ما طول عمر، نشاط، سلامتی جسم و روح و روان را ثبت میکنیم.@ با تنبلی و ورزش نکردن با پرخوری بدخوری داریم کتابت میکنیم روی ساختار وجودمان، جسممان، روانمان و روحمان بیماری را، (نَحْنُ نَكْتُبُ) این فقط خدا نیست که مینویسد ما هم داریم مینویسیم برای همین روز قیامت میگوید(اقْرَأْ كِتابَكَ) کتاب خودت را که خودت نوشتی بخوان.@ (كَفى‏ بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً) خودت برای محاسبه خودت کافی هستی ما داریم مینویسیم دائم داریم مینویسیم با اعمالمان، شما وقتی داری مینویسی میگوید(القَلبُ مُصحَفُ البَصَر) قلب کتاب چشم است چشم نویسنده است روی قلب مینویسد.@ شما اگر نگاه ناشایست نگاه حرام بکنید یا یک نگاه زیبا بکنید هر دو روی قلبتان ثبت دارد میکند نویسنده کیست؟ چشم، نفس، لوح چیست؟ قلم است شما وقتی که دارید نگاه میکنید چرا میگویند نگاه به عالم عبادت است نگاه به در خانه عالم عبادت است نگاه به پدر و مادر عبادت است نگاه به دریا عبادت است چرا؟@ چون با این نگاه دارید روی قلبتان چیزهای خوبی را مینویسید خیلی از چیزها را میگویند نگاه نکنید نگاههای حرام نگاههای ناشایست انسان نکند نگاههایی که در آن وسواس، وسوسه، شیطنت، نفسانیت وجود دارد این نگاهها را نکنید.@ این نگاهها را میکند یعنی دارد مینویسد در خودش، دارد ثبت میکند در وجود خودش، میافتد در قلب به راحتی هم پاک نمیشود(نَحْنُ نُحْيِ الْمَوْتى‏ وَ نَكْتُبُ ما قَدَّمُوا وَ آثارَهُمْ) آثار انسان میماند لذا نگوییم ما یک دقیقه این کار را کردیم شما وقتی که روی کاغذ هم با مداد یک چیزی مینویسید وقتی پاکش میکنید باز جایش میماند.@ شما یک دقیقه انسان میزند در چشم خودش یا چشم دیگران یک ثانیه است ولی اثرش چقدر هست برای همیشه این کور شده مهم نیست که چقدر زمان انجام کار طول کشیده که بگوییم یک گناه مثلاً چرا صد سال است مهم این است که یک گناه روی نفس این اثر را دارد.@ اثری میگذارد روی نفس که اگر توبه نشود و جبران نشود برود در نظام آخرتی در نظام آخرتی صد سال معطلی دارد تلاش دارد عذاب دارد سختی دارد تا آن را آدم از نفس خودش پاک بکند قطعاً ساختار ریاضی آخرت یک ساختاری هست که آنقدر قدرتمند نیست که بتواند مثل دنیا با یک توبه با یک پشیمانی از روی قلب پاکش بکند.@ چون در دنیا فرصت عمل وجود دارد در آخرت فرصت عمل نیست در دنیا کنش و واکنش هست عمل و عکسالعمل هست فعل و انفعال وجود دارد میشود انسان تغییرات ایجاد بکند در آخرت فعلیت محض است یا فعلیتش خیلی بالاست به راحتی نمیتوانید لذا آنجا عمل کردن نداریم.@ نماز بخوانیم جبران بکنیم روزه بگیریم جبران بکنیم فضایی وجود ندارد که انسان بتواند جبران بکند لذا خود آخرتیها هم این را میفهمند که وارد یک عالمی شدند که در آن عالم نمیتوانند کاری انجام بدهند برای همین میگوید اگر بخواهیم یک کاری انجام بدهیم و جبران کنیم باید برگردیم.@ میگوید(حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ) وقتی که مرگ به سراغش میاید و میگیردش میگوید(قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ) برمگردان چون نمیتواند در آن آخرت فضایش فضای عمل نیست میفهمد دنیا چقدر قیمت داشته چقدر عزیز بوده چقدر مهم بوده که آنجا میشده همه کاری انجام بدهد.@ (رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ) من را برگردان که آن چیزهایی که ترکشان کردم کارهایی که انجام ندادم را انجام بدهم دنیا اینقدر قیمت دارد اینقدر ارزش دارد که علی(ع) میفرماید من یک ساعتش را به هزاران سال آخرت نمیدهم به این دلیل هست دنیا خیلی عزیز خیلی دوست داشتنی و خیلی گرانقیمت است.@ چون انسان میتواند با آن یک جاودانگی را بسازد با دقائقش میتواند میلیونها سال آخرتی را برای خودش بسازد اگر بلد باشد چطوری از این دقائق استفاده بکند لذا اثری که در نفس، نفس ببینید چقدر حساس است چقدر اهمیت دارد یکجا میگوید فلان سوره را نخوان کراهت دارد.@ خانمها مثلاً در فلان حالت این سوره را نخوانند نفس خیلی خیلی حساس است یعنی لطیفتر از نفس خداوند خلق نکرده همین موجود لطیف هست که میتواند مثل الله بشود همین لطیفه الهی است که میتواند خلیفۀ الله بشود.@ حالا سؤال اساسی این هست که چطوری یک دنیا میتواند یک معادل جاودانه و ابدی داشته باشد؟ چطوری این توان را دارد؟ یک کپسول بستهای در نفس هست که در دنیا شما هر کاری میکنید در این کپسول، مثل سیدی هست که یک سیدی وقتی میگذاری در کامپیوتر در رایانه میگذارید یک سیدی سبک است در جیب جا میگیرد.@ ولی شما هزاران جلد کتاب را میتوانید در این تایپ بکنید وقتی هم در میاورید سنگینی هزاران جلد کتاب را ندارد اما همه محتوا را دارد این را همینطوری نمیتوانی بگیری جلوی سرت بخوانی جلوی چشمت بخوانی این را باید ببری در یک عالمی غیر از شرائط زیستی طبیعی تا برایت معنادار بشود.@ باید بگذاری در رایانه، وقتی گذاشتی در رایانه تفسیر میشود آن کپسول باز میشود یکدفعه میبینی شما هزاران جلد کتاب روی این صفحه برایت میاید همهاش هم میتوانی به قول امروزیها پرینت بگیری چاپشان بکنی برای خودت، هست واقعاً هست.@ نفس انسان اینگونه است که به اندازهای قدرتمند است این حافظه نفس انسان و خود نفس انسان بزرگ است و فشرده شده که وقتی میرود در برزخ بازش میکنند برزخ که هیچی قیامت 50 هزار ساله که هیچی این نفس انسان تا خدا خدایی میکند همینطوری باز میشود باز میشود اینقدر در آن میشود حقایق گنجاند.@ خدا چه آفریده اینجاست که انسان به سجده میافتد در مقابل خداوند تبارک و تعالی، عظمت را شما نگاه کنید میلیاردها انسان را با ظرفیتهای بینهایت خلق کرده خالق که میگوییم قادر که میگوییم حکیم که میگوییم عظیم که میگوییم انسان ببیند خداوند چه خلق کرده.@ چه مکانیزمی خلق کرده چه سیستمی را خدا خلق کرده این چه صنعتی از صنایع الهی است که هر چه باز میکنی تَه ندارد هر چه باز بشود میرود در برزخ هزاران سال برزخ، میرود در قیامت 50 هزار سال قیامت، بعد از قیامت همینطوری این دارد باز میشود دائماً و ارتقاء پیدا میکند انتها هم ندارد(إِلى‏ رَبِّكَ مُنْتَهاها).@ چه خلق کرده خداوند، ما اصلاً نمینشینیم راجع به اینها فکر بکنیم نمینشینیم تمرکز بگیریم یکی از دانشمندان وقتی سفرهای متعددی رفته بود به آن گفتند تو در طول سفر عجیبترین چیزی که دیدی چه بود؟ ایشان گفتند که من عجیبتر از خودم موجودی را نشناختم.@ علی(ع) چقدر زیبا میگوید منصوب به ایشان هست(أتَزعَمُ أنَّکَ جِرمٌ صَغیر وَ فیکَ إنتَوی العالِمُ الأکبر) خیال کردی که در همین یک بدن کوچک یک جرم صغیری در حالی که در تو(إنتوی) یعنی پیچیده شده در تو یک عالم اکبر عالمی بزرگتر از عالم بیرون در تو پیچیده شده عالم بیرون جوابگوی انسان نیست.@ (إنتوی) پیچیده شده در تو یک عالم اکبر، الان شما میگویید این فلش به این کوچکی که در جیب جا میگیرد چند ده هزار جلد کتاب در این یکذره است که من گذاشتم در جیب بغلم، یک فلش چند گرمی رویش نوشته GB 32 چقدر این قدرت دارد.@ میگوید این که چیزی نیست آنقدر که حافظهای محسوب نمیشود در چیزهای بسیار بسیار کوچکتر از این هزاران برابر بیشتر از این را میشود ذخیره کرد این مصنوع خود بشر است این بشر کیست که یک همچین چیزهایی را خلق میکند.@ این ساختار ذهن و روح و هوش بشر چیست که میتواند در این طبیعت تصرف بکند و این همه صنایع عجیب و غریب را خلق میکند قرآن میفرماید خداوند صاحب شماست خالق شماست و خالق چیزی که شما خلق میکنید چون همه قواعد، اصول، ذهن، هوش، حافظه، توانایی و نیرو و تصرف و تسخیر را او در اختیار شما قرار میدهد و اجازه میدهد در نظام خلقتش تصرف و تسخیر بکنید.@ (سَخَّرَ لَكُمُ) او دارد تسخیر میکند آن ماده را در دست شما که شما بتوانید اختراع بکنید پس تمام مصنوعات بشری به اضافه خود بشر مصنوع حق تعالی هستند چه خبر است این عالم چه اتفاقی دارد میافتد بشر کیست این الله کیست خیلی بد است نفهمیده و فکر نکرده از این دنیا برویم.@ علی(ع) فرمود من دوست نداشتم که بچگی میمردم و به بهشت میرفتم چون بچهها وقتی میمرند معصومند تکلیف ندارند بهشت میروند میگوید من دوست نداشتم بچه بودم میمردم و بهشت میرفتم بلکه دوست داشتم بزرگ بشوم و الله را بشناسم بدانم الله کیست چقدر لذت دارد که دل انسان ذهن انسان مشغول این موجود بشود.@ مشغول این شخص بشود الله، دیگر زیباتر از این، قشنگتر از این، کاملتر از این وجود ندارد خوش به حال کسی که بیشترین دغدغههایش مطالعات فکریاش، معنویاش، حرکتهایش با الله پر میشود و سروکار دارد یعنی کاملترین موجود.@ همانطور که بزرگان فرمودند شرافت علم هر انسانی به موضوعش است چقدر علم تو ارزش دارد ببین موضوع علمت چیست همه مخلوقات خدا شریف هستند همه علوم شریف هستند اما اشرف علوم علمی هست که موضوعش الله تبارک و تعالی است انسان اینکه کجا که انسان عمرش را بگذارد.@ یکی از مخلوقات الهی را یک اتمی یک مولکولی یک چیزی را وقت بگذارد رویش، جنگلی، درختی، کوهی، حیوانی، یا اینکه وقت بگذارد با خود الله سروکار داشته باشد بگوید من 30 سال 40 سال دلم را مشغول این موجود کردم اسماء او را شناسایی کردم شیرینکاریهای او، خلقت او حکمتهای او با او سروکار داشتم.@ خیلی قیمت دارد انسان و قطعاً هم الله به هر کسی هم اجازه نمیدهد که به او مشغول بشود هر کسی را عاشق خودش به صورت ویژه نه به صورت عمومی، همه که عام عاشقش هستند هر کسی را به صورت ویژه مشغول خودش نمیکند سرگشته خودش نمیکند.@ مأنوس به خودش و مأنوس به اسماء خودش نمیکند مگر اینکه انسان از خودش یک حرکتی یک قابلیتی و یک عشقی نشان بدهد مگر اینکه انسان بتواند از چیزهای محدود بگذرد از توهمات دست بردارد تا مشغول به الله بشود مشغول به اسماء الهی بشود دل مشغول الله بشود عاشق الله بشود مأنوس با او باشد.@ الان دنبال چه هستیم؟ دنبال این هستیم که روابط ریاضی بین دنیا و جاودانگی چیست؟ اینکه میگویند اگر شما این کار را بکنید گناه است این کار را بکنید در قیامت اینطوری میشود این کار را بکنید فشار قبر دارد این کار را بکنید تنگی قبر دارد این کار را بکنید تاریکی قبر دارد، قبر چیست؟@ برزخ چیست؟ قیامت چیست؟ چرا این دنیا این چیزهایی که اینجا هست آنجا آن آثار را دارد چرا در آخرت عزت آخرت داریم شادی آخرت داریم صدها آیه در مورد بهشت داریم هزاران حدیث در مورد بهشت داریم.@ چرا حضرت میفرماید(شَوِّقُوا أنفُسَکُم إلی نَعیمِ الجَنَّۀ) در خودتان شوق ایجاد کنید نسبت به بهشت، (شَوِّقُوا أنفُسَکُم) تشویق کنید شوق ایجاد کنید در خودتان نسبت به آخرت، ترس عذاب را در خودتان ایجاد بکنید ترس بد متولد شدن ترس آماده نرفتن به آخرت و ابدیت را در خودتان ایجاد بکنید.@ چرا در قرآن یک سلسله از اعمال و نیتها و افکار را ذکر میکند که اگر انسان آنها را داشته باشد یا انجام بدهد رضایت الهی، سرور، نعیم، آن همه نعمتهای الهی، رضوان، فردوس، جنات عدن، جاودانگی در بهشت نصیبش میشود چه نسبتی بین این دنیا و این نوع انتخابها، ارتباطات، رفتار و افکار با آن نعمتها وجود دارد.@ و بعضی از رفتارها، افکارها، انتخابها، ارتباطات و چینشهای فکری محبتها و بغضها، جهنم، فشار قبر، عذاب قبر، تاریکی قبر، خواری دنیا و خواری آخرت را برای انسان میسازد بین اینها چه رابطهای وجود دارد این سؤالها سؤالهایی هست که باید ذهن ما مشغولش باشد.@ برای این کار یک قاعدهای را ما از مجموعه آیات و روایات استخراج کردیم که البته خود من تا وقتی که این فرمول را قاعده را استخراج کردم حدود یازده سال طول کشید که با مطالعه آیات و روایات بتوانم این قاعده را استخراج بکنم و احکامش را استخراج بکنم تقریباً حدوداً سال 75 من توانستم این قاعده را تمامش بکنم.@ یعنی قوانین اصلی و کلی این قاعده را از روایات و آیات استخراج بکنم این قاعده به ما کمک میکند که ما فهم درستی از دین روابط بین دنیا و آخرت بین احکام و نتائج آخرتی آن بدست بیاوریم در هر سه مرحله فقه اصغر اوسط و اکبر این قاعده جواب میدهد.@ امتحان و آزمایش خودش را داده فهم این قاعده باعث میشود که ما از مطالعه صدها جلد کتاب بینیاز بشویم در عمر ما صرفهجویی میشود در فهم ما سرعت و قدرت ایجاد میشود این قاعده فوقالعاده قاعده مهمی هست که میخواهیم بدانیم که از نظر ریاضی چه رابطهای بین دنیا و آخرت و جاودانگی و ابدیت وجود دارد.@ این قاعده این هست که رابطه دنیا با آخرت مثل رابطه رحم مادر هست با دنیا، یعنی ما دنیا را داریم این دنیایی که ما داریم میخواهیم از دنیا حرکت کنیم به سمت آخرت، الان در دنیا هستیم میخواهیم به آخرت برویم حالا که میخواهیم این سیر را انجام بدهیم قوانین حاکم بر این سیر چیست.@ یعنی این سیر چطوری تأمین میشود چطوری در فرمولهای دنیایی به آخرت منجر میشود چطوری یک ثواب دنیایی یک عمل دنیایی میتواند هزاران سال بهشت را برای ما ایجاد بکند چگونه یک گناه میتواند صد سال عذاب داشته باشد اگر توبه نشده باشد از آن و انسان در دنیا از آن پاک نشده باشد.@ دنیا چه قدرتی دارد که شما وقتی که یک کاری را انجام میدهید در نفس شما یک چنین اثری را ایجاد خواهد کرد این قاعده میگوید که رابطه دنیا با آخرت مثل رابطه رحم مادر با دنیا هست یعنی قوانین حاکم بر حرکت نفس انسان از دنیا به آخرت مثل قوانین حاکم بر حرکت نفس از رحم مادر به دنیاست.@ حالا این باید توضیح داده بشود یعنی چی که این نسبت برقرار هست؟ معلوم است یکی از چیزهایی که باید اول بفهمیم روابط وجودی بین دنیا و آخرت است که بین دنیا و آخرت چه رابطه وجودی هست که دنیا میتواند ابدیت و آخرت را بسازد.@ قطعاً از نظر ساختار وجودی اینها با هم یک ارتباطاتی دارند که یک سلسله انتخابها، ارتباطات، رفتارها، افکارها و حب و بغضها و عقائدی که در دنیا هست در نظام آخرتی ظهور آنچنانی دارد یا ظهور بهشتی یا ظهور جهنمی دارد این عملها کنشها چطوری در آخرت عکسالعمل و واکنش نسبت به آنها ایجاد میشود.@ قطعاً یک رابطه وجودی بین اینها برقرار هست کما اینکه بین رحم مادر و دنیا هم یک رابطه وجودی دارد که جنینی که میاید در رحم مادر هر نوع دریافتی که بکند در نوع زندگی دنیای او و کیفیت زندگی دنیای او مؤثر هست تمام دریافتها و اکتسابهای جنین در رحم مادر در نوع زندگی او در دنیا تأثیر دارد تعیینکننده است.@ تمام اکتسابهایی که انسان در دنیا دارد از طریق چشم، گوش، پوست، بو، لمس، خیال، توهمات، تعقلات، تفکرات، محبتها، کینهها، خروجیهای انسان رفتارهای انسان تمامش در تعیین نوع زندگی آخرتی و جاودانه انسان اثر دارد اما این چگونه هست انشاء الله بماند برای جلسه آینده.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@