أعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی أعدائهم أجمعین من الآن إلی قیام یوم الدین.@ دو بحث باقی مانده از مباحث دوره میثاق، یکی بحث جهیزیه و یکی هم بحث عروسی، جهیزیه از قبل از اسلام هم رسم بوده وجود داشته در کشورهای غیر اسلامی هم هنوز هست که دختر، خانواده دختر وسائلی را تهیه میکنند و با خود دختر به خانه شوهر میفرستند.@ در بعضی از جاها البته این قانون درجات مختلفی دارد در بعضی از کشورها مثلاً در هندوستان اینطور هست که اگر دختر بخواهد ازدواج بکند تمام خرج پای خانواده دختر هست و خانواده دختر باید یک مبلغ خیلی سنگینی را به پسر یا خانواده پسر بپردازند.@ به هر حال در جاهای مختلفی مسأله جهیزیه یا دادن یک مبلغی هست در جاهای مختلف دنیا فرق میکند بعضی جاها هم هست که از ناحیه پسر یا خانواده پسر باید کارهایی انجام بگیرد به هر حال جهیزیه قبل از اسلام وجود داشته و اسلام هم آن را جایز دانسته در حد یک امر استحبابی، ولی واجب نیست.@ از نظر اسلام دادن جهیزیه از طرف خانواده دختر لازم و واجب نیست این نکته باید دقت بشود که مسأله جهیزیه صرفاً یک رسم هست در مملکت ما و در حد یک امر قانونی که از نظر قانونی لازم باشد یا از نظر شرعی وجود ندارد.@ و خیلیها فکر میکنند که این مسأله یک مسأله واجبی هست که باید حتماً انجام بشود و به صورت یک معضل هم در اجتماع ما واقعاً درآمده بعضی از خانوادهها دختران شوهر نکردند چند دختر داشتند حتی از سن ازدواجشان گذشته به خاطر اینکه نداشتند جهیزیه تهیه کنند به هر حال باید یک تجدیدنظری در این قضیه جهیزیه بشود.@ دیدگاه درستی نسبت به این مسأله بشود مسأله در حد یک امر استحبابی هست حتی ما مواردی داشتیم در مشاوره که اختلاف شدید در دوران عقد بین خانواده دختر و پسر صورت گرفته پسر گفته شما باید نصف مبلغ مهریهای که برای من مشخص کردید نصفش را به صورت جهیزیه به خانه ما برگردانید.@ اگر دختر شما جهیزیه نیاورد با این مبلغ مثلاً من طلاقش میدهم و یک وظیفه و یک امر واجب تلقی شده که از ناحیه خانواده دختر باید انجام بشود و این اینطور نیست به هر حال خانوادهها و والدین نباید خودشان را در مورد جهیزیه دخترشان به عسر و حرج بیاندازند.@ و از طرفی هم خود دخترها باید اینطور باشند که به پدر و مادر و والدینشان در مسأله جهیزیه فشار نیاورند من حتی دیدم مواردی که دخترها دعوا کردند قهر کردند با والدینشان بر سر مسأله جهیزیه و این یک گناه بسیار بزرگی هست و یک امر ضد اخلاق هست که دختر بخواهد پدر و مادرش را اذیت بکند قهر بکند.@ مشاجره راه بیاندازد به خاطر مسأله جهیزیه در خانواده که بیشتر تهیه کنند فلان جنس تهیه بشود یا فلان چیز خریداری بشود یا فلان مدل باشد یا فلان مقدار باشد یک گناه هست در حد توانشان هر چقدر توانستند یک امر مستحب و نیکویی هست و از نظر روانی هم تأثیر زیادی دارد.@ خانه نو زندگی نو لوازم نو خیلی خوب هست از نظر روانی تأثیر زیادی دارد چیز خوبی هست ولی به هر حال نباید به تکلف، حرام و اعمال ضد اخلاقی منجر بشود پسرها هم از طرفی نباید خانواده عروس را جهت افزایش جهیزیه و مقدارش تحت فشار قرار بدهند که این هم یک ظلم هست که از طرف خانواده پسر یا خود پسر بخواهد فشاری در این قضیه گذاشته شود.@ ما وقتی داریم اینها را مطرح میکنیم از بحث شرائط کلی پسر یا شرائط اختصاصی او فاصله زیادی گرفتیم هفتهها گذشته ولی ببینید بحثهای زیادی را ما داشتیم وقتی که میگوییم پسر نباید چنین کند یا نباید چنین باشد مثل بحث جلسه گذشته مهریه که صحبت شد باز برمیگردد به مسأله انتخاب.@ یعنی دقت میخواهد که مثلاً یک پسری که دیدگاهش دیدگاه مادی هست حتی بعضی از پسرها به خاطر جهیزیه دختر مشتاق میشوند که با فلان دختر ازدواج کنند میگویند خانواده ثروتمندی هست اصلاً شاید مطالعهای روی خود دختر نداشته باشند خیلی ارزیابی دقیقی ندارند ولی میداند که این دختر چند میلیون تومان با خودش جهیزیه دارد.@ ازدواج واقعاً به خاطر جهیزیه هست یا پسرهایی هستند که برایشان مهم هست دم میزنند از مسأله جهیزیه یک همچین افرادی واقعاً با یک همچین دیدگاهی اصلاً مناسب برای ازدواج نیستند.@ نکته دیگر در مورد جهیزیه غلبه روحیه چشم و همهچشمی، فخرفروشی، تظاهر، ریا که اینها از آفتها و گناهانی هست که میتواند منشأ مفاسد زیادی بشود در مورد جهیزیه، یعنی فلان دختر فلان مقدار جهیزیه داشته من هم باید همین مقدار جهیزیه داشته باشم کسر شأنش میشود.@ یا بعضی از خانوادهها هیچ ملاحظه نمیکنند چیزهایی در جهیزیه در نظر میگیرند که دل خیلی از کسانی را که ندارند و نمیتوانند میسوزانند قدیم که اصلاً رسم بود دعوت میکردند مثلاً روزی که قرار بود جهیزیه منتقل بشود، به منزل پسر اصلاً مراسم میگرفتند همسایه‌ها و فامیل میامدند جهیزیه را میدیدند جنس و نوعش را میدیدند.@ کلی پز دادن و فخرفروشی و به رخ کشیدن که اینها اصلاً خوب نیست و منشأ مفاسد اخلاقی و اختلافات و دل شکستگیهای زیادی میشود حتی این مفاسد و مشکلاتی که عرض میکنم در خود روابط زوجین هم بعدها تأثیر میگذارد.@ یعنی روابط ناسالمی که در اثر برخوردهای نامناسب با مسأله جهیزیه ایجاد شده هم خود دخترها و هم خانواده دخترها باید واقعاً از این روحیه فخرفروشی و تجملاتی و ریا و تظاهر فاصله بگیرند و واقعاً اگر قرار است جهیزیه‌ای تهیه بشود همان مقدار لازم، مقداری که ضروری هست در زندگی.@ آن هم معنای ضروری باید روشن بشود که معنای ضروری چه هست واقعاً چیزهایی که ضرورت دارد و میشود با آن یک زندگی را فعلاً شروع کرد حالا انشاء الله خداوند برکت میدهد روزی میدهد به مرور زمان خود زن و شوهر با تلاشی که میکنند میتوانند لوازم زندگی‌شان را تکمیل کنند.@ اما اینکه واقعاً لوازم زندگی از هر جهت باید تکمیل باشد و آن هم بهترین و گرانترین و کاملترین، یک همچین چیزی واقعاً درست نیست انتظار بیجا و کار بیجایی هست که بخواهد صورت بگیرد باید واقعاً از این روحیه تجملاتی خانواده‌ها پرهیز کنند و این فرهنگ باید تغییر بکند.@ الان در کشور ما چند سالی هم هست که رسم شده بد هم نیست البته به صورت الزام نباید باشد بد هم نیست این هست که خانواده دختر از پسر میخواهند که بعضی از اجناس را خود پسر تهیه بکند بد نیست ولی اینکه حتماً گردن پسر بگذارند نه.@ ما یکجا خواستگاری رفته بودیم برای یکی از دوستان خانواده دختر چند رقم خیلی سنگین را گذاشتند گردن این که علاوه بر مهریه باید این چند جنس را بخری بیاوری خانه ما بگذاری و ما به عنوان جهیزیه منزل شما بیاوریم اگر پسر بخواهد یک همچین چیزی را بخرد خودش میخرد در خانه میگذارد این تکلفات واقعاً نیازی نیست ولی فرهنگ بدی هست.@ آن چیزی که اسلام استحباب کرده شما میبینید که جهیزیه حضرت زهرا (س) پیامبر پولش را از امیرالمؤمنین (ع) میگیرد یعنی به حضرت میگوید زره‌ات را بفروش زره را میفروشد مقداری از پول زرهای که خود حضرت امیر (ع) پرداخت کرده میروند جهیزیه تهیه میکنند لوازم تهیه میکنند برای منزل.@ و این واقعاً یک هیولایی شده برای خیلی از خانواده‌ها باید با آن مبارزه جدی بشود و هیچ مبارزه‌ای مثل مبارزه عملی نیست؛ یعنی باید خود دختر و پسرها این سنت‌شکنیها را شروع کنند تا به عنوان یک فرهنگ و یک ارزش جا بیفتد.@ هر کس هم واقعاً اینجا یک نقشی دارد خانواده پسر در پایین آوردن انتظارش، خود پسر در پایین آوردن انتظارش، دخترها در اینکه والدینشان را اذیت نکنند، روحیه تجملاتی را کنار بگذارند و خود خانواده دختر هم از اینکه بیخود به خودشان فشار بیاورند، پول نزول گرفتن و تن دادن به نزولخوری دیگران حتی فشارهای عصبی زیاد دوری کنند.@ از آن طرف خانواده‌هایی که واقعاً وضعشان خوب هست دارند هم به حد ضرورت اکتفا کنند لوازم غیرضروری و تجملاتی را برای جهیزیه تهیه نکنند تا این بشود یکی از مشکلات در امر ازدواج مسأله جهیزیه هست. اما در مورد بحث عروسی مسائل عمومیاش را بنده عرض میکنم انشاءالله مسائل اختصاصیاش را هم خانم دکتر جابرپور خدمتتان خواهند گفت.@ شب عروسی به هر حال شبی هست که هم دختر و هم پسر برایش اهمیت زیادی قائل هستند و شبی هست که یک زندگی مستقل را آغاز خواهند کرد و همچنین به بهرهبرداریها در زمینه ارتباطات به صورت مشروع دسترسی پیدا خواهند کرد.@ و راه ارضاء عاطفی از طریق صحیح را پیدا میکند در شب عروسی ما یکسری بایدها و نبایدها در متون دینیمان داریم اموری هست که مکروه هست اموری است که مستحب هست.@ یکی مسأله بردن جهیزیه هست که معمولاً قبل از شب عروسی جهیزیه را انتقال میدهند به خانه داماد این مطلب چیز بدی نیست یعنی کار مشروعی هست اسلام تأییدش کرده به شرطی که در این مسأله نقل و انتقال عمل خلاف اخلاق و حرامی صورت نگیرد.@ یک مسأله مسأله آرایش عروس هست که این هم امر مستحبی هسته حضرت رسول(ص) موقع عروسی حضرت زهرا به همسران خودشان فرمودند که فاطمه را آرایش کنید و خوشبو سازید و اتاقش را فرش کنید تا او را به خانه شوهر بفرستم.@ به مسأله تزیین و آرایش عروس هم در شب عروسی توجه شده ولی به شرطی که فسادی در این زمینه هم صورت نگیرد حالا در مورد شب عروسی توضیحاتی را خواهم داد مثلاً اعمال خلاف شرع باید خود دختر و پسر بیشترین تأثیر را دارند.@ خواسته‌هایشان در اینکه عمل خلاف شرعی صورت نگیرد عروس اگر آرایش میکند مخصوص خانمها هستند که ببیند و شخص داماد و نامحرم عروس را نبیند پسرهایی که به اسم بچه‌های کوچک و حالیشان نیست میایند و وارد میشود.@ بچه‌های بالغ یا حتی بچه‌های ممیز نباید به هر حال در مجالس زنانه راه پیدا کنند اینها باید مراقبت بشود نباید بی‌توجهی بشود حالا کف زدن و خندین و شوخی کردن در شب عروسی عیبی ندارد به شرطی که به امور حرام منجر نشود ارتباطات زن و مرد کنترل بشود مکانها کنترل بشود که اختلاط زن و مرد نباشد.@ مستحب هست که در شب عروسی داماد این را از عروس بخواهد. البته خود عروس خانم هم باید توجه به این مطلب داشته باشد که معنویت را در شب عروسی حفظ بکنند دو رکعت نماز وارد شده بخوانند و دعا کنند برای آینده‌شان.@ مستحب هست که وقتی خودشان تنها شدند این دو رکعت نماز را بخوانند در مورد غذایی که باید بخورند در مورد عروس از خوردن چهار چیز منع شده به مدت هفت روز یکی شیر، سرکه، گشنیز و یکی سیب ترش، البته این چهار ماده که سردی هم هست به جهت این بوده که مانع باردار شدن میشود.@ البته الان با توجه به اینکه خیلی از زوجینی که تازه ازدواج میکنند خیال ندارند به زودی یا سالهای اول مسأله بچهدار شدن را داشته باشند حالا این مانعی ندارد ولی به هر حال منع شده آن موقع به این مسأله توجه میشده البته این چهار چیز همیشه مانع باروری هست یعنی چیزهای سرد کلاً این مشکل را ایجاد میکند.@ یکی از چیزهایی که در شب عروسی مستحب خیلی مؤکد هست این هست که داماد مجلس شام یا ناهاری را ترتیب بدهد که ولیمه عروسی میگویند ولیمه از اموری هست که خیلی مستحب هست.@ در روایت داریم از نبی اکرم(ص) که ولیمهای نیست مگر در پنج چیز یکی در عروسی، هنگام تولد نوزاد، موقعی که اولاد پسر را ختنه میکنند و موقع خرید خانه و هنگامی که شخص از حج برمیگردد ولیمه حج، این مستحب هست.@ اولی که پیغمبر فرموده مورد عروسی هست مستحب هست که ولیمه و غذایی داده بشود در مورد ولیمه باز باید مسأله اعتدال رعایت بشود که افراط نشود در مسأله غذا، خوارکیها، تجملات، سفره و تزیین، و به فقرا توجه بشود که از این ولیمه به افراد بیبضاعت داده بشود به همسایههایی که بخصوص بیبضاعت هستند.@ کسانی که انسان میشناسد این برکت هست که انسان ولیمه عروسیاش به دست نیازمندان و فقرا برسد یک حدیث از نبی اکرم(ص) هست که بدترین طعام طعام عروسی هست، به چه خاطر؟ نه اینکه خود طعام عروسی بد باشد؟ علتش را فرمودند به خاطر اینکه اغنیا از آن میخورند و مساکین منع میشوند یعنی به فقرا داده نمیشود.@ اگر شب عروسی فقیری هم بیاید غذا بخواهد ردش میکنند میرود به او غذا نمیدهند راهش نمیدهند ردش میکنند این خیلی بد هست دل شکستگی ایجاد میکند و این چیز نامبارکی هست باید به هر حال به این دقت بشود این یک تذکر در مورد خود مسأله ولیمه و غذای عروسی هست.@ یک مسأله دیگر در مورد شب بودن عروسی هست بعضی از اقوام هنوز هم هستند در کشور ما رسم دارند که مراسم و عروسی را در روز میگیرند البته اصل زفاف و عروسی در شب صورت میگیرد.@ به هر حال از نظر علمی ثابت شده که انسان و سایر موجودات و جانوران اینطوری هستند که در روز از نظر بدنی فعال هستند و در شب آرام هستند در قرآن هم ما آیاتی داریم که این مسأله را بیان کرده در سوره یونس آیه 67 میفرماید(هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ) خداوند او کسی است که برای شما شب را قرار داد تا در شب آرامش پیدا کنید.@ و همچنین سوره نمل آیه 86 و سوره مؤمن آیه 61 که من از خواندن بقیه آیات صرفنظر میکنم به هر حال از نظر علمی ثابت شده که دستگاههای بدن مثل دستگاه تنفس، گردش خون، قلب، اینها در روز بسیار فعال هستند و در شب احتیاج به آرامش و آسایش دارند.@ و در همین آرامش و آسایش این دستگاههای بدن خودش موجب نشاط و آمادگی برای استراحت و همچنین برای عروسی هست خود شب بودن یعنی آرامش شب برای بخصوص مسأله زفاف و بچهدار شدن حالا بعد از آن هر وقت دیگری که میخواهد باشد یک مسأله مهم هست.@ در حال اضطراب و اضطرار بچههایی که نطفهشان تشکیل میشود به هر حال آسیبهایی را میبینند و در روایت داریم که پیامبر امر کرده که در شب مسأله عروسی و زفاف صورت بگیرد امام صادق(ع) میفرماید شبانه ازدواج کنید زیرا که خداوند شب را مایه آرامش قرار داده.@ و پیامبر(ص) فرمود که بیداری شب صحیح نیست مگر برای سه کار کسی که قرآن بخواند یعنی عبادت کند یکی کسب علم، و یکی هم بردن عروس به خانه، این هم مطالبی در مورد شب بودن زفاف.@ از امور مستحب در شب زفاف گفتن تکبیر هست اینطور بوده که در شب عروسی حضرت زهرا(س) جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و فرشتهها تکبیر میگفتند لذا پیغمبر دستور داده که در شب عروسی که عروس را حرکت میدهند با تجلیل و باشکوه حرکتش بدهند تکبیر بگویند و موقعی که عروس حرکت میکند میرود اینطوری او را مشایعت بکنند که حالا مثلاً در جامعه ما دست میزنند.@ ولی اصل اسلامی آن تکبیر گفتن هست و مشایعت باشکوه عروس هست. باز دعاهایی هم در شب عروسی وارد شده که میتوانید به کتاب دعا و مفاتیح مراجعه شود از جمله چیزهایی که مستحب هست شستن پای عروس هست.@ که داماد مستحب هست موقع ورود یک تشتی را بگذارد با یک پارچ آبی را کفشهای عروس را خارج بکند جورابهایش را در بیاورد و بعد پاهایش را در آن تشت بشوید و آن آب را به بیرون از خانه یا گوشه دیگری از خانه بریزد و در روایت داریم که خداوند بلاها و پریشانیهای زیادی را به واسطه این کار از آن خانه و بیماریهای زیادی را دفع خواهد کرد.@ و باز یک دعای دیگری داریم که داماد موقعی که عروس را وارد میکنند از پیشانی عروس مویش را میگیرد و رو به قبله میایستد و یک دعایی را میخواند این هم در ادعیه وارد شده.@ آخرین نکته در مورد عروسی این هست که هر چند گرفتن مجلس عروسی چیز خوبی هست بخصوص خانمها به این مسأله خیلی توجه می‌کنند و نگرفتنش را شاید نوعی توهین تلقی کنند به هر حال سعی شود مجالس عروسی ساده برقرار بشود و همان مشکلاتی که در مورد جهیزیه عرض کردیم سختگیریها، تجملات، ولخرجیها صورت نگیرد.@ الان خیلی از خانوادههای دختر هستند که پدر دختر یا خود دختر چنان رشدیافته هست که اصرار زیادی روی گرفتن مجلس عروسی نمیکنند و میدانند که داماد باید این را با این درآمدهای الان و گرانی که وجود دارد مخارج سنگین باید از جیب خودش بپردازد و بعد هم دودش باید در چشم خود عروس و داماد برود.@ معمولاً عروسی را خیلی ساده میگیرند یا عقد را یک مراسمی میگیرند و عروسی را حذف میکنند ترجیح میدهند که عروسی را در یک جای مقدسی مثلاً یک زیارت مشهد در مشهد یک مراسم مختصری دختر و پسر داشته باشند بعد برگردند به سلامتی سر خانه و زندگیشان، بعضیها این را بد میدانند.@ من یک موردی که یک آقاپسری واقعاً نداشت در دوران عقد پدر دختر گفته بود یا طلاق دخترم را میدهی یا عروسی میگیری دختر من مگر زن بیوه هست که شما بخواهی برای او عروسی نگیری.@ این مجلس عروسی و ولیمهاش مهم هست اما باید شئونات افراد رعایت بشود اگر خانوادهها مشکلات همدیگر را بتوانند درک کنند خیلی بهتر هست و بیشتر هم خود عروس و داماد در این مسأله نقش زیادی دارند.@ خیلی از خانوادهها دیدیم در موارد خواستگاری دختر گفتن که ما میدانیم که اگر بخواهیم یک مجلس اینطوری بگیریم به داماد خود ما فشار میاید او هم پسر ما هست و نمیخواهیم یک همچین فشاری به او بیاید.@ به جای اینکه بخواهید یک همچین خرج سنگینی بکنید این را یک گرهای از مشکلات آیندهتان را باز کنید این یک کار خوب و خداپسندانه هست که خوب هست به آن توجه بشود.@ کسی که پدرش نسبت به صیغه موقت اعتقادی ندارد آیا میتواند بدون رضایت ایشان صیغه محرمیت بخواند؟ اعتقاد نداشتن به مسأله صیغه چند معنا هست باید ببینیم که آیا اصلاً قضیه اعتقاد دینی پدر هست که اصلاً اعتقاد ندارد اصلاً مسلمان نیست که این اگر اصلاً مسلمان نباشد بحث دیگری است.@ اما اگر خود صیغه را قبول نداشته باشد و فقط صیغه دائم را بطلبد به هر حال هیچ کدام از اینها دلیل حذف اذن پدر نمیشود اذن پدر سر جای خودش هست و برای صیغه محرمیت بین دختر و پسر البته در دختر باکره باید پدر اجازه بدهد و راضی باشد.@ البته فتوای مراجع مختلف هست بعضی از مراجع حتی اجازه دادند که بدون اذن پدر دختر با کسی محرم بشود این بسته به مرجعی هست که از او تقلید میکنید بعضی از مراجع مثل حضرت امام فتوای صریح دادند قبلاً نداده بودند بعداً فتوای صریح دادند که حتماً باید در دختر باکره اذن گرفته بشود و اگر مرجع اذن ندهد شما حتی اگر از مراجع دیگری هم که اذن دادند نمیتوانید تقلید کنید مرجع خودتان اذن ندهد حرام هست و نباید جلو بروید.@ در مورد انتخاب همسر برای برادر و فامیل نزدیک هست مطلبی را فرمودند که اگر مثلاً پسر اهل نماز هست نمازش ترک نمیشود ولی پایبند به بعضی از مسائل نیست مثلاً نوار موسیقی را گوش میکند اگر ما بخواهیم انتخاب همسر بکنیم چه نوع دختری را باید برای این پسر انتخاب کنیم؟@ از آن جهت که مرد تأثیر زیادی روی شخصیت زن دارد بعد از ازدواج، یعنی تأثیری که مرد روی زن دارد بیش از تأثیری هست که زن روی مرد دارد از نظر مسائل اعتقادی و اخلاقی، این عموم قضیه به صورت کلی اینطوری هست معمولاً اثر پسرها بیشتر هست.@ ما اگر بتوانیم اجازه بدهیم که خودشان انتخاب همسر کنند من قبلاً توضیح دادم باید اینطور جوانها را نصیحت کرد موعظه کرد که آن اعمالی را هم که خلاف شئون اسلامی هست کنار بگذارند بخصوص با مسأله ازدواج و تذکر داده بشود که حفظ اینطور مسائل بعداً در انحراف خود بچههایشان تأثیر خواهد گذاشت.@ یعنی کسی که روحیه فساد دارد روحیه گناه دارد این از نطفهای که تشکیل میدهد دارد تأثیر میگذارد روی سرنوشت یک انسان، با ازدواجی که میکند به یک دختر دیگر شکل میدهد ممکن است او را هم آلوده بکند تا تأثیرات دیگری که الی ماشاء الله همینطوری جلو میرود باید واقعاً به او آگاهی داده بشود.@ و اگر که مثلاً خواهر یا ما موظف هستیم که برای یک همچین کسانی زن بگیریم بحث دیگر است اگر که نه خودش نمیخواهد ازدواج بکند یک بحث دیگر است اگر که نه میخواهد ازدواج بکند و در مسأله انتخاب خودش میخواهد ازدواج بکند و خودش میخواهد انتخاب بکند خودش انتخاب بکند.@ ولی باید نصیحتها و اندرزهای لازم داده بشود بخصوص اگر که تصمیم هم گرفت و کسی را انتخاب کرد مثلاً ما از طریق همان دخترخانم هم میتوانیم این کار را بکنیم مثلاً به دختر بگوییم که با پسر شرط بکند و قرار بگذارد که این شئونات را رعایت بکند و اینطور مسائل را انجام ندهد.@ بخصوص تا زمان عروسی قبل از عروسی دختر خیلی بخصوص در دوران عقد خیلی تأثیراتی را میتواند روی پسر بگذارد خواستههای مثبتی را مطرح بکند امتیازات خوبی را بگیرد بخواهیم به هر حال به یک نحوی تبادل نظر بشود هماهنگی و همکاری بشود که به هر حال پسر دست از این کارش بردارد.@ به هر حال معلوم نیست که یک همچین پسرهایی اجازه بدهند که هر کسی برای آنها تصمیم بگیرد در مورد ازدواجشان یا نه. ما آماری که گرفتیم سؤال 18 آمارمان این هست که شما ترجیح میدهید در یافتن همسر و مراسم ازدواج کدام یک از افراد نقش و نظر بیشتری داشته باشند.@ از میان آقایان 168 مورد گفتند خودشان، 82 مورد گفتند والدین و خواهر و برادر، 13 مورد گفتند دوستان و آشنایان در مورد یافتن همسر، باز در مورد مراسم ازدواج 120 مورد گفتند خودم و همسرم، 90 مورد گفتند والدین و خواهر و برادرم و همسرم، 21 مورد گفتند اقوام نزدیک.@ این در میان جوابی هست که آقایان دادند در مورد خانمها باز همین نسبت بوده 397 مورد گفتند خودمان در مسأله یافتن همسر دختر هست میگوید خودم، 208 مورد گفتند والدین و خواهر و برادرم، 13 مورد گفتند دوستان و آشنایان، در مورد خود مراسم ازدواج 331 مورد دخترخانمها گفتند خودمان و همسرمان در مورد مراسم ازدواج تصمیم بگیریم.@ 221 مورد گفتند والدین و خواهر و برادر، و 73 مورد گفتند اقوام، یعنی تقریباً اینطور هست که اکثر دخترها و پسرها مایل هستند که خودشان کار خودشان را انجام بدهند.@ آیا در مورد مهریه میشود اعضای بدن را میشود به عنوان مهریه قرار داد؟ نمیشود، مثلاً کسی سر شوهرش را مهریه بگذارد سرش را ببرند مهریه به خانم بدهند نه از این چیزها نمیشود به عنوان مهریه قرار داد.@ با توجه به اینکه مهریه هدیه داماد به عروس میباشد و اهمیتی که دین بر هدیه قائل است چرا مقدار و میزان و نوع این هدیه از طرف گیرنده آن یعنی در واقع خانواده دختر معلوم میشود؟ از نظر قانون مهریه اینکه فلسفه وجودی مهریه چه هست بحث دیگری هست.@ اما معرفی که از مهریه کردیم گفتیم که مهریه اصولاً یک هدیهای هست که باید پرداخت بشود و به هر حال چون توافق آن کسی که میخواهد بگیرد شرط هست که این هدیه را قبول بکند و تن به ازدواج بدهد.@ حتماً اینطور هست که خانواده دختر و خود دختر باید به میزانش رضایت داشته باشند و الا خیلی وقتها خانواده پسر میتواند پیشنهاد بدهد و خانواده دختر هم قبول بکند یا خود دختر و پسر با هم توافق پیدا کنند.@ اگر واقعاً مرد نیاز اقتصادی داشته باشد زن مهریه خودش را ببخشد، بخشیدن باید واقعاً نیاز اقتصادی را برطرف بکند که ما بگوییم ما میبخشیم ولی مرسوم این هست که خانمها تا زمان مرگ چه حالا مرگ خودشان یا همسرشان حرفی از مهریه نمیزنند که این بخواهد یک فشار اقتصادی به مرد وارد بکند.@ یعنی زن میتواند در درجه اول از گرفتن فوری آن صرفنظر کند به جای اینکه ببخشد حالا اگر مثلاً گرفته بود در دستش بود شوهر داده بود یک موقعی احتیاج پیدا کرد حالا زن ببخشد بحث دیگری است کار بسیار بزرگ و خوبی است.@ در حدیث داریم اگر زنی مهریه خودش را به شوهرش ببخشد خداوند او را با فاطمه زهرا(س) محشور میکند. آیا لازم و ضروری است که دختر و پسر اخلاق و خصوصیات والدین خود را برای طرف مقابل بگوید به عنوان مثال تحویل نگرفتن داماد و عروس، بیاعتنایی نسبت به آنها؟@ بعضی از خلقیات هست که اگر داماد یا عروس بدانند در برقراری ارتباط راحت هستند ولی بعضی وقتها بعضی از خلقیات هست که دانستنشان ضرورت ندارد و حتی اگر بدانند ممکن است یک نوع دلرنجی و دلچرکینی و یک نوع اختلاف ایجاد کند باید دقت شود که واقعاً کدام اخلاق به صلاح هست گفته بشود.@ برای اینکه دختر و پسر بتوانند رابطهشان را با خانواده همدیگر تنظیم کنند و کدامها بهتر هست گفته نشود بخصوص در دوران عقد که تردد دختر و پسر و رابطهشان به صورت مطلق همچین آزاد نیست.@ بهتر هست که دختر بعضی از خصوصیات را پسر را توجیه کند که پسر بیگدار به آب نزند ناراحتی برای خانوادهاش درست نکند یا آن محبوبیت خودش را از دست ندهد یا برای خود دختر دردسری درست نکند تذکر بدهد که اینها اینطور هستند یا بهتر هست این کار را نکند آن هم به نفع کلی نه خیلی مشخص.@ مثلاً بگوید خانواده اینطوری ترجیح میدهند نگوید حالا حتماً پدرم یا مادرم، تا میتواند دختر و پسر به هر حال باید سعی کنند که همسرشان را با عذر مشخصی از خانواده خدای نکرده روبهرو نکنند شرائطی هست که دولت و نظام در مورد عروسی گذاشتند.@ فرض بفرمایید گذاشتند که اگر دامادی یا مردی زنش را بدون دلیل طلاق بدهد اذیت بکند باید نصف کل داراییاش را به اسم زن بکند برای طلاق دادنش باید نصف داراییاش را به اسم زن بکند قانونی هست که گذاشته شده به آقایان هم موقع عقد میگویند این را بخوانید و امضا کنید بعضی از شروط هست که شروط باطل هست.@ یعنی شرع این را قبول نمیکند که دختر و پسر بیایند برای همدیگر شرطهایی بگذارند شرطهای باطل که شرع نمیپسندد ولی بعضی از شروط هست که میتوانند بگذارند مثلاً دختر شرط کند که من از شهر تهران خارج نشوم اجازه درس خواندن را برای همیشه داشته باشم اجازه کار را در بیرون از منزل داشته باشم.@ شرطهایی که میشود عقل و شرع میپسندد میتوانند بکنند جدای از بحثهایی که در عقدنامه ذکر شده در خود عقدنامه سایر شروط هم آمده یک قسمتی هست به نام سایر شروط که جایش خالی است که اگر عروس خانم شرطی کرده باشد یا داماد شرطی داشته باشد.@ به هر حال شرائط ضمن عقد برای همه هست شرطی داشته باشد این شرائط را آنجا ذکر کنند و امضا کنند وقتی شرائط ذکر شد و امضا شد دیگر به صورت یک امر قانونی در میاید و دختر یا پسر میتواند براساس آن عمل کند.@ در مسأله مهریه هم مثلاً گنجاندن بعضی از شرائط در مهریه، شرعاً اینطور هست که مرد از عهدهاش بربیاید این چیزی که معلوم هست این مرد اصلاً نمیتواند از عهدهاش بربیاید مثلاً 500 تا سکه بهار آزادی بگذارید 500 تا سکه یک رقم نجومی در میاید.@ این معلوم هست یک کارمندی که الان دارد 20 ـ 30 تومان حقوق میگیرد نمیتواند واقعاً پرداخت کند پرداختش برای او عادتاً چیز محالی است یا مثلاً سفر دور دنیا، شما بگذارید که او باید دور دنیا بگرداند اروپا ببرد ولی بعضی از چیزها مثل سفر حج را بگذارید که معمولاً میشود با یک تلاش و پسانداز انجام بشود عیبی ندارد.@ ولی همین سفر حج هم اگر واقعاً از عهده شخص خارج باشد مثلاً به علاوه مبلغ مهریه ما یک سفر حج هم اضافه کنیم و واقعاً هم عادتاً از توان شخص خارج باشد اینجا مشکل هست بعضی از فقها به یک همچین مهریهای اشکال شرعی میگیرند ولی نه شما بیایید یک مبلغ کمی بگذارید مثلاً الان 14 سکه و یک سفر حج میگذارند.@ حالا این یک چیزی هست که میشود امیدوار بود که در توان یک کارمند باشد یک زمانی همسرش را سفر حج ببرد این مانعی ندارد.@ بحث ما تمام شد در این دوره امیدوار هستم که به هر حال این دوره برای خواهران مفید بوده باشد و باز نصیحت حقیر این آیه شریفه هست که در مورد شئون زن و مرد نسبت به همدیگر اینطور فرمود که(هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ) زنها لباس هستند برای مردان و مردان هم لباس هستند برای زنان.@ به تعبیر لباس خیلی دقت کنید لباس چندتا کارآیی دارد یکی اینکه لباس مایه زینت هست قرآن فرمود ما لباس را علاوه بر اینکه برای پوشش شما نازل کردیم لباس را برای زینت هم نازل کردیم یکی از خصوصیات لباس جدای از پوشش، زینت بودن آن هست یعنی همسر باید مایه زینت انسان بشود مایه ننگ و عار نباشد.@ این مسأله در انتخاب هست کسی که ما بدانیم خانوادتاً بدنام هستند سوابق منفی دارند معتاد هست سوابق جنایی دارد سوءسابقههای سنگین دارد ممکن است فردا آبروریزی راه بیاندازد پذیرش اینها به هر حال مشکلات درست میکند شوهر، همسر، زن باید مایه زینت باشند انسان به هر حال بدنام نشود به واسطه ازدواج کردن.@ یکی مسأله پوشش هست لباس کار پوشش و حفاظت را میکند همسر باید این خصوصیت را داشته باشد که حافظ همسرش باشد یک مدافع و یک حافظ باشد نه یک دشمن.@ کسی که خورد بکند اذیت بکند این خصوصیتی که لباس دارد انسان وقتی توجه بکند خودبهخود با یک تعبیر نیم خطی که در قرآن هست شرائط همسر دست انسان میاید و همچنین لباس تعبیر دیگری که بزرگان کردند این هست که لباس نزدیکترین چیز هست به بدن انسان یعنی همسر باید اینطور باشد که نزدیکترین فرد باشد.@ آنقدر خوب باشد که انسان بتواند راحت رازش را با او در میان بگذارد و اینقدر بین زن و شوهر نزدیکی و انس و علاقه وجود داشته باشد باز برداشتهای دیگری از تعبیر لباس شده که ذکر نمیکنم.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@