مراقبات ماه رمضان 8/12/1373
اَعُوذُ بِاللّه مِنَ الشّیطانِ الرَّجیم/ بِسمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ/ الْحَمْدُللّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ صلَّی اللهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطاهِرینَ وَ لَعنَتُ اللهِ عَلَی أعدائِهم أجمَعین مِنَ الان إلی قیامِ یَومِ الدّین»
خوب روزهاى آخر ماه مبارك هستيم اين يك جلسه را يك تك بحث اختصاص داديم به وداع به ماه مبارك رمضان. يك قسمتى از بحث، وداع حضرت را با ماه مبارك رمضان انتخاب كرديم كه خدمتتان مىخوانيم دعاى حضرت سجادعليه السلام در وداع با ماه مبارك رمضان حتماً توصيه مىكنيم دوستان را روز آخر ماه را وقتى بگذارند اين دعا را بخوانند و ببينند كه حضرت چه فرمودند چه به خداوند عرض كردند و با ماه مبارك چگونه صحبت مىكنند اصلاً اگر توجه بكنيم به دعايى كه حضرت موقع استقبال ماه مبارك مىخوانند به استقبال مىرود و چه زمانى كه حضرت وداع مىكند اين را ما آگاه باشيم قبل از ماه اگر آگاه باشيم كمك زياد مىكند به ما كه ما رابطهمان با ماه مبارك درست تنظيم بكنيم بدانيم كه از ماه مبارك چه مىخواهيم و چگونه بايد رفتار بكنيم در ماه مبارك رمضان افسوس و هزار افسوس كه ماه مبارك رمضان آنطور كه بايد شناخته شده نيست در بين مردم و مردم از مضامين اين دعاها آگاهى ندارند اگر مردم درست ارتباطشان را برقرار كنند با ماه مبارك رمضان بشناسند تا حدودى ماه مبارك رمضان را و با مضامين اين دعاها يك آگاهى ولو اندك و نسبى داشته باشند طورى برخورد خواهند كرد طورى عمل خواهند كرد در ماه مبارك رمضان كه اثرش براى ماههاى ديگر هم بماند برايشان و مىماند خوب حالا ما اين قسمتها را مىخوانيم تا ببينيم كه به كجا مىرسيم دعاى چهل و چهارم صحيفه سجاديه هست دعاى چهل و پنجم اين ماه در ميان ما ستوده زيست ببينيد وقتى مىگويد زيست يعنى دارد به ما چه چيزى مىدهد حيات مىدهد مىگويد ماه زندگى كرد در ميان ما گاهى وقتها ما مثلاً يك چيزهايى را خطاب مىكنيم با آنها صحبت مىكنيم اما در تصور خودمان اين است كه اين يك شبيه است يك استعاره است مثلاً فرض بفرماييد با كتاب صحبت مىكنيم مثلاً اى كتاب اى يار خوب من اى مونس من اى دوست خالص من باهاش صحبت مىكنيم با كتاب يك موقع هستش كه خوب اين مرسوم است در ادبيات همه كشورهاى جهان اين مرسوم است كه مثلاً با اشيا صحبت بكنيم با چيزهايى كه جاندار نيستند صحبت بكنيم مثلاً با روز صحبت كنند با شب صحبت كنند با حيوانات صحبت بكنند با گياهان و گلها با چيزهاى مختلف صحبت كنند در فرهنگ دينى ما هم همين طور است بخصوص در دعاها ما مىبينيم با چيزهايى صحبت مىشود كه اينها جاندار نيستند اما يك فرق هست آن اين است كه اعتقاد ما در صحبتى كه با اينها مىكنيم اين است كه اينها همه مخلوق خداوند تبارك و تعالى هستند و متوجه مىشوند و حياتى واقعى دارند مثلاً ما درباره نماز قايل هستيم كه نماز صورت برزخى پيدا خواهد كرد مبصل مىشود روزه همين طور مثلاً جهاد همين طور صبر همين طور ولايت اهل بيت همين طور قرآن همين طور قرآن يك موجود زنده است يك امر با حقيقت هست مسجد همين طور مسجد شكايت مىكند در روايت داريم مسجد شكايت مىكند به هر حال از نظر قرآن كريم اشيا كه ما در اطراف خودمان با آنها ارتباط داريم داراى شعور هستند و انسان را درك مىكنند و زمين مثلاً كل زمين همين طور »اذا زلزلت الارض زلزالها و اخرجت الارض اثقالها و قال الانسان مالها يومئذ تحدث اخبارها« يعنى زمين خبرها خودش را مىدهد و چيزهاى ديگر كه هست دقت بكنيم كه واقعاً اين چنين است كه ماه مبارك يك ماه حيات دار است يك ماه موجود و يك حقيقت هست كه داريم با آن صحبت مىكنيم نگوييم كه اين از باب مثلاً يك سبك ادبى است كه مثلاً ما داريم با ماه مبارك صحبت مىكنيم با سبك هنرى هست مثلاً خير اينطور نيست واقعاً ماه مبارك يك حقيقتى را دارد مىفرمايد كه عرض مىكند اين ماه در ميان ما ستوده زيست و با ما پسنديده مصاحبت كرد و بهترين سودهاى جهانيان را بهره ما ساخت( بهترين سودهاى جهانيان يعنى كسى كه اعتقاد حضرت اين چنين است ديگر حالا يا مثل حضرت هستيم از نظر اعتقادى يا نيستيم يعنى بين ما و حضرت فاطمه هست در ما انديشه انديشه حضرت اينگونه خبر مىدهد كه ماه مبارك رمضان بهترين سودهاى جهان را نصيب افراد مىكند يعنى بهرهمندترين افراد در ماه مبارك رمضان كسانى هستند كه اهل اين ماه هستند توجه دارند به اين ماه و حرمت اين ماه را نگاه مىدارند و به وظايفشان عمل مىكنند بهرهمندترين افراد در ماه مبارك رمضان خوب شما چه ماهى را مىخواهيد داشته باشيد ببينيد كدام يك از يازده ماه اينجورى است كه شما نفس بكشيد در آن تسبيح هست بخوابيد در آن عبادت است كدام ماه را شما سراغ داريد كه تنفس انسان ثواب تسبيح را داشته باشد و خوابيدنش ثواب عبادت را داشته باشد اين خيرها را نگاه بكنيد اين مادى مسلكها كار دست ما مىدهد ما همه مادى مسلك هستيم غالباً اينجورى هستيم كه به سود به ثروت به دارايى فقط تا زمان مرگ نگاه مىكنيم اشيا كه در اطراف ما هستند چيزهايى كه مادى هستند پول طلا لباس خانه همسر فرزند اين را دارايى مىدانيم اما دارايى روح را توجه به آن نداريم كه روح هم فقر دارد و دارايى دارد مرض دارد شفا دارد، خواب دارد، بيدارى دارد، مرگ دارد، حيات دارد به اين توجه نمىكنيم در روايت فرمود )اكبر بلا فقر نفس( بزرگترين بلا فقر روحى است فقر معنوى است كه افراد روحشان فقير مىشود )اكبر بلا( يعنى ما هيچ بلايى بزرگتر از خالى بودن نفس نداريم نفس پوك و توخالى باشد پوچ و بىمحتوا باشد اما محتوا يعنى چه محتوا چه هست محتوا يعنى مثلاً من فرمول رياضى در آن پر كنم يا فرمول مثلاً شيمى در آن پر كنم يا مثلاً شعر در آن پر كنم اگر مثلاً كسى شعر زيادى حفظ بود محتوا دارد روحش يا مثلاً دانشمند رياضى بود محتوا دارد روحش يا دانشمند فيزيك و زيستشناسى بود محتوا دارد خير روح موجودى است كه يك نفخه الهى و بازگشتش به سوى خداوند است و بعد از مرگ هم منتقل مىشود به عالم ديگر وقتى مىگوييم محتوا داشتن روح يعنى روح دارى توانى باشد كه در عوامل بعدى هم بتواند سالم زيست بكند و نيازهاى خودش را برطرف كند در عوامل ديگر هم خوشبخت بشود محتاج ابدى خودش را به همراه داشته باشد اين ثروت روح است ببينيد روح در حركت به سمت ابديت به چه چيزى نياز دارد آن را اگر برايش تأمين كرديم اين روح دارا است دارايى حساب مىكنيم ما اين اگر كسى يك همچين ديدگاهى داشت آن موقع متوجه مىشود كه ماه مبارك رمضان چقدر سود در آن هست چقدر دارايى نصيب نفس مىكند چقدر شخص را ثروتمند مىكند در روايت داريم »اشرافه امتى حملت قرآن و اصحاب الليل« اشراف امت من حمله قرآن حاملان قرآن هستند يعنى كسانى كه سينههايشان محل آيات قرآن است و كسانى كه اهل شب هستند شب زنده دارند ما حداقل در ماه مبارك رمضان ولو براى سحرى خوردن كه شده بلند مىشويم اين شب را زنده مىكنيم نمىكشيم شب را چند ساعتى يك دو ساعتى به را زنده نگه مىداريم خيلى سود دارد براى ما ماه مبارك و آنگاه به هنگام پايان وقت و سر آمدن مدت و كامل شدن شمارش از ما جدا شد پس ما آن را مانند كسى وداع مىكنيم كه فراقش بر ما دشوار آمده و رفتنش ما را به وحشت انداخته و غمگين ساخته اين را چه كسى مىگويد حضرت سجادعليه السلام يعنى اگر كسى ماه مبارك را آن گونه كه حضرت مىبيند ببيند و اعتقاد پيدا بكند قلباً به آن واقعاً از رفتن ماه مبارك ناراحت است نه خوشحال يعنى چه اگر شما با يك دوستى برخورد كردى كه اين دوست با شما خوش اخلاق خوب رفتار كرد يك سره با آن نعمت به شما داد يك سره از آن فيض برديد لذت برديد بهرهمند شديد ثروتمند شديد اين وقتى مىخواهد از شما جدا بشود تمام آن خيرات و بركات و نيكىها مىرود ديگر انسان با كسى كه يك همچين كارى با انسان بكند وقتى مىخواهد جدا باشد ناراحت هست اگر بفهمد در ماه مبارك چه چيزى گيرش آمده بفهمد اين را و چه گيرش مىآيد وقتى ماه مبارك مىرود به جاى اين كه خوشحال باشد غمگين هست لذا حضرت مىفرمايد كه مانند كسى ما وداع مىكنيم با ماه مبارك كه فراقش براى ما دشوار هستش و رفتنش ما را به وحشت انداخته و غمگين ساخته براى همين هم در مستحب هست كه يك همچين رفيق خوبى كه مىخواهد بيايد به سمت انسان، انسان به استقبال مىرود براى همين هم رسم هست مسلمانان يك چند روزى را به استقبال ماه مبارك رمضان مىروند روزه مىگيرند و يك هفتهاى هم بعد از ماه مبارك رمضان غير از عيد فطر بدرقه مىكنند با روزه گرفتن مجدداً ماه را مثل اين هست مثل يك نفر با آن خداحافظى كردى بعد مىايستى از آن دور كه دارد مىرود نگاهش مىكنى قشنگ دلت نمىآيد برود محبوبت دارد مىرود يا خداحافظى مىكند بعد مجدداً مىآيى در آغوشش مىگيرى يك مرتبه ديگر با آن خداحافظى مىكنى باز تا نزديك در كه رفت دوباره هم در يك دست به آن مىدهى مىبوسى آن را دلت نمىآيد از تو جدا بشود )و او را با ما عهد و پيمان نگاه داشتن و احترام رعايت كردنى و حق ادعا كردنى ثابت و لازم است( يعنى بر ما يك عهد و پيمانى دارد احترام دارد و حق دارد بر ما كه بايد رعايتش بكنيم عهد و پيمانش كه همان تقوا است پيامى كه ماه مبارك دارد اين كه در اين ماه انسان چيزهايى را بر نفس خودش تحميل مىكند در ماه مبارك رمضان مىفهمد كه مىشود از حلال پرهيز كرد از حلال غذا نخورد آب نخورد سراغ همسرش نرفت از كارهايى كه حلال است نكند عهد ماه مبارك چه مىشود يعنى اين كه تو كه فهميدى در اين يك ماه كه توان اين را دارى سراغ حلال نروى از اين به بعد به سراغ حلال برود حلال را استفاده كن اما ديگر حرام را طرفش نرود ديگر به سمت حرام نرو چون خود خوددارى در استفاده از حلال سختتر است از خوددارى در استفاده از حرام حلالها هم بر ما حرام شد در ماه مبارك براى اين كه ما بفهميم كه مىشود غلبه كرد مىشود مشروب نخورد مىشود سيگار نكشيد مىشود به نامحرم نگاه نكرد مىشود شهوت جنسى را كنترل كرد مىشود شكم را جلويش را نگه داشت مىشود خيلى كارهاى ديگر كرد يك تمرين بود براى اراده انسان و غلبه بُعد الهى انسان عقل است بر نفس و بعد شيطانى انسان اين يك ماه ثابت شد كه مىشود پس وقتى تو نيستى تو اين ماه بقيه ماهها هم مىتوانى غلبه كنى حالا بقيه ماهها حلال پيشكش شما حلال را استفاده كنيد اما ديگر نگوييد نمىتوانيم سمت حرام نرويم ما آلودهايم بايد برويم سمت حرام نمىتوانيم جلوى خودمان را نگه داريم اين عهد مىماند براى انسان مىماند كه مىشود گرسنگى را تحمل كرد مىشود تشنگى را تحمل كرد مىشود كم خورد پس به فكر فقرا باشيم اسراف نكنيم در مصرف و خيلى پيامهاى ديگر را دارد اين ماه براى ما خيلى پيامهاى ديگر دارد مىشود بلند شد شبها اين يك عهدش هست مىشود بهانه نگيريم كه نمىشود بلند شد شب بلند شد مىشود يك نيم ساعتى را با خدا حرف زد مىشود راز و نياز كرد مىشود مناجات كرد اين عهدها را بر ما دارد اين ماه مبارك كه بايد نگهش داريم )سلام بر تو اى بزرگترين ماه خدا و اى عيد دوستان خدا( "ماه مبارك را عيد مىداند" عيد دوستان خدا، عيد كه مىآيد افراد چقدر خوشحال هستند اعيادى كه مربوط به هر قوم و قبيله و كشور است مردم چقدر شاد هستند ماه مبارك براى كسانى كه اهل اللَّه هستند و اهل آخرت هستند اين شادمانى را دارد عيد است اين ماه افراد احساس عيد بودن مىكنند در ماه شاد هستند )سلام بر تو اى گرامىترين وقتهايى كه با ما مصاحب بودى و اى بهترن ماه در ايام و ساعات، سلام بر تو اى ماهى كه برآمدن آرزوها در آن آسان و اعمال نيك در آن منتشر و فراوان است، سلام بر تو اى همنشينى كه چون پديد آيد احترامش بزرگ و چون ناپديد شود جدايىاش دردناك است و اى مايه اميدى كه فراقش رنجافسا است ببينيد كسى كه حيوانيت بر آن غلبه دارد نمىتواند اين را بگويد افرادى كه حيوانيت بر روحشان غلبه دارد از آمدن ماه مبارك شادمان هستند و از رفتنش ناراحت هستند خوشحال هستند برعكس هستش حيوان اينطورى ديگر حيوان از بسته شدن پوزش ناراحت از محدوديت ناراحت هستش اگر واقعاً اين بعد حيوانى ما تحت بُعد عقلانى و انسانى ما قرار گرفته باشد و تحت بُعد الهى ما قرار گرفته باشد و ياد گرفته باشيم كه چطورى غير غذاى حيوانى را استفاده بكند او هست كه با آمدن ماه مبارك شاد و با رفتنش غمگين است "چون دهان بستى دهانى باز شد،،، تا خورنده لقمههاى راز شد" اگر در ماه مبارك دهانمان را بستيم دهان حيوانى را بستم غذاى الهى خورديم درست ببينيد بيشترين فصلى هست كه افراد با قرآن انس دارند با مسجد انس دارند مساجد چند برابر جمعيت معمول خودشان را مىگيرد لذتى كه در مسجد نشستن است در جماعت است در داخل بودن در جماعت مسلمين هست شادى كه آنجا مىآورد سبكى دل كه دارد اينها همهاش تغذيه است ديگر لذتى كه انسان مىبرد از اين معنويت شبهايش همين طور سحرهايش همين طور ايام احيا همين طور )سلام بر تو اى همدمى كه چون روى آورد مايه انس شد و شاد بر انگيخت "مايه انس عجيب" و چون سپرى شد وحشت افزود و ما را دردمند ساخت( شما اگر خودتان را امتحان كرده باشيد مىبينيد در اين ماه چقدر فرصت داريد با خدا حرف بزنيد چقدر فرصت حرف زدن شما با خدا بيشتر است انستان با خدا زيادتر مىشود خدا كند انسان اين انسى كه در اين ماه با معنويات با قرآن تسهيل كرده حفظش بكند و براى بعد از ماه هم نگهش دارد بعد از ماه دوباره دلش و خبره توى تاريكىها غصى بكند سختش بكند )سلام بر تو اى همسايهاى كه دلها در جوار آن رقت يافت و گناهان در آن كم شد( اين رقت دل هم انسان احساس مىكند در ماه مبارك رمضان يعنى ماهى است چون يك سره دم از معنويات زده مىشود انسان مىداند مهمان خدا است خود به خود همه يك حال معنوى خاصى دارند همه همين طور هستند يعنى از هر كس بپرسى حالت در ماه مبارك رمضان چطور است نسبت به غير ماه مبارك رمضان مىگويد كه من يك حال سبكى دارم يك رقتى دارم زودتر گريهام مىگيرد زودتر متوجه خدا مىشوم زودتر جلسات قرآن را نگاه بكنيد چقدر شلوغ مىشود اين جلسات، جلسات معنوى چقدر شلوغ مىشود شبها همين طور مساجد چقدر پر مىشود دستها چقدر بيشتر به دعا برداشته مىشود انسان يك آمادگى و يك رقت خاص در درون ماه مبارك رمضان دارد كه بعدش كه ميرود انسان يك ذره غصى مىشود اصلاً احساس مىكند ارزش يك نورى دارد خارج مىشود مىفهمد اين را در گناهان در آن كم شد چرا گناهان در آن كم مىشود در ماه مبارك؟ چون راههاى گناه را خدا بسته در ماه مبارك حلالها را ما نمىتوانيم استفاده بكنيم چه برسد به سمت حرام برويم خود به خود شيطان بسته مىشود اين كه نبى اكرمصلى الله عليه وآله فرمودند )شياطين در اين ماه در غل و زنجير هستند( به خاطر اين است براى اين كه درهاى ورودى شيطان كه نفس ما ميل ما خواهشهاى ما است از داخل قفل شده و او دست اندازى دستاويزى پيدا نمىكند كه بخواهد بيايد نه مىتواند ما را با خوردنى تحريك كند چون مىداند ما نمىخوريم نه با نوشيدنى مىتواند تحريك كند چون ما نمىنوشيم نه چشم ما را مىتواند تحريك كند نه زبان ما را تحريك مىتواند كند خيلى انسان مراقب است در ماه مبارك رمضان )سلام بر تو اى يارى دهندهاى كه ما را در مبارزه شيطان يارى دارد شيطان هميشه از ميلهايى ما استفاده مىكند براى غلبه بر ما ديگر شيطان هر وقت مىخواهد ما را منحرف بكند چيزى كه ما ميل نداريم كه نمىآيد به ما بگويد برو انجام بده نگاه مىكند ما چه ميلى داريم از طريق همان ميل مىآيد سوار مىشود و غلبه مىكند حالا وقتى ماه مبارك قرار شد ما روزه بگيريم و يك روزه درست و حسابى هم بگيريم يعنى حواس پنجگانه خودمان را روزه بدهيم شكممان روزه چشممان روزه بدهيم، گوشمان را روزه بدهيم، زبانمان را روزه بدهيم، فكر و خيالمان را روزه بدهيم اين از كجا مىخواهد بيايد اينها به ما غلبه بكند اگر در ماه مبارك هم درست ما روزه بگيريم مىبينيم شيطان شكست خورده است اين است كه مىگويد )اسوه و يسوّد و وجهر( در روايت داريم كه روزه روى شيطان را سياه مىكند من به دوستان جوانم عرض مىكنم هيچ چيز مثل روزه براى خودسازى البته بعد از توان فكرى و عقلى كه انسان پيدا مىكند جداى از علم و مطالعات ولى در يك مبارزه عملى هيچ چيز مثل روزه كمك نمىكند به اين كه انسان چكار كند انسان غلبه كند بر شيطان و معنويت كسب بكند و اراده و قدرت كسب بكند خيلى موثر است روزه اما به شرطى كه افراط نشود يعنى انسان به زير نظر مربى حتماً اين كار را بكند زير نظر استاد اين را بكند ممكن است يك استاد به يك نفر بگويد شما مىتوانيد دو روز مثلاً در هفته روزه بگيرى به يك نفر بگويد اصلاً نبايد روزه بگيريد به يك نفر بگويد يك روز بايد روزه بگيرى به يك نفر بگوهد هر دو هفته يك بار روزه بگير ظرفيتها فرق مىكند مزاجها فرق مىكند هيچ وقت نبايد دستورات كلى ما بگيريم بگوييم خوب حالا در روايت آمده كه پيغمبرصلى الله عليه وآله مثلاً ماه رجب را روزه مىگرفت شعبان را روزه مىگرفت بعد متصل مىكرد به رمضان بگوييم خوب ما هم همين كار را كنيم خير ممكن است اصلاً به ما حرام باشد اين كار را كردن شايد حرام باشد من كسى را مىشناسم كه اين همين ماه مبارك رجب را همهاش را روزه گرفت شعبان هم اكثرش را گرفت براى ماه مبارك مريض شد اصلاً نتوانست ماه مبارك روزه بگيرد يعنى ماهى كه واجب است روزه گرفتن به آن ساقط شد از آن نتوانست بگيرد دو تا ماهى كه مستحب بود روزه گرفته هر كس فهم خودش را مىتواند درك بكند كه اگر من امروز را روزه بگيرم به هيچ جا بر نمىخورد براى همين هم نهايتاً هفتهاى دو روز را مستحب كردند آن هم براى كسى كه مزاج سالمى دارد توان اين را دارد كه بگيرد يك مزاج قوى و سالم دارد برود اين كار را بكند خيلى راه خوبى است براى غلبه بر شيطان براى زدن شيطان به زمين و براى كسب اراده و قدرت، قدرت فكرى و معنوى خيلى قدرتمند مىكند روزه انسان را خيلى قدرتمند مىكند يكى از اثرات زيادى كه دارد اين است كه عقل را زياد مىكند عقل انسان را قوه عاقله انسان را قوى مىكند ماه مبارك و روزههاى مستحبى ديگر كه انسان درست بگيرد زير نظر استاد و مربى بگيرد اينها قوى مىكند انسان را عقل را خيلى قوى مىكند فكر را خيلى قدرت به آن مىدهد )و اى رفيقى كه راههاى احسان را هموار ساخت( هموار ساختن راههاى احسان يعنى چه؟ يعنى در ماه مبارك همه آمادگى بيشترى براى كمك كردن و يارى كردن دارند بيشتر پول كمك مىكنند بيشتر مهربانتر هستند به فكر فقرا بيشتر مىافتند به فكر اسرا بيشتر مىافتند به فكر مستضعفين بيشتر مىافتند )سلام بر تو و چه بسيارند آزاد شدگان خدا از جهنم در دوران تو( در روايت داريم كه خداوند در ماه مبارك رمضان در هر شبش حالا دقيقاً تعدادش يادم نيست اگر كسى يادش بگويد خيلى خوب بله هر شبى يك ميليون نفر را خداوند آزاد مىكند از جهنم هر شبى يعنى نجات مىدهد عذاب يك ميليون نفر را برمىدارد در ماه مبارك رمضان و چه خوشبخت است به سبب تو كسى كه احترامت را رعايت كرد رعاعت احترام يعنى بىادبى نكرده بىحرمتى نكرده براى روزهدار يك احترام هست كه بايد داشته باشد رعايت بكند نسبت به ماه مبارك كسانى كه روزه نمىگيرند يك احترام بعضىها روزه نمىگيرند اما احترام روزهدار را دارند احترام ماه مبارك را دارند حرمت ماه مبارك را رعايت مىكنند حرمت روزهداران را رعايت مىكنند بعضىها هم در نهايت جسارت و بىادب هستند و در همين ماه مبارك من جايى برخورد كردم همان روزهاى اول ماه مبارك بود رفته بودم جايى توى بازار ديدم آن آقاى بازارى نشسته بود در دكهاش سه چهار نفر خودشان و شاگردانش همه يكى يك سيگار دستشان دارند سيگار مىكشند در اين حجرهشان در اين دخمهشان نشسته بودند و سيگار مىكشيدند انگار نه انگار يك مغازه ديگر رفتيم ديديم خيلى راحت ليوان چاى را گرفته وسط روز وسط ماه مبارك رمضان دارد چاى مىخورد خيلى سخت است خيلى اين قساوت قلب مىآورد براى انسان كه انسان برحرمتى كند به ماه مبارك رمضان )سلام بر تو چه محو كننده بودى گناهان را چه پوشنده بودى عيبها را براى گناهكاران يعنى كسى كه اهل معصيت است يعنى خيال ندارند آدم بشوند نمىخواهند انسان باشند هميشه انس با آن حيوانيت دارند شكمشان خوراكها رنگها بوها مزهها شيرينىها چربىها كشته مرده اينها هستند از انسانيت از زندگى همين را همين مقدار را فهميدند اينها ماه مبارك برايشان خيلى طولانى است چه روزه بگيرند چه روزه نگيرند و اگر روزه بگيرند مأذب هستند كه بابا زودتر تمام بشود وقت مىگيرند روزشمارى مىكنند كه تمام بشود چند روز ديگر مانده انشااللَّه تمام بشود نجات پيدا كند روزه هم نگيرند چون به خاطر ماه مبارك رمضان يك محدوديتهايى به آنها هم تحميل مىشود باز هم ناراحت هستند )و چه با هيبت بودى در دلهاى مومنان( يعنى بزرگ بودى در دلهاى مومنان آنان هم براى تو احترام زيادى قايل بودند. )سلام بر تو اى ماهى كه هيچ ماهى با تو رقابت و مسابقه ندارد، سلام بر تو كه از هر جهت موجب سلامتى بودى، سلام بر تو كه همنشينى با تو ناپسند و معاشرت نكوهيده نيست، سلام بر تو همچنان كه با ارمغان بركات بر ما وارد شدى و آلودگى گناهان را از ما شستى، سلام بر تو كه وداع با تو از روى خستگى و ترك روزهات از سر ملامت نيست. يعنى به خاطر اين نيست كه ما بدمان آمده از تو، از تو خسته نشدهايم اى ماه )سلام بر تو كه پيش از آمدنت در آرزوى تو بوديم و پيش از رفتنت از فكر جدايت محزونيم، سلام بر تو چه بدىهايى كه از ما دور شد و چه بسيار خوبىها به وسيله تو بر ما روان گشت( ببينيد برادران عزيز اگر هم واقعاً نمىتوانيم از صميم قلب اين دعا را بخوانيم ولى بدانيم كه چشم انداز انسانيت يعنى همين اگر يكى از دوستان خاص بداند كه رشد معنوى انسان را به كجا مىرساند خودش را محك بزند با همين جملات امتحان بكند خودش را ببيند اين جملات را مىتواند از صميم قلب بگويد همين طور كه حضرت سجادعليه السلام مىگويد اگر توانست بگويد شكر كند سپاس بگذارد خدا را و اگر نتوانست بگويد بداند چشم انداز از آينده يك جوانى كه رشد مىكند رشد معنوى مىكند اين هست كه به جايى برسد كه با ماه مبارك اينگونه از صميم قلب حرف بزند اين چشم اندازش هست پس تا زمانى كه در هر ماه مبارك به اين حالت برسيديم بدانيم رشد انسانى خوبى نكرديم يك اين دعا مناجات يك معيار است يا ميزان است برى سنجش خودمان بدانيم كه در ما چه ميزان حيوانيت غلبه دارد و چه ميزان انسانيت غلبه دارد اين را مىتوانيم بسنجيم خودمان را با اين بسنجيم با اين فقرات دعا هر سال مىتوانيم وقتى اين دعا را مىخوانيم ارزيابى كنيم خودمان را با اين فقرات دعا )سلام بر تو چه بسيار بدىها كه از ما دور شد و چه بسيار خوبىها به وسيله تو بر ما روان گشت( خوب ما حالا فكر كنيم بگوييم كه اين بدىها كه از ما دور شد چى بود و اين خوبىها به سوى ما روان گشت چه بود آيا ما اين ثروت را احساس مىكنيم در خودمان در روزهاى آخرين ماه مبارك در روح خودمان يك غنا و يك ثروت احساس مىكنيم احساس مىكنيم كه بدىهاى زيادى از ما دور شده يا اين كه نه الان كه مثلاً روز بيست و هفتم ماه مبارك رمضان بود ما احساس نمىكنيم كه چيزى از ما دور شده ما سبك شديم احساس شقاوت نمىكنيم احساس بيهودگى نمىكنيم احساس سلامت روحى بيشترى نمىكنيم احساس نمىكنيم كه دارايىهايى به دست آورديم چه جور هست خودمان را يك محكى بزنيم )سلام بر تو و شب قدرى كه از هزار ماه بهتر است( "هزار ماه يعنى معادل هشتاد سال" در روايت داريم كه يك عدهاى شكايت كردند به پيغمبرصلى الله عليه وآله كه آقا امتهاى قبل عمرشان طولانى بود موفقيت بيشترى داشتند به عبادت ما كه عمرمان كوتاه است چه بكنيم قريب به اين مزمون هست دقيق روايت يادم نيست حضرت هم فرمود: خداوند براى امت من و براى شما ماه مبارك قرار داده و در آن يك شبى را قرار داده كه از هشتاد سال عبادتش بالاتر است هزار ماه »ليلة القدر خيرٌ من الف شهر« بهتر از هزار ماه است براى كسى كه عبادت مىكند در آن ماه براى كسى كه آن شب را زنده نگه مىدارد و نه به فسق و ولگردى و گناه نه به عبادت به انس به خدا به توجه به وجود مقدس امام زمان)عج( كه شب امام زمان)عج( است )سلام بر تو ديروز چه سخت به تو دلبسته بوديم و فردا چه بسيار به تو مشتاق خواهيم گشت، سلام بر تو و بر فضيلت تو كه از آن محروم شديم و بركات گذشتهات كه از ما ربوده شد اين هم يك قسمتى از دعاى وداع با ماه مبارك رمضان در پايان حضرت دعاى عجيبى دارند در ماه مبارك كه به ما ياد مىدهد كه ما در ماه مبارك با چه ديدگاهى و هميشه به خداوند نگاه بكنيم هميشه در روايت داريم كه من در نزد گمان بندهام هستم )انا عند عبد و عبد المؤمن« من در نزد گمان بنده مؤمنم هستم هر جورى روى من حساب باز كند و من آن جورى با آن رفتار مىكنم مثلاً شما يك موقعى مىرويد پيش يك كريمى به آن مىگوييد آقا هزار تومان به من قرض بده هزار تومان مىگويد من يك كار خيلى خيلى مهمى دارم يك خواهش بزرگى دارم از شما خيلى حياتى هست بعد مىگويد چه شده مىگويد كه من هزار تومان پول مىخواهم مىگويد همين همين من فكر كردم مثلاً يك يك ميليون تومانى پول مىخواهى آدم كريم اين گونه آدمى كه دارد و كريم هستش آدم بايد ياد بگيرد كه با خدا چگونه صحبت بكند روى خدا چگونه حساب باز بكند اين فقرات را مىخوانم دقت بكنيد در وداع ماه مبارك حضرت چگونه از خدا تقاضا مىكند يك عدهاى هستند كه در ماه مبارك رمضان خوب استفاده كردهاند ولى يك عده مثل ماها هيچى نفهميدند از ماه مبارك عقب ماندهاند يك عده ثروتمند شدند يك عده در اين ضيافت شركت كردند يك عده در آن مهمانى رفتند و با صاحب خانه خيلى نزديكىها داشتند خيلى لذتها بردند و بهرهها بردند از صاحب خانه ولى يك عده مثل ما اصلاً راهشان هم ندادند شايد پشت در مانده باشند ببينيد براى ما پشت در ماندهها حضرت چگونه دعا مىكند و ياد بگيريم كه اين گونه دعا كنيم )اللَّهم اسلخنا بانسلاخ هذا الشهر خطايانا، خدايا ما را با تمام شدن اين ماه از گناهانمان خارج كن يعنى مثل روز اولى كه متولد شديم( اواخر دعاى وداع است )و اخرجنا بخروجة من سياتنا( و ما را با خارج شدن ماه مبارك از گناهانمان خارج كن )واجعلنا من اسعد اهله به( ما را از سعادتمندترين و خوشبختترين افراد به وسيله ماه مبارك رمضان از اهل ماه مبارك رمضان قرار بده )اجزلهم قسماً فيه( ما را با نصيبترين افراد بكن در ماه مبارك رمضان بيشترين قسم در ماه مبارك رمضان برداشته باشيم )و اوخرهم خطاً منهُ( و بهرهمندترين افراد از نظر حض و بهره ما را بهرهمندترين افراد قرار بده در ماه مبارك )اللَّهم ومن رعى هذا الشهر حق رعايته( مىگويد خدايا يك عده آمدند در اين شهر رعايت كردند حق رعايت ماه مبارك را خوب رعايت كردند )و حَفِظَ حرمته حقَ حفظها( و حرمت ماه مبارك آن جورى كه بايد حفظ كردند (و قام بحدوده حق قيامها) و حدود ماه مبارك را همان طور كه حقش است رعايت كردند )و اتقى ذنوبهُ حق تقاتها( و گناهانى كه ممكن بود در ماه مبارك رمضان انجام بشود درست آنگونه كه بايد پرهيز كنند پرهيز كردند )او تقرب اليك بقربة( يا خدايا كسى كه به تو به يك كار نيكى تقرب پيدا كرد به يك عملى تقرب پيدا كرد )او جبت رضاك له( كه تو از آن شخص رضا شدى اى خدا )عطف رحمتك عليه( و رحمت تو و مهربانيت را متوجه كردى اى خدا )فهب لنا( خدايا ما كه اين كارها را نكرديم كه ما نه حقش را رعايت كرديم و نه حرمتش را نگه داشتيم و نه حدودش را شناختيم و رعايت كرديم نه از گناهانش پرهيز كرديم نتوانستيم تقرب به تو پيدا بكنيم نتوانستيم كه به رضاى تو برسيم و به حرمتت برسيم حالا براى ما عقب ماندهها حضرت چگونه دعا مىكند ببينيد چقدر عالى )فهب لنا مثله من وجدك( خدايا از توانگرى خودت مثل همان چيزى كه به آنها دادى به ما هم همان را عطا بفرما براى ما كه نتوانستيم و موفق نبوديم همان جورى عطا بفرما )واعطنا اضعلفهُ من فضلك( و بلكه بيشتر به ما عنايت بفرما )اصنعانه من فصتلك( از فضل خودت بيشتر به ما عنايت بفرما )فان فضلك لا يغيض( بر اين كه فضل تو كم نمىشود ما در دعاى روز دوشنبه داريم )لا تنقصك المغفرةُ لا تضرّك الموهبة( خدايا كم نمىكند به تو از تو چيزى كم نمىكند اگر ما را ببخشى و ضرر نمىرساند به تو اگر به ما عطا بكنى در دعاى افتتاح شبها مىخوانيم كه هيچ چيز به آن و بخشش از خداوند چيزى كم نمىكند از خدا هيچى )لا تزيدهُ كثره العطاء الا جودا و كرما( كه اضافه نمىكند به خداوند زياد بخشش كردن به بندگانش مگر جود و كرمشان يعنى وقتى خدا هى بيشتر مىدهد جود و كرم بيشترى هم كرده و بيشتر مىدهد جز جود و كرمش چيزى به آن اضافه نمىشود )انّ خزائنك لا تنقص( گنجينههاى تو تمام نمىشود اى خدا )بل تفيض( بلكه افزون مىشود با بخشش و عطا )و ان معادن احسانك لا تفنى( و معاد نهايى احسان و نيكى تو تمام نمىشود )و ان عطاءك للعطاءُ المهنا( و عطا و بخشش تو بخشش بسيار گوارا و شيرين است بعد )اللَّهم صل على محمد و اله( حضرت صلوات مىفرستد بعد عرض مىكند )واكتب لنا مثل اجور من صامه( خدايا مثل اجر همه كسانى كه روزه گرفتند در اين ماه مثل اجر آن را به ما عطا بفرما )او تعبَّد لك فيه الى يوم القيمه( خيلى عجيب است اين فقره عرض مىكند خدايا ثواب كسى كه تا روز قيامت تو عبادت كرده به ما عطا بفرما اگر كسى اين را واقعاً از خدا بخواهد خداوند عطا نمىكند كريم بدش مىآيد از آن كم مىشود ببينيد چه گنجينهاى داريم ما دقت كنيد به اين گنجينه كه داريم يك دعايى وداع را انسان درست از ته قلب بخواند با خدا اين جورى حرف بزند اين جورى دعا بكند بگويد خدايا يك عده كه موفق بودند و اين بهرهبردارى كردند ما بدبخت بوديم ما بيچاره بوديم ما مسكين بوديم ما عقب افتاده بوديم ما ضعيف بوديم خدايا نتوانستيم آن گونه كه آنهايى كه استفاده كردند آن اشراف آن قدرتمندان از بندگان مؤمن خودت آن زاهدها و اوبات استفاده كردند كه ما نتوانستيم مثل آنها باشيم ما ضعيفيم خدايا ما بيچارهايم ما مسكينيم ولى خدايا از تو چيزى كم نشده كه اگر همانطور كه به آنها مىبخشى به ما هم ببخشى باز دارد دعا كه ديگر بس است امشب كفايت مىكند غرض اين است كه انشااللَّه اين براى اين بود كه يك مقدار آماده بشويم براى وداع ماه مبارك اين مقدارى كه از آن مانده درست با آن ارتباط داشته باشيم اين چند لحظه آخر را اين ساعات آخر را درست در آغوش بگيريم ماه مبارك را و درست با آن عشق بازى كنيم و اُنسمان را حفظ كنيم و بيشتر كنيم انسمان را با ماه مبارك رمضان و موقعى كه هم مىخواهيم وداع كنيم درست وداع كنيم و دلتنگش باشيم براى سال آينده يعنى از خدا بخواهيم كه طول عمر عنايت بفرمايد و سال آينده ماه مبارك بهترى را با ماه مبارك با يك صورت و حالت و آمادگى بهتر و بيشترى روبه رو بشويم و بيشتر بهرهمند بشويم.
والسلام عليكم و رحمة اللَّه و بركاته