انسان به تعبير اميرالمؤمنين عليه‌السلام قبل از اينكه وارد برزخ شود درست در لحظه‌اي كه مشرف به برزخ هست اموال و فرزندان و اعمالش متمثل مي‌شوند در برابر او و مكالمه‌اي بين انسان و اينها انجام مي‌شود بعد هم كه وارد برزخ و قبر مي‌شود با صورتهاي مختلفي از زشت و زيبا رو به رو هست كه مجبور است با آنها باشد. آيا فقط عمل انسان در قبر و برزخ تمثل پيدا مي‌كند يا اينكه خصلتها، عادات، افكار و عقايد هم تمثل پيدا مي‌كنند كه در اين خصوص نويسنده محترم توضيح داده‌اند. روش كلي عملي يعني آن روشي كه بطور كلي بر انسان حاكم است، شخصي كه دائم بدكار و بد اخلاق است اگر گاهي هم كار خوب كرد نمي‌گويد نيكوكار است يا خوش اخلاق است، كليات و شاكله‌اي كه بر انسان حاكم است آن ملاك است. اينجا وقتي مي‌گويد روش كلي عملي نه صرف عمل، عمل در مقابل خصلت، تفكرات، عقايد، صفات، عادات نه اينطور نيست، «كلا يعمل علي شاكله» هر انسان براساس شاكله‌اش عمل مي‌كند، عمل عبارت است از يك محصولي از شاكله. و همانطوري كه در اوائل كتاب تعريف كرديم عمل صرف يك ظهور خارجي نيست بلكه چيزهايي كه در درون انسان مي‌گذرد عمل نيز هست. و نتيجه‌گيري عالي‌تري كه كرديم اين بود كه اصلاً عمل همان است كه در درون مي‌گذرد كه حتي بعضي وقتها يك فاصله‌اي بين درون و بيرون هست مثلاً وقتي شخصي رياكاري مي‌كند اصل عمل رياكاري است و لي صورت خارجي آن نماز و چيزهاي ديگر است. در واقع عمل در نفس صورت گرفته و آن رياكاري است و اينكه در خارج نماز است هيچ اعتباري ندارد.
روش كلي عملي يعني روح حاكم بر شخص كه انسان بر اساس آن روحيه عمل مي‌كند هركس در طول زمان به وسيله واردات و صادراتي كه داشته شاكله خود را ر روح خود ساخته است و تمام كارهايي كه در طول عمر و روزانه انجام مي‌دهيم همه را با يك روح و شخصيت انجام مي‌دهيم.
از سطر 7، ص 38 تا سطر 15، و از سطر 2، ص 39 تا سطر 14.
صورت پذيرفتن‌ها همه جا براي ما تعجب آور است ... تا سطر 11، ص 40.
كدام دانشمند توانسته بيايد بگويد بين اين اسپرم و آن هيكل چه رابطه‌اي وجود دارد، يك نطفه تشكيل شده به يك موجودي كه مي‌بيند، اصلاً شما در مورد ديدن فكر كنيد و ز حجاب عادت در بياييم و بگوييم ما مي‌توانيم ببينيم ديدن يعني چه، ما رنگهاي مختلف را تشخيص مي‌دهيم، ابعاد را و دور و نزديك را تشخيص مي‌دهيم، البته با چشم كه نيست بالاخره يك تشخيص هنده‌اي هست ولي ابزار آن همين ديدن است. ما فقط مي‌بينيم ولي آيا حقيقتاً مكانيزم ديدن رون شده است يا خير؟ چه كسي مي‌داند؟ يا فكر كردن، اين ماده به يك موجود مفكر تبديل شده است با انواع و اقسام احساسات، چه شباهتي بين گندم و عقل و جان هست، گندم را انسان مي‌خورد و موجودي جاندار مي‌شود اگر نخورد جاندار نيست پس بايد بخورد، نفس چه وقت تعلق مي‌گيرد؟ زماني كه بدن شرايط خاص داشته باشد. تبديل خاك به گياه خودش اسراري دارد خاك چگونه جذب گياه مي‌شود؟ تبديل به خود گياه مي‌شود يعني جماد تبديل به نبات مي‌شود اين مكانيزم تبديل جماد به نبات چيست؟
از سطر 12، ص 40 تا آخر شعر مثنوي.
والحمدلله‌رب‌العالمين.