بعد از مدتی که کلاس تعطیل بود خداوند متعال را شکر می کنیم که این توفیق را داد که بار دیگر به مطالعه کتاب معاد برگردیم .

ما در بحث معارف و معاد عرض کردیم که انسان یک حرکت داره و یک قوس نزول و حرکت بعدی قوس سعود است ، اما این حرکتها مربوط به نفس و روح است . اگر الان در باره حرکت صحبت می کنیم مثلاً انا لله وانا الیه راجعون یا در مورد حرکت بهسمت آخرت صحبت می کنیم همه این حرکتها به روح بر می گرده یعنی اصل با حرکت روحی است ، این حرکت روحی که داریم به سمت ابدیت که تعیین کننده وضعیت ما هست و سعادت و شقاوت ما را مشخص می کند این حرکت روحی است این حرکت روحی احتیاج به اعمال خارجی و بیرونی داره و به همین علت است که نفس ما با بدن ما همراه است و به این بدن تعلق گرفته است

از سطر 3 ص 12 تا سطر 12 ص 13

یعنی به هر حال شخص مختصر و **8حضور اجمالی داره ، این که ما بخاطر انجام دستور خداوند سبحان ایستادیم و گفته وضو بگیرید تأمل کردیم و وضو گرفتیم یعنی قبول کردیم این جور وضو بگیریم اینها درش اطاعت هستآمدن ،رو به قبله ایستادن ، طهارت داشتن ،لباس پوشیدن گفتن اذکار و کلمات و طرز صحیح آنها همه یک حضور و مائی در قضیه داره یعنی یک توجه ای داره ولی این توجه آنقدر قدرت نداره که شخص را روبرو با پروردگار عالم کند ولی یک نوع طاعت هست .

از سطر 12 ص 13 تا سطر 15

ما یک صورت داشتیم گفتیم که نماز یک شرط قبولی داره یک شرط صحت ، شرط قبولی حضورقلب است ، شرطصحت این است که از اول تا آخر اعمال و حرکات را درست انجام بدهد

از سطر 16ص 13 تا سطر 8ص 14

یک کسی ممکن است با این بحث ها آشنائی نداشته باشد ، و به او می گوئیم که اگر سر نماز واجب حضور قلب نداشتی با انجام نماز مستحب جبران آن قسمتی که در نماز واجب حضور قلب نداشتی می شود ممکن است نفهمد که چه ربطی داره نماز واجب به نماز مستحب مگر وصله و پینه ای است که از این به آن بچسبانند .بحث این است که برای نماز از ما حضور قلب خواستند ، حضوری که بتواند حرکت بدهد ما را و رشد بدهد و تعالی در ما ایجاد کند ، و تنهی عن الفحشا والمنکر باشد ، مهم این است که این حاصل بشود یک مقدارش را واجب کردند اگر در این حد واجب توانستی این حضور را تامین کنی و کسب کنی که کردی وگرنه چه اشکال داره که از طریق نماز مستحبی و نوافل آن مقدار حضور را حاصل کنی ، مهم این است که این حضور حاصل بشود و آن اثر در روح گذاشته شود حالا چه در نماز مستحبی یا با نماز واجب . نه فقط نوافل بلکه امام معصوم علیه السلام فرمود حتی با تعقیبات نماز هم این را با حضور بگو . اگر آن هم نتوانستی در دعای بعد از نماز با حضور دعا کن ، به هر حال مهم این است که این حضور حاصل بشود .حتی این را به خداوند متعال عرض کن که خدایا حضورنداشتم و این را با حضور قلب بگو .

خدایا این نمازی است که خواندم نه این که توحاجتی داشته باشی به این نماز من مگر برای تعظیم و طاعت و اجابت آنچه که تو به من امر کردی ، اگر در آن خلل ونقصی هست در رکوع آن یا در سجود آن مرا مواخذه مکن و خدایا تفضل کن به من با قبول این نماز و ببخش مرا و مستحب است این دعا بعد از هر نماز خوانده بشود .

از سطر 9 ص 14تا سطر 11

چرا ؟ چون قبلاً در بحث نیت عرض کردم شما همیشه این طور نیست که محتاج صورت خارجی باشید ، یک سلسله اعمالی هستند که اصلاً با خارج کاریندارند ، یا نه کار داره ولی آنقدر نیست آن ارتباط .آنجا حرکات حرکات درونی محض است لازم نیست استخدامی از چیز های خارجی انجام بشود .

از سطر 12 تا سطر 17ص 1÷4

اعمالی است انجام می دهیم بدون این که احتیاج به صورت خارجیداشته باشیم ، مثلاً الان نشسته اید اینجا و می گوئید اشهد ان محمد رسول الله (اللهم صل علی محمد و ال محمد وعج)یک دفعه چناناحساس دلتنگی برای پیامبر صل الله می کنید و حرکت ظاهری نداره مثلاً اری کتاب می خوانی که از رسول الله یک مطلبی گفته چنان تحت تأثیر قرار می گیری یا دلتنگ می شود یا خواب بودید خواب دیدید وقتی بیدار می شود حالت عجیبی دارید یا در حال انجام کار دلت متوجه وجود مقدس امام زمان علیه السلام می شود و سلامی به آن حضرت می دهید و این نوع حرکات حرکات درونی محض است و در روح انجام می شود و به صورت ظاهری احتیاج نداره والحمدالله رب العالمین