در ادامه بحث نیت بودیم و احادیث نیت را بررسی می کردیم نتیجه ای که جلسه قبل گرفتیم این شد که خود نیت یک عمل است و کسی که نیت می کند در واقع عمل را انجام داده است و اصولاًهر کاری که انسان در درون انجام می دهد عمل اصلی آنهاست و صورت خارجی خیلی مهم نیست روایتی نقل می کنند که امیر المومنین علیه السلام بیت المال بصره را تقسیم می کردند به هر کس پانصد درهم می داد و یکی از کسانی که در جنگ حاضر نبوده آمد به علی علیه السلام عرض کرد که من با تو بودم اما با قلب خود هر چند که جسم من از تو غایب بوده ، پس به من هم باید سهمی بدهی .

ینها دو نفر هستند که زبان همدیگر را می فهمند و حضرت با تمام وجودش حرفهای این بده خدا را درک می کند .ز بانی که انتخاب می کنیم و جملات نسبت به مخاطب ما فرق می کند ،مثلاً با پرورد گار یک جور صحبت می کنیم و و با ائمه معصومین طور دیگر و همین طور با هر کس به طریقی.

مثلاً فرزند وقتی با پدر و مادرش صحبت می کند یک چیزی را برای خودش قطعی کرده و در فطرتش خوابیده و آن این است که اینها من را دوست دارند و حاضرند به خاطر من فداکاری کنند . برای همین قلدری می کند و زور می گوید و بی ادبی می کند و جسارت می کند ومیدانی این کار ها را پیش چه کسانی انجام می دهد ولی همین بچه توی مدرسه پیش 4تا بچه گردن کلفت مثل موش است و نمی تواند با قلدری با آنها صحبت کند .و انسان همیشه در باطن خودش می داند که مخاطب خودش چه کسی است مثلاًشناختی که از معصومین و امام زمان علیه السلام داریم باعث می شود وقتی گناه می کنیم بتوانیم طلب بخشش کنیم . حتی گناهکارترین افراد این چنین هستند .

و حتی ابتدائی ترین رابطه ها را حتی با خداوند متعال نداشته می داند در موقع توبه چگونه با حضرت حق صحبت کند .و آن شخص به حضرت امیر عرض می کند چیزی از این بیت المال به من بده و حضرت سهم خودش را که پانصد در هم بوده بهش می دهد .یک تکه ای است در روایات که خطاب می کنیم به معصومین علیهم السلام در زیارات جامعه . می دانید که ما چند تا زیارت جامعه داریم وکلاً زیارت جامعه زیارتی است که ما در آنها کل معصومین را مورد خطاب قرار می دهیم و همه را زیارتمی کنیم . و این زیارات را خود معصومین گفتند به این که وقتی ما را می خواهید زیارت کنید به این کلمات و این روش زیارت کنید که معروف ترین آنها زیارت جمعه کبیره است . قسمتی از این زیارت می فرماید :

ما خدا را به شهادت می گیریم که ما مشارکت کردیم با دوستان و یاران شما و آنهائی که در جنگ ها با شما بودند ، در ریختن خون قاسطین و و مارقین و ناکسین ، و ما خدا را شاهد می گیریم در ریختن خون قاتلین ابا عبدالله در روز کربلا با شما بودیم با نیت های خود و قلب های خودمان .

و یاران سید الشهدا فقط آن 72 نفر نبودند و میلیونها انسان بعداً آمدند جزو سپاه سیدالشهدا ءو حضرت با این کار خود یک میدان بزرگی را برای شکست هزاران نفر درست کرده بوسیله نیت .چون تمام شخصیت انسان را نیت تشکیل می ددهد ، لذا آمدند تا این نیتها را در دلها ایجاد کنند .

و ما وقتی کار فرهنگی می خواهیم انجام بدهیم باید نگاه کنیم که چه تمایلاتی در دلها ی مردم ایجاد شده .و این نیت ها جزو کار محسوب می شود و بالاترین بیلان کار همین ها هستند چون چیزی که متولد می شود به برزخ روح انسان است با تمام خواسته ها و تمایلاتش و معشوقات و معبودات و اگر شما بتوانید تمایل و تمنای خود در دل کسی ایجاد کنید این یک کار بزرگ حسوب می شود .

و هر معامله ای که خداوند متعال با بندگانش می کند بندگان هم در بین خود نمونه ای از آن معامله را در مقیاس خیلی کوچک تر دارند . مثلاً مریض بودی و دوستی داشتی و ملاقات تو نیامده بعد که توضیح می دهد مثلاً ماشین ما خراب شد و نتوانستیم به ملاقاتت بیائیم تو قبول می کنی و می پذیری از او .

و مکتب تربیتی اهل بیت بسیار وسیع و زیباست و مکاتب دیگر اگر مورد تربیتی خوبی دارند نمونه ای از آن حتما ً در مکتب تربیتی اهل بیت است . امام صادق علیه السلام فرمود بنده از روز نیت می کند که شب بیدار شود که نماز شب بخواند بعد خواب بر او غلبه می کند و خوابش می برد و خداوند برای او نمازی را که نیت کرده بود می نویسد و نفس او را تسبیح می نویسد و خوابش را صدقه قرار می دهد .

نبی اکرم صل الله فرمود : ای اباذر نیت کار حسنه و همت کار حسنه همیشه داشته باش حتی اگر انجامش نمی دهی چون از غافلین نوشته نشوی . غافلین را خداوند متعال در قرآن برایشان تعابیر ی دارد و آنها جزو فساق و فاسقین محسوب کرده .بعضی ها خیلی بی خبرند مثل کرم ابریشم از صبح که بلند می شود در خودش می لولد تا شب ، زندگی و مال و زن و بچه خودش و اصلاً به ماورای طبیعت فکر نمی کند و از دنیا خارج نمی شود ولی بعضی ها خیلی سعه روح دارند و درروز صدها کار خیر را نیت می کنند و اگر واقعاً از دستشان بر بیاد و وسع آنها برسد انجام می دهند و نیت کردن کار هرکس نیستو شما ببینید که به ما چطور در ماه رمضان نیت کردن را یاد می دهند خداوند ا سرور و شادی را به همه قبر ها و اهل قبور وارد کن ،همه فقرا را غنی کن خدایا همه گرسنه ها راسیر کن و همه عریانها را بپوشان و خدایا هر چی فساد در امور مسلمین هست برطرف کن .

این فقط این نیست که دعا کند بحث این است وقتی دعا می کند و در دعا به ما شکل و خط می دهند و وقتی دعا می کنیم یعنی ما نمی خواهیم اینها باشد و اگر از خداوند این دعا ها را می خواهیم می گوئیم که خدایا اگر من به جای تو بدم این کارهارا می کردم . حالا به اندازه ای که خداوند به ما وسعداده این کارها را انجام بدهیم خداوند می گوید من بنابرحکمتم بعضی ها را فقیر قرار دادم و بعضی ها مریض و غمگین هستند اما تو که این دعا ها را ازمن می خواهی چقدر با این دعا هات صادق هستی دعای صادقانهیعنی این و دعائی که از قلب نباشد اجابت نمی شود و یکی از معانی از قلب آمدن دعا این است که شخص واقعاً چیزی را که دارد دعا می کند براش تحقق آنمرا در خارج بخواهد من که دعا می کنم خدایا فقرا را غنی کن و برهنه ها را بپوشان و گرسنه ها را سیر کن به اندازه ای که از دستم بر بیاد این کار را می کنم و اگر فقیری را دیدم از او دست گیری می کنم .

واین شخص مومن هست و همه مظاهر فساد را می شناسد و وقتی بیرون می آید با همه مظاهر فساد مخالف است و لذا اگر از دستش بر بیاد پول بدهد که کتاب چاپ بشود برای هدایت مردم این کار را می کند در دعای مکارم اخلاق امام سجاد علیه السلام از خداوند متعال احسن نیات را می خواهد آگاهی و علم ته اصل هرچیزی است برعکس جهل که اصل هر شری است خیلی موثر است بعضی ها لیاقت را دارند اما آگاهی را ندارند شما داشتید مسجد می ساختی برای هدایت مردم بعد می روی آفریقا می بینید که اینجا هزاران نفر تشنه دین هستند و هیچ امکاناتی در اختیار ندارند یک دفعه یک جبهه و یک دروازه به بلندی جهان خارج در ذهنت باز می شود و از ایران در می آیی و به همان جهان فکر می کنی و این که این کار تبلیغی من که در ایران انجام میدهم در آفریقا انجام میدهی تا خیرش به همه مردم جهان برسد و این پول را صرف خرید هزاران جلد کتاب می کنی تا مردم از جهل در بیایند و این شخص دیگر نیت 5000جلد کتاب را ندارد می گوید ای کاش پول داشتم و میلیونها جلد کتاب اهدا می کردم .

همین طوری روح بزرگ می شود و سعه پیدا می کند و شکل می گیره هر وقتی وارد صحنه قیامت و برزخ می شود با یک روح بزرگ وارد می شود امام صادق علیه السلام می فرماید یک بنده مومن فقیر به خداوند متعال عرض می کند خدایا به من مال و ثروت بده که من کارهای خیر کنم .بعضی ها در فکرشون این است که اگر پولدار شدند یک خانه بزرگ بخرند ، موتورشان را ماشین کنند ، تلفم موبایل بخرند ،برای زنم مقداری زیادی طلا بخرم و همین کارها و عرضه نداره نیت کار خوب کند .

استاد ما تعریف می کرد از یک پیره زن خیلی فقیر بود و آشغال سبزیها را که مردم بیرون می ریختند جمع می کرد و می شست و می جوشاند و آبش را بجای غذا استفاده می کرد ، بعد کفش دوزی می کردو این پولها را جمع می کرد و هر چند وقت یکبار می داد به اشخاصی که می رفتند کربلا می گفت از دجانب من هم زیارت کنید سیدالشهدا ء علیه السلام را این پیرزن فوت کرد و یکی خواب او را می بیند و می پرسد در چه حالی هستی می گوید من نفهمیدم چه شد همین که مردم دیدم یک چادر و روسری سیدالشهداء (ع)برای من فرستاد و من را برداشت و با خودش برد و الان پیش سید الشهداء (ع)هستیم .

بعضی ها آنقدر بی عرضه هستند که یک ذره قابل نیستند که قلب آنها متوجه امام زمان وو سید الشهدا علیهم السلام بشود و یک ریال از مال آنها خرج این راه شود و انتقال به بهشت شود .

بعضی ها را دیدید می روند بانک حساب جاری باز می کنند به آنها می گویند شما اعتبار ندارید حساب جاری باز کنید و بعضی ها اصلاً اجازه ای به آنها داده نشده که یک مقدار از این روحشان را و مالشان را و علم و استعداد خود را و صدا و هنرشان را نتقال بدهند به ابدیت و اگر خداوند بداند که آنبنده فقیر که از او مال خواسته در نیت خود صادق باشد برای اجر می نویسد به اندازه زمانیکه اگرمی توانست میکرد .یکی از بزرگان در زمان حیات خود هفتاد مرتبه یا هشتاد مرتبه رفته بود زیارت حضرت رضا علیه السلام بعد که فوت کرد بهش گفتند دوست داشتنی چه کار مکی کردی گفت دوست داشتم باز می توانستم به زیارت رضا بروم چون به تعداد زیارات من حضرت به دیدن من آمد .

یک خواهری می گفت من مشکلی برایم پیش آمد و به حضرت رضا علیه السلام عرض کردم که آقا مشکل مرا حل کن و می آیم زیارت شما . گفت مشکل حل شد و من نرفتم زیارت بعد یک مسابقه شرکت کردم بلیط مشهد بنامم افتاد باز نرفتم گفت یک اتفاقی برای برادرم در بلغارستان افتاد رفتم آنجا در آنجا حضرت رضا را خواب دیدم گفت بلغارستان دورتر بود یا مشهد تا این جا آمدی ولی مشهد خواستی بیائی زورت آمد روز عرفه که نمی توانیم برویم حرم سیدالشهدا علیه السلام آیا می رویم حرم حضرت عبد العظیم حسنی و در هفته یا ماه چند بار می رویم . وتوفیقی است داد من امسال روز عرفه حرم حضرت عبدالعظیم بودم در آنجا یکی از بزرگان را دیدم آمد و سلام کردیم ،خانه ایشان نزدیک تجریش است .

گفتم این جا چه کار می کنی گفت دیشب خواب پدرم را دیدم که آمدیم حرم حضرت عبدالعظیم به پدرم گفتم این جا چه کار می کنی روز عرفه است آمدم این روزر را در حرم سیدالکریم باشم امام باقر علیه السلام فرمود حاجت یک برادر دینی پیش برادر دیگرش عرضه می شود و چیزی ندارد که کمک او کند اما قلباً می خواهد که کمک او کند ،

خداوند کریم به واسطه همین نیتی که کرد او را داخل بهشت می کند .امیر المومنین علیه السلام فرمود اگر کسی از شما در رختخواب خود بمیرد ولی معرفت حق پروردگار ش را پیدا کرده باشد حق رسول و آل رسول را بداند این شخص شهید از دنیا می رود .ببینید معرفت چه می کند یعنی میدان معرفت و میدان نیت یک میدانی است که عمل خارجچی به پای آن نمی رسد . مگر با این بدن چقدر می خواهی کار خیر کنی ولی سرعت قلب ببینید چقدر است طرف می شود به محض این که قبول می کند و می پذیرد و تمنا می کند همه را دریافت می کند بدون کم و کاست کسی که دنبال دانش و تعلیم دین می رود چه سرمایه دار عظیمی می شود و چه تجارت عظیمی را به راه می اندازد چون دائماً وسعت دیدش بیشتر می شود و دائماً نیت های جدید و نیت های عالی پیدا می کند و همه اینها را خداوند متعال ضبط می کند برای روزی که همه فقیر هستند سه هزار سال راه صراط هست تاریم و توی جهنم و از مو باریکتر و از شمشیر تیزتر نور نمی خواد . نور فقط نفس است نفس نورانی روحی کهبه نیت های صادقه نورانی شده باشد .

و برای همین علی علیه السلام فرمود فقر وغنا بعد از این که انسان عرضه می شود به خداون متعال معلوم می شود که چه کسی فقیر است وچه کسی غنی . و باز فرمود بزرگترین و بدترین بلا فقر نفس است واجر یک همچو کسی را فقط خدا می داند و مستوجب هر عملی که نیت کرده می شود امیر المومنین علیه السلام یک تعبیری دارند که نیت آمده جایگزین عمل خیر شده و چون بالاخره هدف از این همه کار خیری که گفتند انجام بدهید چیه . برای این که روح ساخته بشود و لذا شما اگر عمل را انجام بدهید و منت بگذاریدعمل باطل می شود یا نمازبخوانید و ریا کنید ، تازه گناه هم داره وحبط اعمال هم می کند و شخص با نیت این شکل د رست و صحیح را داره به روحشمی ده تا حالا بحث این بود که اگر کسی نیت انجام عملی را داشته باشد ثواب انجام آن عمل را می برد از این جا به بعد بحث این است که اصلاً نیت از اصل عمل بالاتر است.

نیت مومن از عمل او بالاتر است چرا بهتر است ؟ این جوابخوبی است چون نیت قوی تر از عمل است . و دیگر این که ممکن است عمل مورد دستبرد قرار بگیرد ممکن انسان ریا کند و منت بگذارد و عمل را خراب کند اما نیت این جوری نیست و مورد دیگر این که نیت روح است و نفس است و ما شرافت را داریم از نیت می گیریم و نیت به عمل این شرافت را می دهد . وقرآن کریم تعبیر بسیار زیبا و دلنشین داره در باره نیت که می فرماید کلمه طیبه مثل درخت طیبه است که اصل آن ثابت است و شاخه ها ی آن پخش شده در آسمان و زمین و هر زمان در هر جا به اذن خداوند متعال میوه خودش را می دهد و بهه و ثمری می دهد .

و می فرماید نیت کافر از عمل اوبدتر است چون به همین دلیل چون روح به خباثت رسیده و مادر است و یکسره از آن خبث و بدی و بدجنسی می اید و قرآن کریم می فرماید در تعبیر این جمله که هر عمل کننده ای بر اساس نیت خود عمل می کند . و لذا اول نیت است بعد عمل .

رسول اکرم صل الله فرمود نیت مومن از عملش بهتر ست و خداوند تبارک وتعالی چیزی به مومن می دهد که به خاطرعملش بهش نمی دهد . به خاطر این که نیت ریا در آن نیست و عمل ریا با آن مخلوط می شود و باطل می گردد خداوند متعال آنقدر دانا و کریم و رحیم است که می داند انسان بدبخت اعمال خود را با ریا یا با تکبر و عجب و منت گذاشتن و گناهانی که اعمال خیر را فاسد می کند از بین می برد و حبط می کند .و جلوی موفقیت انسان را می گیرد و سوز و اخلاص نیت را در انسا نگه می دارد تو خیی نیت ها داری که کارهائی را انجامبدهی اما موفقت نمی کند که به این کارها برسی ولی مهمبود که تو این نیت را بکنی و این شکل را بگیری که گرفتی و این برای آخت تو کافی است .

و این مسئله خیلی به انسا ن کمک می کند که اگر در خارج موفق بهعمل نشد دچار عقده نشود وبعضی وقتها خوشحال هم می شود به خاطر شکست ها ،چون وقتی شکست می خوری خودت را ملامت می کنی و این ملامت نفس کلی ارزش داره.

داریم که یک نفر چهل سال خداوند متعال را دعا می کرد و دعایش مستجاب نمی شه بعد از چهل سال گفت ای نفس هر بدبختی که می کشم از دست توست و تو خراب می کنی که اجابت نمی شود والا از طرف خداوند که منعی نیست خداوند متعال به پیغمبر زمانش گفت برو بهش بگو این یک ملامت نفسی که کردی از عبادت چهل ساله ات برتر بود در نزد من وبی توفیقی هم گاهی وقتها خودش توفیق است و به صلاح بنده هست که گاهی وقتها سعادت عمل خارجی را پیدا نکند و به نفع اوست .

ومهم این است که نفس ما به احسن نیات برسد یعنی دائم پی افزایش نیت باشیم . یک موقع چند نفر می شوید و نیت یک عمل صالح را می کنید و چند ماه زحمت می کشید اما عقیم می ماند یا از طرف مسئولین قدر نمی دانند و یا چهار نفر چاپلوس می آیند و کار را خراب می کنند نگو زحمت کشیدیم و زحمت ما به هدر رفت چه بدهد رفتنی تو نیت کار خوب داشتی ثواب آنرا بردی لذا در ارزیابی کارها دقت کنیم که اگر یک ماه دو ماه یکسال زحمت کشیدیم و موفقیت خارجی کسب نکردیم اما یک چیز برای ما ماند آن این است که یک نیت عظیم پیدا کردیم

والحمد الله رب العالمین .