اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین.@ بحثمان در تأمین معنوی اعضای خانواده وظیفه سومی بود که اعضای خانواده نسبت به هم داشتند به اینجا رسید که ما علاوه بر تلاش در جهت سعادت دنیایی باید نسبت به ابدیت همدیگر هم احساس مسئولیت بکنیم.@ چرا که این مسئولیت به گردن ما گذاشته شده و ما باید برای تأمین معنویت اعضای خانواده هم همانطور که برای تأمین مسائل مادی و عاطفی تلاش میکنیم برای این موضوع هم تلاش بکنیم معنویت را تعریف کردیم و گفتیم که باید مجموعه چیزهایی را که به ما کمک میکند که ما سالم متولد به آخرت بشویم و نظام ابدی این از مقوله مسائل معنوی است.@ معنویت همانطور که در حدیثی که جلسات گذشته خواندیم که(قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً) خودتان و خانوادهتان را از آتش جهنم نجات بدهید نگه دارید این نگهداری از خود پیغمبر سؤال کردند اگر یادتان باشد جابر آمد سؤال کرد که ما چطوری اعضای خانوادهمان را نگه داریم؟ حضرت فرمود آنها را دعوت به خیر بکنید و امر به معروف کنید و نهی از منکر.@ در جای دیگری به جای دعوت به خیر آمده که(عَلِّمُوهُم الخَیر) تعلیمشان کنید خیر را به آنها یاد دهید لذا ما وظیفه آموزشی در خانواده داریم وظیفه تعلیم در خانواده داریم باید انسان بودن انسان نگاه کردن نگاه ادبی به همدیگر داشتن قواعد حرکت به سمت ابدیت را هم خودمان یاد بگیریم و بلد باشیم هم به خانواده خودمان یاد بدهیم.@ به همین جهت پیامبر فرمود هیچ کس خدا را به گناهی بزرگتر از جهالت خانواده و فرزندانش ملاقات نمیکند و نیز فرمود خداوند تبارک و تعالی از هر عالم به دنیایی که جاهل به آخرت است بدش میاید دشمن میدارد یک همچین کسی را که احادیثش را توضیح دادیم.@ تعلیم دو جور است مستقیم و غیر مستقیم، بعداً راجع به این توضیح خواهیم داد انشاء الله، تعلیم مستقیم یعنی اینکه کار علمی بکنیم کار کتابی، درسی، علمی انجام بدهیم امکانات علمی را فراهم بکنیم چه خودمان چه در مراکز دیگر علمی، وسائل آموزشی تحصیل بشود به اینکه بچههای ما این چیزها را یاد بگیرند و مهمتر از این تعلیم عملی هست.@ یعنی تعلیم غیر مستقیم با عمل خودمان معنویت را به خانواده خودمان یاد بدهیم و این بیشتر رویش تأکید شده و اگر این نباشد تعلیم نوع اول که مستقیم هست خیلی مؤثر واقع نمیشود تعلیم عملی که حالا در این باره هم بعد صحبت خواهیم کرد.@ پس این را گفتم برای اینکه خیلی تأکید میکنیم روی علم، علم آخرت، علمآموزی، یادگیری آخرت، شناخت بهشت فکر نکنیم که فقط مقوله کتابی و درسی هست بلکه مهمتر از آن مسأله آموزش عملی هست که بعد در موردش توضیح خواهیم داد.@ یک فرمایش هست از امام صادق(ع) خدمتتان عرض کنم فوقالعاده مهم هست این فرمایش امیدواریم که همه انشاء الله این را خوب یاد بگیرند من یک مقدار آهسته این را میخوانم اگر کسی میخواهد یادداشت بکند یا بخواهند حفظ بکنند بتوانند انشاء الله حفظ بکنند.@ امام صادق(ع) میفرمایند(لَستُ أحِبُّ أن أرَی الشابَّ مِنکُم إلاّ غادِیاً فیها لَین) دوست ندارم جوانی از شما را ببینم مگر اینکه در یکی از این دو حالت باشد(إما عالِما أو مُتَعَلِّما) این جوان یا عالم باشد یا اینکه در حال یادگیری باشد پس جوان میتواند عالم باشد وقتی میگوییم عالم، عالم به آخرت.@ فکر نکنید وقتی میگوییم عالم یعنی یک کسی که موهایش سفید شده دیگر سالهای سال 30 سال 40 سال رفته در حوزههای علمیه فقط درس خوانده یا در دانشگاهها، نه، این علم به آخرت طوری است که جوان هم میتواند تحصیلش بکند و این که جوان هست میتواند عالم به آخرت باشد(إما عالِما أو مُتَعَلِّما) یا در حال یادگیری باشد.@ (فَإن لَم یَفعَل فَرَۀً) اگر این کار را نکند کوتاهی کرده اگر غیر از این دو حالت باشد یک جوان، این جوان جوانی هست که امام صادق دوست ندارد نگاهش بکند مهم است میفرماید دوست ندارم ببینم جوانی از جوانهای شما را مگر در یکی از این دو حالت.@ اگر دوست داری امام زمان دوستت داشته باشد به شما نگاه کند توجه بکند ببین در یکی از این دو حالت هستی یا نیستی، یکی از این دو حالت یا اینکه دینت را خوب یاد گرفته باشی فهم دین کرده باشی خود امام صادق میفرماید(لا خَیرَ فیمَن لا یَتَفَقَهُ مِن أصحابِنا) هر یک از اصحاب ما که فهم دین ندارد خیری هم ندارد.@ امام صادق چه کسی را قبول دارد؟ آن کسی که فهم دین دارد پیامبر میفرماید در دین تفقه بکنید زیرا کسی که تفقه نمیکند در دین، تفقه یعنی خوب فهمیدن دین، کسی که دین را خوب نمیفهمد روز قیامت خدا به آن اصلاً نگاه نمیکند.@ و در روایت داریم خداوند شش گروه را بدون حساب وارد جهنم میکند یکی از آن شش گروه آدمهای جاهل به دین هستند که اصلاً نگهشان نمیدارند قیامت معطل بشوند آدم جاهل جایش در جهنم است، چرا آدم جاهل جایش در جهنم است؟ آن دوتا حالت چیست که امام صادق فرمود دوست ندارم جوانی را ببینم؟@ یکی اینکه عالم باشد یا در حال یادگیری، اگر این کار را نکند میفرماید کوتاهی کرده کوتاهی در حق خودش، دیگران، خانوادهاش، چون جوانی که اینطوری هست کوتاهی بکند فردا میخواهد ازدواج بکند در حق زن و بچهاش هم کوتاهی میکند در حق اعضای خانوادهاش هم این ظلم و خیانت را میکند.@ در حق بقیه کسانی که بعداً به نحوی مسئول آنها هست این خیانت را میکند میشود یکجا مسئول فرهنگی و هیچ خدمت فرهنگی ادبی ارائه نمیدهد(فرۀً) کوتاهی کرده(فَإن فَرَۀَ ضَیِعَ) اگر کوتاهی بکند ضایع کرده.@ ضایع کرده یعنی چی را ضایع کرده؟ یعنی خودش را، جوانیاش را، عمرش را، حیاتش را، هدف خلقتش را، و دیگرانی که در حیطه مدیریتی و مسئولیتی او هستند آنها را هم ضایع کرده استعدادهایش را ضایع کرده استعدادهای دیگران را ضایع کرده(فَإن ضَیَعَ عَصِم) این کار گناه دارد اگر ضایع بکند گناه کرده.@ این گناه است که انسان استعداد حیات ابدی دیگران را از بین ببرد این استعداد را کور بکند خیلی گناه بزرگی است که ما بیاییم برای بچه طوری ترسیم بکنیم زندگی آینده را دنیا را و طراحی برای برنامهریزیهای دیگر تصمیمگیریها را که او اصلاً حسابی برای آخرت و ابدیت باز نکند این یک جنایت است این یک ظلم بزرگ است.@ (فَإن ضَیَعَ عَصِم) اگر ضایع بکند گناه کرده(وَ إن عَصِم) اگر هم گناه بکند(سَکَنَ النّار وَ الذّی بَعَثَ مُحَمَّدً بِالحَقّ) اگر گناه بکند ساکن آتش میشود قسم به کسی که پیامبر را به حق مبعوث کرد بنابراین دقت بکنید کوتاهی در یادگیری آخرت کوتاهی در یادگیری فرمولهای ابدی و معنوی گناه فوقالعاده بزرگی است بخشودنی هم نیست.@ یعنی یک گناهی هست که اصلاً بخشودنی نیست ببینید خود پیامبر چه میفرماید، میفرماید(قَلبٌ لَیسَ فیهِ شَیءٌ مِنَ الحِکمَۀ کَبَیتٍ خَرِب) دلی که چیزی از حکمت در آن نیست مثل خانه خراب میماند خانه بدون معنویت دل بدون معنویت دل بدون اطلاعات معنوی اطلاعات دینی یک دل خراب است یک خانه خراب است یک زندگی خراب است.@ بعد میفرماید(فَتَعَلَّمُوا) پس بروید یاد بگیرید(وَ عَلِّمُوا) به دیگران هم یاد بدهید حکمت یاد بدهید به دیگران یاد بدهید(وَ تَفَقَهُوا) و خوب بفهمید دنبال فهم باشید(تَفَقَهُوا) یعنی دنبال فهم عمیق باشید این فهم مربوط به آخرت است چرا؟@ چون الان خودش توضیح میدهد(وَ لا تَمُوتُوا جُهالا) جاهل نمیرید مواظب باشید جاهل نمیرید ببینید ما اگر قیامت پروفسور نبودیم دکتر مهندس نبودیم دیپلم نداشتیم لیسانس نداشتیم کسی با ما کار ندارد کامپیوتر بلد نبودیم زبان بلد نبودیم کار هنری بلد نبودیم هیچ کس به ما نمیگوید شما چرا بلد نیستید.@ ولی این اطلاعات اطلاعاتی هست که شما اگر بلد نباشید به محض ورود به آخرت دچار عذاب میشوید، چرا؟ چون بر اساس این اطلاعات باید خودت را بسازی وقتی تو اطلاعات آخرتی نداری چطوری میخواهی خودت را بسازی پس نفس اطلاعات مهم نیست اطلاعات آخرتی هم کسب کنیم.@ باید این اطلاعات در عمل به داد ما برسد یعنی از حالت دانایی به دارایی برسد یعنی در عمل ما را موفق کرده باشد برای اینکه ما به سمت آخرت شکل پیدا بکنیم متناسب با شرائط زیستی بهشت، این همه داریم راجع به علم میگوییم اینها مقدمه عمل است.@ میفرماید کسی که اطلاعات آخرتی ندارد نمیتواند متناسب با آخرت هم عمل بکند برای همین اگر کسی آگاه نباشد جایش در جهنم است نمیگویند کسی که عمل نکرده جایش در جهنم است میگوید کسی که آگاه نباشد جایش در جهنم است چون کسی که اصلاً آگاه نیست به عمل درست هم رهنمون نمیشود.@ هیچ کس نیست که عمل درست بکند مگر اینکه این عمل درست را از طریق آگاهی به دست آورده بالأخره یا پای سخنرانی نشسته پای منبری نشسته آگاه شده بالأخره شنیده حالا لزوماً این آگاهی نیست که بروم من دانشگاه یا حوزه درس بخوانم.@ این همه اطلاعات تخصصی آخرتی پای منبرها در مساجد و حسینیهها دارند به ما میدهند اطلاعات تخصصی لازمی هست فوقالعاده مهم است این همه علما دانشمندان از طریق صدا و سیما و سایر رسانهها دارند به ما اطلاعات آخرتی میدهند بله آموزشگاهی نیست در کلاسی نیست ولی اینها اطلاعات آخرتی است.@ این همه کتاب نوشته شده میلیونها جلد کتاب درباره آخرت و ابدیت و زندگی صحیح متناسب با شرائط زیستی آخرت نوشته شده در اینها اطلاعات است تخصصی است اگر کسی بلد نباشد حضرت میفرماید(وَ لا تَمُوتُوا جُهالا) مواظب باشید جاهل نمیرید، چرا؟@ (فَإنَّ اللهَ لا یَعذِرُ عَلَی الجَهل) خداوند عذر جاهل را نمیپذیرد یعنی هیچ کس روز قیامت نمیتواند بگوید من بلد نبودم یا اینکه یاد نگرفتم نمیدانستم، خدا از هیچ کس نمیپذیرد میگوید میخواستی بروی یاد بگیری، در حدیث داریم فرشتهها میگویند شما چرا آلوده شدید؟@ میگویند ما اصلاً نمیدانستیم کسی به ما نگفته بود، میفرمایند شما خودتان میرفتید یاد میگرفتید چطور کوچکترین چیزهایی که بلد نبودید اگر علاقهمند میشدید میگفتید اول بروم یاد بگیرم ببینم چطوری هست اگر گلسازی گلدوزی، تایپ، رانندگی، علاقه داشتید میگفتید باید بروم یاد بگیرم.@ چطور حرکت انسانی حرکت به سمت ابدیت را اطلاعات نمیخواهد سادهترین مسائل دنیایی کلاس و دوره دارد یک گلدوزی سه ماه دوره دارد یک گلسازی سه ماه دوره دارد حداقل، علم آخرت دوره نمیخواهد کلاس نمیخواهد استاد نمیخواهد معلم، کتاب هیچی نمیخواهد همینطوری آدمهای خوبی باشیم.@ خداوند از جاهل نمیگذرد بعد خودش توضیح میدهد در حدیث بعدی پیامبر میفرماید(ذَنبُ العالِمِ واحِدٌ وَ ذَنبُ الجاهِلِ ذَنبان) گناه عالم یک گناه است اما گناه جاهل دوتا گناه است اینکه متأسفانه در جامعه ما این جا افتاده که من نمیروم یاد بگیرم چون مسئول میشوم اگر یاد بگیرم.@ حالا اینهایی که بلد هستند چرا عمل نمیکنند اینها همه رفتند کلاس چرا عمل نمیکنند اینها همه رفتند دوره چرا عمل نمیکنند من بروم اینها را یاد بگیرم که چی فایده ندارد که عمل نمیکنم وقتی میخواهم عمل نکنم یا عمل نمیکنم میشوم مثل آنها، آنها باز شرافت دارند نسبت به بنده که اصلاً نمیروم یاد بگیرم.@ برای همین پیامبر برای اینکه جلوی این بهانهگیری و تنبلی در یادگیری و مطالعه و کلاس رفتن و استاد دیدن را بگیرد میفرماید گناه عالمی که رفته یاد گرفته و عمل نمیکند یک گناه است اما گناه جاهل دوتا گناه است دوبرابر گناه کرده، چرا؟@ خود حضرت توضیح میدهد میفرماید(العالِمُ یُعَذَبُ عَلی رُکُوبِ الذَّنب) شخص عالم که رفته یاد گرفته علم آخرت را حلال و حرام را مسائل ابدی را یاد گرفته و عمل نکرده بخاطر اینکه عمل نکرده گناه میشود معذب است عذاب میبیند حتماً کسی که یاد بگیرد و عمل نکند.@ در حدیث داریم اگر کسی یاد بگیرد و عمل نکند خدا را مسخره کرده برود بنشیند یاد بگیرد و عمل نکند اما گناه جاهل دو برابر است جاهل دو بار عذاب میشود میفرماید(وَ الجاهِلُ یُعَذَبُ عَلی رُکُوبِ الذَّنب و ؟؟؟تَرکِ حِلٍ) جاهل دو بار عذاب میشود آدمهای جاهل دو برابر علما عذاب میشوند، چرا؟@ چون یک وظیفه داشتند بروند یاد بگیرند و نرفتند و در اثر همین جهلشان هم گناه کردند دو بار عذاب میشود پس علم مستقلاً اعم از اینکه به آن عمل بکنی یا نکنی باید بروی یاد بگیری حتی برای معلمها هم این بهانه را امام باقر نگذاشته.@ بعضیها میگویند ما برای چه برویم به دیگران بگوییم به دیگران یاد بدهیم میترسیم خودمان عمل نکنیم امام باقر میگوید این بهانه شیطانی هست بگو انشاء الله میروم یاد میدهم به این امید که خداوند من هم موفق به عمل بکند قیامت دستور داده(تَعَلَّمُوا وَ عَلِّمُوا) یاد بگیرید و یاد بدهید در همین یاد گرفتنها و یاد دادنها هستند که جامعه اسلامی شکل میگیرد.@ و انسانهای تربیت شده زیادی در این جامعه رشد میکنند و بالا میایند یک کسی نگوید من نمیروم یاد بگیرم آن عالمهایی که عمل نمیکنند مثل آنها بشوم مثل آنها بشوی باز یک درجه از عذابت کمتر است اما اگر اصلاً نروی یاد بگیری و بعد هم عمل نکنی دو برابر عذاب میشوی.@ باید به این فرمایش پیامبر توجه بکنیم که دیگر کسی بهانه نیاورد تنبلی بکند در یادگیری در کلاس رفتن در مطالعه کردن در یادگیری دین، برای همین هم پیامبر میگوید استثناءبردار نیست(طَلَبُ العِلمِ فَریضَۀٌ عَلی کُلِّ مُسلِم) طلب علم بر هر مسلمانی واجب است.@ این علم علم روز نیست که بر هر مسلمانی واجب باشد هیچ عقلی نمیپذیرد که خداوند یادگیری علوم روز را بر هر مسلمانی واجب کرده باشد این فرمایش را پیامبر در زمانی فرموده که تاریخ نوشته حدوداً 17 نفر آن موقع بیشتر سواد خواندن و نوشتن نداشتند.@ ولی پیامبر میفرماید(طَلَبُ العِلمِ فَریضَۀٌ عَلی کُلِّ مُسلِم) بر هر مسلمانی واجب است که علم را یاد بگیرد بعد خودش حالا توضیح میدهد که این علم منظورش چی هست میفرماید(بِهِ یُطاعُ الرَّبّ) با این علم هست که خدا اطاعت میشود پس معلوم میشود که این علم علمی است که ما هر چقدر بیشتر یاد میگیریم سطح اطاعتمان از دستورات تخصصی خدا بالاتر میرود مطیعتر میشویم.@ نسبت به رب العالمین نسبت به خالق جهان نسبت به خالق خودمان و به معشوق خودمان(بِهِ یُطاعُ الرَّبّ وَ یُعبَد) خدا به وسیله همین علم عبادت میشود عبادت هدف خلقت است یعنی اگر شما میخواهی به هدف خلقتت برسی البته هدف متوسط هدف غایی نیست از این بالاتر هم داریم.@ اگر میخواهی به هدف خلقتت برسی با علم باید برسی یعنی عبادت بدون اطلاعات و بدون آگاهی چه بسا انسان را دور کند اینکه حضرت میفرماید چه بسا شخص 60 سال نماز بخواند یک رکعتش هم قبول نشود چه بسیار قرآنخوانی که قرآن آنها را لعنت میکند.@ چه بسیار عبادتکنندهای که دین ندارند برای این هست که اینها زمانی قرآن میخوانند روزه میگیرند نماز میخوانند عبادت میکنند که دلهایشان آرامش ندارد یقین ندارند ایمانشان محکم نیست با شک و تردید و تحت فشار این و آن و تحت عادت اجتماعی و بخاطر اینکه اینطوری عادت کردند همان عبادت را انجام میدهند این به درد نمیخورد.@ این همه آفات عبادی، اگر کسی میخواهد عبادتی بکند که مورد قبول خدا قرار بگیرد عبادتی بکند که در وجودش تأثیر بگذارد و رشدش بدهد این بوسیله اطلاعات تخصصی مربوط به علم عبادت ایجاد میشود.@ عبادت یک هدفی هست که اطلاعات تخصصی و مهارتهای تخصصی ویژه خودش را دارد کسی که بدون تحصیل این مهارتها اقدام میکند به عبادت چه بسا با نماز شب خواندنش با عبادت کردنش با قرآن خواندنش از خدا دور شود برای اینکه ما این را بتوانیم به نفع خودمان تمام بکنیم نه به ضرر خودمان این علم میخواهد.@ میگوید من 15 سال است دارم نماز شب میخوانم ولی نمیدانم چرا هیچ اثری نگذاشته هنوز غصه دارم هنوز افسردهام هنوز اینطوری هستم برای اینکه بلد نیستی نماز بخوانی این فرمول میخواهد ما چرا باید توجه نکنیم به اینکه یک کار ساده مثل خواندن و نوشتن مثل هنرهای خیلی ساده، کلاس و دوره و استاد و معلم میخواهد یک ادبیات یاد گرفتن یک زبان یاد گرفتن.@ ولی عبادت که حرکت از زمین تا بینهایت تا آغوش خداست استاد و معلم و تخصص نمیخواهد! خیلی اشتباه است این طرز تفکر، من چه موقع سراغ مستحبات بروم چه موقع نروم خیلی وقتها ما اگر سراغ مستحبات برویم فعل حرام انجام دادهایم چه موقع واجبم را طولانی کنم چه موقع واجبم را کوتاه بشود.@ اطلاعات تخصصی میخواهد لذا میفرماید این علمی که من میگویم بر همه مسلمانها واجب است علمی است که به وسیله آن خدا اطاعت میشود و علمی است که هنر عبادت به دست میاید از این علم، که خودتان متوجه میشوید که چه علمی هست.@ بعد میفرماید(وَ بِهِ تُوصَلُ الأرحام) با این علم هست که وقتی انسان این علم را یاد میگیرد رغبتش در صله رحم بیشتر میشود پیوندش را با اطرافیانش بیشتر و قویتر میکند(وَ یُعرَفُ الحَلالُ مِنَ الحَرام) با این علم هست که حلال از حرام شناخته میشود پس هر علمی نیست علمی است که ما اطلاعات حرکت به سمت آخرت را یاد بگیریم حلال و حرام را یاد بگیریم.@ بدانیم چه چیزهایی حرام است بر ما، چه چیزهایی حلال است در حیطه فقه در حیطه اخلاق و در حیطه عقائد بدانیم حلالهای فقهی، اخلاقی و عقیدتی چه چیزهایی هست واجباتشان چه چیزهایی هست محرماتشان چه چیزهایی هست اینها را باید یاد بگیریم حلال و حرام، این علم شناخت حلال و حرام است.@ حلال و حرام فقط در رساله نه، یکی از آنها رساله هست احکام شرعی است اخلاقیات، حلال و حرام اخلاقیات، با پدرم چطوری رفتار کنم چه خط قرمزهایی با پدرم دارم با مادرم چطوری رفتار کنم چه خط قرمزهایی با مادرم دارم با همسرم با فرزندانم و با اطرافیانم، اینها را باید بشناسیم.@ این هست که بر هر مسلمانی واجب است و والدین موظف هستند به بچههایشان انتقال بدهند این است که حضرت میفرماید هیچ کس خدا را به گناهی بزرگتر از جهالت خانواده و فرزندانش ملاقات نمیکند، چرا؟ چون این اطلاعات را از خانواده خودش دریغ داشته اینها را به بچه خودش یاد نداده.@ بعد میفرماید(العِلمُ إمامُ العَمَل) آن بحثی که کردیم، علم پیشوا و امام عمل هست(وَ العَمَلُ تابِعُه) عمل تابع علم است یعنی شما به میزانی که معرفت داری عمل صحیح داری اگر ما زحمت میکشیم عمل میکنیم و به نتیجه نمیرسد برای اینکه تخصصی انجام نمیدهیم کار را.@ برای اینکه طبق اصول ریاضی آخرت انجامش نمیدهیم متناسب با شرائط بهشت متناسب با شرائط زیستی آخرت انجامش نمیدهیم نتیجه همین جاست که حضرت میفرماید چه بسا شما 60 سال نماز بخوانید یک رکعتش هم قبول نشود برای اینکه این علمی نیست.@ فقط یاد گرفتیم تقلیداً یک نمازی بخوانیم بعد میفرماید این خیلی زیباست انتهای این فرمایش میفرماید(یُلحَمُ بِهِ السُعَداء وَ یُحَرِمُهُ الأشقیاء) علم چیزی است که آدمهای خوشبخت آدمهای سعادتمند الهام میشود که دنبالشان بروند به آنها الهام میشود بروند دنبال علم آخرت، وقت بگذارند و سرمایهگذاری کنند برای آخرت برای علم دین تفقه در دین، برای کسب محبوبیت خداوند و ائمه(ع)، کسی حوصله نسبت به این چیزها ندارد.@ رغبتی نسبت به این چیزها ندارد میفرماید(وَ یُحَرِمُهُ الأشقِیاء) آدمهای بدبخت، شقی و جهنمی محروم این هستند در واقع این انتخاب خود انسان است انسان خودش را با نرفتن به سمت علم آخرتی بدبخت میکند انسان با رفتن به سمت شناخت ابدیت و آخرت و فرمولهای آخرتی خوشبخت میکند.@ در فرمایش دیگری حضرت آدمها را بر اساس همین علم تقسیمبندی میکند میفرماید(أکثَرُ النّاس قیمَۀً أکثَرُهُم عِلمَاً وَ أقلُّ النّاس قیمَۀً أقلُّهُم عِلمَاً) باارزشترین مردم عالمترین آنهاست کمارزشترین مردم کمعلمترین آنهاست.@ هر چقدر میخواهی قیمت پیدا کنی شرافت پیدا کنی تقرب به خدا پیدا بکنی و قدرتمند متولد بشوی به آخرت برای شناخت ابدیت، آخرت و فرمولهای تولد سالم به آنجا سرمایهگذاری کن هر چقدر دوست داری قیمت تو بر اساس میزانها و مبناهای اهل دنیا تعیین نمیشود که چقدر مدرک تحصیلیات چیست.@ خوشکلی، خوشکل نیستی، پولدار هستی، پولدار نیستی، زن کی هستی، شوهر کی هستی، بچههایت چه کسانی هستند پدر و مادرت چه کسانی هستند چقدر مال داری سفیدی، سیاهی، کجا مینشینی، چی داری، اینها قیمتهای اهل دنیاست از نظر خدا و ملائکه از نظر نظام ابدی.@ قیمت تو بر اساس اطلاعات تخصصی هست که از حیات ابدی خودت و خودت داری و اینکه چگونه به سمت بهشت حرکت بکنی این قیمت توست حالا ببینیم ما چقدر قیمت داریم یکذره خودمان را بسنجیم یکذره به خودمان فکر کنیم ببینیم ما جزء(أکثَرُ النّاس قیمَۀً) هستیم.@ یا(أقلُّ النّاس قیمَۀً)، با قیمتترینها یا کم قیمتترینها، باارزشترینها یا کمارزشترینها. در فرمایش دیگری خودشان این علم را یک توضیح دیگری میدهند فرمودند(العِلمُ ثَلاثَۀٌ) در روایت دیگری داریم(إنَّمَا العِلمُ ثَلاثَۀٌ) فقط علم سهتاست بعد میفرماید(وَ ما سِوی ذلِک فَهُوَ فَضلٌ) غیر از این سهتا هر چه باشد فضل است.@ میگویند طرف آدم فاضلی است دانشمند است بله مثلاً در ریاضیات دانشمند است در فیزیک دانشمند است در جبر دانشمند است در پزشکی دانشمند است در علوم انسانی دانشمند است ارزش هم دارد قیمتی هم هست اینها هم میتواند وسیلههای بسیار خوبی برای تقرب به خدا باشد ولی کافی نیست.@ اگر نیاید کنار علم آخرت به درد نمیخورد و انسان را دور میکند اگر نیاید کنار خودشناسی و هدفشناسی و مقصد و معشوق شناسی نه تنها کمکی نمیکند بلکه ما را دور میکند یعنی بقیه فضل است یعنی یاد گرفتید خوب است از بقیه بالاتری دارید از بقیه برتری دارید.@ بله یک کسی که مثلاً دکتر است علم آخرت هم دارد این پیش خدا فضیلت دارد با همین کلمهای که پیامبر میفرماید فضیلت دارد بر کسی که دکتر نیست سوادش در این جهت کم است ولی فقط علم آخرت دارد این فضیلت است.@ چون کسی که علم آخرتی دارد بلد است از آن دکتری و مهندسی و تخصصهای دیگرش، هنرش، هر رشتهای که بلد است بلد است چطوری برای آخرت استفاده بکند شما نگاه کنید یک نقاش دین، به قول مقام معظم رهبری حفظه الله تعالی با هنر میماند شما نگاه کنید هنرمندان ما رفتند هنر یاد گرفتند ولی عامل بقای دین شدند.@ از این هنرشان برای بقاء دین استفاده کرده معماری اسلامی، مساجد شما بروید ببینید با هنر ماندند این هنرمندی است که هنرش را در استخدام ابدیت و آخرتش آورده یک نفر هم هست از همین نقاشی میرود عکسهای مبتذل نقاشی میکند از این هنرش برای غافل کردن مردم استفاده میکند.@ این هنر دارد آن هم هنر دارد یک کسی از صدایش یک کسی از قلمش یک کسی از سایر هنرهایش استفاده میکند برای رشد معنوی خودش و بالا رفتن خودش یک کسی درست از همین هنرها و تواناییها و نعمتهایی که خدا به آن داده به مبارزه با خدا و احکام خدا و دین خدا میپردازد.@ در جهت غفلت مردم قدم برمیدارد دور کردن مردن از حیات ابدیشان قدم برمیدارد، آن سهتا چی هست؟ فرمود(آیَۀٌ مُحکَمَۀ أو سُنَۀٌ قائِمَۀ أو فَریضَۀٌ عادِلَۀ) اصول عقائد، بزرگان دین مفسرین متعددی از بزرگان دین اینها را تفسیر کردند، اصول دین، فروع دین و اخلاقیات، فقه اکبر فقه اصغر فقه اوسط، این سهتا.@ انسان باید برای اینها سرمایهگذاری بکند حلال و حرامش را یاد بگیرد با رساله انس بگیرد فرمولهای رساله را بلد باشد در همه رشتههایی که با آن سروکار دارد اخلاقیات را خوب بلد باشد اصول دینش را هم خوب یاد بگیرد که دیگر شک و شبهه و تردید در دلش نباشد.@ این چیزی است که ما باید به جوانمان، به بچهمان منتقل بکنیم به جوانهایمان بگوییم صرف اینکه در یک رشتهای از رشتههای دنیایی تخصص گرفتی این نهایت سعادت نیست همه سعادت نیست سعادت زمانی هست که تو اطلاعاتی را که خدا از تو میخواهد به عنوان اینکه انسانی به عنوان اینکه حرکتی به سمت ابدیت داری این اطلاعات را هم بلد باشی.@ بله ما از آن جهت که یک جنبه طبیعی و دنیایی داریم یک سلسله اطلاعات مثل همین تخصصهایی که در دنیا هست در دانشگاه و غیر دانشگاه و مراکز علمی هست باید یاد بگیریم از آن جهت که زندگی دنیایی داریم باید دنیایمان را بگذرانیم.@ ولی از آن جهت که انسان هستیم و یک حرکت به سمت ابدیت داریم و برای یک هدف خاصی خلق شدیم یک سلسله اطلاعات تخصصی برای همان هدف هست که واجب است یاد بگیریم و بلد باشیم که متناسب با هدف خلقتمان حرکت بکنیم.@ حالا بعد از این مقدمه طولانی که انشاء الله دو جلسه دیگر هم داریم غیر از این جلسه در موردش انشاء الله صحبت میکنیم که مجموعه مباحثمان به پایان برسد میخواهیم راجع به آموزشهای مختلف صحبت بکنیم.@ آموزشها عرض کردم یک سلسله از آموزشها آموزش همین علوم آموزشهای نظری است که باید به آنها بگویی مثلاً رساله این را گفته در مورد پدر و مادر باید اینطوری رفتار بکنی در مورد همسر باید اینطوری رفتار بکنی اخلاقیات است رساله است مسائل اعتقادی هست که ما به چه چیزهایی باید معتقد باشیم چطوری باید معتقد باشیم و قبولش هم بکنیم.@ نه اینکه بگوییم این باید باشد تو هم باید بپذیری نه، واقعاً بچه ما فرزند ما شاگرد ما در عقائد خودش قانع بشود ذهنش قانع بشود دستوری نیست ذهنش واقعاً قانع بشود یک سلسله هم هست آموزشهای عملی است یعنی ما باید با عمل به اطرافیانمان این آموزشها را بدهیم.@ این مهمترین هست من در مورد آموزشهای نظری چند نوع ما آموزش داریم بعد انشاء الله به آموزشهای عملی هم میپردازیم دستور داریم که ما در احادیث دانهبهدانه آن آموزشهای نظری را که ما باید یاد بدهیم به بچههایمان همسرمان، و فرزندانمان و اطرافیانمان و هر کس که ولایت معنوی و فرهنگی آنها به عهده ما هست.@ اینها توضیح دادند که باید چه چیزهایی را یاد بدهیم اگر مثلاً الان من میگویم مثلاً دولت به عنوان متولی امر آموزش و پرورش موظف است در کتابهای درسی اینها را بیاورد یا هر کس که به هر حال ولایت فرهنگی و معنوی روی کسی دارد باید اینها را به طرف مقابلش یاد بدهد به آنها بگوید که اینها لازم است باید به این سمت بروید.@ من چند نمونه برایتان انتخاب کردم که اینها را توضیح میدهم بعد انشاء الله شیوههای مختلفی را هم توضیح خواهم داد البته عرض کردم ما فقط در این دو جلسه که در پیش داریم به اضافه همین مقداری که از همین جلسه داریم فقط الفبای تأمین معنوی را داریم.@ میگوییم یک سلسله حرفهای کلی و یک سلسله اصول اساسی و الا شیوهها، روشها، جزئیاتش بماند برای دوره دیگر. چندتا چیز را در روایت به ما توصیه کردند که ما به بچهها یاد بدهیم اول از این آن که عرض کردم پیامبر فرمود یعنی همان مجموعهای که خودش دانهدانه معرفی کرد حلال و حرام را یاد بدهید.@ عبادت را یاد بدهید قرآن را یاد بدهیم عقائد را یاد بدهیم اخلاقیات را یاد بدهیم که حرکت به سمت ابدیتشان تضمین بشود که اینها به محض اینکه وفات پیدا کردند سالم و متناسب با شرائط زیستی آخرت متولد بشوند حالا من تفکیک کردم.@ بعضی از احادیث را در این زمینه خدمتتان عرض میکنم بقیه مسائل از جمله آموزش عملی را هم انشاء الله میگذاریم برای جلسه بعد. یکی آموزش قرآن هست امیر المؤمنین(ع) میفرماید(حَقَّ الوَلَدِ عَلَی الوالِد أن یُحَسِنَ اسمَه وَ یُحَسِنَ أدَبَه وَ یُعَلِمَهُ القُرآن) حق فرزند بر پدرش این هست که اولاً اسم خوب برایش انتخاب بکند که حالا این هم یک بحث مستقل و جدایی هست اسمی که در شأن و شخصیت بچه باشد.@ من یک موقع هست بچهام را یک نگاه ابدی دارم اسمی انتخاب میکنم که با قیمت ابدی انتخاب میشود یعنی قهرمانهای انسانیت و ابدیت را برای بچهام اسم میگذارم بعداً هم متناسب همین اسم به بچهام احترام میگذارم آموزش عملی اینطوری است.@ بچه من وقتی که میبیند من دارم به حرمت اسمش به آن یک احترام خاص میگذارم آن موقع خیلی رشد میکند خیلی چیزها یاد میگیرد خیلی برایش مهم است که اسم من این است دیگر از اسمش خجالت که نمیکشد هیچی خیلی هم افتخار میکند که من یک همچین اسمی دارم خیلی کیف میکند.@ این بماند برای بحث دیگری که اصلاً واردش نشویم(وَ یُحَسِنَ أدَبَه) خوب ادبش بکند خوب به آن ادب یاد بدهد خوب بچه را تربیت بکند که آن هم بحث دیگری هست(وَ یُعَلِمَهُ القُرآن) قرآن را به آن تعلیم بکند قرآن را به فرزندش تعلیم بکند معارف قرآنی را به بچهاش یاد بدهد.@ حداقل از روخوانی شروع بکند و بعد هم در طول زندگی میتواند خیلی از معارف را منتقل بکند ببینید چقدر پدر و مادر مسئولیت دارد حالا یک موقع است بنده بیسواد هستم همسرم هم بیسواد است پس ازدواج نکنیم؟ چرا ازدواج بکن ولی بدان بچه تو از تو توقع دارد حق حیات ابدی فرزندت قرآن و یادگیری است.@ بنابراین بچهات را ببر کلاس قرآن بگذار پیش استاد ببر یاد بگیرد به استاد معرفیاش کن مانع نشو شما که میدانی خودت نمیتوانی همسرت را تعلیم بدهی مانع همسرت هم نشو از اینکه میخواهد برود یاد بگیرد چرا به شوهرت وقتی که میخواهد مهمانی برود مسافرت برود.@ کارهای دنیایی بکند دو شیفت کار کند اگر دیر خانه بیاید ناراحت نمیشوی اضافه کار کند چون پول میاورد خانه ناراحت نمیشوی ولی همین شوهرت میگوید من میخواهم هیئت بروم میخواهم بروم پای سخنرانی فلان جا بنشینم میخواهم بروم فلان فعالیت معنوی را بکنم جلوی شوهرت را میگیری این خیلی گناهش بزرگ است.@ البته عرض کردم خیلیها هم افراط میکنند در این جهت حقوق همسر را ضایع میکنند دو طرف باید رعایت بکنند در جلسه قبل در این باره توضیح دادیم چرا وقتی فرزندان دنبال علم دنیایی میروند تشویقشان میکنید اما وقتی سراغ علم آخرت میروند به آنها گیر میدهید اذیتشان میکنید تشویقشان نمیکنید.@ چرا وقتی خانمت میخواهد برود یک چیزی یاد بگیرد من راضی نیستم ما از مردانگی و حقوق اسلام این را یاد گرفتیم که هر وقت خواست برود به سمت ابدیت بگوییم بدون اجازه من خارج نشو من راضی نیستم اما اگر این خانم بگوید من قبول شدم فلان رشته دنیایی، یا فلان دانشگاه فلان رشته قبول شدم.@ اگر من این رشته را بروم لیسانسم را بگیرم مثلاً پنجاههزار تومان صدهزار تومان به حقوقم اضافه میشود میگوید برو تشویقش هم میکند بچه را هم برایش نگه میدارد که برود یک علم دنیایی یاد بگیرد اما وقتی خانم بگوید آقا این بچه را نگهدار ما میخواهیم برویم فلان جلسه معنوی فلان کلاس، فلان کار میبینی که قورقور میکند وظیفه داریم وقت تمام شد انشاء الله این بماند برای جلسه آینده.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@