اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین.@ بحثمان در اولین مرتبه مهرورزی یعنی گشادهرویی و خوشرویی بود توضیحاتی در این باره دادیم بعضی از آثار خوشرویی و گشادهرویی را خدمت عزیزان عرض کردیم یکی از آثاری که ذکر کردند درباره خوشرویی جدای از آثاری که قبلاً گفتیم که سبب محبت بود کمند دوستی بود.@ عامل از بین رفتن کینهها و کدورتها بود یکی از چیزهایی که در این باره ذکر شده این هست که خوشرویی نشان دهنده کرامت و بزرگواری یک انسان هست یعنی انسان در درون اگر واقعاً به کرامت و بزرگواری نرسد نمیتواند همیشه خوشرو باشد بعضیها هستند برای جلب منافع اقتصادی یا حل مشکلات خودشان خوش اخلاق میشوند.@ هر وقت نیازمند هستند خوشرو و خوش اخلاق میشوند ولی بعد از اینکه نیازشان برطرف بشود همان آدمهای اخمو و بداخلاق هستند که این خوب نیست اما اینکه یک کسی بتواند همیشه و در همه شرائط خوشرویی خودش را گشادهرویی خودش را حفظ بکند این کار یک آدم قیمتی هست.@ یک آدمی که واقعاً از درون به یک کمال انسانی و الهی رسیده که میتواند در همه شرائط خوشرو باشد امیر المؤمنین(ع) فرمایش زیبایی دارند میفرماید بهترین وسیلهای که مردم با آن دلهای دوستان خود را به دست میاورند و کینهها را از دل دشمنانشان میزدایند.@ خوشرویی در هنگام برخورد با آنها جویای احوال آنان شدن در غیابشان و گشادهرویی با آنان در حضورشان است یعنی حتی دشمنان انسان هم نسبت به انسان حس خوبی پیدا میکنند میفرماید در مورد دشمنان هم همین کار را بکنید با کسی اختلافی هم دارید این خیلی مهم است که این خصوصیات را حفظ بکنید.@ امام باقر(ع) در این باره میفرماید هم در رابطه با ترشرویی هم در رابطه با خوشرویی این فرمایش را دارند میفرماید(البِشرُ الحَسَن وَ طَلاقَۀُ الوَجه مَکتَسَبَۀٌ لِلمُحَبَۀ وَ قُربَۀٌ مِنَ الله وَ عَبُوسُ الوَجه وَ سُوءُ البِشر مَکتَسَبَۀٌ لِلمَقت وَ بُعدُ مِنَ الله) میفرماید که بِشر حسن، یعنی خوشرویی خوبی انسان داشته باشد چهره شادی داشته باشد.@ (طَلاقَۀُ الوَجه) روی باز همان گشادهرویی اخم نکردید گرفتگی چهره نداشته باشد اینها عامل جلب محبت و نزدیکی به خداست میگوید شما اگر خوشرو باشید به خدا نزدیک میشوید حتی اگر یک کافر در سیره نبوی داریم حتی اگر یک کافر هم، پیغمبر میخواست دو نفر از کفار را حکم در موردشان صادر کند و اینها حکمشان مرگ بود.@ دستور اعدام یکی را داد و دستور اعدام دومی را که میخواست بدهد جبرئیل(ع) خدمت ایشان مشرف شدند عرض کردند یا رسول الله خداوند میفرماید این شخص را آزاد کنید چون آدم خوش اخلاقی است آدم باچهره بازی است خلاصه خوشرویی هست.@ پیامبر هم گفت تو را بخشیدم چون خداوند از تو اینطوری خبر داده آن هم گفت من هم به تو ایمان میاورم و مسلمان میشوم چون هیچ کس از این صفت من اگر تو خبر داری از چیزهای درونی من معلوم است پیغمبر خدا هستی که من در خانواده چطوری هستم.@ خداوند به جبرئیل عرض کرد که این در خانواده خودش خوشروست حتی اگر یک کافر خوشرو باشد باز خدا دوستش دارد فقط مسلمان نه، یک غیر مسلمان غیر مؤمن خوشرو باشد خندان باشد بعضی اینها را اکتسابی دارند بعضیها واقعاً تمرین میکنند واقعاً زحمت میکشند.@ من در کشورهای اروپایی که بعضی از وقتها میرفتم برای تبلیغ میدیدم بعضیها هستند که اصلاً تمرین دارند دوره دارند تمرین دارند برای این کار، که همیشه خوشرو باشند کسی اینطوری این را به دست آورده مؤمن از ایمانش آرامش برای خندهرویی را میگیرد از ارتباط با خدا شادیاش را میگیرد.@ بعضیها هستند ممکن است مشکلات زیادی داشته باشند اما میداند که این به نفعشان هست این کار به نفعشان هست مثلاً در سازمانهای تجاری و بازرگانی میگویند فروشندهها کسانی که میخواهند به هر حال در بیزینس وارد شوند بازاریابها باید خندهرو باشند اینها را تمرین میدهند اساساً برای خندهرویی.@ این همیشه تمرین میکند اینطوری هست دیگر همیشه هم رویش میماند به صورت یک خُلق رویش میماند اگر کسی اینطوری بماند و باشد خدا دوستش دارد یک صفت است یک کمال خوب هست حالا شما نگاه کنید آنها بخاطر پول بخاطر مشتری به خاطر دنیا حاضرند این کار را انجام بدهند.@ یعنی با اینکه آدم بداخلاقی است ولی میگوید شغلم را باید حفظ کنم و شغلم ایجاب میکند که بخندم خوشرو باشم بخندم برای پول حاضرند این کار را کنند ما برای حفظ آخرت برای خدا برای جلب محبت خدا و رضای خدا حاضریم این کار را بکنیم.@ دست از بداخلاقی برداریم یا چهره گشاده داشته باشیم به خاطر خدا، به خاطر ابدیت هر چند فواید دنیایی زیادی هم دارد اما اصلاً دنیا را در نظر نگیریم بخاطر خدا حاضریم در صورت زن و بچه و خانوادهمان بخندیم و مزدی هم نخواهیم بگوییم خدایا چون تو این صفت را دوست داری و این صفت قشنگ است محبوب تو هست.@ همانطور که ما هم از خدا این توقع را داریم که همیشه به ما بخندد در دعا داریم خدایا رویت را از ما برنگردان یکی از بدترین عذابهای انسان همین هست که خدا از انسان روی برگرداند اگر برگرداند انسان هلاک شده خدایا رویت را از ما برنگردان فرق عفو و مغفرت هم همین است.@ در عفو ما میگوییم خدایا ما را جزا نده از جزا و عقاب ما درگذر در مغفرت یعنی خدایا هم بگذر هم آغوشت هم باز نگهدار مثل حالتی که از آن بچه من مثال زدم جلسه گذشته، هم لبخندت به روی ما باشد ببخش و با لبخند هم ببخش مگر ما این را از خدا نمیخواهیم.@ خدا میگوید حالا که این را از من میخواهید خودتان هم نسبت به همدیگر همینطوری باشید آیا ما حاضریم، آنها به خاطر دنیایشان حاضرند این صفت را در خودشان پیاده کنند.@ ما حاضریم به خاطر ابدیت و آخرت بخاطر رضای خدا محبوبیت در نزد خدا، جلب محبت خدا، و کمال خودمان کمال ابدی خودمان حاضریم این کار را بکنیم و با هیچ کس هم معامله نکنیم که اگر یک کسی ترشرویی کرد ما هم ترشرو بشویم اینطوری خوب نیست.@ بعد میفرماید ترشرویی و گرفتگی چهره سبب جلب دشمنی و مایه دوری از خداست چه هشدار تندی هست آدمهای بداخلاق آدمهای ترشرو و اخمو اینها از خدا دور میشوند این را کم ندانیم حالا ما مراحل بعدی که مهمتر هست این مرحله مقدماتی و واجب هم هست.@ اما مراحل بعدی مراحل عملی که در محبت و مهرورزی میخواهیم بگوییم جالب اینجاست اگر کسی خوشرویی نداشته باشد و خندهرو نباشد مراحل بالاتر که قویتر و مهمتر هستند همه ضایع میشوند مثال زدم یک کسی بیاید در عمل فداکاریهای زیادی برای بچهاش بکند برای همسرش انجام بدهد.@ برای خواهرش، برادرش، دوستش، پدرش و مادرش انجام بدهد ولی همهاش اخمو باشد این زحمتها هدر میرود ولی یک موقعی هست کمکی هم نمیتوانی بکنی اما خوشرو هستی خوش برخورد هستی میبینی که آنها دوستت دارند از شما خوششان میاید در روابط زناشویی هم همینطور هست.@ در روابط زناشویی سفارش شده که زن و مرد به همدیگر ترشرویی نکنند این فرمایش از پیامبر(ص) هست(حَقُّ المَرأۀِ عَلی زَوجِها أن لا یُقُبِحَ لَها وَجهاً) حق زن بر شوهرش این هست که هیچگاه برای او(لا یقبح لها وجهاً) ترشرویی نکند رویش را در هم نکشد اخم نکند این یکی از حقوقی هست که زن دارد.@ مرد حق ندارد اخم کند نسبت به زنش، زن هم همینطور حق ندارد اخم بکند نسبت به شوهرش. ما بخاطر ضیق وقت مجبوریم این بحث را کلاً کنار بگذاریم فعلاً برویم مرحله بعدی، مرحله بعدی خودآرایی است از موارد بسیار بسیار مهم در مهرورزی این است که زن و مرد آرایش برای همدیگر کنند خودآرایی کنند.@ این خیلی مهم است حضرت یک مردی را دید خیلی ژولیده بعد فرمودند که تو دوست داری خانمت برای تو آرایش بکند؟ گفت بله، فرمود آن هم دوست دارد که تو هم تمیز باشی به خودت برسی فرمود خودآرایی مرد بخصوص کجا؟@ حالا باز خانمها بیشتر رعایت میکنند استحباب هم دارد خانمها حداقل سه روز یکبار حتماً آرایش بکنند حداقل سه روز یکبار این کار را انجام بدهند اما مردها کمتر به این مسأله توجه دارند مردها آزادهتر یک مقدار همچین ژولیده پولیدهتر هستند در خانواده، میفرماید زن هم دوست دارد.@ بعد میفرماید این کار همانطور که پاکی و آرایش زن به عفت مرد کمک میکند به پاک بودن مرد کمک میکند از اینکه مرد آلوده بشود در بیرون از منزل، خودآرایی مرد هم به عفت زن و اینکه جلوگیری کند از اینکه یک زن به کس دیگری گرایش پیدا بکند مؤثر هست.@ بنابراین تأکید شده که هر دو به این مسأله توجه بکنند یکی از مواردی که قبلاً توضیح دادیم که(المُؤمِنُ یَأکُلُ بِشَهوَۀِ أهلِه) مؤمن با میل خانوادهاش میخورد عرض کردیم فقط خوردن نیست همه کارهای مباح همینطوری هست مرد نگوید من از این رنگ خوشم نمیاید ببیند اگر زنش واقعاً یک رنگی را دوست دارد همان رنگ لباس بپوشد.@ اگر جلف نیست اگر با مبانی شرعی ناسازگاری ندارد چه اشکال دارد ببین خانم بنده چه رنگی را دوست دارد من بپوشم مرد بگوید اگر میخواهیم برویم لباس بخریم با هم برویم لباسهای من را شما انتخاب کن کفش من را شما انتخاب کن لباس من را شما انتخاب کن رنگش را شما انتخاب کن.@ همانطور که خوب هم هست زن در این موارد ببیند که شوهرش چه مدل لباسی را دوست دارد به چی علاقهمند هست چه رنگی را دوست دارد چه مدلی را دوست دارد زن هم همینطور به همدیگر احترام بگذارند.@ حتی نوع عطرشان، کفششان، هر چیز توجه داشته باشند به این مسأله که پوشاک به طور مطلق ببینیم همسرمان به چه علاقهمند هست از چه رنگی خوشش میاید حداقل بدش نیاید حداقل بدانیم از این رنگ بدش نیاید و آزرده نشود کارهای دیگر هم همینطور، چیزهایی که با مسائل شرعی و واجبات و محرمات الهی منافات نداشته باشد.@ ما باید توجه داشته باشیم که به سلیقه همسرمان عمل بکنیم این هم بخش مهمی هست بخش خودآرایی خود این هم چند جلسه لازم هست در موردش بحث بشود که ما الان همچین فرصتی را نداریم من آن لُب و کلیات بحث را خدمتتان عرض کردیم.@ مرحله بعد بحث زبان هست پس چهره، خودآرایی، و مرحله بعد زبان، در زبان هم یکی از واجبات روابط این هست که ما اگر کسی را دوست داریم حتماً اعلام بکنیم و اظهار بکنیم این یک مسأله، در خانواده یادتان نرود تمام اعضای خانواده بدون استثناء همهشان نیاز دارند به اینکه علاقه سایر افراد خانواده به خودشان را بدانند.@ یقین کنند و این باید حتماً اظهار بشود یعنی فرزندان موظف هستند که ابراز علاقه به پدر و مادر کنند بگویند که دوستتان داریم بگویند که برایمان مهم هستید بگویند که برایمان عزیز هستید زن به شوهر بگوید شوهر به زن بگوید آن باید حتماً ابراز بشود.@ این که بگویی من در خانه دارم کار میکنم رفتم خانه را تمیز کردم جارو کردم مرتب کردم این معلوم است که من خانوادهام را دوست دارم نه، مرد بگوید من رفتم بیرون دارم کار میکنم تلاش کردم پول دارم خانه میاورم، نه، تأکید شده که حتماً باید اظهار بشود ایجاد بشود و تثبیت بشود.@ تثبیت یعنی ما باید قلب طرف مقابل را مطمئن کنیم که اگر از آن پرسیدیم فلانی دوستت دارد فرزندت، شوهرت، زنت، برادرت، دوستت، حتماً دوستت دارد مطمئناً بگوییم دوستمان دارد نسبت به برادرمان همینطور نسبت به دوستمان همینطور موظفیم تثبیت کنیم محبت را، نگوییم از رفتارهایمان معلوم است.@ میفرماید نه حتماً بگویید. خدمت امام(ع) بود دوستش آمد رد شد به حضرت گفت آقا من ایشان را خیلی دوست دارم حضرت فرمود به او گفتی به آن بگو اظهار کن این برای تحکیم دوستی خیلی مهم است اظهار کن این علاقه را به آن بگو این ادب را ما باید از خدا یاد بگیریم که در قرآن چقدر ابراز محبت و دوستی به بندگانش کرده.@ چقدر(إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ) گفته در همان حدیثی که جلسه گذشته برایتان خواندم که فرموده بود در کار خیر در کار قشنگ در کارهای خوب بیرغبت نشوید اگر طرف مقابلتان شکرش را به جا نمیاورد بعد فرمود(فَقَد یَشکُرُکَ مَن لا یَستَمتِعُ) چه کسی از شما شکر میکند؟@ کسی که چیزی بهرهبرداری نمیکند خدا، بعد آخرش فرمود(وَ اللهُ یُحِبُّ المُحسِنین) یادتان هست این را برایتان نخوانده بودم خوانده بودم معنا نکرده بودم(وَ اللهُ یُحِبُّ المُحسِنین) خدا آدمهایی که کارهای خوب میکنند دوست دارد اهل بیت(ع) هم همینطور چقدر ابراز محبت به ما کردند ابراز دوستی نسبت به ما کردند یاد بگیریم این ادب را از خدا از اهل بیت یاد بگیریم.@ میفرماید این را حتماً ابراز بکنید ابراز علاقه بکنید به کلام بیاورید به لفظ بیاورید الفاظ مختلف به کار ببرید برای این مسأله، این همان چیزی که هست که من در جلسات قبل در بحث مهارتهای کلامی توضیح دادم که ما باید فکر بکنیم و کلمه در بیاوریم.@ یعنی چندین کلمه داشته باشیم کلمات متعدد داشته باشیم و هر بار کلمات متنوع و متعددی را در ابراز علاقهمان در دیگران به کار ببریم. رسول خدا(ص) میفرماید(قَولُ الرَّجُلِ لِلمَرأۀِ إنّی أحِبُک لا یَذهَبُ مِن قَلبِها أبَدا) این گفته مرد به همسرش که من تو را دوست دارم.@ (إنّی أحِبُک) من تو را دوست دارم این هرگز از دل زن بیرون نمیرود زن هم به مرد همین را بگوید الفاظ مختلف و مترادف هم زیاد هست الحمد لله در فرهنگ ما میتوانیم از آن استفاده بکنیم. فرمایش بعدی باز همین است(إذا أحَبَّ أحَدُکُم صاحِبَهُ أو أخاف فَلیُعلِم) اگر یک کسی دوستش را برادرش را همسرش را دوست دارد حتماً به او ابراز بکند.@ (فَلیُعلِم) فعل امر است حتماً باید به آن ابراز بکند یعنی علاقه را باید به زبان بیاورد. در همین نمونه که از امام باقر خدمتتان عرض کردم که کسی آمده بود خدمتشان گفت من فلانی را دوست دارم حضرت فرمود که حتماً به او اظهار کن زیرا که اظهار محبت دوستی را پایدارتر و الفت را بیشتر میکند.@ متأسفانه در فرهنگ ما همه جای دنیا اینطوری هست کشور ما هم اینطوری هست که بعضی از موانع باعث میشود که ما این کار را نکنیم یعنی زن و مرد این را ابراز نکنند یکی تکبر است که صفت خیلی بدی است که انسان تکبر میکند از اینکه ابراز کند طرف مقابل را هم دوست دارد تکبر دارد زورش میاید که این را ابراز بکند.@ که من تو را دوست دارم به تو علاقه دارم ببینید اگر او به ما بگوید متقابلاً که من تو را دوست ندارم ما به او ابراز بکنیم به شخصی که من به تو علاقه دارم اما او بگوید نه من علاقهای ندارم از ما چیزی کم نشده اتفاقاً حضرت میفرماید اگر کسی به تو گفت من به تو علاقه ندارم باز تو بُرد کردی.@ حضرت(ع) میفرماید باز تو بُرد کردی اگر او در مقابل ابراز علاقه تو این کار را نکند مثل سلام کردن است که فرمود اگر تو سلام کردی طرف جواب نداد جواب تو را جبرئیل(ع) میدهد سلام جبرئیل فوقالعاده اثربخش هست برای انسان تا سلام کسان دیگر.@ لذا کسی نگوید که من اگر بگویم ممکن است مثلاً طرف پررو بشود من یک امتیاز بدهم بعضیها میگویند نه من اگر بگویم رویش زیاد میشود بذار نگوییم. میگویند یک آقایی دوپینگ کرده بود در یک مسابقه ورزشی آخر همه میرسد بعد خیلی میخواسته زرنگی بکند بعد به او گفتند تو که دوپینگ کردی چرا آخر رسیدی؟@ گفت میخواستم نفهمند که من دوپینگ کردم خیلی زرنگ بوده بعضی از این زرنگیها میکنند علیه خودشان یعنی در واقع وقتی میگویی این پررو میشود تو داری به خودت ضربه میزنی کسی که عُرضه و جرأت و شجاعت را ندارد و این کمال را ندارد که ابراز محبت بکند به خودش دارد ضربه میزند.@ پدر بگوید اگر من بگویم پررو میشود زن بگوید اگر من بگویم پررو میشود اگر کسی اینطوری بکند در خانواده مودتی ایجاد نمیشود تثبیت نمیشود گفتیم در خانواده هر کس اشتباه بکند اثرش به همه برمیگردد یعنی اصلاً در خانواده ما فرق نداریم شما اگر خلاف بکنید به همه برمیگردد در واقع به خودت برمیگردد.@ اشتباه هر کس به همه برمیگردد بنابراین یک کسی اگر فکر میکند این کار زرنگی است ابراز علاقه نکردن وابستگی نشان ندادن یا به هوای اینکه طرف مقابل ممکن است سوءاستفاده بکند این در واقع دارد به خودش ضربه میزند من زیاد دیدم خانوادههایی متلاشی شدند یا دچار بحرانهای زیادی شدند.@ بخاطر همین که طرف مقابل نمیداند طرف مقابل دوستش دارد یا نه، بعد که به اوج میرسد و کار خطرناک میشود میگوید والله به خدا من دوستش دارم و به آن علاقه دارم چنین و چنان ولی هیچ وقت ابرازی هم نشده این باید حتماً ابراز بشود.@ حیا، در روایت داریم ما دو جور حیا داریم یک حیای عاقلانه یک حیای احمقانه، این نوع حیاها از اینکه انسان به کسی ابراز محبت بکند حیای احمقانه است یعنی عقل این را تأیید نمیکند شرع تأیید نمیکند خدا قبول ندارد این نوع حیا را، میگوید رویم نمیشود این حرفها را بزنم اصلاً یکی از مظاهر مهرورزی در عمل بوسیدن است.@ میگوییم فرزندت را بوسیدی؟ میگوید عید به عید میبوسم، مادرت را بوسیدی؟ میگوید عید به عید همدیگر را میبوسیم خیلی بد است میگوید رویمان نمیشود ما حیا داریم خیلی هم پز میدهد همچین کیف هم میکند ما حیا داریم آخه ما خیلی باحیا هستیم.@ خیلی خوبیم کار درستیم این حیا حیای احمقانهای است نه ایمان است و نه حیا در ابراز علاقه، شما نگاه کنید سیره اهل بیت(ع) را نگاه کنید چطوری همدیگر را صدا میزدند جلوی همه هم اینطوری بودند علنی هم بوده بله بعضی از الفاظ خاص و حالتهای خاص مهرورزی مخصوص خلوت است بین زن و شوهر ولی بقیه نه.@ جلوی بچهها باشد جلوی کسان دیگر باشد بخصوص جلوی کسان دیگر باید این باشد مثلاً مرد باید حتماً مهرورزیهای خودش را خالصانهترین و عمیقترین مهرورزیهای خودش را در مقابل خانوادههای طرفین به همسرش ابراز کند زن هم همینطور.@ همه باید بدانند که اینها همدیگر را دوست دارند به همدیگر علاقه دارند خیلی وقتها شیطان، دشمنان، حسودان از سردی روابط بین زن و مرد سوءاستفاده کنند و این رابطه را خراب کردند به هم زدند این تحکیم میدهد به خانواده، خیلی از بدیها و بلاها را از ساحت خانواده دور میکند.@ اینکه همه بدانند این خانواده اعضای خانواده همه به هم علاقهمند هستند همه این را بدانند هیچ اشکالی هم ندارد تربیت غلط در مسائل عاطفی این هم یکی از مشکلات است تربیت غلط در مسائل عاطفی میگوید ما رسممان آخه اینطوری نیست.@ میگویم بچهات الان آمده بغلش کن ببوسش الان دارد گریه میکند نه بابا این خیلی بیشرمی است جلوی بابام بچهام را بغل کنم جلوی مادرم ما اصلاً رسم نداریم جلوی بزرگترها این کار را بکنم بیحیایی است اگر یک نفر من بیایم بچهام را جلوی پدرم بغل کنم یک اقوامی هستند در جاهای مختلف که اینها مثلاً میگویند بچه مثلاً کارهای خصوصیاش باید همان خصوصی انجام بشود.@ بچهاش را نباید جلوی پدرش بغل کند این بیحیایی است زن و مرد نباید به همدیگر اظهار علاقه و مودت کنند جلوی خانوادهها بیحیایی است دست خانمش را میخواهد بگیرد نزدیک است خانمش زمین بخورد کمک نمیکند میگوید زشت است در خیابان من دست خانمم را بگیرم از جوی آبی از یک بلندی بخواهم ردش بکنم این بد است بیحیایی است.@ یا خود زن استنکاف میکند به اسم حیا یا مرد به اسم غیرت، اینها همهاش احمقانه است گاهی وقتها هم جهالت هست یعنی ندانستن هست فکر میکند اینطوری خوب است اگر بداند باید این کار را بکند.@ خیلیها هستند اگر بدانند واقعاً درست عمل میکنند نمیدانند یک عواملی هست که متأسفانه نمیگذارد ما مهرورزی را در روابطمان تثبیت بکنیم. تحت هیچ یک از این عواملی که عرض کردم نباید فکر بکنیم که مهرورزی و ابراز مهرورزی یک کار زائد، لوس یا جلف هست خیلیها هستند میگویند این لوسبازیها دیگر چیه.@ واقعاً اینطوری است تا آخر عمر، هنوز 60 سالهاش هست 40 سال زندگی مشترک داشته این قرتیبازیها چیه این لوسبازیها چیه این جلفبازیها چیه، کادو گرفتن یعنی چی اصلاً، تولد و سالگرد ازدواج و اینها یعنی چی، ماه عسل و اینها همه حرف است زیادهروی است ولی هیچ کدام از اینها غلط نیست همه اینها خوب هست و درست.@ من یکی دوتا حدیث برایتان بخوانم از امیر المؤمنین(ع) میفرماید که با همسرتان خوشگفتار باشید که ایشان هم خوشرفتار شوند اگر خوشگفتار باشید او متقابلاً خوشرفتار میشود خوب حرف بزنیم با تندی با تهدید با قهر با موضع برتر با حالت طلبکارانه نه.@ خوب حرف بزنیم که در رفتار بقیه تأثیر بگذارد در رفتار بچههایتان هم همینطور است با بچهها هم خوب حرف بزنیم. در جای دیگر میفرماید زیبا سخن بگویید تا پاسخ زیبا بشنوید اگر میخواهی نسبت به تو بیادبی و جسارت نشود تو هم حریم دیگران را رعایت کن.@ یک نکته دیگری هست که خیلی مهم هست در این زمینه بحث چون مربوط به بدن هست چهره و زبان را گفتیم گاهی وقتها حالت بدنی هم خیلی مهم است یعنی ما باید مهرورزی را در روابط بدنی هم حفظ بکنیم خیلی اهمیت دارد دست دادن به همدیگر، در آغوش کشیدن همدیگر، بوسیدن همدیگر.@ در روایت داریم دو نفر دوتا مسلمان وقتی به همدیگر دست میدهند با گشادهرویی با هم برخورد میکنند و همدیگر را در آغوش میکشند خداوند تبارک و تعالی تمام گناهان او را میبخشد میریزد چه موقع خداحافظی چه موقع دیدار و ملاقات و فرمودند که اگر دو نفر به هم دست بدهند خداوند هم دستش در میان هست به اینها دست میدهد.@ اما دست خدا با کدام یکی از این دو نفر هست؟ میفرماید آن کسی که محبتش بیشتر هست دو نفر اگر همدیگر را در آغوش میکشند یا به همدیگر دست میدهند خداوند دستش و توجهاش متوجه کسی است که نسبت به طرف مقابل علاقه بیشتری را ابراز میکند علاقه بیشتری در سینهاش هست.@ ببینید چقدر این فرمایشات زیباست هیچ جا هیچ آموزهای ما اینطوری نداریم به این زیبایی نداریم چه کسی از بین دو نفری که با هم روبرو میشوند همدیگر را در آغوش میکشند همدیگر را میبوسند به همدیگر دست میدهند با همدیگر حرف میزنند مقربتر هست به خداوند و عزیزتر است؟@ آن کسی که علاقه بیشتری از خودش نشان میدهد و واقعاً هم علاقه بیشتری دارد یک میدان است این ارتباطات برای اینکه ما مسابقه بگذاریم ببینیم چه کسی میتواند به خدا نزدیکتر بشود ما با طرف مقابل معاملهای نمیکنیم ببینیم چطوری میتوانیم به خدا نزدیک بشویم خیلی ارزشمند است.@ حالتهای بدنی غیر از اینها نشستن هست بزرگان دین فرمودند وقتی میخواهید بنشینید زن و مرد آخه بعضیها کنار هم مینشینند گاهی وقتها نیاز هست این کنار هم نشستن از آن جهت که یک تماس بدنی بینشان هست نه فقط زن و مرد بلکه پدر و فرزند.@ گاهی وقتها پدر احساس میکند فرزند احساس میکند که باید برود در کنار پدرش یا فرزندش بنشیند یا همدیگر را در آغوش بگیرند این حالت گاهی وقتها بیشتر وقتها در موقع نشستن توصیه کردند که بهتر است زن و شوهر، حالا فقط زن و شوهر هم نه، رودرروی هم باشند روبهروی هم بنشینند و به همدیگر نگاه کنند و موقع حرف زدن با همدیگر حالت فیزیکیشان یکطوری باشد که همدیگر را ببینند همدیگر را نگاه کنند.@ نحوههای نشستن نحوههای خوابیدن نحوههای لَم دادن نحوههای دیگری وجود دارد که فرصت نیست که در این باره ما صحبت بکنیم شاید چند جلسهای لازم هست که این نوع مهارتها را توضیح بدهیم که روابط بدنی به چه شکل باشد که مودت بیشتری را ایجاد بکند.@ گاهی وقتها یک مرد باسلیقه یک زن باسلیقه یک پسر یک فرزند باسلیقه پنج دقیقه میتواند روابط بدنی برقرار کند که معادل 24 ساعت معادل ماهها عاطفه تولید بکند گاهی وقتها دریغ کردن تنبلی کردن بیحوصلگی کردن حیاهای احمقانه تکبر باعث میشود شما این کار را نکنید.@ بعداً باید خیلی زحمت بکشید که آن کار را جبران بکنید که آن چیزی که باید تولید میکردید تولید بکنید یک دقیقه کار با ده دقیقه کار این امکانپذیر هست این هم یک بحثی هست که حالا فعلاً من فقط عنوانش را خدمتتان عرض کردم یک توضیح چند لحظهای و چند دقیقهای دارم خدمتتان میدهم از مباحثی هست که باید راجع به این واقعاً خوب فکر بشود و کار شود که روابط بدنی را دقت بکنیم.@ درباره زبان که گفتم این باید ابراز بشود وظیفه مرد را گفتیم که نباید چهرهاش را در هم بکشد درباره زن هم حضرت میفرماید یکی از وظائف زن حقوقی که شوهر به گردن زن دارد چندتاست من حالا یک قسمتش را میگویم(وَ إظهارُ العِشق) ببینید کلمه عشق را جالب به کار برده در مورد زنهای خوب.@ (المُتَحَبِبَۀ وَ العاشِقَۀُ لَه) خیلی جالب است زن محبتورز و زنی که عاشق شوهرش هست میفرماید(إظهارُ العِشقِ لَه) حضرت میفرماید که زن باید اظهار عشق بکند به شوهرش(بِالخَلابَۀ) آن هم با چی؟ با عشوهگری و ناز.@ ما در بعضی از کلاسهای تخصصی به خانمها میگوییم به آقایان هم همینطور باید بعضی از چیزها را بلد باشند حالا در آقایان خیلی این نیست هیبت مردانه خیلی شاید این را نپسندد ولی در زن همین است زنها باید یاد بگیرند این که معصوم(ع) امام صادق(ع) فرمودند(بِالخَلابَۀ) عشوه و دلبری، بعضی از خانمها ممکن است استعدادشان در این زمینه زیاد باشد بلد هستند.@ بعضیها کمتر بلد هستند بعضیها خشک هستند بلد نیستند مادرشان به آنها یاد نداده تمرین نکردند دورهای نبوده استادی نبوده این را باید خانمها توجه بکنند که حتماً به خانمهای متعدد نگاه کنند و اساساً از این حالتها نمونهگیری کنند و اینها را داشته باشند.@ چون فوقالعاده در تثبیت خانواده و تحکیم مودت و محبت در خانواده تأثیرگذار هست این نکات ظریفی است که هیچ روانشناسی نمیتواند به این دقیقی بگوید ابراز عشق و علاقه بکنید آن هم با عشوه و دلبری امام معصوم دارد این فرمایش را میفرماید.@ خشک و خشن و زمخت نه(وَ الهَیئَۀِ الحَسَنَۀِ لَها فی عَینِه) ابراز عشق با عشوه و دلبری و با ظاهر حسن یعنی آراستگی، آرایش کردن اینطوری، وقتی میخواهد به زبان بیاورد ببین چقدر در آن هست چقدر در این زبانریزی عمل هست حالا بحث عمل را انشاء الله وقتمان کم هست میگذاریم برای جلسه دیگر.@ یک سؤالی که ممکن است پیش بیاید این است که بعضیها میگویند ما دوستش نداریم چکار کنیم؟ اصلاً از آن خوشم نمیاید نمیخواهم نگاهش کنم که بخواهم این حالتها را برایش داشته باشم چکار باید بکنیم؟ با توضیحاتی که جلسه قبل دادم روشن میشود که ما این امر یک امری هست که وظیفه است.@ یعنی شما اگر این کار را نکنید در واقع از خودت داری کم میگذاری یعنی بازتاب آن دریغ کردم باز به خودت برمیگردد وقتی بچهات فرار کرد از خانه، دخترت رفت جای دیگر اسیر شد آن هم اسیر دهتا بیستتا گرگ شد پسرت رفت آلوده شد حتی همسرت نعوذ بالله.@ معصومین تصریح کردند که ممکن است زن بر اثر بیعاطفگی دچار خلأ بشود و خودش را بخواهد با کس دیگری ارضاء بکند به نحو دیگری، وقتی این حادثه اتفاق افتاد متوجه میشوی که این حرف تو چقدر بیجا بوده که من دوستش نداشتم.@ تو دوستش هم نداشته باشی برای جلوگیری از خیلی از فاجعهها باید این ابراز را انجام بدهی باید این تلقین را بکنی آن فرمول یادتان نرود از امام خمینی(س) که انسان بدون تلقین به هیچ جا نمیرسد و اساساً خود این تلقین حقیقت را هم میاورد یعنی انسان به خودش یک مقدار زور بگوید یک مقدار ابراز بکند در حدیث داریم اگر هر صفتی را ندارید خودتان را به آن صفت بزنید آن صفت در شما ایجاد میشود بقیه بحث انشاء الله بماند برای جلسه بعد.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@