سلام علیکم و رحمۀ الله@ اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین.@ بحثمان درباره تأمین عاطفی و مراتب آن بود که ترک ظلم و بیادبی مرتبه اول و دوم او را تشکیل میداد و باید اعتراف بکنیم که ما بخاطر محدودیت وقت برنامهمان نمیتوانیم آنطوری که دوست داریم و باید به طور کامل و کاربردی بیشتر مباحث را خدمتتان عرض بکنیم.@ و در دو بخشی که درباره مسائل عاطفی گفته شد بحث را به همان مقداری که گفته شد بسنده میکنیم و وارد مرحله بعد که رعایت احترام و همچنین مرحله مهرورزی هست ادامه میدهیم.@ اما بگوییم که درباره دو مرحله قبل یعنی ترک ظلم و بیادبی هم مباحث زیادی ناگفته مانده که عرض کردم بخاطر محدودیت بحثمان و برنامهمان نمیتوانیم ادامه بدهیم شاید انشاء الله این بحث احترام و ادب و بحث مهرورزی بتواند کمبودهای آن دو بحث دیگر را هم تا حدودی جبران بکند.@ ادب در معارف اسلامی آموزههای اسلامی جایگاه بسیار والا و فوقالعاده ویژهای دارد در فرمایشاتی که از امیر المؤمنین(ع) در این باره هست من چند نکته خیلی مهم را برایتان انتخاب کردم که در عین کوتاه بودن بسیار زیبا و عمیق جایگاه ادب را و احترام را برای ما روشن میکند.@ ایشان در فرمایشی ادب را کمال انسان میدانند یعنی اگر شخصی بیادب باشد از نظر شخصیتی دچار یک نقیصهای هست که با هیچ چیز نمیتواند این نقص را پر بکند و نه تنها نمیتواند چیزی جای نقیصه ادب را پر بکند بلکه کمالات دیگر بدون ادب خطرناک میشود.@ یعنی اگر انسان رشدهای دیگری در جنبههای مختلف بکند ولی شخصیتاً آدم بیادبی باشد این میتواند آن کمالاتش به آن ضرر بزند در روایت داریم(کُلُّ شَیءٍ یَحتاجُ إلی العَقل) هر چیزی محتاج به عقل است یعنی عقل هست که باعث میشود انسان از سایر مزایا و کمالات برخوردار هست طغیان نکند و منحرف نشود.@ اما میفرماید خود عقل محتاج ادب است(وَ العَقلُ یَحتاجُ إلی الأدَب) عقل انسان محتاج به ادب هست در فرمایشی ایشان میفرماید که مردم به داشتن ادب بیشتر محتاج هستند تا داشتن طلا و نقره، یعنی شما اگر در آن سه کمالی که با سه انگشت نشان دادیم در زندگی که همه باید تأمین کنند.@ در تأمین مادی ما اگر دچار نقیصه و فقر باشیم اما ادب داشته باشیم آدمی باادب باشیم به مشکلی برنمیخوریم اما اگر ثروتمند باشیم ولی بیادب بسیار خطرناک هست حالا سؤال این هست که آیا واقعاً ما آنقدری که به تأمین مادی اهمیت میدهیم به تأمین عاطفی به تأمین ادب ثروت عاطفی در خانواده اهمیت میدهیم یا نه.@ آیا آن را شرافت میدانیم یا شرافت نمیدانیم و شرافت را فقط به مسائل اقتصادی و مادی و ظاهری میدانیم ایشان فرمایشی دارند میفرماید که(حُسنُ الأدَب أفضَلُ نَسَب وَ أشرَفُ سَبَب) برترین تبار، خیلی عجیب است بالاترین نسب میداند این را تبار افضل نسب هست.@ ادب بالاترین تبار و بالاترین خویشاوندی است یعنی سبب خویشاوندی بسیار خوبی هست باز فرمایش دیگری دارند که میفرماید(عَلَیکَ بِالأدَب فَإنَّهُ زَینُ الحَسَب) بر تو باد که ادب را رعایت بکنی ملازم و ملتزم به ادب باشی زیرا ادب زینت شرافت خانوادگی انسان هست.@ واقعاً بیادبی یک خانواده اشرافی را یک خانواده مهم را یک خانواده با اصل و نسب را نابود میکند در نقطه مقابل هم همینطور هست اگر یک خانوادهای اصل و نسبی نداشته باشند ولی افراد باادبی داشته باشند میفرماید این جبران ضعف اصل و نسب را میکند در انتخابها باید دقت بکنیم در برخوردها باید دقت بکنیم.@ در قضاوتها و ارزیابیها این نکته را باید دقت بکنیم(حُسنُ الأدَب یَنُوبُ عَلَی الحَسَب) ادب خوب نیابت میکند جبران میکند ضعف حسب را یعنی ضعف شرافت خانوادگی را جبران میکند ممکن است یک شخصی از یک خانواده کاملاً سطح پایین باشد اما شخصیتاً آدم باادبی باشد مؤدب بار آمده.@ میگوید این جبران میکند این به این شخص خود این مرام این شخص خود اخلاق این شخص به آن شرافت میدهد و خانوادههایی را هم داریم که در نزد اجتماع از یک موقعیت اجتماعی بالایی برخوردار هستند اما افراد خانواده افراد بیادبی هستند یا بعضی از اعضای آن افراد بیادبی هستند.@ این میفرماید وقتی که آدم بیادب شد شرافت خانوادگی به درد کسی نمیخورد اگر شخصی بیادب شد حرف بد رفتار بد خلق بد داشت اهل تمسخر دیگران آزار دیگران تحقیر دیگران شد این هر چقدر هم شرافت خانوادگی داشته باشد دیگر فایدهای ندارد.@ در فرمایش دیگری میفرماید(لا حَسَبَ أنفَعُ مِنَ الأدَب) اصلاً هیچ شرافتی بالاتر از ادب نیست یعنی اگر بخواهیم یک مقیاس و مبنایی داشته باشیم برای سنجش شرافت باید با این بسنجیم با ادب بسنجیم.@ (لا حَسَبَ أنفَعُ مِنَ الأدَب) و در نقطه مقابل(فَسَدَ حَسَبُ مَن لَیسَ لَهُ أدَب) اگر یک آدمی در یک موقعیت اجتماعی بالا بود با حسب بود اصل و نسب بالایی داشت همین که بیادب باشد آن اصل و نسب فاسد میشود یعنی دیگر به درد نمیخورد.@ در این فرمایش که میفرماید(کُلُّ شَیءٍ یَحتاجُ إلی العَقل وَ العَقلُ یَحتاجُ إلی الأدَب) در واقع میخواهد به ما بگوید عقل بدون ادب جذابیتی ندارد انسان نمیتواند شیفته و نزدیک بشود محبت کسی را پیدا بکند که آدم اهل علم و اهل مطالعهای هست آدم ظاهراً عاقلی هست آدم باسواد و تحصیلکردهای هست.@ اما آدمی هست بددهان، بدزبان رعایت حرمت دیگران را نمیکند نمیتواند جذب یک همچین شخصیتی بشود ولو این شخصیت بسیار عالم باشد بسیار به ظاهر عاقل باشد اما وقتی که ادب ندارد نمیتواند آن دانشش کمکی به آن بکند در فرمایش دیگری دارند که(الأدَبُ فِی الإنسان کَشَجَرَۀٍ أصلُهَ العَقل) ادب در انسان مثل درختی هست که ریشهاش عقل است.@ یعنی ما از یک آدمی که به معنای نه ظاهری آنطور که گفتم بلکه به معنای باطنی آدم عاقلی هست توقع ادب داریم برای همین هم هست که ایشان(س) کسی را که ادب ندارد عاقل هم نمیداند لذا میفرماید(لا أدَبَ لِمَن لا عَقلَ لَه) آدم بیخرد ادب ندارد ما توقع ادب را از آدم عاقل داریم.@ بعد ایشان ادب را برایش آثار خیلی زیاد و سازندهای را ذکر کردند که من چند نمونهاش را خدمتتان عرض میکنم یکی از آنها این هست که ادب بدیهای وجود انسان را کم میکند یعنی اگر کسی خودش را ملتزم بکند به اینکه آفتهای شخصیتی خودش را کم بکند ضعفهای خودش را کم کند.@ یک موقع هست شما با تکتک ضعفهایتان درگیر میشوید باید برای برطرف کردن خیلی از ضعفها زمان زیاد و انرژی زیادی را مصرف بکنید ایشان یک راهکار خیلی خوب شمردند که اگر در خانواده افراد همین یک راهکار را سفت بچسبند و عملی بکنند و به آن التزام داشته باشند بسیاری از مشکلات حل میشود.@ و آن این هست که زن و مرد از موقع ازدواج با هم تعهد کنند با هم میثاق ببندد این را به عنوان یک خط قرمز زندگیشان رعایت بکنند که نباید از هیچ یک از طرفین کوچکترین بیادبی و جسارتی نسبت به طرف مقابل صادر بشود همین خط قرمز باعث میشود که بیشترین مشکلات اساساً پیش نیاید.@ این خط قرمز خیلی مهمی هست که ما اگر هم قرار است بحثی بشود یک موقعی هم ممکن است بگو و نگویی هم بشود یک خط قرمز دارد آن خط قرمز این هست که ما در بگو نگویمان سراغ استفاده از الفاظ رکیک، حرمتشکنی، تمسخر و تحقیر نمیرویم.@ چه برسد خدای نکرده بخواهیم به فعالیتهای بدنی مثلاً کتک زدن و چیزی شکستن و کارهای زشت دیگری که خیلی قبیح هست و در موردش صحبت کردیم بپردازیم اساساً این را به عنوان اصل اساسی در زندگی بگذاریم یک خط قرمز هست و این هم چیزی نیست که ما بخواهیم ببینیم طرف مقابل رعایت میکند یا نمیکند.@ هر کس باید در درون خودش این را یک اصل بداند که من باید این را رعایت بکنم کاری ندارم کسانی که من با آنها طرف هستم کار ندارم در خانواده در جاهای دیگر در اجتماع این را رعایت میکنند یا نه ولی من باید این را رعایت بکنم.@ قرآن میفرماید شما حتی به کفار هم نباید بیادبی بکنید نسبت به کفار نباید بیادبی بکنی یا یک کلمه بدی فحشی نعوذ بالله از دهانتان خارج بشود که این بازتابش به توهین آنها به خداوند و مقدسات برمیگردد این بازتابش میشود خدا رحمت کند یک خاطرهای از مرحوم شهید مظلوم آیت الله بهشتی میخواندم.@ زمانی که مردم شعار میدادند یک کسی یک نسبت ناروا به شاه داده بود و مادر شاه یک فحشی داده بود ایشان فرموده بود درست است که ما با شاه دشمن هستیم اما شما حق ندارید بیادبی بکنید نسبت به مادر ایشان، نسبت دروغ به آنها بدهید ممکن است بگوییم اینها ظالم بودند حق مردم را خوردند این درست است این فحش نیست.@ اما نسبت ناروا دادن یک بیادبی هست و دروغ هست حق نداریم ما نسبت به دشمن خودمان هم یک همچین حرفی را بزنیم. (مَن کَلِفَ بِالأدَب قَلَۀ مَصابیح) کسی که خودش را مکلف کند به ادب التزام داشته باشد به ادب بدیهایش کم میشود یعنی ما بجای اینکه بیاییم با تکتک بدیها دانهدانه مبارزه بکنیم همین را اصل قرار بدهیم که نباید بیادب باشیم.@ ادب به قدری مهم است که در خانواده به پدر و مادرها میگویند به بچههایتان آنقدر محبت نکنید که لوس بشوند که بعداً در این لوس بودن ممکن است به شما توهین بکنند لذا حضرت میفرماید خدا لعنت کند پدر و مادری را که اجازه میدهند بچههایشان به آنها بیادبی کنند.@ چون بیادبی یک سقوط است اصلاً باید یک حریم کاملاً حساس شناخته بشود یک خط قرمز خیلی قرمز، قرمز پررنگ نه کمرنگ. یک آقایی تاکسی سوار شده بودیم از چهارراه رد شد شب قرمز بود گفتم آخ چراغ قرمز بود گفت آقا قرمز کمرنگ بود.@ حالا نه یک قرمز پررنگ که به هیچ وجه نباید به بچهها اجازه بدهند پدر و مادرها، آنقدر به آنها محبت بکنیم آنقدر لوس بشوند که یک موقع در این لوس شدن توقعاتشان بالا برود که یک موقعی جرأت بکنند به پدر و مادر آنقدر خودمانی و نزدیک بشوند بتوانند حرفهای رکیک بزنند یا حرفهای بیادبانه بزنند باید جلویش گرفته بشود.@ اصلاً نباید اینقدر بچه جرأت پیدا بکند که به پدر و مادر نزدیک بشود و پیامبر میفرماید خدا لعنت کند پدر و مادری را که اجازه میدهند بچه اینطوری شد چون وقتی بچه اینطوری شد بیادب شد عاق میشود یعنی اصلاً ساقط میشود عاقل والدین میشود.@ لذا اگر کسی میخواهد یک شاهکلید داشته باشد برای کم کردن مشکلات خانوادگیاش مشکلات شخصی خودش حتی، ضعفهای شخصیتی خودش و بتواند اگر زورش نمیرسد خیلی از مشکلات درونی خودش را و عیبهای خودش را ضعفهای خودش را حل بکند.@ یک پوشش خیلی زیبا میتواند روی این عیبهایش بگذارد که این عیبها لو نرود که این عیبها انسان را مفتضح نکند پوشیده باشد این عیب را دارم این ضعف را دارم ولی دیگر در درون خودم هست اینجا دیگر آبرویم را نمیبرد ضایعم نمیکند رسوایم نمیکند مورد تنفر دیگران قرار نمیگیرم.@ حالا نمیتوانم با آنها درگیر بشوم همه این عیبها را برطرف کنم ولی یک پوشش خوب میتوانم رویش بگذارم و آن پوشش ادب هست ادب یک حجابی هست که همه بیادبیها همه ضعفها همه رسواییها همه کاستیهای شخصیتی انسان را پوشش میدهد و درمان هم میکند یعنی به مرور زمان اگر کسی به آن التزام پیدا بکند درمان میشود.@ خیلی از مشکلاتش حل میشود پس اگر یک کسی خودش از خودش رنج میبرد یا از وضعیتی که در خانواده حاکم هست رنج میبرد باید خیلی سریع اقدام به این کار بکند که این پوشش را ایجاد بکند وقتی میگوییم ایجاد یعنی زحمت هم دارد.@ اینطور نیست یادتان هست آن فرمول حضرت امام امت(س) را هیچ وقت یادتان نرود ما همیشه در هر جلسه هم شاید تکرار بکنیم که انسان بدون تلقین به هیچ جا نمیرسد انسان باید به خودش تلقین بکند و این پوشش را ایجاد بکند یک سپر هست مضافاً اینکه اساساً غیر از اینکه یک سپر هست اصلاحکننده هم هست.@ یعنی باعث تزکیه اخلاق انسان میشود ادب، یعنی اگر انسان ضعفها و نقصها و کاستیهایی دارد در شخصیتش همین ادب درمانش هم میکند اگر التزام به این یک مورد داشته باشد و بیادبی را یک خط قرمز خیلی بدی بداند واقعاً که نباید پا روی آن بگذارد.@ آن را جهنم بداند سقوط بداند شکست بداند برای خودش خودبهخود رعایت ادب باعث میشود که خیلی از مشکلات درونی انسان حل بشود. فرمایش امیرالمؤمنین(ع) هست(سَبَبُ تَزکِیَۀِ الأخلاق حُسنُ الأدَب) سبب تزکیه اخلاق انسان، تزکیه آن چیزی است که ما برای آن خلق شدیم این هست که انسان ادب را خوب رعایت بکند(حسن الأدب) خوب ادب داشته باشد.@ اگر هر کس که تحریک میشود برای بیادبی متوجه باشد که اگر بیادبی کرد شکست خورده یک نقیصه بسیار بزرگ پیدا کرده به عقلش به داراییاش به سعادت دنیا و آخرتش لطمه وارد میشود آن موقع از این میترسد واقعاً خط را قرمز میداند نزدیک هم نمیشود بداند که این خودش خیلی ضعف است خیلی عیب هست.@ و جالب اینجاست که حضرت میفرماید ادب در زکاوت و هوش انسان و فهم انسان نقش زیادی دارد یعنی آدمهایی که ادب را رعایت میکنند تیزبین میشوند آدمهای هوشیاری میشوند آدمهای خوشفکر و خوشفهمی میشوند اینکه ادب را رعایت بکنند.@ خوشفکر و خوشفهم میشوند انگار که رعایت ادب همینطور هم هست رعایت ادب چون بحث مفصلی دارد این بحث ما الان نمیتوانیم به آن بپردازیم رعایت ادب یک دریچهای هست برای باز شدن الهامات الهی به روی انسان یعنی فکر و فهم و عقل را تیز میکند(بِالأدَبِ تُشهَزُ الفِتَن) فتن یعنی تیزبینیها، زیرکیها این را تیز میکند.@ ادب باعث میشود انسان اینطوری بشود خیلی از چیزهایی که آدم بیادب متوجه نمیشود از آنها غایب هست درکش نمیتوانند بکنند آدمهای مؤدب خیلی دقیق میبینند و میفهمند در واقع پس نگاه کنید نقصها را میپوشاند اخلاق را پاک میکند باعث تزکیه اخلاق میشود و باعث خوشفکری و خوشفهمی میشود.@ ما دیگر شاید زیاد فرصت نکنیم راجع به این خیلی فشرده من ده پانزده مورد را انتخاب کردم که خدمتتان عرض بکنم یک فهرستی از این مباحث در کلام امیرالمؤمنین(ع) خدمتتان تقدیم کردیم.@ حضرت میفرماید که(خَیرُ ما وَرَثَ الآباءُ الأبناءَ الأبَد) بهترین چیزی که پدران میتوانند برای بچههایشان به ارث بگذارند این است بالاترین ثروت این هست پدرها و مادرها میتوانند برای خانواده خودشان برای بچههای خودشان به ارث بگذارند ادب هست.@ یک فرمایش دیگر هم دارد حیفم میاید این را خدمتتان نگویم(الأدَبُ صُورَۀُ العَقل) ادب صورت عقل انسان است، یعنی چی؟@ هر چیزی با صورتش شناخته میشود صورت زشت انسان را متنفر میکند صورت زیبا انسان را جذب میکند میفرماید زینت و صورت عقل یک انسان ادب اوست در واقع از ادب یک نفر میتوانیم به میزان عقل و شعور یک نفر به میزان شخصیت یک نفر ما پی ببریم.@ حالا سؤالی که اینجا مطرح هست یک سؤال بسیار مهم و اساسی این هست که حالا پدر و مادرها چطوری میتوانند یک همچین ارث گرانبهایی را برای بچههایشان بگذارند یک همچین هدیهای را به بچههای خودشان بدهند چطوری میشود یک همچین کاری کرد؟ نه تنها ادب بلکه هیچ صفت اخلاقی خوبی با زبان و آموزش قابل انتقال نیست.@ یعنی شما نمیتوانی بگویی اینطوری باش دستوری نیست که دستور بدهی باادب باش مثل پدری که پسرش را فحش میداد فلان فلان شده چندتا فحش داد مؤدب باش بچهاش یکجا بیادبی کرده بود و آبروی پدر را برده بود.@ پدر یک چندتا فحش خیلی آبدار مسلسلوار به آن داد که فلان فلان شده چرا بیادبی میکنی ای بیادب بیتربیت، این تربیت را چه کسی باید بکند؟ این بچه را شما باید تربیت بکنی این بیادبی بخاطر این هست که شما به آن یاد ندادی. به هر حال با حرف زدن و فرمان و دستور قابل انتقال نیست.@ اگر پدر و مادری واقعاً میخواهند یک همچین چیز گرانبهایی در خانه تولید کنند خانهای هم که نتواند این را تولید بکند واقعاً خانواده شکست خوردهای هست یکی از شکستهای بزرگ یک خانواده این هست که نتوانند یک همچین چیزی را در خودشان تولید بکنند باید محصول خانواده باشد.@ جزء ثروتهای حقیقی خانواده این هست ثروت حقیقی شرافت حقیقی حسب حقیقی نسب حقیقی همه چیز، چطوری میشود؟ اینکه از اول ما رعایت بکنیم یعنی بنایمان را بگذاریم تا الان هم اگر در خانواده رعایت نمیشده میتوانیم شروع کنیم به رعایت کردنش.@ از این به بعد میگوییم این خط قرمز قرارداد میبندیم صحبت میکنیم حرف میزنیم همدیگر را هم پشتیبانی میکنیم نصیحت میکنیم مراقب همدیگر هستیم(وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ) توصیه به حق مکنیم نسبت به همدیگر، ادب حق است توصیه میکنیم همدیگر را که دیگر از این به بعد این کار را نکنیم.@ و اگر هم بخواهیم طرف مقابلمان هم اینطوری نشود و آن هم بتواند در این زمینه قوی بشود بهتر هست که ما خودمان رعایت بکنیم یعنی با رعایت خودمان به همسرمان یک همچین چیزی را منتقل بکنیم به بچههای خودمان یک همچین چیزی را منتقل بکنیم پس تا گوینده خودش مزین به این زینت بسیار والا نباشد حرفش هم در دل کسی اثر نمیگذارد.@ در تبلیغ در دعوت دیگران به اخلاق به دین در سازندگیهای خانوادگی اصل این هست برای همین هم حضرت صادق(ع) میفرماید(کُونُوا دُعاۀَ النّاسِ بِالخَیر بِغَیرِ ألسِنَتِکُم) مردم را اگر میخواهید به خیر دعوت بکنید با غیر از زبانتان دعوت بکنید.@ ما بدون احترام و بدون ادب نمیتوانیم فرزندانی را داشته باشیم که اینها مزین به زینت ادب باشند آن گوهر ادب به اینها منتقل بشود بیادبی و بیاحترامی کردن به بچهها و به اعضای خانواده چندتا اثر بد دارد که من بعضیهایش را خدمتتان عرض میکنم یکی اینکه زحمات مادی پدر و مادر از بین میرود.@ شما نگاه کنید هم پدر زحمات مادی زیادی میکشد هم مادر زحمات مادی زیادی میکشد پدرها بیرون کار میکنند زحمت میکشند یک شیفت دو شیفت واقعاً با سختی یک پولی را تهیه میکنند اقتصاد خانواده را میخواهند تأمین بکنند.@ حالا بعضی از مادران هم که زحمت خانواده را در خانه میکشند تمام زحمات داخل خانه که زحمات فوقالعاده زیادی هست و بعضی از مادرها بیرون هم کار میکنند یعنی این زحمت هم میکشند و سخاوتمندانه میایند محصول کارشان را در اختیار همه اعضای خانواده قرار میدهند.@ حالا پدر 10 سال 15 سال زحمت کشیده کار کرده بچه را به جایی رسانده میبینی بچه اصلاً تره برای پدر خرد نمیکند هیچ حرمت پدر را نگه نمیدارد اصلاً ادب ندارد به هیچ وجه نه دختر نه پسر، زحمات 15 ساله و 20 ساله به هدر رفته.@ میگویی نگاه کن من جان کندم جوانیام را نشاطم را عمرم را گذاشتم سر تربیت اینها سر رشد اینها سعادت اینها ولی میبینیم که جواب نداد فکر کردیم تربیت اینها یعنی مثلاً مدرسه بفرستیم دانشگاه بروند درس بخوانند دکتر مهندس بشوند اگر دکتر و مهندس بشوند حتماً آدم مؤدبی میشود نه اینطوری نیست.@ یکی از چیزهایی که خیلی برای پدر و مادر زور میاورد خیلی ناراحتی میاورد این هست که میگوید من جوانیام را نشاطم را صرف کردم سالهای سال هم مادر و هم پدر ولی میبینی دختر با وقاحت تمام پسر با وقاحت تمام چشم در چشم من خیره نگاه میکند و حرفهای بیربط و بیادبانه به من میزند.@ اصلاً حرمتی برای من قائل نیست نه به تجربه من نه به بزرگی من نه به زحماتی که برایش کشیدم با بیرحمی تمام، اگر ناراحت هستی باید از اول فکر این را میکردی بچهای که چیزی به آن ندادی نباید از آن توقع داشته باشی داشته باشد فاقد شیء مطیع شیء نیست.@ یک اصل است آن کسی که چیزی را ندارد نمیشود از آن توقع داشته باشی که از آن خارج بشود و این چیزها صادر بشود تو اصلاً برای این بخش زحمتی نکشیدی دائماً تحقیرش کردی به آن فحش دادی تمسخر شده کتک خورده یا عملی تحقیرش کردی.@ حالا شیوههای عملی را میگویم بعداً در موردش توضیح میدهم عملاً تحقیرش کردی جلوی مهمان مثلاً یکطور دیگر با آن برخورد کردی سر سفره گفتی این نیاید سر سفره بچهها بروند آنطرف بنشینند بچه را از سر سفره بیرونش کردی مهمانیهای مهم، جلسات مهم جاهایی که میشد بچه را ببری نبردی.@ برای اینکه خودت راحتتر باشی بچه را دائماً در محرومیت قرار دادی توقع نداشته باش بچه الان بعد از اینکه دیگر الان خودش را شناخته دیگر الان زبانش باز شده شده 15 سال 16 سال 17 سال 20 سال بتواند آن چیزی که تو به آن ندادی را از آن توقع داشته باشی که بتواند رعایت بکند نمیکند.@ دائماً بیادبی شنیده دائماً تحقیر شده فحش شنیده حرفهای ناروا شنیده نمیتواند شما حتی اگر به بچه بیادبی نکنی ولی به مادر بچه بیادبی بکنی بچه بیادب بار میاید مادری که به بچه بیادبی نکند خیلی هم به بچهاش اهمیت بدهد ولی به پدر بچه توهین بکند.@ بچه در نهایت نسبت به خود مادر هم بیادب بار میاید اساساً این نباید در خانه باشد این یک چیزی هست که مسری است یعنی حتی اگر در حق بچهتان هم این کار را نکنید در حق کس دیگر این کار را بکنید بچه یاد میگیرد و بعد بازتابش این هست که این مسأله دامن خودتان را میگیرد.@ یکی از اثرات بیادبی و بیحرمتی همین است که زحمات مادی شما را هدر میدهد این هست که زحمات معنوی را هم هدر میدهند خانوادهای که خیلی دوست دارد بچههایش متدین، معنوی، مذهبی بار بیایند اما ادب را نسبت به بچهها رعایت نمیکنند.@ به بچهها حرفهای بد میزنند نسبتهای ناروا میدهند فحش میدهند تحقیر میکنند تمسخر میکنند بچهها را، بچهها دینپذیریشان هم در این خانوادهها خوب نیست یعنی شما زحمات معنویتان هم هدر میرود پس دقت کنید از سهتا چیزی که میگوییم اگر این وسطی که تأمین عاطفی است خوب کار نکند زحمات اقتصادی و زحمات معنوی شما از بین میرود.@ یعنی دین را خوب نمیتواند بپذیرد اگر میخواهید دین را بپذیرد عرض کردم دین مثل غذایی است که شما همینطوری کف دستت نمیتوانی به کسی بدهی باید در یک ظرف تمیز بگذاری یک ظرف پاک، آن ظرف پاک عواطف هست احترام هست رعایت شخصیت دیگران هست که باید به آن اهمیت زیادی بدهیم.@ برای همین هم نبی اکرم(ص) میفرماید(أکرِمُوا أولادَکُم) بچههایتان را احترام بگذارید بچهها را اکرام بکنید دستور داده(وَ أحسِنُوا آدابَهُم) آداب بچهها را نیکو بکنید از نظر ادبی به بچهها برسید به آنها احترام بکنید و به فکر حسن ادب اینها باشید یعنی اهمیت داشته باشد اگر سرماخورد ناراحت میشوی.@ اگر تب کرد ناراحت میشوی یک مریضی پیدا کرد برایت مهم است که این حتماً باید برطرف بشود بیخیال نیستی باید حتماً دکتر برود چه بخواهد چه نخواهد چه بخواهد درمان بشود چه نخواهد چه بخواهد آمپول بزند چه نخواهد چه بخواهد دارو بخورد چه نخواهد، تو وادارش میکنی این کار را بکند.@ اگر یک موقعی انسان در بچه خودش یک همچین علائم خطرناکی را ببیند باید زودتر اقدام بکند ببیند اگر مشکل از خودش هست یا همسرش هست برطرف بکند و اگر از جای دیگری هست باید ریشهیابی بکند این نباید باشد مثل یک سرطان است مثل یک مریضی بسیار خطرناک است.@ لذا پدر و مادر باید به این مسأله توجه داشته باشند آنقدر مهم هست که عرض کردم پیامبر لعنت میکند خدا لعنت کند پدر و مادرهایی که اجازه بیادبی به بچههایشان میدهند پس فرمایش پیامبر این شد فرزندان خود را احترام کنید و آنها را خوب تربیت کنید.@ أحسِنُوا آدابَهُم) خوب تربیتشان کنید و نتیجه این میشود که شما آمرزیده میشوید میگوید شما آمرزیده میشوید اگر این کار را بکنید آمرزش شما اگر بچهدار هستید در گرو این هست که به بچههایتان احترام بگذارید و خوب تربیت بکنید کسی که به بچهاش نمیگذارد و بچه را خوب تربیت نمیکند نباید انتظار آمرزیده شدن و رحمت خدا را داشته باشد.@ یعنی گناه گناه کمی نیست پس به این مسأله باید توجه بکنیم اگر هم اشتباه کردیم بیاییم با شجاعت قبول کنیم که اشتباه کردیم مسیری را اشتباه رفتیم حالا 30 سال اشتباه رفتیم از این به بعد روشمان را عوض بکنیم چون در خانواده التیام خیلی زود به دست میاید.@ یعنی شما اگر یک کسی میخواهد یک مسیری را که چند سال اشتباه رفته را برگرداند زود بخاطر اینکه بین اینها روابط عاطفی برقرار هست روابط خونی و گرم عاطفی برقرار هست خیلی زود همه چیز التیام پیدا میکند اینطور نیست که نشود درستش کرد.@ بنابراین ما حتی اگر یک روز هم به آخر عمرمان باقی مانده دکتر گفته فردا میمیری امروز فهمیدیم که تا الان اشتباه کردیم همین امروز تا فردا هم روش را عوض بکنیم ارزش دارد و اثر هم دارد پس توجه کنیم خداوند تبارک و تعالی غضب میکند به خانوادهای که در آن خانواده بیادبی و بیحرمتی باشد.@ تحقیر و تمسخر دیگران باشد این را خداوند به راحتی نمیگذرد برای همین هم حضرت پیامبر فرمود هیچ یک از شما نباید احدی از بندگان خدا را خوار و بیمقدار شمرد زیرا نمیداند که کدام یک از آنها دوست خداست یک موقعی یک کسی ممکن است چهارتا گناه هم بکند ما تحقیرش بکنیم.@ ولی پیش خدا خیلی آدم عزیزی باشد و شما ممکن است این گناهان را هم نکنی اما به واسطه خودبینی و خودپسندی و تکیه به عبادتهایت و تکیه به شخصیتت پیش خدا منفور باشی یک موقع پیامبر به ابوذر فرمود که ابوذر در این جمع کدامش به نظرت از همه بهتر هستند و کدام بدتر؟@ گفت فلانی بهترین است به نظر من و فلانی بدتر است رسول خدا فرمود آن کسی که تو گفتی از همه بدتر است از آن کسی که گفتی بهتر است و بقیه جمع پیش خدا مرغوبتر است تشخیص تو این بود ولی بگویم پیش خدا اینطوری هست.@ ما نمیدانیم واقعاً، ما خیلی وقتها یک نفر را تحقیر میکنیم بخاطر گناهانش آلودگیهایش بخاطر بعضی از معایبش در حالی که متوجه نیستیم که خودمان چقدر ممکن است پیش خدا منفور باشیم و شاید او بخاطر داشتن صفتهای قشنگ و خوبی پیش خدا خیلی هم عزیز باشد.@ با داشتن حتی آن ضعفها و نقصها پیش خدا لااقل عزیزتر از ما باشد لذا فرمود هیچ کس را تحقیر نکنید هیچ کس را کوچک نشمارید حالا انشاء الله ادامه بحث برای جلسه بعد.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@