اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@ این جلسه آخرین جلسه از بخش اول وظائف اعضای خانواده یعنی تأمین مادی و اقتصادی است انشاء الله از جلسه بعد به مباحث عاطفی میپردازیم. سؤال کردند که ما اگر ساعتهایی را که شما جلسه گذشته گفتید که نباید در کارهای دنیاییمان کسالت داشته باشیم.@ باید به کارهای دنیایی هم اهمیت بدهیم و برایش وقت بگذاریم میتوانیم ساعتهایی را کار نکنیم یا چکار باید بکنیم؟ این را خود معصومین(ع) فرمودند که اوقات خودتان را تقسیم بکنید مقدارش را در مورد فعالیتهای اقتصادی مقدارش را درباره بودن با، چهار وقت گفتند این را بگذارید وقتتان را کار، بودن با خانواده، عبادت و استراحت.@ این را خودشان تقسیمبندی کردند به هر حال هر کس هم مختصات شخصیتی خودش را دارد یعنی باید با تناسب به نحوه زندگی خودش امکانات خودش ارتباطاتی که دارد وضعیت موجود زندگی خودش برنامهریزی بکند که هم به کارهای دنیاییاش خوب برسد و هم به کارهای آخرتی، چگونه؟@ آن هم فرمودند برای دنیاتان طوری باشید که انگار همیشه میخواهید زندگی کنید و برای آخرتتان(کُلَّ آخِرَتِکَ کَأنَّکَ تَموتُ غَدا) برای آخرتتان هم یکطوری باشید که انگار فردا میخواهید بمیرید یعنی باید در هر دو جهت ما برای هر دو آینده برنامهریزی کنیم چه آینده مشکوکمان که عمر دنیاست و چه آینده قطعیمان که وفات به بعد هست.@ تا اینجا مطالبی که خدمتتان عرض کردیم درباره مسائل اقتصادی و تأمین اقتصادی بیشتر متوجه مدیر منزل مدیریت خانه که مرد باشد البته هیچ کدام از این جنبههایی که عرض کردیم نیست مگر اینکه زن خانه و فرزندان هم در این جهات وظائف خودشان را انجام بدهند.@ وظائفی که قبلاً توضیح دادیم مثل کمتوقعی، مثل قناعت و صرفهجویی در مواقع لزوم، پرهیز از ریخت و پاشهای مصرفانه، دوری از چشم و همچشمی و مسابقه گذاشتن با دیگران، پرهیز از مال حرام و در یک کلام تقوای مالی همه باید داشته باشند همسر باید داشته باشد فرزندان باید داشته باشند مرد هم باید داشته باشد.@ ولی از آن جهت که مرد نانآور منزل هست بیشتر وظیفهاش هست که به این مسائل مسائل اقتصادی و مدیریت اقتصادی توجه بکند، وظیفه زن چیست؟ زن چندتا وظیفه اینجا دارد خانمها چندتا وظیفه دارند اینجا در بحث مدیریت اقتصادی.@ یکی اینکه زن باید خودش را امانتدار مال همسرش بداند و جانشین مرد در مسائل اقتصادی نه یک رقیب که مرد باید دائماً مواظب زن باشد که این مالش را هدر ندهد و بخواهد با این یکسره جنگ و دعوا داشته باشد که ندارم نمیتوانم تو چرا وضعیت من را نمیفهمی چرا من را درک نمیکنی بلکه زن باید واقعاً معاون مرد باشد یار همسرش باشد.@ جانشین او در مسائل اقتصادی خانواده و یار او در مدیریت خانواده باشد چه در مسائل مادی چه در مسائل عاطفی و چه در مسائل معنوی، این وظیفه وظیفه زن هست مراقبت از تلاشهای اقتصادی محافظت از تلاشهای اقتصادی مرد.@ امام باقر(ع) وقتی که یک زن خوب را توصیف میکند میفرماید(ما أفادَ عَبدٌ فائِدَۀً خَیرً مِن زَوجَۀٍ صالِحَۀ) هیچ مردی بهرهای در دنیا بهتر از یک همسر صالحه یک زن صالحه یک زن خوب گیرش نیامده فایدهای بهتر از این گیرش نیامده بعد خصوصیت این زن را بیان میکند در واقع هم متأهلها باید توجه کنند به این که اگر این هستند خدا را شکر کنند و تقویتش کنند و اگر این نیستند این بشوند.@ مجردها هم دختران مجرد باید توجه کنند که زمانی میتوانند خوشبخت بشوند در زندگی زناشویی و دنیا و آخرت خوبی داشته باشند که این صفتها را در خودشان ایجاد بکنند. میفرماید که(إذا رَآها صَدرَتهُ) زن باید به گونهای باشد که وقتی که شوهرش او را میبیند خوشحال بشود مرد را خوشحال بکند.@ شوهر با دیدن او خوشحال بشود که این بحثش مفصل است که یک زن باید چکار بکند که مرد را خوشحال بکند در مسائل عاطفی یک مقدار در این زمینه توضیح خواهیم داد. (وَ إذا غابَ عَنها حَفِظَتهُ فی نَفسِها وَ مالِه) وقتی شوهرش نیست غائب است آن زن هم خودش را حفظ بکند.@ عزت و شرافت خودش را حفظ بکند و هم مال همسرش را حفظ بکند محافظت بکند از مال همسرش، پس این اصولی که تا الان در این 19 ـ 20 جلسه قبل خواندیم زن هم باید همه این اصول را توجه بکند به آن معتقد باشد و التزام داشته باشد به تمام این اصولی که خواندیم.@ گاهی وقتها من دیدم در خانوادهها زنها اتفاقاً بیشتر از مردها به این اصول پایبند هستند بارها شده خانمها آمدند برای مشاوره میگوید همسر من من ناراحت هستم این لقمهای که این دارد کار میکند به ما میدهد کسبش یک مقدار اشکال دارد یا نه کسبش خوب است ولی خمس را رعایت نمیکند.@ خمس را نمیدهد به آن خمس تعلق میگیرد نمیدهد ما نمیدانیم واقعاً این لقمهای که من دارم میخورم این بچهها میخورند چطوری هست چه بکنیم، اساساً اینطوری هست کلاً خانمها برای پذیرش مسائل هم عاطفی و هم معنوی قویتر از مردها هستند.@ خداوند آنها را قویتر از مردها آفریده میگویند ما چه کنیم در عین حال این را میخواهم خدمتتان عرض کنم که یک خانم باید تمام این اصول را رعایت بکند اگر شوهرش کمبودی دارد کم میگذارد او را راهنمایی بکند خواهش بکند با زبان خوش تشویقش بکند با راههای مختلف.@ زیاد من دیدم زنهای موفقی که شوهرهایی که اصرار دارند به لقمه حرام را اصلاح کردند و اصلاح مالش را به آن یاد دادند در حدیث داریم که یکی از نشانههای شخصیت و مروت و مردانگی انسان این هست که مالش را اصلاح بکند اینکه مال آلوده نداشته باشد تکلیف این درآمدی که در خانهاش است را مشخص بکند.@ خانمها باید به این مسأله هم توجه بکنند و رعایت بکنند در این زمینه چندتا راهنمایی هست من خدمت عزیزان عرض بکنم که خانمها نقشن بیشتری دارند در این مسأله البته آقایان هم وظیفهای دارند. پس اساساً موضعگیری اقتصادی یک زن هماهنگی با همسرش هست.@ مشورت هم اگر میدهد به گونهای نباید باشد که به جنگ و دعوا و درگیری بیانجامد خیلی از خانمها میخواهند بیایند مال همسرشان را حفظ بکنند میبینی که اعصاب همسرشان را خورد میکنند و موقعیت عاطفی خودشان را هم از دست میدهند.@ میبینی مال را خوب حفظ کرده ولی دیگر آن محبوبیت را نزد شوهرش ندارد به هر قیمتی لازم نیست که یک زن جنگ بکند با شوهرش را دخالت بکند در مسائل اقتصادی این لازم نیست به گونهای باشد که آن جایگاه عاطفی و قدرت معنوی خودش حفظ بشود و ضمناً راهنماییهای لازم را هم نسبت به مرد ارائه بدهد.@ در مورد بچهها چون بچهها بیشتر با مادر هستند پدر هم باید اِعمال بکند در بخش عاطفی اینها را توضیح خواهم داد ولی چون بیشتر با مادر هستند شاید بچهها خیلی از نظر اقتصادی با پدر راحت نباشند یا پدر رویش نشود خجالت بکشد بعضی از مشکلات اقتصادی خودش را با بچههایش در میان بگذارد.@ نتواند بگوید یکی از مواردی هم که خوب نیست پدر خانواده انجام بدهد این هست که نباید یکسره از وضعیت مالی و مشکلات اقتصادی گله بکند در خانه شکایت بکند ولی خانمها در این جهت موفقتر هستند.@ مرد هم باید این را اجازه بدهد و خانمها هم باید این را عمل بکنند که بچهها در جریان مشکلات اقتصادی خانواده قرقر و شکایت نه، یعنی عزیزم ما الحمد لله داریم با شکر خدا با مهربانی با مهرورزی و عاطفه و زبان خوش فعلاً در شرائط حاضر الان ما نمیتوانیم این اقدامات اقتصادی را که تو توقع داری خواهرانت توقع دارند برادرانت توقع دارند انجام بدهیم.@ بچهها خیلی خوب هست که در جریان مشکلات اقتصادی و مسائل اقتصادی خانواده باشند مسائل اقتصادی مثل چیزی که ما بدانیم پدرمان حدوداً چقدر درآمد دارد بعضی وقتها بدانیم کجاها بدهکاریم کجاها میخواهیم خرج بکنیم یا چه اقداماتی داریم میکنیم.@ گاهی وقتها یک پدر یا یک مادر اگر با زبان خوش با مهربانی با منطق به فرزندشان بگویند که درست است که ما الان نمیتوانیم این نیازهای شما را تأمین بکنیم اما داریم کارهایی میکنیم که در آینده انشاء الله صاحبخانه بشویم.@ بچه با شیرینی میپذیرد و از اینکه بتواند در این کار هم مشارکت بکند واقعاً لذت میبرد تا اینکه بیاییم اخم و تَخم بکنیم و بیدلیل بدون توجیه فرزندان فقط بگوییم نمیتوانیم نمیشود نمیخواهیم یا مثلاً به گونههای بدتر با آنها برخورد بکنیم بچه را اگر مشارکت بدهیم آن هم عضو خانواده است این را خوب میفهمد که مسائل اقتصادی خانواده اگر برایش تشریحش بکنیم یا مشکلات را برایش تشریح بکنیم دوست دارد که مشارکت بکند.@ خیلی وقتها شده که عزیزان مراجعه میکنند میگویند بچههای ما توقعات خیلی زیادی از ما دارند بیحساب کتاب نابهجا، بعد من این سؤال را از آنها میکنم میگویم شما بچهها را دوستانه با مهربانی در جریان وضعیت اقتصادی خودتان قرار دادید مسائل اقتصادی شما را میدانند؟@ یک زن باید این کار را بکند بیشتر یک خانم باید توضیح بدهد شاید برای یک پدر این کار سخت باشد بگوید پدرتان یک عملیاتهایی را دارد انجام میدهد یک کارهایی دارد انجام میدهد از نظر اقتصادی حرکتهایی را دارد انجام میدهد که در مجموع به نفع خانواده است.@ یا الان این بدهی را دارد این قرض را دارد یا مشکلی برایش پیش آمده بدون گله و شکایت بدون هیچی، هست ممکن است برای همه این مشکلات پیش بیاید باید این کار را انجام بدهیم اگر فرزندان در جریان مسائل اقتصادی خانواده قرار بگیرند دیگر به سمت آن اخلاقهای بد که قبلاً توضیح دادم نمیروند.@ هم روح قناعت سراغشان میاید هم از مسابقه گذاشتن با دیگران پرهیز میکنند هم از اینکه دیگران داشته باشند اینها نداشته باشند عُقده نمیکنند میشوند یک یار یک یاور خوب برای پدر و مادر بخصوص در هفت سال سوم که 14 سال تا 21 سال هست دوران معاونت و وزارت و مشاورت فرزندان هست.@ اگر فرزند را در این جریان قرار دهیم فرزند خودش را یک پای اصلی خانواده وزیر خانه مشاور خانه میداند با این شخصیت فوقالعاده همکاری اقتصادی میکند توقعاتش را کم میکند من دانشجو زیاد میشناسم که با حداقل امکانات بهترین درس را میخواند و فشاری را هم بر خانواده خودش تحمیل نمیکند.@ در روستا، روستا دارم میگویم که خوب عزیزان شهری بشنوند در روستا سراغ دارم نه یکی دوتا دهتا بچههایی که میدانند اگر دانشگاه آزاد قبول بشوند خانواده همچین درآمدی ندارد میگویند ما تلاشمان این هست و این کار را هم میکنند زیاد هم دیدم که موفق بودند خواندند و در دانشگاه دولتی قبول شدند که مبادا یک هزینه زیادی را به پدر و مادرشان تحمیل کنند.@ برعکس بعضیها قبول هم میشوند و میدانند که خانواده هم نمیتواند تأمین شهریه دانشگاه را بکند ولی با بیادبی جسارت خانواده را تحت فشار زیاد قرار میدهند هم در مورد شهریه دانشگاه و هم در مورد لوازم این دانشگاه رفتن آن، میگوید من حالا که دانشجو هستم نمیتوانم آنجا دانشگاه است افراد هر دفعه با یک لباس میایند من باید لباسهای متعدد داشته باشم.@ دانشجوها یکی تلفن همراه دارند من ندارم آبرویم میرود کمبود شخصیت است خیلی از دانشجوها ماشین شخصی دارند باید حتماً ماشین برای زیر پای من بگیرید و این لوازم زیاد میشود که چی؟ آقا میخواهد چهار سال درس بخواند بارها شده افراد آمدند فشارهای زیادی را روی خانواده تحمیل کردند.@ ولی بعد مینویسد که من مشروط شدم درس هم نمیخواند کاشکی درس میخواند لااقل پدر دلش خوش بود که اگر من دارم جان میکَنم دو شیفت سه شیفت کار میکنم لااقل این درس میخواند خیلیهایشان درس هم نمیخوانند فشار میاورند بیادبانه و درس هم نمیخوانند، همسر، مادر خیلی نقش بزرگی دارد در این جهت که بچهها را توجیه بکند.@ اجازه ندهد بچهها از او یک سنگر علیه پدر درست بکنند نه در مسائل اقتصادی نه در مسائل عاطفی و نه در مسائل معنوی، اجازه ندهد مردها هم نباید اجازه بدهند که بچههایشان از آنها به عنوان یک سنگر علیه مادرشان استفاده بکنند.@ این اتحاد و همدلی این دفاع کردن از همدیگر در غیاب هم، بخصوص در غیاب همدیگر بسیار نقش سازندهای در شکلگیری یک شخصیت مثبت در بچهها دارد یعنی هم جنبههای اقتصادی بچهها را روح اقتصادی فکر اقتصادی بچهها را تربیت میکند هم در رشد عاطفی و معنوی نقش خوبی دارد.@ این یک نکته، نکته دیگر این هست که ما باید به گونهای سرمایهگذاری بکنیم در مسائل اقتصادی که بچهها پولکی بار نیایند یعنی خوشبختی را در پول نبینند بلکه پول را مال را و امکانات را به عنوان یک وسیله به آن نگاه کنند با همان توضیحاتی که جلسه قبل هم دادیم پول چیز خوبی است.@ ثروت چیز خوبی است درآمد چیز خوبی هست به شرطی اینکه به رشد حقیقی انسان و بخصوص رشد عاطفی و معنوی انسان لطمهای وارد نکند ما کم نداریم آدمهایی که نگاهشان به پول به عنوان یک هدف است آنوقت میبینی بسیاری از قواعد و اصول اخلاقی عاطفی و معنوی را زیر پا میگذارند.@ خدا نکند یک رفتار یک پدر و مادر در منزل به گونهای باشد که این حریمشکنیها و اصالت دادن به پول را خودشان به بچهها یاد بدهند و انتقال بدهند این بسیار خطرناک است پدر و مادر که به بچهها تلقین میکند که پول خوشبختی است همه چیز در گرو پول داشتن هست و بچهها را اینطوری تربیت میکنند.@ خودشان اولین قربانیان این فکر هستند بچههایی که با این فکر بار میایند اصلاً نمیتوانند از عمق جان پدر و مادرشان را دوست داشته باشند اصلاً نمیتوانند دوست داشته باشند شما این فکر را به بچه منتقل میکنی سِنت میرسد به 60 به بعد بچه روزشماری میکند که چه موقع میمیری.@ من لااقل صدتا مشاوره در عمر مشاوره خودم داشتم که خانواده آمده میگوید پسرم فشار آورده حتی دخترم فشار آورده که ما سهم الارثمان را همین الان میخواهیم تا زندهایم تقسیم کنید ما برویم دنبال کارمان، من هم این امکان برایم نیست آنها آمدند به ما فشار میاورند اینطوری، خودت اینها را اینگونه تربیت کردی.@ اگر بچه را درست تربیت میکردی جرأت نمیکرد این حرف را بزند خجالت میکشید شرمش میامد این حرف را بزند صدها بار داشتیم پدر خانه از دنیا رفته مادر مانده بچهها بلافاصله مادر را بیرون کردند مادر ما پول را لازم داریم یا برو خانه سالمندان یا با یک بهره ناچیزی خودت بیا برو یکجایی خانه بگیر خودت.@ آنقدر ادب و حیا نداشتند که تا مادر هست حرفی از این خانه نزنند حرفی از این مال نزنند بعد یک موقع هست مادر اموال زیادی دارد امکاناتش زیاد است در این خانهای هم که نشسته میتواند واقعاً خودش برود جایی مستقلاً با شرافت با عزت با آبرو زندگی بکند.@ نباید هم خودش بخواهد این فشار را به بچهها تحمیل بکند و مال بچههاست باید به آنها برسد خوب است مادر بیاید این کار را بکند ولی خیلی از موارد داریم زن خانه بعد از فوت همسرش شاید نتواند یک زندگی مستقل را اداره بکند.@ آنوقت فرزند انسان، پسر انسان، دختر انسان که مادر از همه چیزش برای اینها سرمایهگذاری کرده عمرش، جوانیاش، نشاطش بیاید اینقدر با بیحیایی مادر را بیرون بکند به مادر فشار بیاورد این تربیت تربیت خوبی نیست بنابراین در تربیت اقتصادی باید خیلی توجه بکنیم که به بچه بفهمانیم که به مال باید چطوری فکر بکند.@ آنقدر پولکی نشود که فردا اخلاق را زیر پا بگذارد گاهی وقتها عروس خانمها یک اشتباهاتی میکنند به همسرشان فشار میاورند حالا که پدرت فوت کرده برو سهمت را بگیر خانم شما فردا بزرگ میشوی زود به سن پیری میرسی(تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ) عمر مثل گذر یک ابر است.@ از این پیرها و مسنها و کامل حالها بپرسید که عمر چطوری گذشت میگویند یک خواب است این وعده خداست که هر طوری رفتار کنی با دیگران با شما همانطور رفتار میکنند الان فشار میاوری به همسرت فردا بچههایت لهات میکنند عروست لهات میکند دامادت لهات میکند.@ چند دقیقه خودمان را جای این مادر بگذاریم بعد ببینیم آیا این توقعی که ما داریم توقع بهجایی هست یا نه، این هم یک نکته که ما جایگاه پول و ثروت را برای بچهها از اول جا بیاندازیم در تربیت اقتصادی. نکته دیگر این هست که ما فداکاریهای اقتصادی را هم به بچهها یاد بدهیم.@ گذشت کردن فداکاری کردن اینکه یاد بگیرند از پول باید به چه شیوههایی استفاده بکنند برای همین دستور دادند که شما وقتی میخواهید صدقه بدهید خودتان مستقیم به دست فقیر ندهید حتماً به همسرتان بدهید همسرتان به بچه بدهد بچه برود به فقیر بدهد که یاد بگیرد باید پول داد به فقرا، حق مسلم و واجب آنها هست.@ و وظیفه واجب و مسلم ما هست که به فقرا و تهیدستان رسیدگی بکنیم اساساً مؤمن نیست کسی که به فکر فقرا و محرومین نیست قرآن یکی از شروط اصلی مؤمن را این میگذارد که(وَ الَّذِينَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ لِلسَّائِلِ وَ الَْمحْرُومِ) یک حق مشخصی از درآمدشان اساساً برای فقرا درخواست کنندهها برای محرومین هست.@ این بچهها باید بفهمند باید به فکر زیردستان هم باشند تربیت تربیت مهمی است این کار یک اثر دیگری هم دارد این هست که در حدیث داریم میگوید یک پول یک مال یک هدیه یک کار خیر حتی اگر واسطه داشته باشد ثواب نفر اول کم نمیشود لذا ممکن است پدر خانه خودش بخواهد برود یک 500 تومانی را صدقه بدهد یا در صندوق صدقات بیاندازد.@ ولی این 500 تومان حساب میشود اگر داد به همسرش و همسر به فرزند داد 1500 تومان حساب میشود دلالی اقتصادی چیز خوبی است گاهی وقتها هست ما خودمان مبلغ کمی داریم مثلاً میخواهیم به جهیزیه یک عروس کمک بکنیم.@ میگوییم ما 100 هزار تومان ده هزار تومان پنج هزار تومان، ولی یک موقع است بنده میروم از آبرویم مایه میگذارم از این و آن جمع میکنم درست است من پول ندادم اما خداوند ثواب یک جهیزیه کامل را برای من مینویسد، چرا؟ چون واسطهگری کردم امام صادق میفرماید اگر 70 میلیون نفر واسطهگی بکنند دست به دست بگردانند ثواب نفر اول و آخر یکی است.@ ولو وقتی ما نمیتوانیم کمک کنیم به دیگران ولی میتوانیم از شخصیتمان و آبرویمان مایه بگذاریم برویم این کار را بکنیم در واقع این پول انگار، خدا میگوید این پول را برای خودت هم مینویسم جدای از اینکه دهان به دهان بنویسم بچهها این تربیت باید بشود یعنی یاد بگیرند که باید به فکر دیگران، بزرگترها، پیرمردها، بدهکارها، فامیلی که محتاج هستند.@ این باید جا بیفتد برای همه اعضای خانواده که خیلی وقتها فامیل محتاجند پدر محتاج است پدربزرگ، مادربزرگ کسان دیگر، ما باید از مال خودمان سرمایهگذاری بکنیم به آنها کمک بکنیم که بچهها یاد بگیرند و یاد بگیرند در خانواده اگر خواستهای دارند.@ بعضی وقتها نه همه موارد، بعضی وقتها بگوییم عزیزم دخترم پسرم من اگر بخواهم این چیز را برای تو بگیرم میتوانم بگیرم ولی اگر بخواهم این را بگیرم آن دوتا خواهر، دوتا برادر، مادر، و همه اعضای خانواده از یک چیز مهمی محروم میشوند حالا تو ترجیح میدهی که همه استفاده کنیم یا تو تنها.@ گاهی وقتها برای مصالح جمعی یاد بگیرد که از خواسته خودش بگذرد یعنی من اگر قرار است این را برای تو بخرم ما امسال هیچ کداممان مسافرت برویم مشهد نمیتوانیم برویم شمال نمیوانیم برویم جنوب نمیتوانیم برویم تفریح نمیتوانیم بکنیم یک تلفن نمیتوانیم بخریم فرش نمیتوانیم بخریم.@ اگر من بخواهم این پول را بدهم شما بروی یک وسیلهای که شخصی هست برای خودت بخری یاد میگیرند بچهها از اول فداکاری کردن را آن موارد نیازشان را تأمین بکنیم ولی مواردی را هم یادشان بدهیم که فداکاری بکنند از خواسته خودشان بگذرند.@ حتی اگر درآمد شخصی هم بچهها دارند باید یکطوری تربیت بشوند که یاد بگیرند مقداری از درآمدش را به خانواده اختصاص بدهند نگویند این عیدی را من همه را خودم گرفتم عید جمع کردم 50 هزار تومان، بداند اگر 50 هزار تومان عیدی جمع کرده 50 هزار تومان هم شاید پدر و مادرش بیشتر عیدی دادند ولی همهاش را هم نگیریم که بچه در ذوقش بخورد و خلاصه احساس خطر و تنفر بکند.@ ولی مقدارش چرا بگوییم برای یک کار خوب خانوادگی مقدارش را از آن بگیریم یاد بگیرد که بدهد و کیف هم بکند از اینکه توانسته مشارکت بکند مقدارش را هم برای خواستههای خودش خرج بشود. نوع برخورد پدر و مادر بخصوص مادر خانه در غیاب پدر میتواند یک شخصیت خوب از بچه بسازد.@ ما خیلی وقتها پرهیز میکنیم از اینکه بیاییم با بچههایمان ارتباط برقرار بکنیم و با آنها صحبت بکنیم راجع به مسائل خودمان، یک آقایی میگفت من بچهام از من توقعات زیادی داشت آمده بود برای مشاوره، به آن گفتم بچهات را در جریان بگذار با مهربانی با مهرورزی، رفت این کار را کرد.@ گفت همان دختر پرتوقع الان واقعاً از بسیاری از خواستههای شخصی خودش با میل و رغبت میگذرد میگوید مبادا به پدر من فشار بیاید مبادا به خانواده فشار بیاید حتی گاهی وقتها بچهها وقتی خوب تأمین بشوند و خوب در جریان قرار بگیرند گاهی وقتها ممکن است افراط بکنند این را باید مواظب باشید.@ یک کسی میگفت فرزندم در جریان است خودم هم به آن نگفتم در جریان مشکلات اقتصادی من قرار گرفته غذا هم کم میخورد حتی در غذا خوردن هم صرفهجویی میکند که حالا باید کلی من این را برایش توضیح بدهم که به آن بگویم این کار را نکن این کار ضررهای زیادی دارد ولی بچهها این هستند.@ سؤال: چکار کنیم بچههایمان اینطور بشوند؟ روند کلیاش را عرض کردم از اول این ارتباط را بتوانیم با آنها برقرار بکنیم ولی نکته اساسی در اینکه بچهها یک شخصیت مادی خوب پیدا بکنند و با خواستههایشان پدر و مادر را در فشار قرار ندهند همسرمان ما را در فشار قرار ندهد.@ خیلی وقتها مردها هستند که باید بدوند که خواستههای زن را تأمین بکنند خواستههای نابهجا، نامعقول، همسر من دچار چشموهمچشمی هست رقابت با خواهرش، با جاریش، با همسایه با دوستش مرد را در فشار میگذارد کم هم نیستند متأسفانه خانمهایی که این را رعایت نمیکنند شوهرشان را شرمنده میکنند و شوهر را وادار میکنند کار زیاد بکند.@ گاهی وقتها مرد را وادار میکنند ناخواسته به سراغ کارهای حرام برود ظلم کردن به دیگران، حق دیگران را خوردن کارهای نامشروع که چی؟ که خواستههای بیپایان این خانم ارضاء بشود، چکار کنیم این مشکلات نباشد؟@ اگر بخواهیم این مشکلات نباشد راهش توجه به آن دو عامل دیگر است آن کوچک تأمین مادی بود وسطی تأمین عاطفی و بزرگ تأمین معنوی، اگر معنویت، اصل معنویت و عاطفه توأم با هم باشند اعضای خانواده سیاستهای اقتصادی خوبی را در پیش خواهند گرفت تقوای اقتصادی راحت برای فرزندان و همسر تأمین میشود.@ توجه به این اصول که تا این 19 جلسه قبل عرض کردیم در مردها و بعد در خانمها نقش زیادی در پاک بودن خانواده پاکیزه بودن خانواده دارد در برکت اقتصادی در برکت عاطفی و برکت معنوی دارد بنابراین اگر ما بخواهیم موفق بشویم باید در عمل نه در لفظ فقط، به بچهها یاد بدهیم که ارزشهای زیباتر از مسائل اقتصادی شیرینیها و نعمتهای زیباتر از مسائل اقتصادی در دنیا وجود دارد.@ در زندگی وجود دارد و میوههای آنها را هم به بچه رسانده باشیم میوه تأمین عاطفی میوه تأمین معنوی را به آنها رسانده باشیم اگر این میوههای شیرین را بچهها خورده باشند بچهها معصومند بچهها به خدا نزدیکتر هستند به آلوده نشدن نزدیکتر هستند.@ گناهان کمتری کردند اگر درست تأمین عاطفی و معنوی بشوند بسیار موفقتر از حتی پدر و مادر میتواند در مسائل مادی عمل بکند بسیار موفقتر از خود پدر و مادر، پس این را نباید کم بگذاریم اگر بچه از این جهت تأمین شد و همسر تأمین شد ما میبینیم که به راحتی مشکلات اقتصادی را تحمل میکنند.@ به راحتی از جهنم چشموهمچشمی و رقابت بیرون میایند و کنار میکشند و واقعاً مرد را یاری میکنند در واقع دارند خانواده را به جلو میبرند موجب رشد اقتصادی و بالندگی خانواده میشوند.@ بنابراین بدون تأمین عاطفی و تربیت معنوی نسبت به اعضای خانواده بدون آوردن ثروت و خوراک عاطفی و معنوی نباید انتظار داشته باشیم که خانواده ما یک تقوای مالی یا اخلاق اقتصادی خوبی داشته باشد خوشبختانه ثروت عاطفی و ثروت معنوی مثل ثروت مادی نیست زود و راحت تولید میشود.@ اگر به این توجه کردیم و خانوادهمان را به شرافتش به ثروتش به بزرگیش از نظر عاطفی و معنوی هم فکر کردیم و این برایمان مهم بود.@ آن موقع است که میبینیم ما به هیچ وجه در مسائل اقتصادی از صراط مستقیم الهی نه خودمان و نه فرزندانمان خارج نمیشویمبحث ما در اینجا به پایان رسید انشاء الله جلسه بعد مرحله دوم این سلسله بحث را تحت عنوان تأمین عاطفی تقدیم خواهیم کرد.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@