اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی اعدائهم اجمعین من الان الی قیام یوم الدین.@ بحثمان درباره تأمین مادی و اقتصاد خانواده بود جلسه گذشته به اینجا رسیدیم که حسن تدبیر مدیریت خوب اقتصادی اگر نباشد مال زیاد هم نمیتواند انسان را آرام و خوشبخت بکند و رفتن به سمت ثروتاندوزی بدون مدیریت صحیح آفتها و خطرات زیادی چه در زمینه مسائل اقتصادی و چه در زمینه مسائل عاطفی و معنوی دارد.@ چند تا راهکار را خدمتتان عرض کردیم که یکی از آن راهکارها مسئله میانهروی و اقتصاد بود که در مورد ضرورت اقتصاد مطالبی را خدمت عزیزان عرض کردیم و اینکه تضمین شده اگر کسی میانهروی در مسائل هزینههای زندگی داشته باشد هرگز فقر نمیشود هرگز درمانده نمیشود.@ بعد عرض کردیم که حد افراط و تفریط میانهروی بخل و اسراف هست که قرار شد در مورد اسراف صحبت بکنیم مطالبی درباره اسراف خدمتتان عرض کردیم تعریفی کرده بودیم از اسراف از فرمایشات امیرالمؤمنین(ع) که ایشان اسراف را اینگونه تعریف کردند.@ (اِعطاءُ المال فی غَیرِ حَقِّهِ تَبذیرٌ وَ اِسرافٌ) اعطاء مال بخشیدن مال صرف مال در غیر از موقع خودش اسراف و تبذیر هست که فرق بین اسراف و تبذیر را هم توضیح دادیم درباره شخصیت یک آدم مسرف ما چند تا نکته را عرض کردیم که آدم مسرف علامت هایی دارد.@ کسی که اسراف میکند از قول امام صادق(ع) که فرموده بودند: آدم مسرف کسی هست که چیزی را میخرد که در حدش نیست چیزی را میپوشد که در حدش نیست و چیزی را می خورد که در حدش نیست یعنی زیادهروی میکند در خرید بد خرید میکند بد میپوشد و بد میخورد که در این باره هم توضیح دادیم.@ یک سؤالی کردند از امام کاظم (ع) که ایشان با جواب دادن به این سؤال یک حد خوبی را درباره اسراف به ما دادند از ایشان سؤال کردند که آیا اگر کسی ده تا پیراهن داشته باشد اسراف است؟ حضرت میفرماید(لا) هیچ اشکالی ندارد.@ (وَلکِن زالَ اَبقی لِثیابِه) اینکه کسی ده تا پیراهن داشته باشد نه تنها اسراف نیست بلکه باعث میشود عمر پیراهنهایش طولانیتر بشود بیشتر بشود عمر لباسهایش در زندگینامه حضرت امام(س) میخواندم که ایشان حدود دوازده جفت دمپایی داشتند.@ به ایشان گفته بودند که یکی از اعضای خانواده که این اسراف نیست دوازده جفت؟ فرموده بود که اسراف شما میکنید که یک جفت میخرید و همه جا هم میپوشید و زود هم پارهاش میکنید و میاندازیدش دور من برای همیشه تا آخر عمر این دوازده جفت را دارم.@ حالا حضرت میفرماید که ده تا لباس داشتن باعث میشود که انسان عمر لباسهایش طولانی بشود بتواند سالها از این لباسها استفاده بکند بعد خودشان توضیح میدهند میفرمایند(وَلکِنَ السَرَف اَن تَلبَسَ ثَوبَ الثَونِکَ فِی المَکانِ الغَزِر) اسراف این هست که تو لباس مهمانیت را در جای کثیف بپوشی.@ در تعریف دیگری از امام صادق(ع) هست میفرماید که اسراف این هست که تو لباس مهمانی خودت را در خانه بپوشی یعنی اگر یک لباسی داری مخصوص مهمانی هست هزینه بالاتری دادی برایش یک وضعیت بهتری دارد این باید همان در مهمانی پوشیده بشود.@ ببینید تعریفی که حضرت از اسراف میکند همین است خیلی وقتها ما لباسهای بیرونمان را دم دستیش میکنیم بعضیها هم هستند که اسراف را به این صورت اعمال میکنند که تندتند وسائل خانوادشان را عوض میکنند وسائلی که در منزل هست سالی یکبار.@ مثلاً میخواهند مبل عوض بکنند دائماً سالی یکبار فرش عوض بکنند یا وسائل خانه را عوض میکنند تلویزیون عوض میکنند این اسراف هست که ما با یک وسیلهای که میتوانیم سالها زندگی بکنیم زود دلمان را بزند و بعد بخواهیم هی عوض بکنیم تندتند و این باعث میشود که هزینه زیادی به خانواده تحمیل بشود.@ برای همین نه در مورد لباس در مورد هر چیز گفتند خیلی موقعی که میخواهید خرید بکنید انسان توجه دارد که من یک چیزی را باید بخرم که از رنگش خوشم بیاید از مدلش خوشم بیاید حالا آن موازین اخلاقی و شرعی و انسانیش را هم در نظر بگیرد.@ اما این اسراف است که ما تا یک چیزی را در بازار دیدیم و خوشمان آمد بگوییم که من از این خوشم آمد میخواهم بخرم و آن را که داریم از آن دلسرد بشویم و بخواهیم یک طوری ردش بکنیم.@ یک خانمی چند روز پیش میگفت من در عرض دو سه سال چهار میلیون تومان وسائل خانه را عوض کردم یعنی کریستالها را رد کردم چینیها را رد کردم قاشق و چنگال را رد کردم دوباره یکسری دیگر خریدم باز یک چند وقتی داشتم نگه داشتم بعد خوشم نیامده دوباره عوض کردم.@ این خوب نیست که هر دفعه بگویی آقا دلم را زد ما این را عوض بکنیم چه در مورد خوراکی و چه در مورد لباس گفتند این اسراف است که انسان هر چیزی را دید خوشش آمد بخواهد بخرد یکی از علامتهای اسراف در شخصیت مسرف همین هست که تابع هوس هست.@ حالا بعد میرسیم به عوامل اسراف در عوامل درونی و بیرونی توضیح خواهم داد هوسبازی و اینکه انسان هر چیزی را دید خوشش آمد بگوید این را چشمم گرفته دلم میخواهد این را داشته باشم این اسراف هست.@ در مورد خوراکیها نبی اکرم(ص) میفرماید که(اِنَّ مِنَ السَرَفَ اَن تَأکُلَ کُلَّما اِشتَهَیت) اسراف است اینکه تو هر چه که خوشت آمد بخواهی بخوری هر چه که دیدی چون ما خوردنمان درست است وقتی میخواهیم چیزی را بخوریم باید به ما هم بچسبد به هر حال میل داشته باشیم به آن از آن لذت ببریم.@ کسی نگفته ما از خوردن لذت نبریم ولی اینکه هر چیزی را هم دیدیم هر چیز خوشمزهای را دیدیم که من باید بگیرم الان هم باید بگیرم گاهی وقتها میشود من عرض کردم همانطور که ما در سوخت در کشور 17 برابر ژاپن و 2 برابر چین مصرف داریم.@ در خوراکی هم در یک گزارشی من میخواندم که ما از کشور هند و بعضی از کشورهای دیگر بیشتر مصرف خوراکی داریم خیلی اسراف میشود در خوراکیها در کشور ما میوه غذا به انواع مختلف، سطح اسرافمان بالاست.@ اینکه ما هر چه دیدیم خوشمان بیاید بخوریم سر سفره چند جور بیش از حد لازم که بدن نیاز دارد خیلی وقتها فقط هوس است یعنی این چیزهایی که ما سر سفره میچینیم فقط چون خوشمان میاید و از آن لذت میبریم و الا معلوم نیست که برای بدن مفید باشد یا لازم باشد اصلاً، اسراف است.@ شما مثلاً در میوه خوردن ببینید ما چقدر اسراف داریم آن هم با این هزینه گران مثلاً بدن شما ویتامین ث احتیاج دارد اطبا میگویند این ویتامین ث که میخواهد جذب بشود باید یک مقدار معینی ویتامین ث در طول یک زمانی جذب بشود.@ من بارها دیدم که شخص در طول روز ده تا پانزده تا پرتقال خورده مثلاً از صبح تا شب اینجا رفته خورده آنجا رفته خورده میوههای دیگر همینطوری با هم، ما یک دانه پرتقال که بخوریم تأمین میشود ویتامین بدنمان از آن لذت هم میبریم کافی است.@ ولی اینکه حالا چون از آن لذت میبریم خوشمان میاید برویم سه تا چهار تا پنج تا پرتقال بخوریم بعد میوههای دیگر خیلی وقتها میوههایی هست که یک دانهشان نیاز بدن را تأمین میکند ما چند نوع میخوریم.@ مثلاً ویتامین ث میخواهیم بخوریم هم کیوی میخوریم هم پرتقال میخوریم هم میوههای دیگر که میتواند تأمین بکند میخوریم این اسراف هست حضرت میفرماید هر چه که دیدی خوشت آمد بخواهی بخوری این اسراف است اگر انسان دوست دارد و لذت دارد باید جایگزین بکند.@ بگوید حالا من این که دوست دارم غذایی هست میوهای هست چیزی هست میخواهم بخورم حالا امروز را اختصاص میدهم به این اما این که هر چه خواستیم بخوریم نه گاهی وقتها هست که افراد چیزهایی را میخورند چون دوست دارند و از آن لذت میبرند و آثاری همان موقع روی بدنشان میگذارد.@ بعد برای خنثی کردنشان چیزهای دیگر میخورند شیرینی خیلی دوست دارد میخورد بعد دلش را میزند حالا که دلش را زده میگوید بروم یک ترشی هم بخورم چند تا آلوچه بخورم آلوچه یک ذره میخورد بعد آن یک حال بدی برایش ایجاد میکند برای خنثی کردن آن باید یک چیز دیگر بخورد.@ که ما در این جهت خیلی متأسفانه اسراف داریم من یک حدیثی در رابطه با اسراف در غذا برایتان بخوانم امام صادق(ع) میفرماید که(اِنَّ القَصدَ اَمرٌ یُحِبُ الله عَزَّوَجَل وَ اِنَّ السَرَفَ یُبغِضُهُ حَتّی تَرهُکَ النَواه فَاِنَّها تَصلِحُ لِشَیءٍ وَ حَتّی سَبُّکَ فَضلَ شَرابِک).@ میفرماید که میانهروی چیزی است که خدا دوست دارد و اسراف چیزی هست که خدا بدش میاید دشمن میدارد اسراف را بعد حضرت مثال میزند که ما بدانیم میفرماید این که تو هسته میوه را دور میاندازی اسراف است.@ بعد میفرماید(فَاِنَّها تَصلِحُ لِشَیءٍ) به کار میاید این هسته حالا این مسئله مسئله زمانی هست در بعضی از حدیثها داریم که هسته خرما را که شما میاندازید بیرون داریم طرف داشت خرما میخورد هسته را پرت میکرد امام(ع) جلوی دستش را گرفت گفت این کار را نکن این هسته به کار میاید مفید است اسراف است.@ الان به ما میگویند زبالههایتان را همینطوری نریزید از بین ببرید زباله یک کالا است حالا ما خودمان این امکان را که بازیافتش بکنیم ولی کسان دیگر میتوانند بازیافتش بکنند کاغذ و مقوا را مثلاً با غذا یک جا بیرون نگذارید وسیلهای که برای کاغذ و مقوا میگذاریم جدا باشد برای میوه جدا باشد برای اشیاء فلزی جدا باشد.@ چون دارد این کار میشود یک ثروت است برای کشور ما، ولی ما رعایت نمیکنیم میفرماید هسته میوه را که شما کنار میاندازید این اسراف است(فَاِنَّها تَصلِحُ لِشَیءٍ) این به کار میاید الان مثلاً شما بروید همین دیروز من دیدم جایی هسته زردآلو را بو داده و شکسته میفروختند.@ نمیدانم قیمت نگرفتم که چقدر میفروشند ما در خانه هستهای که مفید هست تخمهها مثلاً تخمه خربزه تخمه هندوانه تخمه کدو تخمهها را دور میریزیم در حالی که این اقتصادی نیست ما حدیث داریم برای خوردن تخمه فوائدی دارد خوردن تخمه آثاری دار.@ آثار مختلفی برای خوردن تخمه کدو تخمه آفتابگردان ذکر شده در کتب احادیث ما اطبا هم میگویند هر کدام چه فوائدی دارد الان دارد فروش میرود بیرون ما در خانه داریم تخمه خربزه داریم تخمه هندوانه داریم میتوانیم اینها را نگه بداریم تمیز بکنیم با یک زمان خیلی کوتاه اینها را بو بدهیم و یک مقداری استفاده بشود به عنوان تنقلات این کار را میتوانیم بکنیم.@ حالا بله زمان ما یا مکان ما کشور ما شاید این اجازه را ندهد که مثلاً ما هسته خرما را از آن استفاده بکنیم لااقل من سراغ ندارم که الان نمیدانم میشود این کار را کرد یا نه ولی خیلی چیزهای دیگر هست که در خانه ما متأسفانه به چشم زباله به آن نگاه میشود و زباله نیست ارزش دارد قیمت دارد و ما بعداً باید برای آن هزینه بکنیم.@ از این اسرافها حضرت میگوید این مقدار هم اسراف است بعد میفرماید(حَتّی سَبُّکَ فَضلَ شَرابِک) این که تو مقدار آبت را بیرون بریزی ته مانده آبت را بیرون بریزی اسراف است که این را هم ما زیاد داریم.@ مثلاً پر میکنیم لیوان را یک نصفه از آن میخوریم یا کمی از آن لب میزنیم میگذاریم آنجا دیگر کس دیگر هم نمیخورد این اسراف است ته مانده غذاها نگه نمیداریم رفته طرف غذا میخورد در رستوران سفارش دادنها خیلی بد است واقعاً به صورت مسرفانه ما سفارش میدهیم.@ زن و مرد همدیگر را میشناسند اخلاق خودشان را هم میدانند که میتوانند با هم یک پرس غذا بخورند ولی دو پرس سفارش میدهند بچهها را میشود تنظیم کرد که میدانیم به هر حال اگر ما پنج نفر هستیم واقعاً پنج پرس نیاز نداریم با سه پرس دو پرس هم شاید این پنج نفر راحت سیر بشوند.@ خیلی وقتها شما در رستوران میبینید که همان پیش غذایی که میاورد خودش یکی دو نفر را سیر میکند یعنی سوپی که میاید سالادی که میاد ماستی که میاید شما با نان میتوانید بخورید ولی نه ما میگوییم که باید هر کداممان یک غذای جداگانه سفارش بدهیم میماند.@ حالا سفارش دادیم و ماند چه اشکالی دارد این خیلی خوب است که ما از آن مسئول رستوران ظرف یکبار مصرف بگیریم و فویل بگیریم بپیچیم بیاوریم خانه بعداً گرم کنیم بخوریم این اشکالی دارد؟ که الان یخچال هم هست میشود استفاده کرد.@ گاهی وقتها بچهها اینطوری هستند بچه الان میل ندارد شما رفتی سر میز غذا در رستوران غذا سفارش دادی بچه هم با اشتیاق زیادی غذا سفارش داده بعد دو لقمه میخورد میگوید نمیخورم ولی این دو ساعت بعد گرسنهاش میشود چند ساعت بعد گرسنهاش میشود خود شما ممکن است گرسنهتان بشود.@ چقدر ما در کشورمان دورریز غذا داریم برنج گوشت میوه سبزیجات به خاطر فرهنگ بد ما خیلی وقتها هم این کار یک نوع متأسفانه شخصیت کاذب به قول امروزیها یک کلاس و پرستیژ محسوب میشود که باید از ظرف ما چیزی بماند نباید کامل تهش را مثلاً پاک بکنیم بخوریم.@ استحباب دارد که انسان غذا را خوب بخورد تا آخر بخورد نه اینکه اسراف بکند و بخورد ولی ظرف غذای خودش را اصلاً سیستم پذیرایی را باید به گونهای کرد که غذا نماند.@ من یادم هست یک عروسی دعوت داشتیم غذا را آشپز میکشید در هر بشقابی میکشید بعد دست هر کسی یک بشقاب غذا میداد یعنی همان را که من کشیدم شما باید بخورید بعد من به صاحب مجلس گفتم که آقا یک دیس خالی بیاور.@ خوب دقت کنید این اتفاق برای همه شما افتاده و میافتد وقتی من این حرف را دارم میزنم همه کسانی که این عرض من را میشنوند میگویند برای ما دهها بار این مسئله اتفاق افتاده شاید کسی نیست که برایش اتفاق نیفتاده باشد.@ گفتند که دیس خالی برای چی گفتم من برنجم اضافه است غذا اضافه است نمیتوانم این مقدار بخورم اسراف میشود تا من گفتم خیلیها گفتند خدا پدرت را بیامرزد بله برای ما هم بیاور ما هم این کار را بکنیم دقیقاً من یادم هست آن سفرهای که ما نشسته بودیم یک دیس پر برنج همه از اول ظرفشان خالی کردند قبل از اینکه استفاده بکنند.@ حالا این معنایش چیست؟ من بعد به پدر داماد گفتم این ده نفر را سیر میکند اگر این دیس را من نخواسته بودم یعنی غذایی که ده نفر را سیر میکند باید دور ریخته میشد خدا غضب میکند برای اسراف خیلی آثار بدی دارد اسراف هم آثار دنیایی هم آثار اخروی دارد.@ این در خانههای ما چقدر از این داستانها در مهمانیهای ما اتفاق میافتد چرا ما نباید سیستم پذیراییمان را به گونهای قرار بدهیم که هر کس به هر مقداری که میتواند بخورد بردارد.@ یک موقع هست بعضیها میگویند که اگر ما این کار را بکنیم بعضیها زیاد میخورند بعضیها چند پرسی هستند زیاد میخورند این کم است حداقل افراد مثلاً حالا دو نفر سه نفر پنج نفر هم این کار را بکنند اما نسبت به جمعیت به صرفه در میاید در مجموع به صرفه در میاید که ما سیستم غذا دادن و پذیرایمان را درست بکنیم.@ هر کس اندازه شکم خودش را میداند میداند الان میل دارد ندارد باید بخورد نباید بخورد این نه مسئله فقط برنج هست در خورشت همینطور هست در گوشت همینطور هست اگر ظرف بگذاریم ظرف اضافه هر کس غذا میخواهد بردارد هر کس هم غذا اضافه دارد همین الان خالی بکند کار خوبی است.@ این را ما باید رسم بکنیم برای خودمان یعنی آداب غذاخوری و سفرههایمان را آداب مصرفمان را باید براساس آنچه که عقل و شرع میپسندند تنظیم بکنیم عرفزدگی و مصرفگرایی مقلدانه برای ما هزینههای زیادی گرفتاریهای زیادی میاورد که عرض کردم این گرفتاریها هم دنیایی است هم آخرتی.@ ما باید ببینیم که واقعاً عقل چه چیزی را میپسندد شرع چه چیزی را میپسندد خدا از چه چیزی راضی هست این که دیگران تأیید میکنند یا نمیکنند یک مسئله دیگر است ما نباید دنبال این باشیم که کسی خوشش میاید یا نمیاید.@ ببینیم که شارع مقدس خداوند چگونه میپسندد حالا بحثی که من الان میخواهم عرض بکنم به عنوان مثال شاید به بحث اسراف ربطی نداشته باشد اما خالی از لطف نیست مثلاً شما نگاه کنید ما الان آداب غذا خوردن بدی را گرفتیم از بیرونیها که حالا فکر میکنیم این آداب آداب خوبی هست.@ بریدن نان بریدن میوه مثلاً ما در حدیث داریم شما خربزه را حضرت میفرماید میخواهید بخورید تکهتکه نکنید به دندان بگیرید بعد حضرت میفرماید این کار لذیذتر است خوب دقت کنید استدلال معصوم را، گوشت را میخواهید بخورید با کارد نبرید گوشت را همانطوری بردارید به دندان بگیرید بخورید.@ الان ما میگوییم اگر کسی گوشت را بردارد به دندان بگیرد این خوب نیست بیادبی است خارج از نزاکت است باید مثلاً در مقالهای میخواندم این فلز و چاقو تیزی چاقو و خود اثر فلزی که روی گوشت میرود چقدر روی خود تخریب آثار میوه و گوشت مؤثر است بعد از پخته شدن.@ اگر یک آقایی بردارد یک ردیف خربزه ببرد بخواهد اینطوری بخورد میگوییم چقدر بیادب است کلاس ندارد موز مثلاً بعضیها که اصلاً خود موز را هم با چاقو میبرند خیلی کلاس دارند اینها که موز را باید با چاقو ببرند بعد هم همانطوری در ظرف یا در خود پوست موز با چاقو میشکافند بعد دانه دانه برمیدارند میل میکنند.@ اگر این را باز کردیم همینطوری به دندان گرفتیم خوردیم این بیکلاسی و بیادبی هست ولی معصوم میگوید نه این لذیذتر است اینطوری بخورید خیلی عادتهای بدی ما داریم مثلاً در خیار شما نگاه کنید که قسمت تلخش که سفارش شده به ما گفتند از قسمت تلخ شروع کنید با نمک بخورید.@ ما قسمت تلخ را اول میکنیم میاندازیم کنار آن قسمتی که بهترین قسمت خیار هست بعد بقیهاش که خاصیت کمتری دارد میخوریم اولین کاری که ما در خیار خوردن میکنیم همین هست آن قسمت را میکنیم کنار میاندازیم.@ این که ما بیاییم اخلاق خوردنمان اخلاق سفرهمان را اخلاق لباس پوشیدنمان را با آنچه که خدا دوست دارد با آنچه معصومین متخصص درباره انسان اظهارنظر کردند تطبیق بدهیم بهترین کار است و جلوی بسیاری از مضرات دنیایی و اخروی را میگیرد.@ ولی ما باید باور کنیم آن که خدا میگوید حق است(قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى) آن که خدا میگوید از همه بهتر است(وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْماً) چه کسی از نظر آیین از خدا بهتر میتواند به ما بگوید هیچ کس، ولی ما خدا را باور نمیکنیم معصوم را باور نمیکنیم که اینها بهترین سفارشات و توصیهها را به ما میکنند.@ منتظریم ببینیم که مُد هست یا نه دیگران میپسندند یا نمیپسندند شما ببینید در لباس پوشیدن اگر یک کسی در تلویزیون یک بازیگر یک مجری یا یک کسی مثلاً خیلیها نگاه میکنند به ماهواره اگر یک کسی این کار را کرد میگویند حالا این جایز است ما بکنیم.@ اما اگر یک کسی خودش خوشش آمد که مثلاً فرض بفرمایید با کت قهوهای یک پیراهن آبی بپوشد مثلاً میگوید نه این نمیاید ولی اگر یک کسی این کار را کرد میگویند فلانی کرده اینها ببینید فلانی کرده یعنی میشود کرد من خودم دوست دارم اینطوری بپوشم لذت میبرم از این رنگ چه اشکالی دارد.@ این تقلید نقش زیادی در اسراف دارد یک آقایی آمده بود یادم هست محل کار بنده خیلی ابراز فقر و تنگدستی کرد خیلی میگفت حتی من تا اینجا آمدم به زور کرایه ماشینم را تهیه کردم تا اینجا آمدم من قرار شد به او یک کمک بکنم.@ با ایشان رفتیم محل زندگی ایشان یعنی در آن محلهای که زندگی میکند من گفتم این بنده خدا خسته هم هست پیشنهاد دادم با هم یک آبمیوه بخوریم رفتیم ایشان هم پیشنهاد ما را خیلی استقبال کرد بعد هم دیدید که حالا قرار است من پولش را بدهم یکی از خیلی گرانها سفارش داد.@ بعد که خوردیم من تا ته خوردم دیدم ایشان نصف لیوانش را گذاشته گفتم چرا میل نکردید شما؟ گفت زشت است من اگر اینجا بخورم اینها من را میشناسند اصلاً اینجا کلاس اینطوری است باید هر کس میاید آبمیوهای چیزی میخورد یک مقدارش را بگذارد باشد اینطوری.@ چایی مثلاً میخورند میبینی یک سوم لیوان یا یک سوم استکان حتی میماند این مثلاً چرا؟ چون مُد است باید باشد شربت میخواهیم بخوریم طرف عطش هم دارد ولی برای اینکه به او نگویند ندید بدید است میبینی تا آخر شربتش را نمیخورد غذایش را نمیخورد حتی آبمیوهاش را نمیخورد.@ این از این طرف آن هم از آن طرف که طرف هندوانه را برید و خورد در سفر بعد دید یک مقدار ته این هندوانه مانده گفت بگذار این را خودم دندان بگیرم میگویند حالا یک نوکر داشته خورده.@ بعد هم آن هم خوب گاز زد دیگر به آن سبزیهایش رسید بعد دید از پوستهایش هم نمیتواند بگذرد گفت پوستهایش را هم بخورم میگویند یک گوسفند داشته پوستش را هم خورده حالا آن از آن طرف این هم از این طرف.@ امام صادق(ع) میفرماید که(أدنَ الاِسراف حِراقَتُ فَضلِ العِناء وَ اِبتِذالُ ثَوبِ الثَون وَ اِلقاءُ النَوا) کمترین حد اسراف این هست که تو اضافه غذایت را دور بریزی اضافه طعامت را ظرفت را هر چه که در ظرف هست دور بریزی.@ در زندگینامه امام خمینی(س) میخواندم که ایشان وقتی که چون کراهت دارد روی آب باز باشد اگر کسی میخواهد آب بخورد مثلاً شب میخواهد ظرف را بگذارد باشد نصف لیوان میل دارد حتماً فرمودند چه درب غذا چه درب ظرف آب را بپوشانید باز نباشد حتماً دربش بسته باشد کراهت دارد در آداب غذا ما داریم.@ داریم حضرت امام همیشه اگر لیوان آب میگفت آب برای من بیاورید اگر یک کسی برایش یک لیوان آب میاورد و نمیتوانست بخورد نمیخورد چون اضافه خوردنش هم اسراف است ولی ایشان همیشه عادت داشت یک کاغذی چیزی میگذاشت روی این لیوانشان نیم ساعت بعد یک ساعت بعد هر وقت نیاز شد استفاده میکردند.@ حالا اینطوری میکنیم یا نه یعنی مراقبت میکنیم یا میریزیم برود؟ به دلائل مختلف ما ظرف غذا را نگه نمیداریم ته مانده غذا را نگه نمیداریم(وَ اِبتِذالُ ثَوبِ الثَون وَ اِلقاءُ النَوا) اینکه لباس مهمانی خودت را بد از آن استفاده بکنی یعنی هر کدام یک حریمی دارد یک جایگاهی دارد پوشیدن این لباسها و دور انداختن هسته.@ اما برویم سراغ دلائل اسراف یعنی عوامل و انگیزههای اسراف عوامل و انگیزههای اسراف متعدد است هم عوامل روانی و درونی دارد و هم عوامل و انگیزههای بیرونی و خارجی دارد که در زندگی ما تأثیرگذار هست و ما تحت تأثیر آن عوامل به سمت اسراف میرویم.@ عوامل متعدد است که من اگر بخواهم همه این عوامل اسراف را بررسی بکنیم شاید ده بیست جلسه وقت میطلبد من یکی دو تا از عوامل اسراف را که مهمترین عوامل هستند خدمت عزیزان عرض میکنم انشاء الله توضیح بیشتر بماند برای یک فرصت دیگر.@ یکی از دلائل مهم اسراف در زندگی ما رقابت هست که در اصطلاح خودمان در اصطلاح عوامانه خودمان به آن چشم و همچشمی میگوییم که این هم در قرآن و هم در روایات در مذمتش فرمایشات خیلی مهمی وجود دارد.@ چشم و همچشمی و رقابت که آن هم خودش باز دلیلی دارد که انسان متأسفانه قیمت حقیقی خودش را نمیشناسد یعنی نمیداند که قیمت یک آدم به چیست شرافت یک انسان به چیست و میافتد به رقابت کردن در امور مختلف و روی دست دیگران بلند شدن.@ در لباس پوشیدن در غذا خوردن در خرید منزل در خرید اتومبیل در دکوراسیون منزل در همه چیز این وجود دارد متأسفانه در ما به صورت یک بیماری، در ما که میگویم در همه انسانها بدون استثناء در کره زمین وجود دارد مگر کسانی که به قیمت واقعی خودشان پی برده باشند.@ یعنی قیمت واقعی یک انسان را بدانند و فکر نکنند با اشیائی خارج از وجود خودشان با چیزهایی خارج از شخصیت خودشان میتوانند کسب شخصیت بکنند چیزی که در وجود من نیست از قبیل فلزات مثل اتومبیل از قبیل ساعت تلفن همراه منزل اشیائی که بیرون هستند.@ از قبیل چیزهایی که در نظام ارزشی خدا ارزش محسوب نمیشود نه تنها ارزش محسوب نمیشود بلکه هر کس بیشتر داشته باشد ضد ارزش است اتفاقاً، دورتر میشود از خدا از انسانیت دورتر میشود.@ همه جا این گرفتاری وجود دارد و انسان تا قیمت حقیقی خودش را نداند نفهمد شخصیت، بزرگی، شرافت، به چه چیزی هست نمیتواند اصلاً نمیتواند از چشم و همچشمی و رقابت که یکی از عوامل مهم اسراف هست پرهیز بکند.@ البته ما چشم و همچشمیهای مثبت هم داریم مفید و مثبت و آن در جایی هست که بحث ارزشهای انسانی مطرح هست در قرآن به ما توصیه شده که از چشمپوشیهای منفی یعنی چیزهایی که قیمت انسان نیست شرافت انسان به آنها نیست پرهیز بکنیم.@ و توبیخ هم کرده تهدید هم کرده و به ما توصیه شده در چیزهایی که ارزش حقیقی انسان هست چشم و همچشمی داشته باشیم مثبت رقابت مثبت داشته باشیم و حتی سعی بکنیم از دیگران جلو بزنیم این را به ما توصیه کردند که من انشاء الله این بحث را جلسه بعد خدمتتان عرض خواهم کرد.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@