اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@ بحثمان درباره وظیفه تأمین مادی اعضای خانواده به اصل دوم رسید اصل اول کار بود ضرورت کار اصل دوم این که حتماً باید نفقه خانواده از راه حلال بدست بیاید و مراقبت بکنیم که اگر هم از راه حلال بدست آمد عوامل خاصی که آنها را حرام میکند در آن دخالت نکند یعنی عوامل معنوی هست گاهی وقتها بیدقتیهایی هست که مال را حرام میکند با اینکه شما از راه حلال آن را بدست آوردید.@ در مورد مشاغل عرض کردیم که در فقه ما خداوند و معصومین(ع) یکسری از مشاغل را به عنوان شغل حرام معرفی کردند که انسان باید آن مشاغل را بشناسد و نرود بعضی از شغلها هستند که دو وجهی هستند هم استفاده حلال میشود از آنها کرد هم استفاده حرام.@ مثلاً شغل آرایشگری در شغل آرایشگری یک خانم یا آقا که آرایشگر هست روند طبیعی کار آرایشگری را اگر انجام بدهند مثل کوتاه کردن موها یک سر و سامان دادن به سر و صورت این اشکالی ندارد.@ ولی بعضی از عملیاتها هست روی صورت آقایان و بعضی از عملیاتها هست روی صورت خانمها اگر انجام بشود یا با ابزار خاصی اگر انجام بشود آن درآمد هم حرام هست تمام مراجع تقلید الان به رسالههایشان مراجع بفرمایید میگویند این قسمت از کار آرایشگری پولش حرام است بقیه قسمتهایش نه حلال حلال است.@ ولی این قسمت کار نه چه آرایشگر خانم باشد چه آرایشگر آقا باشد بعضی از شغلها هستند که نه اصلاً دو وجهی نیستند همان یک وجه دارند و حلال هست و بعضی از مشاغل هست که اساساً حرام است یعنی هیچ وجه حلالی ندارد کار حرام است.@ مثل کارهایی که در آن تقلب هست کار قاچاق هست کارهای دیگری هست رشوه گرفتن یا بعضی از شغلهای دیگری هست که افراد کارشان فقط همین هست یعنی با پول حرام اساساً با مسیر حرام سندسازیهای جعلی کارهای دیگری هست که انجام میشود شخص اصلاً کارش تقلب در مسیر طبیعی کارهاست که این کلاً همه درآمد از اول تا آخرش نامشروع هست و حرام است.@ گاهی وقتها هست نه کار حلال است بعضی از عوامل حرامش میکند خمس ندادن زکات ندادن بعضی از وجوهات دیگر الهی هست که باید اخراج بشود از آنها اخراج نمیکنیم و حرام هست و تأثیرگذار و تأثیر منفی دارد.@ به هر حال یک سلسله از عوامل هست که همانطور که عوامل ظاهری تأثیرگذار هستند یک سلسله از عوامل هستند عوامل معنوی هست در باطن که آنها هم تأثیرگذار هستند مسئله فقط سر لقمه نیست.@ یک سلسله از کارها هست که اگر در روح ما باشد آثار ظاهری خواهد گذاشت امر امر درونی است و آثار ظاهری خواهد گذاشت مثل بدجنسی یک کسی که روحاً بدجنس است بدخواه است برای دیگران یا حسود است یا کینهتوز است یا دیگران را تحقیر میکند یا دیگران را تمسخر میکند ریز میبیند دیگران را، خُلقش اینطوری هست.@ هر کدام از اینها تعریف شده است به صورت ریاضی که یک سلسله آثار در زندگی ما خواهد گذاشت مثلاً فرض بفرمایید یک سلسله از اخلاقیات هست اگر پدر یا مادر راضی نباشند قطعاً شخص در زندگی دچار شکستها و بنبستهای زیادی میشود این قانون خداوند هست.@ ناموس خلقت هست که خداوند در اخلاقیات ما مثل کارهای ظاهرمان تأثیر خاص گذاشت تأثیر ریاضی گذاشت همانطور که یک نفر غذای آلوده بخورد سم بخورد آثار خاصی دارد همانطور هم اگر یک سلسله از مسائل اخلاقی عاطفی و معنوی را رعایت نکند آثار ظاهری و باطنی مختلفی را خواهد گذاشت.@ در مورد مکاسب محرم هم همینطور هست شغلها یا کارهایی که لقمه را حرام میکند به هر حال وقتی منجر به حرام شدن لقمه میشود تأثیرات بسیار تخریبی خواهد گذاشت گفتیم خدمتتان هم در مادیات و مسائل اقتصادی و ظاهری ما تأثیر میگذارد.@ هم در نظام عاطفی و اخلاقی ما تأثیرگذار هست هم در نظام معنوی و عقیدتی ما آثار تخریبی خیلی وحشتناکی را به دنبال خواهد داشت که حالا این نوع بحث به اصطلاح که خدمتتان مقدمتاً داشتم معرفی میکردم همه را در این بخش مسائل اقتصادی خانواده نمیتوانیم بگوییم.@ یک مقدارش به دشمنشناسی و نظام فکری مهندسی فکر برمیگردد که جلسه بعد باید کار بکنیم یک مقدارش هم مربوط هست به بحث معنوی خانواده که انشاء الله این بحثها را یک مقدارش را گذاشتم برای مباحث معنوی خانواده بحث تأمین معنوی که آنجا خدمتتان عرض خواهم کرد.@ در فقه ما یک سلسله از مشاغل را عرض کردیم که به عنوان مشاغل حرام معرفی میشود و یک سلسله از کارها هست که شغل حلال را حرام میکند که من چند نمونهاش را خدمتتان عرض کردم در مشاغل از تقلب عرض کردم که مصادیقش را گفتیم.@ که یک مقداری کارها را با مارک غیر از آن که حقیقت هست با یک مارک قلابی یا مارک جعلی یا با یک مارک عالی مثلاً مال این شرکت نیست ولی ما بگوییم مال این شرکت هست بفروشیم به کسی، تولید بکنیم یا کالایی که تاریخش گذشته تاریخ مصرفش گذشته.@ یا غیر استاندارد هست به عنوان جنس استاندارد معرفی کنیم یا حتی به عنوان غیر استاندارد معرفی نکنیم ولی طرف از ما جنس استاندارد میخواهد ما به او جنس غیر استاندارد بفروشیم.@ باور بفرمایید بعضی وقتها در رانندگی شخص رفته ماشینش را تعمیر بکند جنس قلابی ضعیف به ماشینش وصل کردند تصادف شده و چند نفر تلف شدند برای آن شخص مهم این است که پول را بدست بیاورد ولی نمیگوید این تصادف اتفاق میافتد چقدر آثار غیر قابل برگشتی دارد جان کسی است شوخی بردار نیست.@ یک مأمور خرید در یک دستگاهی میرود پول اضافه میگیرد از شرکت سازنده که جنس ضعیف تولید میکند و این پول شخصی را چند میلیون پورسانت میگیرند رشوه میگیرند بعد تأیید میکنند آن جنس را بعد فروش میرود و در زندگی مردم آثار زیادی آثار وحشتناک زیادی از اینکه جان مردم به خطر میافتد یا زندگی مردم.@ در یکی از این شهرها مهندسی میاید پروژهای را قبول میکند ساخت پل روی یک جاده یک پل هوایی مصالح نامرغوب به کار میبرد همان روز اول پل فرو میریزد شش نفر میمیرند این کار حرام است شغل حرام است.@ شغل شغل خوبی هست شغل شغل درستی است اما کار حرام است عملیات حرام است این مسائل شغل هست که اگر مصادیقش را من بخواهم بگویم خیلی زیاد است رشوه گرفتن رشوه دادن و مسائلی از این قبیل که به هر حال اگر بخواهیم بگوییم تمام دوران این جلسه باید فقط به همین بپردازیم.@ گاهی وقتها هست که ما عوامل معنوی وجود دارند که کار را حرام میکنند لقمه را حرام میکنند به عنوان مثال یک بچهای رفته در مغازه مثلاً غذا بخرد رفته کاری که طول دارد باید آماده باشد یا رفته یک سلسله مادرش یک فهرستی لیستی داده گفته برو این را از مغازه بخر.@ بچه است مثلاً 8 سالش 9 سالش 10 سالش است رفته فروشگاه فروشنده میبیند که این بچه است مشتری هم زیاد است همه هم میخواهد بیایند جنسشان را زود بگیرند کار این بچه را عقب میاندازند چون زورش به بچه میرسد.@ به بچه میگوید صبر کن صبر کن بزرگترها و رفقا و کسان دیگر مراعات نوبت را نمیکند این لقمه را حرام میکند تأثیر مخرب میگذارد این بچه نوبت این هست باید به او بدهی برود چون بچه است و زبانبسته است بچه هم نباشد بزرگ است و نمیتواند از حقش دفاع بکند.@ در روایت داریم بپرهیزید از ظلم کردن به کسی که نمیتواند از خودش دفاع بکند خدا بدجوری انتقام میگیرد نسبت به ظلم کردن به کسی که نمیتواند از خودش دفاع بکند این لقمه را حرام میکند تأثیر حرام میگذارد تأثیر تخریبی میگذارد یا گرفتن نوبت دیگران.@ ما بعضی از پارتی بازیهایی میکنیم بعضی از عملیاتی انجام میدهیم که حق دیگران به ما داده بشود یک عده محروم میشوند نوبت دیگران را ما برویم بگیریم به همین سادگی یعنی همین کار که مثلاً شما خارج از نوبت میروی یک چیزی را میگیری و این باعث میشود که کسی از حقش محروم بشود اثر وضعی خواهد گذاشت در روح و روانمان همه چیزمان.@ گاهی وقتها هست که شما دوستی را دعوت میکنید بدون آمادگی همسرتان در زمان دفاع مقدس خدمت یکی از اولیاء خدا رسیده بودیم ایشان میگفت که مراقب باشید اگر بدون رضایت آمادگی همسرتان کسی را دعوت بکنید او اذیت بشود و آمادگی نداشته باشد برای درست کردن غذا.@ این غذایی که با نارضایتی همسر تهیه شده ولو شما پولش را دادید این آثار سوئی روی خود مهمان میگذارد آثار تخریبی دارد غیر از آنکه اگر یک نفر میخواهد مهمان دعوت بکند زن و مرد هر دو با هم آمادگی داشته باشند تعارف نکنند وقتی آمادگی ندارد.@ شما وقتی آمادگی نداری تعارف میکنی این دورویی هست بد است این کار خوب نیست آمادگی ندارم پذیرایی نمیکنم تعارف هم نمیکنم معذرتخواهی میکنم ببخشید من آمادگی ندارم از شما دعوت بکنم در منزل انشاء الله جلسه بعد الان وضعیت مناسب نیست این صداقت خیلی خوب است.@ اما شما در رودربایستی گیر میکنید دعوت میکنید خانم شما مریض است آماده نیست گرفتاریهای دیگری دارد مجبور است بلند بشود پذیرایی بکند یک موقع هست طرف مهم است بگو خانم من میخواهم مهمان دعوت بکنم شما هم لازم نیست به زحمت بیفتید من غذا از بیرون میگیرم تهیه میکنم شام به مهمان میتوانید درست بکنید شربت و میوه را میتوانید آماده بکنید اگر نمیتوانید خودم این کار را بکنم ایرادی ندارد ولی حتی این مقدار هم روی لقمه اثر میگذارد و بر روحیات انسان تأثیر منفی خواهد گذاشت.@ پس دایره حرام شدن لقمه یک دایره وسیعی هست که ما باید مراقبت بکنیم آیا شغل است شغل حرام هست؟ یا نه شغل حرام نیست قسمتی از شغل حرام یا نه همه شغل حرام است یا نه شغل حرام نیست ولی کیفیت کار به یک شکلی هست که لقمه را حرام میکند.@ به اینها خیلی توجه بکنید مصادیق را من خدمتتان عرض کردم مثلاً الان ما خیلی مد هست مزایدهها در روزنامه هر روز شما میخوانید مزایدههای قلابی مناقصههای قلابی مزایده میگذارند یک نفر را خودشان قبول میکنند مناقصه میگذارند یک نفر را خودشان قبول میکنند یعنی واقعاً مناقصه و مزایده حقیقی نیست.@ بلکه فقط برای اینکه صورت قانونی رعایت بشود در اداره در یک شرکت اعلام میکنند که ما مزایده گذاشتیم مناقصه کنید بیایید پول بریزید به حساب قیمتهایتان را بدهید بعد هم خودشان یک نفر را اصلاً نقل هم میکنند که ما هیچ اطلاعاتی نمیدهیم شما حق سؤال هم ندارید حتی خودمان هر کس را انتخاب کردیم کردیم.@ بعد هم نورچشمیها رأی میاورند و خلاصه فک و فامیلها و دوستان رأی میاورند و پروژه به اینها سپرده میشود و پول کلان شما هر روز در روزنامهها دارید از این مسائل، سؤال: ما در تأمین مادی دنبال چه چیزی میگردیم؟ مگر غیر از این هست که من میخواهم این پول را بدست بیاورم برای آسایش خودم و خانوادهام برای خوشبختی خودم.@ ما همه مسلمانیم اعتقاد به معاد و قیامت و حساب و کتاب داریم میخواهیم یک معاد خوب داشته باشیم یک آخرت خوب داشته باشیم اینجا معطل نشویم شما به چه قیمتی این لقمه را میخواهی بدست بیاوری و دست زن و بچه بدهی.@ شما وقتی که این لقمه را میخواهی تحت فشار عقدهها خودکمبینیها و چشم و همچشمیها و مسابقاتی که با دیگران میگذاری میخواهی خودت را همیشه به بقیه برسانی یا از بقیه جلوتر باشی این لقمهها را میاوری در خانه نتیجه عکس میدهد.@ یا شکست اقتصادی میاورد یا اگر خدا خیلی قهر باشد با شخص شکست اقتصادی هم برایش نمیاورد به او اتفاقاً بیشتر پول میرساند قرآن میگوید ما خیلی وقتها که افراد گناه میکنند بجای اینکه جریمهشان بکنیم توفیق به آنها میدهیم.@ (كُلاًّ نُمِدُّ هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ) هر دو گروه خوبها و بدها را کمکشان میکنیم ولی(سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ) کمک کردنشان برای این هست که ما از اینها ناامید شدیم اینها دیگر آدم بشو نیستند کمکشان میکنیم که لذتشان و سهمشان را در این دنیا ببرند و بیشتر جهنمی بشوند.@ ولی میبینی که زنت با تو نمیسازد میبینی که بچههایت دوستت ندارند میبینی که آن عشق و عاطفهای که از همسرت انتظار داری در خانه نیست ولی چرا خانه هزار متری داری هر کدامتان ماشین 50 میلیونی دارید خدمتکار در خانه هست همه اعضای خانواده تلفن همراه دارند.@ اصلاً مشکل اقتصادی ندارید سفرهای خارجیتان به راه هست ویلایتان به راه هست سفرهای داخلیتان به راه هست عیش و نوش به راه هست ولی خبری از خوشبختی و آرامش نیست.@ حالا شما کمتر ما که مشاور هستیم بیشتر بروید پای درد دل خانوادهها و مادرها و پدرها بنشینید راجع به عملکردهای فرزندانشان زنها راجع به عملکردهای شوهرانشان شوهرها در مورد عملکردهای زنهایشان یک سری به دادگاهها بزنیم.@ یک سری به بخش حوادث این کشور بزنیم ببینیم که چه اتفاقی دارد میافتد میگوید من اصلاً نمیدانم یک لحظه تصمیم گرفتم چاقو در بیاورم بزنم در شکم این، یک لحظه تصمیم گرفتم خودم را بکشم یک لحظه نتوانستم خودم را کنترل بکنم به همسرم ضربه زدم بچه خودم را بردم در یک جنگل خفه کردم و همانجا هم دفنش کردم.@ شما ببینید اتفاقات را کم نیست یعنی برای کشور ما کم هست در کشور ما اینها زیاد اتفاق نیست ولی همین هم زیاد است برای این کشور، نسبت به آمار جهانی بله خیلی کم است ولی برای خود آن کشور شایسته نیست این اتفاقات ولی لقمه حرام این تأثیر را میگذارد.@ خواهش میکنم عزیزان دقت بکنید خانمها دقت بکنند اگر کارمند هستند یا نیستند در شغل شوهرانشان یا شغل خودشان آقایان دقت بکنند آتش در خانه نیاورند به خورد زن و بچهشان بدهند بچهها همکاری بکنند از پدرانشان بخواهند که پدر لقمه حرام در خانه برای ما نیاور.@ اگر حلال هم هست رعایت بکن به موقع حق الهی را از آن خارج بکن ما را جهنمی نکن اصلاً آخرتی در کار نیست یا اصلاً کاری با آخرت نداریم همین دنیا مگر ما نمیخواهیم خوشبخت باشیم مگر نمیخواهیم آرام باشیم مگر نمیخواهیم شاد زندگی بکنیم.@ باید از موانع شادی و خوشبختی و آرامش پرهیز بکنیم اینها را از خودمان دور بکنیم فکر میکنید اگر ما چشممان ببندیم لقمه حرام بیاید در خانه ما مصرف بکنیم به هیچ طریقه دیگری شما نمیتوانید آرامش و تعادل روانی و اخلاقی و عاطفی را نگه بداری در خانواده حتماً خراب میشود این سنت الهی است.@ حتماً خراب میشود حتماً شکست میخوری میگوید آقا من با یک عمر آبرومندی در این جامعه کار کردم حالا بچههایم ببین چه افتضاحی ببار آوردند یک ذره دقت کنید ببینید لقمه خوب خورده پاک بوده غذا فوقالعاده تأثیر دارد.@ یک روایت بخوانم برایتان از نبی اکرم (ص) میفرماید که (اِنَّ الله عَزَّوَجَل حَرَمَّ الجَنَّۀَ جَسداً ؟؟؟ الحرام) خداوند تبارک و تعالی بهشت را حرام کرده بر بدنی که با حرام تغذیه شده اصلاً سنخیتی با بهشت نخواهد داشت.@ یا(مَن اَکَلَ لُقمَۀً مِن حَرامٍ لَم تُقبَل لَهُ صَلاۀ اَربَعینَ لَیلَه) هر کس یک لقمه حرام بخورد تا چهل روز از او نماز قبول نمیشود نه اینکه شما فکر بکنید قرارداد نیست اعتبار نیست یعنی سنت الهی مثل نظام فیزیکی عالم که خداوند از اول این را همینطوری ترسیم کرده و ساخته نظام علمی و معلولی را که مثلاً هر وقت دو تا هیدروژن با یک اکسیژن بشود آب حتماً تشکیل میشود.@ حتماً آب در صد درجه به جوش میاید این قوانین فیزیکی است در قوانین معنوی هم همینطوری ریاضی است همه چیز ریاضی هست هندسی است همه چیز چیده شده حساب دارد نه اینکه بگویند چون لقمه حرام خوردی ما چهل روز نمازت را قبول نمیکنیم.@ نه لقمه حرام اساساً این تأثیر را میگذارد که زحمت چهل روز نماز به نتیجه نمیرسد یعنی تو نمیتوانی از او اوج بگیری نورانیتی کسب بکنی معراجی حاصل نمیشود.@ نه اینکه یک کسی بگوید ما یک لقمه حرام خوردیم چهل روز هم که قبول نمیشود نخوانیم به قول یک آقایی آمده بود مشاوره پیش من بعد روبوسی کرد با من آخرش گفت که ببخشید من مشروب خوردم صورتتان نجس است بشویید صورتتان را الان من خیلی هم ناراحتم مشروب خوردم.@ ولی الان چند وقت هم هست نماز نمیخوانم چون حضرت میگوید هر کس مشروب بخورد تا چهل روز نمازش قبول نیست من حالا چهل روز نمیخوانم ولی بعد از چهل روز شروع میکنم به خواندن.@ اینطوری نیست که شما اگر گفتند چهل روز قبول نیست نخوانید نخوانید که ترک نماز هست ترک نماز هم حضرت میفرماید کفر است(ما بَینَ الکُفرِ و الاِیمان اِلاّ تَرکِ الصَلاۀ) بین کفر و ایمان فاصلهای جز ترک نماز نیست کفر عملی.@ نه شما نمازت را باید بخوانی لقمه حرام هم خوردی نماز را باید بخوانی چون به هر حال قیامت از شما همین نماز ظاهری را هم میخواهند ولی گفت اگر از آن توقع اثر داری اثر ندارد اگر توقع داری که اثر بگذارد اثر نمیگذارد.@ امیرالمؤمنین(ع) میفرماید که (شَرُّ الاَموال ما لَم یَخرُج مِنهُ حَق الله سُبحانََهُ وَ تعالی) بدترین مالها آن است که حق خدا از آن خارج نمیشود مثل خمس که در جلسه دوم توضیح دادیم مثل زکات این بدترین مال است مخرب ترین مال است که از آن خارج نمیشود.@ یک جاهایی ما یک سلسله خروجیهای واجب داریم باید بدهیم مثل زکات فطره مثل زکات مثل خمس بعضیها هست که لازم است انسان داشته باشد میگوید بدترین اموال است مخربترین اموال هست.@ امام باقر(ع) میفرماید خداوند در روز قیامت مردمی را از قبورشان به محشر میاورد که دستانشان به گردنشان بسته به اندازه یک مورچه قدرت گرفتن چیزی را ندارند ملائکه به شدت آنان را سرزنش میکنند و میگویند اینان مردمی هستند که خداوند به آنها ثروت عطا کرد ولی حق خدا را از مال خود به صاحب آن حق ندادند.@ و امام مجتبی(ع) میفرماید از نشانههای جوانمردی اصلاح مال است اینکه انسان واقعاً به فکر اصلاح درآمدش و شغلش باشد که خدای نکرده مال حرام راه پیدا نکند اصلاح شغل، برکت هم در مال حرام نیست.@ بعضیها ما عرض میکنیم خدمتشان مراجعه که میکنند ما شغلمان این است و مجبور هستیم این آلودگیهای شغلی را داریم میگوییم این اثر میگذارد واقعاً روی نطفهات اثر میگذارد در معنویاتت در اخلاقیاتت در عفت و حیای همسرت و فرزندانت اثر میگذارد میگوید خوب چکار کنم در حرام برکت نیست شما ادامه بدهی ضررهای خیلی بیشتر از این هم خواهی برد.@ و خداوند تضمین کرده اگر کسی به سمت شغل حلال برود به او برکت میدهد البته با رعایت یک سلسله از اصول که انشاء الله آنها را هم خدمتتان عرض خواهم کرد اصل دوم را هم خیلی ناقص به پایان بردیم گفتم این خودش یک سلسله مباحث طولانی میطلبد برویم به سراغ اصل سوم.@ اصل سوم این هست که علاوه بر اینکه وظیفه مرد خانه تأمین مادی هست زن هم یک وظائفی دارد که بعضیهایش را عرض کردم در آخر سر در مورد وظائف خانمها و فرزندان مخصوصاً بحث خواهیم کرد یکی از وظائفی که دارد این هست که تأمین مادی بکند موظف هست که تأمین مادی بکند.@ اما مستحب هست که برای رفاه بیشتر خانواده و فرزندانش تلاش بیشتری بکند و این هم یک حداقلی واجب است که اینها هست تهیه بکنم برایشان خوب هست که مرد دست و دلباز باشد نسبت به اعضای خانواده یعنی خانواده را در تنگنا و فشارهای اقتصادی و عقدههای اقتصادی قرار ندهد.@ گشایش به آنها بدهد سختگیری در نفقه نکند این خیلی مهم است حالا مهمش را توضیح میدهم چرا؟ امام سجاد(ع) در این زمینه میفرماید که(اِنَّ اَرضاکُم عِندَ الله اَسبَقُکُم عَلی عیالِه) خداوند از کسی از شما راضیتر هست که خانواده خودش را بیشتر در آسایش قرار بدهد.@ یعنی واقعاً برای رفاه خانواده خودش تلاش بکند این ارزش است نباید خانواده را در فشار بگذارید اگر میتوانید واقعاً در وسعت بگذارید این کار را بکن در وسعت گذاشتن اگر میتوانی از طریق حلال در وسعت بگذاریم نباید سختگیری بکنیم که راجع به خسیسی و بخل بحثمان جداست به عنوان یک اصل بعداً در موردش صحبت خواهیم کرد.@ ولی فعلاً داریم جنبه ایجابی قضیه را میگوییم که ما باید سعی بکنیم یک شخص باید سعی بکند خانواده در رفاه باشند حالا اگر یک خانمی هم اهل درآمد هست همینطور سخت نگیرد به فرزندانش سخت نگیرد به همسرش سخت نگیرد.@ هر چه که تأمین مادی از بخل و سختگیری دورتر باشد و به سخاوت و رحمت و مهربانی نزدیکتر باشد هم آثار مادی بیشتری خواهد گذاشت یعنی برکت واقعاً خواهد داشت که انسان به خانواده خودش وسعت بدهد این برکت اقتصادی میاورد واقعاً و هم آثار عاطفی و اخلاقی و معنوی زیادی خواهد داشت.@ تجربه ثابت کرده افرادی که خسیس و بخیل هستند و سخت میگیرند به اعضای خانواده بچهها را عقدهای بار میاورند خانواده را عقدهای بار میاورند میتواند کمک بکند نمیکند نفقه نمیدهد کم میدهد کم میگذارد حتماً در خانه باید یک ؟؟؟ باشد آن هم میخرم میاورم بعد هم میشمارد که هر کدام چند تا خوردید.@ واقعاً هست ما همین دو هفته گذشته با یک مورد اینطوری صحبت کردیم میگوید ما برای شیرینی زندگیمان روز تولد آقا رفتیم کیک خریدیم بعد آقا که از در آمده تولدت مبارک گفتیم تا چشمش خورده به کیک گفته شکموها شما تولد من را بهانه کردید برای شکمچرانی خودتان خیلی بد است آدم اینطوری باشد.@ یعنی این صفت بخل از آن صفتهایی هست که معمولاً ما مشاورهها وقتی که یک دختری در شناسایی بیاید بگوید آقا ما با یک پسری میخواهیم ازدواج بکنیم همه چیزش خوب است اما فک و فامیلهایش و تحقیقاتی که از او به عمل آمده نشان داده بخیل است خسیس است.@ ما میگوییم اصلاً ازدواج نکنید با یک همچین کسی چون خیلی صفت بدی است سخت هم درست میشود این صفت، حالا بعضی از همکاران ما اگر عقد هم شده باشند میگویند جدا بشوید چون این مسئله به این راحتی حل نمیشود از همین جا جدا بشوید بروید چون هر چه بروید جلوتر مسئله حادتر خواهد شد.@ اما اگر مرد دست و دلباز باشد مهربان باشد و سخت نگیرد به اعضای خانواده یعنی خانواده را در وسعت بگذارد ظهور یک همچین روحیهای در خانواده باعث میشود یک گرما و صمیمت ایجاد بشود که اگر خانواده خدای نکرده یک موقعی با مشکل روبرو بشود همه اعضای خانواده را به شیرینی تحمل میکنند.@ بچه میفهمد که این پدر من پدر دست و دلباز و مهربانی بود خانم میگوید همسر من اینطوری بود حالا دستش تنگ است ما صبر میکنیم اصلاً بداخلاقی نمیکنند هیچ عقدهای هم برایشان ایجاد نمیشود.@ بخصوص خانمها که ثابت شده خانمها اگر از مرد اخلاق خوبی ببینند مهربانی ببیند در بحث عاطفی بیشتر توضیح خواهم داد این را در مسائل اقتصادی دست و دلبازی ببینند بخل و خساست نبینند در سختترین شرایط اقتصادی مرد تحمل میکنند وفادار مهربان پشتیبان بدون گله بدون شکایت بدون قرقر کردن میمانند تا مرد دستش باز بشود بچهها همینطور.@ من چندین مشاوره داشتم که خانمها بچههایشان را آوردند که شما به این بچهها بگویید تو را به خدا راضی بشوند که ما برای اینها لباس بخریم میگویم چرا؟ میگویند آخر پدرش یک مقدار دستش تنگ بوده این بچه به هوای پدرش الان در غذا خوردنش هم احتیاط میکند.@ ضعیف شده میگوید من کمتر بخورم تا به پدرم فشار نیاید چون پدرش را دوست دارد دیده چقدر این مهربان و دست و دلباز است حالا که میبیند پدر در تنگنا هست کاملاً صبور است قرقر هم نمیکند روزه میگیرد مثل بچههای دیگر شکمچرانی و در مدرسه و دبیرستان و دانشگاه نمیکند.@ بسیار صبور با ریاضت کاملاً و راضی و مهربان هیچ قرقری هم ندارد به رخ پدر هم نمیکشد پدر میگوید که من الان چهار سال است که دارم فشار میاورم که برای این یک جفت کفش بخرم میگوید نه این کفش خوب است چند بار برده این را داده کفاشی دوختند.@ آقا میگوید کفش خانمم را بردم دادم کفاشی بدوزد خودم خجالت کشیدم کفاش گفت خانمتان دفعه چندم است این را فرستاده این دیگر قابل حل نیست باید بروی کفش نو بخری تعمیراتی نیست دیگر این اثر آن برخورد مرد است مهربانی و دست و دلبازی.@ سازندگی ایجاد روح قناعت کم توقع بودن اینها خیلی آسان هست وقتی که یک شخص این روحیه را دارد که به اعضاء خانوادهاش سخت نگیرد و آنها را در رفاه و آسایش قرار بدهد این هم از این، اصل چهارم که اصل مفصلی هست من یک مقدمهای از آن عرض میکنم بقیهاش را انشاء الله میگذاریم برای جلسه آینده که فوقالعاده این مهم هست.@ اصل میانهروی و اقتصاد هست اصل چهارم خداوند و معصومین(ع) تضمین کردند من روایتش را هم بخوانم از امام صادق(ع) (ضَمِنتُ لِمَن اِقتَصَدَ عَن لا یَفتَقِر) امام صادق یک فرمایشی دارد میگوید من امام صادق ضمانت میکنم کسی که میانهروی داشته باشد اسراف نکند زیادهروی نکند افراط در مخارج نداشته باشد هوسبازی نکند در مخارجش اصلاً فقیر نشود.@ میگوید خدا اینطوری نیست که برای کسی روزی کافی حلال قرار نداده باشد ولی مردم اقتصاد را رعایت نمیکنند این یک اصل است در ثروتاندوزی هم یک اصل هست حالا ما که از منابع الهی و مسلم قطعی داریم استفاده میکنیم از آیات و روایات.@ ولی شما کتابهایی که دانشمندان خارجی هم نوشتند در بحث راههای ثروتمند شدن بروید مطالعه بکنید یکی از آن راهها مهمترین راهی که توصیه میکنند این هست که افراط و تفریط نشود زیادهروی نشود چه افراطش و چه تفریطش چه زیادهروی و چه سختگیری باعث فقر میشود.@ که من مصادیقش را جلسه آینده میگویم که ما خیلی در کشورمان زیادهروی در مصرف داریم ما از هند با جمعیت بیش از یک میلیارد از چین با جمعیت بیش از یک میلیارد از ژاپن در سوخت و مواد غذایی این کشور هفتاد میلیونی بیشتر مصرف داریم.@ ببینید در کشور ما چقدر اسراف اتفاق میافتد بعد ما همیشه نق میزنیم و قر میزنیم این فرمایش امام صادق را من تمام بکنم و بحثم را خاتمه بدهم حضرت از قول خدا میگوید در ادامه همین فرمایش که میگوید من ضمانت میکنم کسی که میانهروی را رعایت بکند اصلاً فقیر نشود میفرماید(قالَ الله عَزَّوَجَل).@ خداوند در تعریف انسانهای خوب اینطوری میگوید(وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً) کسانی که وقتی انفاق میکنند اسراف نمیکنند سختگیری هم نمیکنند یعنی میانهروی میکنند(وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً) این قوامایی که میگوید حضرت میفرماید(وَ القَوامُ الوَسط) یعنی وسط را گرفتن حد وسط.@ یک دستورالعمل است که ما در زندگیمان حد بالای مخارج را در نظر بگیریم حد پایینش را هم در نظر بگیریم یعنی حداقلها را در نظر بگیریم و حداکثرها را بعد این وسط را انتخاب بکنیم بگوییم آقا ما حد وسط را میگیریم.@ خداوند تضمین کرده اگر کسی حد وسط را بگیرد زیادهروی نکند یک خانوادهای آمده بودند که معرفی شده بودند که اینها نیازمند هستند بعد از تحقیقات تأیید شد که به اینها کمک خوبی بشود خانم خودش گفت من شوهر ندارم چند تا بچه یتیم دارم در نیازهای اولیه لنگ هستم.@ مؤسسه یک کمکی کردند بعد یک خانمی که به اصطلاح واسطه بود این را برساند گفت آقا ایشان به جای اینکه برود نیازهای ضروری را تأمین بکند رفته یک تابلوی گرانقیمت خریده زده در خانه، این کارهای تجملاتی که خیلی خانمها در این قضیه اسراف زیاد دارند.@ کارهای تجملاتی الا ماشاء الله در خانههای ما هست این برکت را از بین میبرد اگر ما در خانههایمان را بگردیم خیلی کالاهای غیر ضروری وجود دارد کم مصرف غیر ضروری مورد مصرفش خیلی کم هست اتفاقی شاید یک موقعی بخواهیم استفاده بکنیم یا نکنیم.@ پس حد وسط را رعایت بکنیم اقتصاد و میانهروی حد بالای مخارج را در نظر بگیریم حد پایین را هم در نظر بگیریم وسط را انتخاب بکنیم و همینطور التزام به این داشته باشیم در مخارج و خریدهایمان که انشاء الله در این باره مباحث خیلی خیلی ریزتر و کاربردیتر انشاء الله جلسه آینده قرار است خدمتتان اگر عمری باشد تقدیم کنیم.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@