جلسه 031 - شرح زیارت عاشورا
شماره جلسه
31
وضعیت پیاده سازی
دارد
سال
1381
ماه
1
روز
29
متن کامل (خام) ‌ جلسه 031 - شرح زیارت عاشورا

1- فرهنگ زیارت چه جایگاهی دارد؟

مقدمه ی شرح زیارت عاشورا، درباره ی امام شناسی بحث ناقصی بود که بهر حال ما به اندازه ی ظرفیت خودمان و ظرفیت جلسه مطالبی را برایتان عرض کردیم، از امشب بحث خود زیارت را شروع خواهیم کرد که اساساً فرهنگ زیارت چه جایگاهی در اندیشه ی اسلامی دارد و اصلاً این زیارت به چه معناست، چرا به ما گفته اند به زیارت بروید و زیارت چه فایده ای برای ما و زندگی ما دارد، دارای چه آثاری است بخصوص که ما زیارت را فقط به صورت زیارت اهل بیت «علیهم السلام» نداریم، ما یک دسته از زیر زیارت اهل بیت «علیهم السلام» داریم، آن موقع که آنها زنده بودند، مردم به زیارت آنها می رفتند و الان هم که امام زمان «علیه السلا» زنده هستند ما ایشان را زیارت می کنیم و زیارت نامه می خوانیم و اگر الان در بین ما بودند به زیارت ایشان می رفتیم و ما این کار را در طی بیست سال انقلاب با به زیارت رفتن نزد امام خمینی «ره» و مقام معظم رهبری انجام می دهیم.

2- زیارت قبر ائمه چه فایده ای دارد؟

قسمتی از زیارت درباره ی زیارت اهل قبور است، گفته اند که به مزار انبیاء و اولیاء و ائمه و مؤمنین بروید، این اصلاً یعنی چه که ما به زیارت اهل قبور برویم؟ یا اینکه زیارت قبر ائمه چه فایده ای دارد؟ ما اینجا که هستیم، آنها هم همه جا هستند و ما از اینجا هم می توانیم سلام بدهیم و عرض ادب کنیم این یعنی چه که باید حتماً بی زیارت برویم و از نزدیک زیارت کنیم، هزینه ی زیادی را متحمل شویم و وقت زیادی صرف کنیم قبلاً که به زیارت می رفتند، مثل الان نبود که شما زیارت امام حسین «علیه السلام» بروید و آن وقت شما را در اوج عزت تحویل بگیرند، یک زمانی بود که وقتی کسی می خواست زیارت برود با جانش بازی می کرد و هزینه ی جانی داشت، شخص به خودش می گفت می ارزد که من یک دست یا پایم هم قطع شود ولی به زیارت بروم.

3- این چه فرهنگی است؟

این اصلاً چه فرهنگی است؟ چرا از ما خواسته اند که مسافتی را طی کنیم و زیارت برویم، بخصوص که زیارت با شرایط رفاه انجام نشود، مثلاً زیارت با پای پیاده طی شود، مثلاً علما از قم با پای پیاده مشهد می رفتند یا کربلا پیاده می رفتند یا مکه پیاده می رفتند، شش ما، در راه بودند مثلاً بروند و بیایند که زیارت کنند این یعنی چی؟ که چه شود؟ این چه جایگاهی دارد؟ حالا به زیارت اهل قبور و غیره رفتیم، این حالتهایی که ما داریم چه حالتهایی است، این عرض ادبهایی که ما می کنیم، این گریه هایی که ما می کنیم، در و دیوار را می بوسیم، برای رسیدن به ضریح در فشارجمعیت خودمان را اذیت می کنیم و بوسیدن ضریح برای ما یک آرامشی می آورد، دستمان که به ضریح برسد برایمان یک غنیمت است.

4- این حالت توضع یعنی چی؟

این حالت تواضع یعنی چه؟ گریه نزد کسی که به زیارت می رویم یعنی چی؟ چه فایده ای دارد و چه خصوصیاتی دارد، یعنی چی؟ ما گاهی از این کار لذت می بریم و می گوییم سنت ماست، فرهنگ دینی ماست، ما در اینجا نمی خواهیم بگوییم که اینها سنت است، هر چند که سنت هم هست ولی ما می خواهیم بدانیم که جایگاه اینها کجاست؟ فرض بفرمایید یک تعداد خارجی به شما بگویند این یعنی چی؟ با توجه به اینکه همه ی مسلمانان در این آداب با ما مشترک نیستند، مثلاً اهل تسنن خیلی از این چیزها را قبول ندارند، وهابیت این را شرک می داند که شما عرض ادب می کنید، می بوسید و دست به ضریح می کشید و زیارت نامه می خوانید، شما می دانید که چندین قبر ائمه ما به دست وهابیت خراب شده است که بعضی از آنها از روی دشمنی بوده است، که بارها قبر سیدالشهدا را خراب کردند، اینها به اسم دین قبر را خراب کردند و نگفتند که ما با اهل بیت دشمنی داریم، می گویند اینها مظاهر شرک هستند هر چه از حضرت زهرا «سلام الله علیها» و حضرت علی «علیه السلام» باقی مانده است شرک است.

5- همه ی اینها را شرک می دانند.

بقیع قبلاً بارگاه و گنبد داشته است که الان ویرانش کردند، چندین بار خواسته قبر پیامبر را هم خراب کنند، وهابیون تند رو همه ی اینها را شرک می دانند و یکی از علما آنها می گویند خدا را شکر که من بعد از بیست و پنج سال هنوز چشمم به گنبد سبز رنگ پیامبر نیفتاده است، اینها همه شرک است نظر کردن شرکت است توجه و توسل چه صیغه ای است که شما توسل می کنید، توسل به اولیاء خدا خرافات است، عزاداری و گریه کردن برای اهل بیت در ایران، آمریکا، اروپا، آسیا و دیگر کشورها همه شرک و خرافات است، سوال از جهات مختلف هست کسی ممکن است با این فرهنگ آشنا نباشد و از شما سوال کند این یعنی چه که شما سینه می زنید؟ هرسال این قضیه اتفاق می افتد، خوب یک چیزی بود اتفاق افتاده دیگر هم تمام شده است. هر سال جمع می شوند و قضیه را تکرار می کنند یعنی چی؟

6- باید از نظر عقلی حلاجی شود.

امسال هم در روزنامه ی ایران آقایی نقد کرده بود که چرا مردم از کاری که خود می کنند آگاه نیستند؟ از عزاداری خود آگاه نیستند ؟ و چیزی دیگر، خوب ما نباید تعصب داشته باشیم، ما یک علاقه ایی داریم یک ارادتی داریم، ما یک اعتقاداتی داریم و یک نفر هم حرفی می زند ما آنچه که خیلی مهم است این است که این باید از نظر عقلی حلاجی شود، برای ما روشن شود. ما حرفی برای گفتن داشته باشیم بتوانیم از این حالات خودمان دفاع کنیم و بالفرض اگر گریه می کنیم، اگر نذر می کنیم، اگر ضریح را می بوسیم، اگر قسمتی از تربت سیدالشهدا را بر می داریم یا قسمتی از پارچه های روی مرقد حضرت رضا را به عنوان تبرک بر می داریم، اینکه اینها چه صیغه ای هستند، اینها چه داستانی دارند باید برای ماحل شود، حتی یک جوان امروز هم می تواند فرهنگ خودش را نقدر کند و بگوید چرا ما این کارها را می کنیم من چرا این کار را می کنم، مشکی پوشیدن چه صیغه ای است، گریه کردن چه صیغه ای است، عزاداری یعنی چی؟ این همه شام و ناهار، شیر و شله زرد و آب دادن و غیره یعنی چی؟

7- از حالت تقلیدی در بیاییم

شما فرض بفرمایید یک خارجی از شما درباره ی فرهنگ تان سوال کند می خواهد بداند پشتوانه ی آن چیست؟ به عنوان یک کار منطقی، عقلی سنجیده، چه پشتوانه ای دارد؟ این برای خودمان هم حل شود، خوب است از حالت تقلیدی در بیاییم و به یک حالت، بینش برسیم و بدانیم واقعاً ما پشتوانه ای داریم یا واقعاً عادت و سنت ما ایرانیهاست، و باید این کارها را بکنیم فرض بفرمایید سرخ پوستها رقص دارند ودور آتش جمع می شوند، و می رقصند عادت دارند چهار نفر طبل بزند و برقصند، قومی دیگر مثلاً عادت دارند گاو بپرسنتند و دور گاو می گردند یا مثلاً گروهی بچه ی خود را در معبد قربانی می کنند گروهی آتش پرستی می کنند زرتشتیان یک مراسم خاص برای خود دارند یهودیها یک مراسم برای خودشان دارند، بی دین ها یک مراسم برای خودشان دارند سیاهپوستها یک مراسم خاص برای خودشان دارند، این هم مراسم ماست، مراسم قوی ماست.

8- چه پشتوانه ای دارند.

فرض بفرمایید مردم اینطوری جمع می شوند، خودشان را تخلیه می کنند می گویند این آداب و سنت ماست، در کشور ما ایران این آداب و سنت ملی است، یک آداب و سنت دینی است اما چه ریشه ای دارد آیا عقل آن را تأیید می کند یا نمی کند، فایده ای دارد یا ندارد. چون ما خودمان هم این چیزها را که در امتهای دیگر می بینیم برایمان سوال می شود. فرض بفرمایید رقص سرخپوستی یعنی چی؟ این چه رقصی است؟ چه فایده ای دارد؟ آیا اینها جمع شده اند که برقصند؟ این رقص چیست؟ یک رقص نشانه ی باران است، می رقصند که باران بیاید و رقص های دیگر به معناهای دیگر است خوب حالا ما که جمع می شویم لخت می شویم و در سینه های مان می زنیم، عَلَم بلند می کنیم زنجیر می زنیم پرچم داریم آب می دهیم و چیزهای دیگر، اینها از کجا آمده اند و چه پشتوانه ایی دارند و به اصطلاح آیا دارای مفهوم و منطقی است؟ آیا ریشه ای دارد؟خداوند به عنوان مرکز تخصص مرکز علم که بشر را خلق کرده است این کارها را قبول دارد؟

9- چرا به اهل بیت «علیهم السلام» می گوییم؟

بعضیها می گویند اینها شرک به خداوند است کفر است، مورد ننگ خداوند است، و خداوند این چیزها را دوست ندارد، می گویند ما توحید داریم و توجه ما به خداوند است توجه به اهل بیت اساساً حائل و فاصله گذاشتن است ما عشق به خدا داریم توحید داریم، ذوب شدن در خدا را داریم، این خوب است ائمه را واسطه و شفیع قرار دادن این وسط آیا شرک نیست؟ من چرا به سیدالشهدا می گویم مشکلم را حل کند به خود خدا می گویم مشکلم را حل کند، چرا مریض شوم بروم به عبدالعظیم متوسل شوم به خود خدا می گویم چرا اساساً به اینها بگویم به خود خدا می گویم مشکلم را حل کند، چرا واسطه قرار بدهم و بگویم شما بچه ام را شفا دهید. مگر آنها قدرت دارند اینها یک امامی بوده اند زمانی بوده اند حالا از دنیا رفته اند تمام شد، چرا به اینها بگویم قرض دارم، گرفتاری دارم، مشکل دارم، خود خدا هست و به خود خدا می گویم این ها بحثهای خیلی مهمی است که بحث خواهیم کرد که زیارت چیست؟ توسل چیست؟ چرا توصیه به زیارت شده است؟

10- این زیارت آثاری دارد.

ابتدا چند روایت درباره ی زیارت برایتان می خوانم که از طرف اهل بیت گفته اند این زیارت صورت بگیرد، بعد به حلاجی این قضیه برسیم اینها فقط درباره ی اهل قبور، مسائل زیارت، شفاعت، و کسانی کهاز دنیا رفته اند بود ما حتی درباره ی امام زمان «عج» که زندهاست این کارها را می کنیم مجالس راه می اندازیم جشن می گیریم برای امام زمان «عج» گریه می کنیم، دعا می کنیم در فراقش این همه اشعار می گوییم گریه می کنیم سوز و عطش داریم این چه داستانی است؟ امام زمان را زیارت می کنیم انواع زیارتها دارد که ما ایشان را زیارت می کنیم قسمت دیگری از زیارت بحث درباره ی زیارت مؤمنین از همدیگر است این هم بخش مهمی از زیارت است فرض بفرمایید شما به زیارت علما می روید، زیارت دوستان و برداران مومن خود می روید، سفارش شده است که شما به زیارت یکدیگر زیاد بروید، در خانه ای همدیگر زیاد بروید «تزاورو» امر شده است که شما به زیارت یکدیگر بروید، همدیگر را زیاد ببینید، این زیارت آثار و فوایدی دارد که بعضی از آنها ملموس و بعضی دیگر غیر ملموس است که راجع به این نوع زیارت هم بحث خواهد شد.

11- در فرهنگهای دیگر این را نمی پذیرند.

این زیارت که سفارش شده، برای آن که مهمانی بگیرید، به بهانه ای مختلف همدیگر را ببینید، پاتوق بگیرید اسلام سفارش زیادی به پاتوق داری کرده است، دور هم جمع شویم پاتوقهایی باشد که شیعیان و مؤمنین در آن جا جمع شوند، شما دیده اید افراد دور هم جمع می شوند، غروب تا غروب پاتوق می گیرند و مثلاً همدیگر را می خواهند ببینند و می گویند بیا پارک فلان، بعضیها مسجد پاتوق شان است بعضیها قهوه خانه، بعضیها کوه، بعضی ها هم مرکز فساد پاتوق شان است به مشروب خانه مرکز رقصی، پارتی ای، کازینویی می روند اینکه به ما گفتند پاتوق بگیریم و با شور و شوق باشد این قضیه پاتوق چه صیغه ای است. در فرهنگهای دیگر اصلاً این را نمی پذیرند.

12- کسی در زندگی دیگری دخالت نمی کند.

در فرهنگهای دیگر زندگی همه، کاملاً از هم جداست و کسی در زندگی دیگری دخالت نمی کند کسی مهمانی به خانه ی کسی نمی رود و خیلی شسته و رفته هستند کسی حق ندارد در کار دیگری اظهار عقیده کند و کمک کند ولی ما مثلاً امروز به خانم می گوییم ناهار را بردار برویم خانه ی باجناق دور هم ناهار بخوریم. یا به خانه فلانی زنگ می زنیم. شب نشینی داریم شبهای طولانی زمستان را دور هم جمع می شویم این فرهنگ در اسلام خیلی سفارش شده است که صله ی ارحام کنید ملاقات کردن، سر زدن به همدیگر، اینها یعنی چی؟

این کارها در فرهنگهای دیگر یک نوع فضولی و دخالت است، اصلاً اگر مهمان بخواهد به خانه آنها بیاید قلم پایش را می شکنند، یک آقایی پیش من آمده بود و می خواست درباره ی ازدواج با یک دختر خانم صحبت کند این آقا مدتی با خارجی ها در ایران ارتباط داشت و فرهنگ آنها را یاد گرفته بود به خانم می گفت من اصلاً از رفت و آمد خوشم نمی آید جمعه روز من است حتی همسرم هم نباید مزاحم من شود، روز جمعه اگر مهمان بخواهد بیاید بشدت عصبانی می شوم از همین الان دارم می گویم خوب این هم یک فرهنگ است.

13- از همدیگر خبر داشته باشیم یعنی چی؟

آیا فرهنگ ما که میگوید از همدیگر خبر داشته باشید نه اینکه فضولی در کارش کنیم بلکه مثلاً شب گرسنه نماند برویم اگر گرسنه است به او غذا بدهیم، از یکدیگر خبر داشته باشیم چه صیغه ای است؟ اینکه گفته اند به زیارت همدیگر برویم و از احوال همدیگر خبر داشته باشیم صله ی ارحام داشته باشیم، مشکلات یکدیگر را حل کنیم این یعنی چی؟ این یعنی چه وقتی من مثلاً مشکل بیمارستانی دارم به فلانی زنگ می زنم می گویم مقداری پول برای من بیاور، اینکه من به زندان افتاده ام، تصادف کرده ام به فلانی زنگ می زنم فلانی سند خانه ات را اینجا بگذار. آن طرف هم برای کمک سریع می آید چه برنامه ای در این قضیه است باب زیارت بحث مفصلی است که قسمتهای مختلف آن را برایتان عرض کردم که شامل زیارت زنده ها که از اولیاء خدا و انبیاء و رهبران الهی می باشد و زیارت قبرشان و زیارت مومنین که انشاءالله بحث خواهد شد.

14- باید با بینش انجام بگیرد.

داستان مقدمه زیارت عاشورا را برایتان می گویم تا وقتی که زیارت عاشورا می خوانید بدانید یعنی چی؟ زیارت جامعه کبیره می خوانید یعنی چی؟ زیارت آل یاسین می خوانید یعنی چی؟ زیارت هر روز اهل بیت یعنی چی؟ شما فرض کنید زیارت روز پنجشنبه متعلق به امام حسن عسکری «علیه السلام» است زیارت روز جمعه متعلق به امام زمان «عج» است زیارت روز شنبه به آقا رسول الله تعلق دارد و روز یکشنبه متعلق به حضرت علی «علیه السلام» و حضرت زهرا «سلام الله علیها» است و تا آخر هفته شما زیارت ائمه را دارید غیر از زیارت اهل قبول و ائمه و غیره همه ی اینها باید برای ما حلاجی شود یعنی ما می خواهیم این کارها را براساس تقلید، عادت و صرفاً یک فرهنگ کشوری اقدام به این کار نکرده باشیم، باید با یک بینش انجام بگیرد.

15- باید برای ما حلاجی شود

شما صرفاً و در بست همه ی حرفها ما را نپذیرید و قبول نکنید، شما باید برایتان حلاجی شود سوال کنید از حرفها ما انتقاد کنید و برای ما بنویسید که من واقعاً نمی توانم فلان حرف را بپذیرم، انسان لازم است مقداری به مسائل خودش تردید کند یک مقدار از این لباس تقلید در بیاید و ببیند واقعاً می تواند این لباس را بپوشد و آیا پوشیدنی است یا نه. خوب نیست همان طور که مالان دنبال منطق هستیم و می خواهیم مسائل مان را از طریق منطق بفهمیم یک دفعه برویم زیر همه چیز بزنیم، چون ممکن است خیر در راه انسان نیاید و انسان برای همیشه شقی شود و زیر همه چیز بزند و بگوید آقا اینها همه خرافات است و ما چنین چیزی در اسلام نداشته ایم، اسلام کی گفته است ما گریه کنیم، عزاداری کنیم علناً استاد دانشگاه و افراد دیگر به ما میگویند ما این را در اسلام نداریم ما چه مدرکی داریم؟ بالاخره باید برای ما حلاجی شود که انشاءالله سعی می کنیم درباره ی آن صحبت کنیم که بعداً وقتی خواستیم وارد شحر زیارت عاشورا شویم با اطمینان بیشتری وارد شویم.

16- زیارت عاشورا یک برنامه ی کامل است

من می خواهم مقوله امام و امام شناسی و توجه به امام و مقوله زیارت انشاءالله حل شده باشد، که وقتی می خواهیم روز مقوله ی زیارت عاشورا برویم آگاه باشیم چون زیارت عاشورا آن قدر اهمیت دارد که خداوند آن را تنظیم کرده است و امام باقر «علیه السلام آن را به ما داده اند و این همه به آن سفارش شده است، زیارت عاشورا یک برنامه ی کامل زندگی است، حالا اگر من به شما بگویم زیارت عاشورا یک برنامه ی کامل زندگی است اما شماهیچ پشتوانه ای از آن نداشته باشید و ذهن تان قانع نشده باشد، فقط به خاطر مقولات دین تان به حرف من گوش داده باشد، یک جا زیر پایتان شل می شود، فرض بفرمایید چهار روز دیگر دانشگاه می روید یک استاد می آید آنجا می نشیند که دکتر است فلانی دکترای علوم قرآنی است دکترای الهیات است دکترای مسائل دینی است فلانی مجتهد است فرض بفرمایید همین آقای دکتر یا همین مجتهد، تو را مسخره کرده، بگوید مگر شما امل هستید، این مسخره بازی ها چیست که سیاه می پوشید سینه زنی دارید هنوز جز عوام هستی، تو دیگر برای خودت دانشجو هستی زشت است که وارد دسته شوی و سینه زنی کنی جز روشن فکر ها هستی. بعد می بینی زیر پایت شل شده فردا با خودت می گویی با این قیافه که نمی توانم سر کلاس بروم، ریشم را مسخره می کنند لباس مشکی ام را مسخره می کنند پیراهنم را روی شلوارم انداخته ام مسخره می کنند. بعد می گوید نکند در دسته بروم سینه بزنم مرا ببینند مسخره می کنند گریه کنم مرا مسخره می کنند بعد روز عاشورا طرف دستش را در تربت زده می خواهد به سر و صورتت بمالد می گوید نه تو را به خدا گل به من نمالید. ما می خواهیم این طوری نشود.

17- می خواهیم آگاه شوید

می خواهیم شما آگاه شوید افراد زیادی برایشان این داستان تراژدی اتفاق افتاده است من در ژنو بودم داشتم به ایران می آمدم آنجا یک کسی مرا زیاد مسخره کرد آنشخص از طرف ایران به آنجا آمده بود به من گفت آقا این چیست که به این کشور آورده اید، آن شخص ایرانی به من می گفت مگر شما نمی دانید کجا آمده اید، اینجا سوئیس است شما کتاب مذهبی فرستاده اید، ما تعدادی قرآن، مفاتیح، جانماز، تسبیح و مهر و پیشانی بند و عکس امام و مقام معظم رهبری و عکس زنان محجوب و کتاب آموزش نماز فرستاده بودیم. ما چون می دانستیم داریم چه کار می کنیم گفتیم شما تحمل کنید جسارت ما را ببخشید می گفتند دولت این همه پول هواپیما داده که شما اینها را بیاورید یک کتاب درست می فرستادید که با مردم اینجا جور در بیاید آنها چیزهای دیگر می طلبند بعد ما آنجا رفتیم غرفه ی بین المللی بود عکس صدام را زده بودند و هیچ هم نمی گفت برای پرستیژ ما بد است صدامی که جنایتکار معروف است آن وقت اعضای کنسولگری ما برایشان خیلی سخت بود که ما بخواهیم عکس امام یا مقام معظم رهبری را بزنیم. ما هم محکم پای کار ایستادیم بعد دیدیم که بقیه ی گروههای که ایران آمده اند چه چیزهایی با خودشان آورده اند کتابهای صادق هدایت احمد شاملو، کتابهای بی آزار سعدی، خیام، حافظ، و از اینهایی که سبز باشید آبی باشید و چیزهای دیگر یعنی نمایشگاه فرهنگی بود.

نتیجه این شد که تمام قرآنها را با شیفتگی غارت کردند تمام مفاتیح ها و کتابهای نماز را خریدند. همه چیز ما به فروش رفت.

18- هر کس به قبر حسین «علیه السلام» نرود دینش کامل نشده است

حالا چند روایت درباره ی زیارت برایتان می خوانم، بعد انشاءالله از جلسه ی بعد وارد بحث زیارت می شویم علی «علیه السلام» فرمودند: «ایتوا قبر الحسین «ع» فی کل سنه مره» هر سال یک بار زیارت قبر حسین «علیه السلام» بروید فرمودند: از هر شهری که هستید سالی یکبار قبر حسین «ع» را زیارت کنید دستور داده اند «من لم یأت قبر الحسین حتی یموت کان منقصت دین منقصد ایمان و ان ادخل الجنه کان دون المومنین فی الجنه» هر کس به زیارت قبر حسین نرود یعنی بتواند برود و نرود تا اینکه بمیرد ناقص الدین و ناقص الایمان از دنیا رفته است. دینش کامل نشده، ایمانش هم کامل نبوده است و اگر داخل بهشت شود در درجه ای پایین تر از مومنین قرار خواهد گرفت و اساساً به سطح مومنین نمی رسد.

19- خودشان هم به زیارت یکدیگر می روند

ان الحسین بن علی «علیه السلام» کان یزور قبر الحسین «علیه السلام» فی کل عیشه جمعه، امام باقر «علیه السلام» که خودشان در حادثه ی کربلا بوده است الان خودش گزارش می دهد می گوید با جدم سیدالشهدا هر شب جمعه به زیارت امام حسن «علیه السلام» می رویم در صورتی که هر شب جمع ما به زیارت امام حسین «علیه السلام» می رویم. این داستان زیارت است که آنها خودشان هم به زیارت یکدیگر می روند وگفته اند بروید و گرنه ناقص الایمان هستید ثواب زیارت آنها سرسام آور است مثلاً ثواب زیارت عبدالعظیم حسنی گفته اند مثل ثواب زیارت امام حسین «علیه السلام» است در مورد ثواب زیارت سیدالشهدا یک چیزی نجومی ذکر کرده اند که نمی توانیم آنرا جمع کنیم هر کس فاطمه ی معصومه را در قم زیارت کند «من زار وجبت له الجنه» بهشت بر او واجب می شود. این زیارت یعنی چی؟

20- آبراهه ی بهشت به سوی آن است

فرموده اند ما در زیارتهایی هم که به دیدن هم می رویم ثواب زیادی دارد «فضل زیارت قبر امیرالمومنین علی زیارت قبر الحسین کفضل امیرالمومنین علی الحسین، فضیلت زیارت قبر امام حسین مثل برتری خود امیرالمومنین بر امام حسین «علیه السلام» است قال رسول الله «صلی الله علیه و آله» میان قبر من، و منبر من باغی از باغهای بهشت است منبر من بر فراز آبراهه ای از آبراهه های بهشت است چون قبر فاطمه «سلام الله علیها»، میان قبر رسول خدا و منبر اوست قبر فاطمه باغی از باغهای بهشت می باشد و یکی از آبراهه های بهشت به سوی آن است، این را امام صادق «علیه السلام» از پیامبر تعریف می کند و خودش هم توضیح می دهد ما باید اساساً بدانیم زیارت یعنی چی؟ توسل یعنی چی؟ استثناء به آنها یعنی چی؟ چرا سفارش شده است؟