أعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنۀ الله علی أعدائهم أجمعین من الآن إلی قیام یوم الدین.@ (الحازِمُ مَن تَجَنَّبَ التَبذیرَ وَ عافَ السَرَفَ) شخص دوراندیش کسی هست که از اسراف و تبذیر دوری بکند. این دوراندیشی به دو جهت هست: یکی مقوله زندگی مادی یک انسان و یکی هم مقوله زندگی معنوی او.@ نکته خیلی اساسی که بارها تذکر دادم و باز هم تذکر میدهم تکرار هم خواهم کرد این هست که اساساً انسان یک موجود واحد ممتد از دنیا تا بینهایت هست و یک زندگی بیشتر ندارد منتها این زندگی در چند مرحله انجام میگیرد مقداری در رحم مادر و مقداری در رحم دنیا و مقداری در رحم برزخ هست و مقداری هم بعد از ورود به قیامت تا ابدیت.@ یک زندگی هست که نوع زندگی ما در آخرت نوع تولد ما به برزخ یعنی نوع مرگمان به برزخ و نوع زندگی برزخی ما نوع ورودمان به قیامت، کیفیت محشور شدنمان و حیات ابدی ما همگی بستگی به این مرحله دنیا دارد که ما دنیا را چطوری بگذرانیم.@ بنابراین وقتی میگوییم از نظر دنیایی فرق نمیکند اینطوری نیست که ما یک مقطع جدای از آخرت داشته باشیم به نام دنیا که هیچ ربطی به آنجا ندارد کل رحم، جنین، زندگی جنینی، دوران رحمی همهاش سازنده دنیاست و تولد و مسائل مربوط به این.@ بنابراین ما همانطور که رحم جدای از دنیا، دوران جنینی جدای از دنیا نداریم در مورد آخرت هم همینطور است آخرت جدای از دنیا و دنیای جدای از آخرت نداریم وقتی میگوییم مسأله اسراف و تبذیر مربوط به دنیاست و مقداری مربوط به آخرت هست همان مقداری که مربوط به دنیاست باز در آخرت تأثیر دارد.@ مسأله اسراف در اموال و تبذیر، اسراف یعنی بیش از حد لازم خرج کردن و مصرف کردن، فرض بفرمایید شما در روز دو پرتقال میخواهید بخورید بدن شما از نظر پزشکی یک پرتقال را بیشتر مادهاش را جذب نمیکند.@ بقیه پرتقالهایی که شما برای لذت نفس میخورید نه برای مصلحت، این پرتقال را بدن میگیرد شما لذت خوردنش را میبرید اما به درد بدنتان نمیخورد کل مادهاش دفع میشود به درد شما نمیخورد لذا آن مقدار پرتقال اضافه اسراف میشود.@ سیب میخواهید بخورید همینطور، بدن خیلی محتاج به مواد زیاد نیست انسان یک مقداری میوه بخورد نه اینکه حالا از هر میوهای یک دانه، این قاعده نیست آنوقت میشود یک هندوانه ده کیلویی میگوییم یکی بخوریم یکی بدن بیشتر جذب نمیکند، نه به هر حال بدن مقداری نیاز دارد بقیهاش را اگر برای لذت خوردی جذب نمیشود این اسراف میشود.@ نان و غذا همینطور، غذا بدن به قدری بخورد که اگر خودش را از سر سفره کنار کشید هنوز جا داشته باشد بخورد اشتها داشته باشد این حد طبیعی خوردن هست نه اینقدر که آروق بزند و جا نداشته باشد که یک لقمه دیگر بخورد بالا بیاورد در بقیه کارها هم همینطور، این بیش از حد نیاز مصرف کردن است.@ تبذیر یعنی ریخت و پاش، بذر را میپاشند پرت میکنند اینطرف و آنطرف تا کجا بیفتد و بعداً رویش بکند تبذیر یعنی ریخت و پاش کردن اموال، یعنی حیف و میل کردن، یعنی خراب مصرف کردن، گاهی وقتها چیزهایی که اساساً برای زندگی ممکن است نیاز نباشد تهیه کردن، میفرماید آدم دوراندیش کسی هست که نه اسراف میکند و نه تبذیر و ریخت و پاش دارد.@ اسراف و تبذیر هر دو از گناهان کبیره هستند داریم مقداری که آب میخورید و مقداری که میماند را بیرون بریزید اسراف کردید و گناه هست مثلاً نصف لیوان خورده نصفش را دور بریزد آب به قدری بریزید که میخورید بیشتر از این نریزید لیوان را پر میکنی بعد یکذره را میخورید بقیه را دور میریزید بعضیها که اصلاً مد شده مثل یک پرستيژ شده.@ قرآن میفرماید(إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ) مبذر برادر شیطان است اگر کسی ریخت و پاش در اموالش دارد شما مثلاً سر سفره غذا را که از جلوی شما برنمیدارند این مثلاً چهار کفگیر برنج در بشقابش میریزد بعد نصفش را میخورد نصفش را میگذارد بعد اینها را دور میریزند کمتر میشود مصرف کرد.@ از کم شروع کن مقداری اگر اشتها داشتی بعد دوباره بریز و بخور هُل نزن که تمام بشود الان این قضیه پرستیژ شده که بعضی جاها اساساً مثلاً میروند یک آبمیوه سفارش میدهند نصف لیوان را میخورند بد میدانند که همه را بخورند میگویند اینها گدا بودند باید یکذره را بگذاریم.@ از این قرتیبازیها، چایی میخورند یک ثلث استکان را هر چقدر هم کوچک باشد میگذارند باشد من آدم میشناختم که خیلی آدم بدبختی بود پول هم نداشت از این و آن قرض میگرفت بعد میرفت یک چیزی را که میخواست بخورد نصفه میخورد که نگویند بدبخت است.@ رعایت این نوع پرستیژها و یا اینکه بگویند آدم باکلاسی است تشخص به این کارها شده یعنی به تقلید و تبعیت از شیطان، طبیعتگرایی درست هر چه که ضد ارزش هست به عنوان ارزش به ما قالب میکند فرمودند اگر شما خرما خوردید هستهاش را دور بیاندازید اسراف است در شرائط عربستان که یک دانه خرما میتواند یک درخت خرما بشود.@ حالا اینجا برای ما کارآیی ندارد ولی آنجا اینطور است الان ما برای گلودردمان میرویم بهدانه میخریم همین سیب و بِه که میخوریم دانهاش را دور میریزیم بعد میرویم از عطاری میخریم که اگر یک موقع گلویمان گرفت درست کنیم بخوریم یک چیز بیارزش نیست.@ باید دقت بکنیم در کاغذ در نوشتن اینها خیلی مهم است شخص میخواهد یک یادداشت بنویسد میرود یک کاغذ آچار برمیدارد دو خط مینویسد کنار میگذارد شما سیره امام امت(س) را نگاه کنید هر وقت برایش نامه مینوشتند اینطرف و آنطرفش سؤال داشت جوابش را همینجا مینوشت.@ حالا الان رسم شده بیادبی است اگر شما جواب نامه را اینجا بنویسی بیادبی است باید یک کاغذ آچار مصرف کنی یک خط میخواهی جواب بنویسی این احترام شده یعنی تکلفهای بیجا و قوانین بیجا باعث مصرف زیاد ما شده.@ یک کاری کرده که یک کشوری مثل ایران بالاتر از هند با یک میلیارد جمعیتش بالاتر از چین و بالاتر از خیلی از کشورهایی که دهها برابر ما جمعیت دارند در خیلی از مسائل و مواد مهم مصرفمان بالاتر برود در سوخت در نان در برنج در میوه در مصرف آب و برق، آنقدر ما مصرف داریم و بیهوده هم داریم مصرف میکنیم معادل چند کشور ایران دارد مصرف میکند.@ چون فرهنگ مصرف ندارند این اروپاییها را که میبینید ثروتمندترین کشورها هم هستند میبینید که چقدر سخت میگیرند در مصرف مواد غذایی یا سوخت یا چیزهای دیگر، اول از این لولهکشی جدا دارند آب شُربشان جداست فقط برای خوردن.@ بقیه مصارف آب چاه مصرف میکنند برای شستن ظرف و لباس و باغبانی و مسائلی از این قبیل، فرهنگ کشور ما فرهنگ غلطی هست واقعاً مصرف خیلی بالاست این مقدار ثروتی که در ایران هست خود کارشناسان میگویند معادل یک میلیارد جمعیت را راحت جواب میدهد.@ ما داریم چقدر مصرف میکنیم به میوههایی که دور ریخته میشود به نانها و برنجها و غذاهایی که دور ریخته میشود توجه بفرمایید مصرف میوهها را ببینید چقدر است یکی از دوستان امام میفرمود ما در پاریس که بودیم رفتیم میوه بگیریم من یادم نیست سه کیلو یا چهار کیلو گرفتم آمدم خانه.@ امام به قدری ناراحت شد گفت تو چند کیلو پرتقال خریدی به چه درد ما میخورد مگر ما چقدر میخواهیم میوه بخوریم یک نصف پرتقال یا یک پرتقال میخواهیم بخوریم فرمود خیلی گناه نابخشودنی شما کردید اگر میخواهی خدا از سر تقصیراتت بگذرد بروید پوست بکَنید بدهید همسایهها بخورند شاید خدا از تقصیرات تو بگذرد.@ حالا نگاه کنید ما چقدر مصرف میوه در خانه بیخود داریم زیادی میخوریم دورریز زیاد داریم، نه این سرش اینطوری هست به طبعم نمیگیرد، این زمین افتاد دیگر نخوریم، این یکذره بیرون مانده، یک کسی از آن خورد، به بهانههای مختلف دورریزهای زیاد، برنج، خورشت، نان، میوه، سبزی، حبوبات، غسل میخواهیم بکنیم حدود یک دقیقه تا دو دقیقه طول میکشد.@ یک مرد اگر بخواهد غسل بکند زیر دوش بایستد حدود یک دقیقه تا دو دقیقه یک غسل میتواند انجام بدهد، خیلی معطل کند، بیست دقیقه زیر دوش ایستاده یک غسل بکند گناه کبیره، میخواهد یک کار مستحبی انجام بدهد مسواک میخواهیم بزنیم وضو میخواهیم بگیریم وضویمان گناه دارد وسط وضو آب را میشود بست.@ بارها میشود شما شیر را ببندید یک قسمت مشتتان را پر کنید صورتتان را بشویید بعد دوباره شیر را باز کنید برای دستتان شیر را باز کنید و باز ببندید دستتان را راحت میکشید بعد دوباره شیر را باز میکنید حالا نگاه کنید چقدر در مساجد ما اسراف میشود شیر آب باز آقا دارد وضو میگیرد.@ خدا نکند یکذره مقدس باشد بخواهد ذکرهایش را بگوید و مستحباتش را رعایت بکند و یکذره هم وسواسی باشد چهل دفعه دستش را به صورتش بکشد چند لیتر آب رفته در جبهه آب کم بود با یک لیوان هم طهارت داشتیم هم وضو میگرفتیم یعنی برای وضوی ما که یک لیوان آب کافی است ببینید چند لیوان آب مصرف شد که آقا میخواهد یک وضو بگیرد.@ در همه چیز ما اینطور هستیم در غذا خوردن بیدقت هستیم خیلی وقتها آدم با رفقا بیرون میرود رفقای اهل حال هستند با هم دوست هستند یک موقع میگوییم همه برجسته و وزین اینها میایند هفت هشت تا آدم هیکلدار آنجا میرویم که غذا بخوریم آنها میگویند الان حتماً بیست سیخ سفارش میدهند بعد ما پنج سیخ سفارش میدهیم نفری یک سیخ میخوریم.@ گاهی وقتها خودمان خجالت میکشیم سفارش غذا بدهیم واقعاً هم کافی است چه اشکال دارد یا بعضی از رفقا میگویند ما دو نفری با هم یک غذا بخوریم هیچ مانعی ندارد هفت نفر میروند سه پرس غذا سفارش میدهند.@ آن چلوکبابی هم دردشان میاید که خجالت نمیکشند با این هیکلشان در غذاخوری میایند و هفت نفر آدم برجسته بعد سه پرس غذا سفارش میدهند هیچ اشکالی ندارد خجالت هم ندارد رفتید جایی غذا بخورید بچه نخورد ماند یک ظرف یکبار مصرف بگیرید غذا را بریز خانه بیاور ناهار بخور بعداً بچهها گرسنهشان میشود چه اشکال دارد.@ نه بد است این باید از باب رعایت کلاس و پرستیژ سر میزمان باید به اندازه پنج نفر غذا اضافه بیاید این درست نیست مهمانیها همینطور، خیلی چیزهای دیگر داریم که همهاش اسراف هست واقعاً حساب بکنیم که چه کسی چقدر میخورد قرار نیست که سرمایه پایمال بشود.@ من امشب نیم پرس میخورم یا امشب نمیخورم میوه و کیک خوردم میل ندارم واجب نکرده که ما حتماًً سر سفره بنشینیم در لباس همینطور، هیچی نشده لباسها را دور میریزیم عارمان میاید یک لباسی را چند سال بپوشیم تندتند باید عوض کنیم.@ الان تا یک اتفاقی برای لباس میافتد سوراخ شده میشود یک وصله زد، چه کسی وصله میزند بد است، کجایش بد است هیچ اشکال ندارد من خودم وقتی اوائل در دوران جنگ بودیم وضع مالیمان خوب نبود با حقوق کم و محدودیت زیاد، من یادم هست خانمم جورابم را هم وصله میزد ککمان هم نمیگزید.@ تا دو سه سال پیش هم لباس من وصلهدار بود الان هم اگر یکجایش خراب بشود باز میگویم وصله بزند ناراحت هم نمیشوم بپوشم سرم را بالا میگیرم چه اشکال دارد از آدم چه چیزی کم میشود که لباس وصله داشته باشد.@ سلمان میفرماید خدمت حضرت زهرا(س) بودم برای کاری صدایش کردیم چادر را که سرشان کردند دیدم دوازده وصله به چادر حضرت زهرا هست امیرالمؤمنین(ع) میفرماید که آنقدر کفشم را وصله کردم که دیگر خجالت میکشیدم که بروم بدهم وصله کنند.@ ما وضع لباس و کفشمان تا یک چیزی میشود دور میریزیم دمپایی و لباس را تندتند دور میریزیم چه اشکال دارد یک لباس را چند سال بپوشی فعلاً دارد کار میکند اینها جز اینکه گناه کبیره هست ضررهای زیادی میزند به آخرت انسان، نه فقط از جهت اینکه گناه هست مسأله اسراف و تبذیر.@ ما وقتی فرهنگ مصرف نداریم و درست مصرف نمیکنیم چند اتفاق میافتد یکی اینکه گناه کبیره است مصرف بیش از حد بالاست گناه کبیره سر جای خودش، عذاب دردناکی هم که خداوند وعده کرده ممکن است گرفتار بشویم به خاطر اسراف.@ نکته دوم این هست که وقتی مصرف میکنی سطح توقع و سلیقهات بالا میرود مجبوری در آن سطح بیشتر تلاش بکنی برای اینکه این توقعاتت را براورده بکنی این بیشتر تلاش کردن دیگر ثواب جهاد فی سبیل الله ندارد داری تلاش میکنی که تمنیات غیر مشروع خودت را اشباع و ارضاء بکنی عمر از تو میگیرد عمر را هم به مبنای قیامت با تو حساب میکنند.@ یعنی خیلی گران تمام میشود بیشتر کار میکنی مثلاً من در خانهام ویدئو نباشد نمیمیرم که ویدئو نباشد همین فیلمها را هم که تلویزیون از پنج کانال دارد نشان میدهد از سرمان زیاد است چه خبر است.@ مگر ما چقدر وقت داریم که بنشینیم این همه لهو و لعب و این همه وقت تلف کردن پای تلویزیون که من بروم ویدئو بخرم مگر ما عمرمان را از سر راه آوردیم مگر پایمان حساب نمیشود که همینطوری بنشینیم نگاه کنیم تلویزیون کم برنامه دارد که بنشینیم ویدئو هم بگذاریم نگاه کنید ما باید از این جوانی و عمرمان قیامت جواب بدهیم.@ قیامت میپرسند شما جوانی و عمرت را چکار کردی در مقوله عمر یک بحثی درباره اسراف در عمر داریم که برای بحث عمر میماند که بعد از بحث دوراندیشی هست واقعاً ما در خانه نداشته باشیم چه میشود، یا فرش ما آن مدل نباشد یا خیلی چیزهای دیگر در خانه هست که واقعاً ضرورت ندارد ولی ما اسیر مشهورات زمانه هستیم باید داشته باشیم.@ بعد احساس عقده و کمبود میکنیم شما امام(س) بروید جماران خانهاش را ببینید مگر چیزی از او کم شد خانه به آن کوچکی داشت مگر از ارزش و شخصیتش چیزی کم شد؟ ما انس با سادگی نداریم تشریفاتمان در زندگی خیلی زیاد است در طبقات پایین هم همینطور هست.@ بنده که الان ده سال است دارم کار مشاوره انجام میدهم خیلی وقتها کمکهای اقتصادی هم به این و آن کردیم که زندگیشان از مشکلات نجات پیدا بکند بعد که سرکشی میکنیم میبینیم که درست مصرف نمیکنند طرف آمده اینجا گریه و زاری که من بچههایم گرسنه هستند مشکل دارم به آنها پول دادیم که این مشکلات اصلی را حل کنند.@ دیدیم خانم رفته گلدان و تابلو خریده در خانه زده بعضی از کشورها هستند میبینیم اینطوری هست که اینها در خانهشان کپر مینشینند یک وضع خیلی بد، بیرون که میاید بنز دارد لباسهای آنچنانی، از ژاپن بگیرید رفقهایی که ژاپن بودند برایم تعریف میکنند میگفت طرف شبها در مترو میخوابد.@ ولی وقتی میاید سر کار یا با ماشین میخواهد تردد بکند ماشین آنچنانی، آدم به کجا میرسد این که گفتم آدم مشهورات زمان و تخیلات میشود همین هست در تهران خود ما نگاه کنید ابتدائیترین نیازها را نمیتوانند تأمین کنند در مسائل زندگیشان، ولی میبینید چند دست لباس و کفشهای آنچنانی دارند و باید اینها رعایت بشود.@ عقدههای اینطوری، این بحث را در سعادت و شقاوت و ارتباط بین لذات حسی و خیالی و وهمی و عقلی مفصل توضیح دادم که گاهی وقتها انسان حاضر است لذات و نیازهای طبیعی و فیزیولوژی خودش را له بکند اما لذات خیالی داشته باشد به تأمین خیال بپردازد خیال سروپا نگهاش میدارد.@ کت و شلوار آنچنانی و کیف سامسونت و عینک و لباس آنچنانی، بعد شب جمعه میرود قبرستان که میوه پخش میکنند یکذره جمع میکند که گرسنه نباشد بخورد ما اینها را دیدیم که اینطوری هست یعنی طرف شب جمعهها بعدازظهر قبرستان میرود چند جعبه میوه و حلوا جمع میکند خانه میاورد که خوراک داشته باشند.@ بعد وقتی خانهشان میروی میبینی پرده آنچنانی خورده و ویدئو خریدند این گرفتاری هست به هر حال عمر تلف میکند وقتی شما سطح توقعت را از زندگی بالا ببری عمر تلف میکند نکته بعد این هست که از درک ثواب و آخرت انسان میماند.@ شما وقتی مصرفت زیاد بالا رفت به کسی نمیتوانی کمک بکنی امیرالمؤمنین(ع) و ائمه را نگاه کنید هیچ کدام آدمهای نداری نبودند همهشان آدمهای ثروتمندی بودند ثروتمند نه از بیتالمال ببخشند مثل خیلیها که از بیتالمال بذل و بخشش میکنند بعد میگویند عجب آقای کریمی هست.@ نه، کرامت نیست برای سیدالشهداء که از مال بیتالمال و وجوهات بذل و بخشش بکند و بگوید آقای کریمی بود این کرامت نیست برای سیدالشهداء، هنر نیست که یک کسی وجوهات بگیرد میلیارد میلیارد به این و آن هم ببخشد بگویند چقدر آدم خوب و مهربانی است.@ از جیب خودش، حضرات زحمت میکشیدند کار میکردند اما خوب هم به دیگران میبخشیدند خوب میتوانستند کمک کنند خوب دختران را شوهر میدادند جهیزیه تهیه میکردند خوب مشکلات مالی پسرها را برطرف میکردند خوب فقرا را سیر میکردند به خیلی از خانوادهها میرسیدند زحمت میکشیدند.@ ما الان خیلیها اطرافمان لنگ هستند واقعاً اگر یکذره زندگیمان را جمع کنیم میتوانیم به خیلی از آنها کمک کنیم همین ذره ذرهها که جمع بشود خیلی کار میشود کرد ما این کار را نمیکنیم ما نظام ذخیرهسازی آخرتمان ضعیف است.@ از اینجا بلند میشویم میرویم حضرت عبدالعظیم زیارت با خانواده، میرویم بستنیفروشی نفری 150 تومان 100 تومان میدهیم بستنی، مخلوط، فالوده میخوریم یک خانواده چهار نفره را در نظر بگیرید 800 تومان میشود یک شام یک کبابی بیرون بخوریم بگو 2000 تومان.@ برویم زیارت کنیم میرویم در حرم زیارت کنیم میخواهیم 50 تومان در حرم بیاندازیم نمیتوانیم میگوییم آقا زیادیاش میکند یعنی ما پول یک بستنی را هم به آقا نمیدهیم ذخیره برای آخرتمان نمیتوانیم بکنیم میخواهیم برویم مسجد جدیدی هست سر راه رفتیم نماز تحیت دارد مسجد روز قیامت دوستتان میشود شخصیت حقیقی دارد میاید شفاعت میکند.@ میخواهیم برویم مسجد کمک کنیم نمیتوانیم، مسافرت شمال رفته 150 هزار تومان خرج کرده رفته شمال و برگشته یک امامزاده هاشم خواسته برود دست کرده یک 25 تومانی زحمت کشیده در ضریح انداخته نظاممان غلط هست برای صدقه دادن هم همینطور.@ فرض کنید چیپس و پفک بچهمان 150 تومان است صدقه میخواهیم در روز بدهیم یک 20 تومانی صندوق میاندازیم آن هم چقدر منت میگذاریم خدایا امام زمان را با آن حفظ کند همه اعضای خانواده با آن حفظ بشوند بعد کلی حاجت داریم میخواهیم با این 30 تومان بگیریم نمیتوانیم برای آخرت بینش نداریم.@ یعنی متوجه نمیشویم که من میخواهم برای سلامتی امام زمان روز جمعه است یک صدقه کنار بگذارم فردا آنوقت خدای نکرده یک تصادف میشود میرود چند میلیون هم قرض میگیرد برای دفع آفات خودت، نمیتواند چون بینشمان ضعیف است به سفر مشهد میپردازیم.@ یک هزینه چند ده هزار تومان برای یک مشهد مستحبی میخواهیم برویم آنوقت اطرافمان کسانی هستند که خیلی نیازهای حاد دارند میگویند کمک کن دست میکند در جیبش و یک دویست تومانی بیرون میاورد، نمیتواند، کمک واجب میخواهد بکند، نمیتواند، برادر و خواهرش مشکل دارند پدر و مادرش لنگ هستند به آنها کمک نمیکند.@ آنوقت سفرهای آنچنانی میرود و خرجهای آنچنانی میکند فرهنگ ما فرهنگ غلط است نگاه دقیق نداریم فرهنگ اینطوری خوب است که وقتی شخص به امام صادق میگوید یک خانه برای من بخر، حضرت میگوید فردا بیا برایت خانه بخرم، فردا که میاید حضرت گفت یک خانه برایت در بهشت کنار خودم خریدم این فرهنگ است.@ رفتم همه را برایت صدقه دادم معادل یک خانه است در بهشت کنار خودم، فرهنگ اینهایی دارند که الان ثروت دارند راحت چند مدرسه برای آموزش و پرورش میسازند من بعضی از شهرها رفته بودم آنقدر خیرین مدرسه ساخته بودند که رئیس آموزش و پرورش گفت مدرسه اضافه آوردیم خالی مانده در جایی مدرسه احتیاج هست.@ حوزه علمیه لازم هست باشد درمانگاه باید باشد طرف پایش را کرده در یک کفش که من میخواهم مسجد بسازم در این شهرری شما متراژ بگیرید 500 متر یکجا مسجد گیر میاورید آنوقت مدرسه کم است بچهها باید دو شیفت مدرسه بروند فرهنگ سرمایهگذاری برای آخرت هم درست نیست.@ به طرف میگویند ما با یک کار کوچک فرهنگی یک تکان بزرگ فرهنگی میتوانیم به خارج از کشور به سنیها و مسلمانها و مسیحیها وارد بکنیم پول دارد از کویت اینجا آمده چند صد هزار دلار دارد میگوید من حاضرم به خارج از کشور کمک کنم تبلیغ کنید، میگوییم میخواهی چکار بکنی؟ میگوید برویم آنجا مسجد بسازیم.@ گفتیم مردم در هر بیغولهای هم که باشند اولین کاری که میکنند برای عبادت خودشان مسجد میسازند پولش هم در میاید اما شما بیا کمک کن سرمایهگذاری کن ما یک کار فرهنگی برای آشنایی با دین انجام بدهیم یک مدرسه و حوزه علمیه و مرکز فرهنگی بسازیم، نه ما مسجد میسازیم.@ الان شما ببینید سرمایهگذاری در مسجد و حسینیه میشود کنار هم، خدا شاهد است من مسجد سراغ دارم در یک کوچه روبهروی هم یک مسجد ساختند میگویند ما در آن مسجد نماز نمیخوانیم ما هیئتمان باید مسجد جدا داشته باشد کنارش هم یک حسینیه، چقدر مراکز خوب میشناسم عامالمنفعه.@ فرمود(لَو یَهدِیَ الله بِکَ رَجُلً واحِدً خَیرٌ لَکَ مِنَ الدُّنیا وَ ما فیها) اگر خداوند به وسیله تو یک نفر را هدایت بکند ثوابش از همه دنیا برای تو بالاتر هست ما گاهی وقتها پنج تا یا بیست تا نوار مگر چقدر میشود راحت میشود یک جوان را هدایت کرد.@ راحت میشود به شهرستان یا به خارج از کشور فرستاد چقدر به ما مراجعه میکنند آنقدر از شهرستانها مراجعه زیاد است که حد ندارد نامههایی میاید که آدم وقتی میخواند واقعاً گریه میکند که ما نمیتوانیم اینجا نوارخانه بزنیم یا چهار کتاب میخواهیم بفرستیم و مطمئناً این کتاب در ساختن انسان اثر دارد طرف سرمایهگذاری نمیکند.@ ولی برای مشهد سرمایهگذاری میکند نمیایند پولشان را خرج کنند ماه رمضان این همه کارهای خوب میشود کرد طرف اصرار دارد که فقط افطار بدهد سفره انداختند هفت رقم غذا در آن، این به چه درد میخورد جز اینکه گناه کردی دلت خوش است که افطار میدهی برای کسانی که همه در خانهشان غذا هست گدا و گرسنه که نمیاید سر این غذا بنشیند.@ همهاش غالباً پُز هست چند فقیر را آوردی واقعاً سر سفره افطار نشاندی که بگویی من لااقل اطعام کردم فلسفه اطعام و افطار چیست؟ درست است این نیست که همیشه باید به فقرا بدهی بله مؤمنین دور هم جمع بشوند خودش صفا دارد و خوب است و ارزش دارد.@ ولی به حکمت اصلی این فکر بکن این همه ما محرم و صفر، طرف میبینی که روز عاشورا پنج شش یا ده تا سطل حلیم در خانهاش ذخیره کرده از بس اضافه دارد نمیداند چکار کند بعد هم خراب میشود دور میریزد نذر کردم شام بدهم حلیم بدهم شلهزرد بدهم.@ نذر کن چهار نفر هدایت بشوند نذر کن چهار نفر به امام حسین نزدیک بشوند درست سرمایهگذاری کنیم این فرهنگ غلط است شما اگر فکر کنید مردم ما درست فکر کنند فقط در نذرهایی که میکنند اوقاف ما که کم نیست ثروت زیادی است وقفهایی که میکنیم نذرهایی که میکنیم کم نیست ولی درست مصرف نمیشود.@ باز ما الان کسانی را داریم که شب گرسنه میخوابند از اینطرف هم یک عده غذا را دور میریزند یک عده فقط به خاطر اینکه آگاه نیستند با خدا و اهل بیت فاصله بینشان افتاده ایتام هستند بیشترین سفارشی که به ما کردند گفتند ایتام فرهنگی ما را(لَیسَ الیَتیم) یتیم کسی نیست که پدرش را از دست داده باشد.@ (إنَّمَا الیَتیم یَتیمُ العِلمِ وَ الأدَب) یتیم یتیم علم و ادب است اینها ایتام آل محمد(ص) هستند ما دستی به سر و گوششان نمیکشیم(وَ لا يَحُضُّ عَلى‏ طَعامِ الْمِسْكِينِ) باز در مورد یتیم داریم ما به فکر مسکین و یتیم نیستیم.@ مسکین و یتیم هم هر وقت در ذهنمان میاید یعنی کسی که گرسنهاش است و یا مشکل مادی دارد(مِسکین لا فَقرَ أشَدُّ مِنَ الجَهل) هیچ فقری بالاتر از جهل نیست(أکبَرُ البَلاء فَقرُ النَّفس) بالاترین بلا فقر نفس است این کسی که تو داری شکمش را سیر میکنی از حیثیت ابدی ساقط است اصلاً اتصالی به ابدیت ندارد.@ حرکت جنینی درستی به سمت ابدیت ندارد در این جهت سرمایهگذاری کن هی شکمش را سیر میکند چقدر برای دین و معنویت و انسانیت این سرمایهگذاری کردی ما همیشه نذر و وقف و کار خیرمان مربوط به طبیعت انسانهاست یکسره به فکر طبیعت انسان هستیم.@ چقدر سرمایهگذاری میکنیم در مورد فطرت انسانها، در مورد آشنایی انسانها با ماوراء طبیعت، آشنایی با خودشان، خود گم کردهشان را پیدا کنیم دستشان بدهیم چقدر خوشحال میشوند اگر کسی خودش را پیدا بکند چقدر شادی و اطمینان میاورد اگر کسی خود حقیقیاش را پیدا بکند ما در این جهات اصلاً سرمایهگذاری نداریم.@ این از فرهنگ مصرف و سرمایهگذاری، از جهت مذهبی عرض کردم آن هم از جهات مادی که خدمتتان عرض کردم نمیرسیم به دیگران کمک بکنیم چون نوع مصرف و فرهنگ مصرفمان غلط است نوع نگاهمان غلط است انسانهای زیادی هستند احتیاج دارند.@ من یک دوست عزیزی دارم که خودش چند خانه دارد خانه پدرش مینشیند توانسته به شهوت خودش غلبه بکند که من باید صاحبخانه باشم یک خانه آنچنانی داشته باشم در خانه پدرش با خانمش نشسته فرهنگش بالاست فرهنگ شیعی دارد بعد خودش چند خانه دارد داده کسانی که ندارند نشستند این سرمایه است.@ این فهم است این نگاه درست است این فرهنگ شیعی بالاست میگوید برای من کافی است خانه پدرم نشستم داریم زندگی میکنیم قابل توجه کسانی که یکسره حرص میزنند که سطح خانه را بالا ببرند به اسم خودشان یک چیزی اضافه بکنند 100 متری را 150 متر بکنند.@ فرمود به قدری که در آخرت قرار است توقف بکنید برایش کار بکنید خانه ابدیت است باید پر کنید خودت هم باید پر بکنی معصومین همین کار را میکردند مثل جنین، جنین کم مصرف میکند هر چه که از رحم بگیرد میسازد عضو میسازد برای دنیا، خودش در رحم خیلی کم مصرف میکند همه را برای آنطرف میگذارد.@ ائمه اینطوری بودند با اینکه ثروتمندترین افراد بودند به سادگی گذراندند و بیشتر به آنطرف فرستادند ذخیره کردند از دسترنج خودشان تلاش میکردند بیشتر به فکر آن سمت بودند کیاست یعنی این، زرنگی یعنی این، دوراندیشی یعنی این که آنطرف خودش میخواهد برود استفاده بکند کس دیگری نیست خودت میخواهی آنطرف استفاده بکنی همه را اینجا مصرف نکن.@ پس 1 ـ اسراف و تبذیر گناه کبیره است 2 ـ عمر تلف کن است وقت ما را میگیرد از اینطرف هم یک خسارت به ما وارد میشود غیر از خسارت گناهش هست 3 ـ ما را از خیرات میاندازد چون سطح توقع را در مصرف بالا میبرد فرهنگ مصرفمان را، از خیرات از اینکه به دیگران برسیم ما را میاندازد.@ در این رابطه حتماً به بحث مال در معاد مراجعه کنید(الحازِمُ مَن تَجَنَبَ التَبذیرَ وَ عافَ السَرَفَ) دوراندیش کسی هست که پرهیز بکند از ریخت و پاش و رها بکند اسراف را یعنی مصرف بیش از حد لازم، این دوراندیش هست.@ به خاطر اینکه این همه ضرر به ما میزند نوع مصرف و نوع نگرش ما به مسأله مال، بحث اسراف و تبذیر در عمر هم انشاء الله بعد توضیح خواهم داد. قسمت اسراف کتاب شهید دستغیب کتاب گناهان کبیره را توصیه میکنم حتماً مطالعه بفرمایید.@ روایت بعدی باز از امیرالمؤمنین(ع) هست(الحازِمُ مَن لا یَشغَلُهُ النِّعمَۀُ عَنِ العَمَلِ لِلعاقِبَۀ) دوراندیش کسی هست که نعمتها او را از عمل برای آخرت باز نمیدارند مشغولش نمیکند سرگرم نمیشود در روایت ما یک بحثی داریم در مباحث اخلاقی به نام مستی، بحث مفصلی دارد انواع مستیها را آنجا ذکر کردند.@ یکی از انواع مستیها مستی نعمت هست انسان چنان مست نعمتهایی که خداوند به او داده بشود که از خود خدا و حرکت به سمت آخرت غافل بشود یکی جوانی است(سُکرُ الشَّباب) مستی جوانی، علم، طرف خیلی باسواد است باهوش است امتیاز گرفته.@ المپیاد قبول شده در دانشگاه رتبه آورده افتاده در کامپیوتر و پزشکی و مهندسی و فلسفه، با یک شهوت خاصی گرفته بعد دچار خودفراموشی میشود در فقه، طلبهها هم زیاد هستند که مستی علم سراغشان میاید فقط مربوط به دانشگاهیها نیست.@ یک روز یادم هست در حوزهای روز شهادت امام کاظم(ع) بود اعلام کردند که آقایان طلبه بیایند یک عزاداری مختصر داریم، میدانید امام کاظم یعنی چی؟ یعنی کسی که وقتی برایش زیارت میخوانید میگویید(بأبی أنتم و أمی و نفسی و مالی و أسرتی) پدر و مادر و جانم و مال و خانوادهام فدای تو باشد.@ این کسی که داری میگویی پدر و مادر و جانم و مالم همه چیزم فدای تو باشد روز شهادتش است بیادب دروغ داری میگویی(بأبی أنتم و أمی)؟ روز شهادت امام کاظم است مراسم گرفتند آقای طلبه در حجره نشسته میگوید بنشینیم فقه و درس بخوانیم عزاداری به چه دردمان میخورد.@ این نمیفهمد بیادب است شهوت علم چنان او را گرفته که میخواهد بیاید برای امامش عزاداری بکند و کسی که ادعا میکند حاضر است همه کس خود را فدا بکند نمیکند مراسم چهلمین سالگرد پدربزرگت را بگیرند میگویی من صاحب عزا هستم.@ پدربزرگم است باید بروم همه کارت را کنار میگذاری یا نه؟ این امامت است خودشان فرمودند ما بالاترین رحم شما هستیم شما از ما قوم و خویش نزدیکتر و بزرگتر و مهمتر ندارید هیچ وقت خویشی پدر و مادر و فرزندانمان به ما به پای خویشی اهل بیت به ما نمیرسد.@ فرمود بالاترین ارحام شما ما هستیم از پدر و مادرت هم نزدیکتر و مهمتر، این مستی علم است مستی علم آدم را از انجام وظیفه میاندازد بیفت در تفسیر، فقه، فلسفه، پزشکی، کامپیوتر، نمیگذارد، آدمهای باظرفیت هستند که وقتی نعمت به آنها داده میشود متوجه هستند که اول از این نعمت را او دارد به من میدهد.@ بچههای کوچک را دیدید که وقتی پدر به آنها عروسکی، تفنگی میدهد فقط عروسک و تفنگ را میبینند پدر و مادر را همه را ول میکنند میروند در آن تفنگ یا دوچرخه، یا موتور برایش میخرند بچه خام میبینی عشقش شده موتور و همه چیز را فراموش میکند دقت دارد که چه کسی برایش خریده.@ ما خیلی وقتها مست نعمت میشویم توجه نمیکنیم که سر سفره چه کسی نشستیم همین امشب که میروید خانهتان شام بخورید داریم که نبی اکرم(ص) وقتی سر سفره مینشست مثل غلامها و بَردهها سر سفره غذا میخورد.@ یعنی میدانست که سر سفره خدا نشسته از خودش هیچی ندارد(لا یملک لنفسه نفعاً و لا ضراً و لا موتاً و لا حیاتاً و لا نشورا) هیچی از خودش ندارد فقیر، بعد شما گداها را آوردید در خانهتان غذا بخورند ببینید چطوری باحیا غذا میخورند آنقدر خودش را جمع و جور میکند با خجالت غذا میخورد خیلی گرسنهاش هم هست کم غذا میکشد.@ بعد وقتی به او میگویی بخور حیا میکند با اینکه دوست دارد بخورد ولی نمیخورد بعد یکسره اظهار شرمندگی میکند و تشکر میکند و تا از خانه بیرون برود هزار دفعه قربان آدم میرود که مثلاً شما یک وعده غذا به او دادید پیغمبر وقتی سر غذا مینشست مستانه سر سفره نمینشست میدانست که از کجا آمده.@ ما بسم الله یادمان میرود در روایت داریم کسی که بسم الله یادش برود فرشتهها لعنتش میکنند و معده درد میگیرد به شما داده دقت داشته باش بسم الله الرحمن الرحیم، بعد پایان غذا که خوردی الحمدلله، این حداقلش است.@ ولی از این قشنگتر هست که خیلی خیرات دارد که آدم برای هر لقمه که میخورد یک بسم الله و الحمدلله بگوید ما که اصلاً اینها را نمیتوانیم رعایت بکنیم بسم الله اول و الحمدلله آخرش را فراموش میکنیم داریم هر وقت یادتان آمد بگویید(الحمدلله من أوله إلی آخره) از اولش تا آخرش شکر.@ سر سفره خدا نشستی میخواست یک کاری میکرد که این از الگویت پایین نمیرفت چقدر سفرهها بوده که سرشان نشستی و نتوانستی بخوری، محرومیت، اجازه داده به تو که بخوری غذا را برایت رسانده که بخوری بدان امشب که داری خانه میروی یک غذای مختصری نان و پنیری، خیار و گوجه، نان و ماست و عدسپلو و خورشتی میخوری مهمان خدا هستی.@ سر سفره خدا نشستی شکر کن الحمدلله، این باعث میشود(لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ) اگر حواستان باشد که از چه کسی دارید میخورید به شما میدهیم خدایا من میدانم که تو این نعمت را به من دادی الحمد لله رب العالمین، خدایا من میدانم تو این قیافه زیبا را به من دادی الحمد لله رب العالمین از آن در مقابله با دشمنی تو استفاده نمیکنیم.@ در روایت داریم حضرت میفرماید که مبادا خدا به تو نعمتی داده باشد و از نعمت برای مقابله با خود صاحب نعمت استفاده بکنی مثل اینکه پدر برای ما یک چیزی بخرد با همان چیز بزنیم پدر را بکشیم خیلی پستی است آدم نعمت را بگیرد در حالی که خودش هیچی ندارد با صاحب نعمت بجنگد.@ جوانی به تو داده در محبت با او استفاده نمیکنی در رفاقت با او استفاده نمیکنی ثروت و امکانات به تو داده چرا در رفاقت و دوستی با او استفاده نمیکنی صدای خوش داده چرا میروی با صدای خوش معصیت میکنی قیافه خوب و هیکل خوب داده چرا از آن سوءاستفاده میکنی میروی با آن گردنکشی میکنی.@ قلم خوب داده چرا از این قلم خوب و استعداد خوب در معصیت خدا در وهن دین تضعیف دین داری استفاده میکنی پست و ریاست به تو داده از این در رفاقت با خدا استفاده کن نه در تکبر با بندگان خدا، و فخرفروشی و علو، و دور کردن خودت از بهشت، به تو داده استفاده کن.@ اگر حواست باشد که چه کسی به تو داده دیگر در دشمنی با خدا استفاده نمیکنی این انواع مستیهاست مستی جوانی، علم، هوش و حافظه، زیبایی، مال، نعمت، یک آدم تیزهوش و دوراندیش و عاقل کسی است که وقتی نعمتی به او میدهند این نعمت او را از عمل برای آخرت باز نمیدارد میداند باید اینجا استفاده بکند برای آنجا.@ این بچههای کم ظرفیت را دیدید که وقتی یک آتاری میبینند و تازه وصل میشوند به دنیای کامپیوتر آنقدر بیظرفیت میشوند آدم خیلی طبیعی و خوب و سالم و متعادل همچین که راه پیدا میکند به دنیای کامپیوتر، میبینی که نمیتواند خودش را نگه دارد در آتاری و بازیهای اینطوری میافتد و مگر میتواند از این جهنم به راحتی در بیاید.@ نمیتواند تعادلش را حفظ بکند یا به افسردگی و استرسهای مختلف دچار میشود نمیتواند ول بکند معتاد میشود اعتیادهای کامپیوتری، الی ماشاء الله ما الان معتاد اینطوری در کشور خودمان داریم همه جای دنیا معتاد داریم.@ معتاد به این بازیها، کمظرفیت، یک آدم عاقل که نمیاید این کار را انجام بدهد نعمت به شما داده حواست باشد(ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ) قسم دارد که هر آینه روز قیامت از نعمتها سؤال میشود از نعمت استفاده کن برای رفاقت با خدا و امام زمان و برای برقراری رفت و آمد با امام زمان(ع)، برای محبوب شدن.@ (فی أرضه و سمائه) در آسمان و زمین خدا، آنجا فرشتهها و اهل بیت دوستت داشته باشند از این نعمت برای آن استفاده کن(وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ) هر نعمتی به او میدهند در راه استفاده خیر رساندن به مردم از آن استفاده میکند نه در فراموشی خدا.@ این دیگر نعمت نیست نقمت میشود بلاست برای ما آمد قرآن میفرماید اموال شما فتنه هستند مایه آزمایش است به شما دادیم ببینیم چکار میکنید ما چقدر نعمتها داریم که نمیگذارد با خدا ارتباط برقرار بکنیم یکذره به اطراف خودمان نگاه کنید مست بشویم.@ اینقدر که در زن و بچه و خانواده و نیازهای خانواده ذوب هستیم کاری با شب اول قبر خودمان و کاری با شب اول قبر بچهها و خانوادهمان نداریم آنقدر که به فکر مادیات بچه و تأمین طبیعت بچهمان هستیم به فکر ابدیت بچهمان هستیم چقدر پدر و مادر داریم که دلشوره ابدیت بچه و خانوادهاش را داشته باشد خود آنها نمیگذارند این خیلی بدبختی است.@ خود این نعمتی که خدا به ما داده چنان ما را مست میکند که از خدا غافل میشویم خدا میتوانسته کاری بکند که تا 40 سال نتوانی ازدواج بکنی در فشار و نکبت بیفتی و کسی تو را تحویل نگیرد حالا الان به تو امکانات داده ازدواج کردی چرا موقع ازدواج از نعمت ازدواج در معصیت خدا استفاده میکنی.@ جشنهای آنچنانی، زن و مرد لخت و عریان، بزن و برقصهای آنطوری، موسیقیهای آنطوری، در خون کردن دل امام زمان، از نعمتی که خدا به او داده استفاده میکند در آن راه، چادر زنش را برمیدارد بزک میکند در خیابان میاورد.@ خدا به او بچه داده نعمت داده در معصیت استفاده میکند هر وقت داده بگو تشکر، الحمدلله شکراً، و بعد ببین برای چه این را به تو داده مواظب باش برایت فتنه نشود و از خدا غافل نشوی خانه داده مست نشو داریم بعضی از بندگان من که ظرفیت دارایی را ندارند تا به آنها میدهم با من قهر میکنند.@ من هم مخصوصاً نمیگذارم که اینها یکذره وضعشان خوب باشد همیشه در تنگنا و در این وضعیت اینها یاد من را میکنند تا یکذره وضع مالیشان خوب شود خراب میکنند ظرفیت ندارند بعضیها مستی عبادت، عبادت هم برای خودش مستی دارد.@ میفرماید بعضی از بندگانم آنقدر کمظرفیت هستند که وقتی شب بلند میشوند یکذره نماز بخوانند عُجب آنها را میگیرد خراب میکنند فردا به زمین و زمان میخواهند فخر بفروشند که من موفق شدم نماز شب بخوانم از همه انتظارات عجیب و غریب دارند بقیه همه را معصیتکار و جهنمی و گناهکار و آلوده میدانند.@ خودشان را هم جزء اولیاء خدا میدانند خدا میگوید نمیگذارم آنها بلند شوند نماز بخوانند ثوابش را به آنها میدهم میگویم شما چهار روز عبادت بکنید فردا میخواهید دنیا را زیر سلطه خودتان در بیاورید مگر نبود این همه جبهه رفتند ظرفیت نداشتند.@ چکار کردند یا خانواده شهید، شهید داد ظرفیت نداشت ببین چکار کرد همه چیز ممکن است این غفلت را بیاورد حتی عبادت و معنویت، باید انسان دقت بکند که مست نشود مست یعنی غفلت از صاحب نعمت، وقتی نماز را خواندی سرت را به سجده بگذار مستحب است سه مرتبه پنج مرتبه هر چقدر از این ارقام فرد بگو شکراً لله.@ خدایا ممنونم که اجازه دادی این دو رکعت نماز را بخوانم تو اگر راهم نمیدادی من چطوری میتوانستم بیایم نماز بخوانم راهم دادی که آمدم نماز خواندم ممنونم که مکه آمدم کربلا آمدم آقا لطف کردی که راهم دادی، نه اینکه بروی کربلا و مکه از حضرت طلبکار بشوی.@ امام رضا بروی آقا تا اینجا آمدم برای من باید این کار را بکنی، ما به تو دادیم ما تو را آوردیم ما لطف کردیم اجازه دادیم سلامت باشی و تا اینجا خودت را برسانی طلبکاری ندارد ده روز اجازه دادیم برای ما گریه بکنی بعضی از این آقایان که ناآگاه هستند میگویند امروز روز مزد است.@ مزد برای کسی هست که یک کاری برای طرف کرده باشی نیاز به کارت داشته باشد، او نیاز به عزاداری و گریه تو نداشت تو احتیاج داشتی لطف کرد اجازه داد تو آمدی عزاداری کردی طلب چه از حضرت داری حالا دعایت را هم بکن عیبی ندارد.@ ولی طلبکار نباش که من این همه سال در خانهتان گریه و عزاداری کردم حالا چرا بچهام را شفا نمیدهی، این هم یک نوع مستی است این یک فریب بزرگ است که شیطان به ما وارد میکند که هر نعمتی که به ما داده میشود از صاحب است این باختن است:@

هر وقت به تو نعمت داده حواست باشد که چه کسی دارد میدهد مواظب باش داری امتحان میشوی، ازدواج، همسر، ثروت، تحصیلات، قبولی، دانشگاه، رتبه، محبوبیت در بین اجتماع، ریاست، معنویت، خواب خوب، حواست باشد مواظب باش برایت دام نباشد.@ مست نشوی که از خدا غفلت بکنی شادی تو را نگیرد که از خداوند غفلت بکنی در این رابطه بیشتر باید توضیح بدهم بحث مهمی هست اینها همهاش خلاف احتیاط هست چون قاقا است به ما میدهند سر تو با قاقا گرم میشود بعد از اصل میافتی و مست میشوی.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@