اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله ربّ العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین.@ بحثمان درباره صبر بود حدیثی هست از امیرالمؤمنین(ع) خطاب به اصبغ بن نباته که حضرت صبر و ذکر را بر دو قسمت تقسیم میکنند که با همدیگر رابطه مستقیم دارد میفرماید که صبر بر دو گونه است صبر در برابر مصیبت که خوب و زیباست و بهتر از آن صبر کردن در مقابل محرمات الهی است و ذکر بر دو نوع است ذکر و یاد خدا هنگام مصیبت و برتر از آن به یاد خدا بودن در برابر محرمات الهی که مانع از انجام آن میشود.@ پس ما در تقسیمبندی که حضرت فرمود یک تقسیم دوتایی است یک تقسیم سهتایی هم قبلاً داشتیم مصیبت، معصیت، طاعت، اینجا تقسیم دوتایی هست میفرماید که صبر بر مصیبت خوب و زیباست و بعد صبر بر محرمات الهی و بعد میفرماید که ذکر هم بر دو قسم هست ذکر یعنی یاد خدا بودن این هم میفرماید دو قسمت هست یکی در مقابل مصیبت و یکی هم در مقابل معصیت.@ در واقع اگر ما بخواهیم به صبر در مصیبت برسیم آنجا به یاد خدا احتیاج داریم یعنی یاد خداست در مصیبتها که میتواند به انسان صبر بر مصیبت بدهد یاد خدا چند جور هست یعنی ما چند جور میتوانیم یاد خدا بکنیم یکی از عالیترین مراتب یاد خدا بلکه عالیترین مرتبه یاد خدا همین هست که انسان بداند اگر دچار مصیبتی هست تنها نیست در محضر خدا دچار مصیبت است.@ امیرالمؤمنین(ع) خطاب به حضرت زهرا(س) در آن واقعه حمله به منزلشان فرمودند که آنچه که صبر این مصیبت را بر من آسان میکند این هست که در راه خداست در محضر خداست این در محضر خدا بودن فوقالعاده سازنده است انسان یادش بیاید که در محضر خداست یک موقعی خدای نکرده بیادبی و جزع و فزع در مقابل مصیبت نکند بیتابی نکند این خیلی مهم است که این را بفهمد.@ مثل صبر سیدالشهدا(ع) صبر اصحاب عاشورا در روز عاشورا که تمام اینها از این جهت که در برابر خداوند دارند این کار را انجام میدهند در محضر خدا هستند قدرت فوقالعادهای پیدا کرده بودند و اساساً دیگر او را مصیبت نمیدیدند و عاشقانه به سمتش میرفتند یک نوع دیگر از یاد خدا از اقسام یاد خدا این که به هر حال مصیبت باعث کفاره گناهان انسان است گناهان انسان میریزد.@ پریروز یک خانمی آمده بود از شوهرش گِله داشت میگفت که شوهر من یک همچین اذیتی میکند اذیتش هم به گونهای بود که قابل برطرف کردن نبود گفت من خیلی سختم هست که اینطوری تحمل کنم به او گفتم مطمئن باش یقین داشته باش این صبر تو در مقابل همسرت حداقل کاری که میکند این هست که کفاره برای گناهان تو هست.@ تا من این را گفتم خیلی شاد شد گفت اگر این باشد دیگر همیشه راحت میپذیرم دیگر هیچ ناراحتی ندارم گفتم نه تنها این هست بلکه برای شما به خاطر این صبری که میکنید حتماً درجات بهشتی هم خداوند تبارک و تعالی در نظر میگیرد اینکه انسان توجه بکند مصائب هم کفاره گناهان انسان هست انسان را پاک میکند هم درجات بهشتی برای انسان هست درجات انسان را بالا میبرد.@ یادتان هست در مورد بیماری گفتیم که خداوند تبارک و تعالی برای مؤمن درجاتی را در نظر گرفته در بهشت که جز با بیماری به آن نمیرسد یعنی انسان باید بیمار بشود تا بتواند به آن درجات نائل بشود در صبر بر معصیت هم همینطور هست.@ وقتی انسان یاد خدا را میکند توانش برای صبر بر معصیت فوقالعاده زیاد میشود همین که خدا را یاد بکند و یاد بر خدا هم همینطور هست یعنی همان اقسام یادی که در مورد صبر بر مصیبت گفتیم در مورد صبر بر معصیت هم کیفیتهای یاد فرق میکند.@ شما یک موقع هست میخواهید یک گناهی بکنید تنها هستید مانعی هم برای شما نیست میخواهید گناه کنید اما اگر در آن لحظه یک بچه به شما نگاه بکند یک کسی نگاه بکند احتمال بدهید کسی باشد دیگر دست از آن گناه برمیداری همین که انسان متوجه باشد امام زمان کنارش هست خداوند کنارش هست در محضر آنها هست خیلی به انسان توانایی میدهد که معصیت نکند.@ یک راه دیگری پیامبر به ما یاد داده حدیث بعدی است که فوقالعاده این حدیث شیرین است میفرماید که(اُعبِدِ الله عَلَی الرِضا فَاِن لَم تَستَطِع فَفِی الصَبرِ عَلی ما تَکرَه خَیرٌ کَثیر) یعنی یک دستور سازندگی خیلی خوبی به ما داده یک فرمول سازندگی و خودسازی خیلی قوی پیامبر به ما داده.@ میفرماید که خدا را بر رضا عبادت کن یعنی سعی کن همیشه از خدا راضی باشی هیچ وقت طلبکار نباشی شکایت نداشته باشی گِله نداشته باشی همیشه از خدا راضی باشی یکی از حضرت سؤال کرد که آقا ما از کجا بدانیم خدا از ما راضی هست یا نه؟ فرمود ببین تو هم از خدا راضی هستی یا نه.@ اگر انسان در هر موردی در مصیبت در گرفتاریها سختیها در مسائل مختلف زندگی از خدا راضی باشد طلبکار از خدا نباشد میفرماید خدا هم به او سخت نمیگیرد خدا هم با کمترین شرائط از بنده راضی است میگوید این بنده خوبی است پرتوقع نیست.@ در هر سختی از من راضی هست در هر شرائطی از من راضی هست هیچ چیز نمیتواند صمیمیت بین ما را به هم بزند هیچ دو بهمزنی هیچ مصیبتی هیچ گرفتاری هیچ تلخی نمیتواند رابطه من را با او به هم بزند چون همیشه راضی هست من هم از عمل او راضی هستم هر چند عملش خیلی کم باشد به کمترین عمل این هم راضی هستم شما در روابط انسانها هم همینطوری هستی.@ یک آدمی که با تو دارد زندگی میکند اگر خیلی سختگیر نباشد در سختترین شرائط غرغر نکند راضی باشد انسان هم همینطوری میشود با او همینطوری هست متقابلاً توقع ما هم از او کم هست این قشنگ است ولی میگوید این کار همه کس نیست شاید سخت باشد(فَاِن لَم تَستَطِع) اگر نمیتوانی(فَفِی الصَبرِ عَلی ما تَکرَه خَیرٌ کَثیر) اگر میتوانی با رضا جلو بروی در رضا دیگر صبر معنا ندارد.@ میگوید من راضی هستم هر کاری میخواهی با من بکنی بکن مثل امام حسین امیرالمؤمنین مثل بزرگان دیگر مثل رزمندگان بسیجیان که دستشان قطع میشد پایشان قطع میشد مثل خانوادههای اینها که اگر شهید میشدند یا هر چه بود کاملاً رضایت داشتند اصلاً در دلشان غرغر نمیکردند تازه از خدا هم خواهش میکردند خدا این هدیهای که دادیم بپذیر.@ این شخص مقام رضا را دارد خیلی وضعش خوب است یک همچین کسی که در همه شرائط از خدا راضی است ولی یک موقع یک کسی ممکن است اینطوری نباشد اگر اینطوری نباشد میفرماید که در صبر بر چیزهایی که خوشت نمیاید یک صحنههایی در زندگی برای انسان ایجاد میشود یک کارهایی ایجاد میشود یا شهوتهایی یا حرامهایی در برابر انسان قرار میگیرد که تو از آن شهوت بخواهی بگذری خوشت نمیاید.@ یک سختیها و بلاهایی هم جلو میاید که بخواهی تحملش بکنی خوشت نمیاید مثل همین خانم که گفت این شوهر اینقدر من را اذیت کرده که من دیگر دارم میبُرم به او گفتم تحمل این صبر برای شما چون کاریش هم نمیشد بکنی مسئله خاصی بود گفتم تحمل شما در این مورد کفاره هست برای گناهانتان، این خانم خودش را اینطوری راضی کرده خوشش نمیاید ولی صبر میکند نسبت به چیزی که خوشش نمیاید.@ همین که نسبت به چیزی که خوشش نمیاید صبر میکند میفرماید در این خیر کثیر هست یک کثیر را ما نمیدانیم یعنی چی پیغمبر میداند چقدر هست همین بدانیم که پیامبر زیاد میداند این خیر را نصیب کسی بشود که انسان بتواند چیزی را که خوشش نمیاید تحمل بکند.@ شاید این داستان را قبلاً هم برایتان تعریف کرده باشم یک خانم و آقایی برای کاری پیش من آمده بودند من مجبور بودم از میزان علاقهشان به همدیگر مطلع بشوم به این خانم گفتم که شوهرت دوستت دارد به او علاقه داری؟ گفت بله من به او خیلی علاقه دارم دوستش دارم، گفتم او هم تو را دوست دارد؟ گفت خیلی من را دوست دارد من همیشه از او راضی بودم چیزی برای ما کم نگذاشته خیلی به من علاقه دارد.@ بعد که این خانم رفت شوهر آمد به او گفتم که خانمت دوستت دارد؟ گفت بله خیلی من را دوست دارد، گفتم تو هم دوستش داری؟ گفت نه من اصلاً دوستش ندارم، به او گفتم خانمت که میگوید خیلی دوستش داری؟ گفت راست میگوید من در یک شرائط خاصی با این ازدواج کردم ازدواج جبری بود خودم انتخابش نکردم.@ پدر مادرم انتخاب کردند بعد دیدم نامردی هست حالا که آنها انتخاب کردند من با اینکه دوستش ندارم این مرد خیلی معصومانه عمل کرده بود گفتت حق همسر من این هست که من دوستش داشته باشم امام صادق هم همین را میفرماید که یک شخص در خانواده به چند تا خصلت احتیاج دارد حتی اگر در طبعش نباشد نپسندد یکی از آنها(مُعاشِرَتاً جَمیلَه) باید معاشرت خیلی زیبا باشد.@ نمیتوانید شما بگویید من چون نمیخواستم چون به زور برایم گرفتند از من بروز نمیکند خیلی از آقایان یا خانمها هستند فقط در شرائطی مجبور میشوند که تن به ازدواج بدهند از آنها دیگر عاطفه جوشش ندارد و این گناه بزرگی هست چون طرف مقابل تو حقش این هست که از شما عاطفه جوشش بکند.@ شما حق ندارید آنجایی که دوست داری یا دوست نداری آن موقع که دوست داشته باشد آدم عاطفه داشته باشد خیلی هنر نکرده آن یک عاطفه حیوانی میشود حیوانات هم اگر یک حیوان درنده و وحشی هم از یک کسی خوشش بیاید او را نمیخورد به او محبت هم میکند این هنر نیست.@ هنر آنجاست که شما خوشت نمیاید ولی محبت میکنی بچه خودت نیست خواهر خودت نیست پدر خودت نیست مادر خودت نیست یک کسی دیگر است ولی تو باید به او محبت بکنی در جایگاهی قرار میگیری که باید به او محبت بکنی این خیلی مهم است.@ گفت من این نقش را بازی کردم طوری بازی کردم که ایشان مطمئن است من این 15 سالی که ازدواج کردیم به شدت من دوستش دارم گفتم بارک الله به تو چقدر خوب هست این کار از آنهایی هست که به قول پیغمبر برای انسان خیر کثیر دارد.@ یکی از آن مواردی که خیلی مهم است صبر بر آن یعنی سازندگی فوقالعاده زیادی دارد شاید از تمام انواع مصیبت سازندگیش بیشتر است اصطلاحاً در انواع مرگها به آن مرگ سیاه میگویند چون هر مرگی که سختتر است حیات بیشتری دارد مرگها به گونهای هست که اگر شما خودت را داوطلبانه به آن بسپاری و خودت را بکشی چند برابر حیات میگیری.@ مرگها به گونهای هست که اگر تو با رضایت و با میل خودت، خودت را به او بسپاری به آن تن بدهی چند برابر در هر مرگی تو حیات جذب میکنی پشت هر مرگی حیات است مرگ سبز مرگ سفید مرگ سرخ اینها مرگهای مختلف هستند یک مرگ که از همه مرگها سختتر هست مرگ سیاه است مرگ سیاه این هست است که ما را آزار بدهند یک نفر ما را اذیت بکند سوهان روح ما بشود.@ مثلاً پدر شما در خانه غیر قابل تحمل است مادرتان غیر قابل تحمل است همسرتان غیر قابل تحمل است این را مرگ سیاه میگویند یک بچه خیلی مادر را اذیت میکند این مرگ سیاه میشود یک دوست داری یک مدیر در اداره اعصابت را خورد میکند در اداره همکاران هستند که ممکن است برای انسان بزنند و اذیت بکنند انسان را این را مرگ سیاه میگویند.@ آزار دیگران و قدرنشناسی دیگران و نمکنشناسی و قدرنشناسی دیگران از مصادیق مرگ سیاه هست مرگ سیاه چند مصداق دارد حالا من بعضی از مصادیقش را خدمتتان عرض کردم این فوقالعاده سازندگی دارد یعنی سیاه هست طبیعت را در این مرگ سیاه میکند خیلی آتش میزند ولی فطرت نورانی و قوی میشود.@ مثل روشنایی است که شما روشنایی را از سوزاندن میگیرید از یک انرژی خیلی سخت آن نور و روشنایی را میگیرید حالا اگر کسی بخواهد خیلی فطرتش صاف بشود خیلی نورانی بشود خیلی در درون قوی بشود سرعتش زیاد بشود باید سوخت جلو ببرد سوختش طبیعت است باید طبیعت را بسوزانیم.@ اگر کسی طبیعت را خوب سوزاند و توانست بر آن مسلط بشود و صبر بکند مثل اذیتهایی که انسان میکند پدر انسان مادر انسان همسر انسان فرزند انسان یک کسی آزار میرساند این فوقالعاده برای انسان سازندگی زیادی دارد.@ حالا اینجا یک داستان نقل میکند که رسول خدا مالی را تقسیم کرد یک عربی از این جاهلها گفت که این تقسیمی که پیغمبر کرد مورد رضایت و خشنودی خدا نیست قضاوت کرد که پیامبر تقسیمش خداپسندانه نبود گزارش به پیغمبر رسید پیغمبر معصوم که هیچ کارش خطا نیست تا به پیغمبر گفت صورت مبارک پیغمبر سرخ شد.@ بعد فرمود که خدا رحمت کند برادرم موسی را که بیشتر از این از قوم خود آزار و اذیت دید و صبر کرد بعد فرمود خدای متعال فرموده است اذیت و آزار آنان را واگذار(قالَ تَعالی دَعَ اَذاهُم وَ تَوَکَّل عَلَی الله وَ قالَ وَ اصْبِرْ عَلى‏ ما يَقُولُونَ وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلاً) به ما فرمول هم داده که ما راحت بتوانیم مرگ سیاه را تحمل بکنیم یعنی جای نفس کشیدن به ما داده.@ اذیت و آزار آنها را واگذار یک فرمول هست اینجا که(تَوَکَّل عَلَی الله دَعَ اَذاهُم) تغافل بیخیالی، حضرت فرمود نصف شخصیت عاقل تحمل است نصفش بیخیالی است(نِصفُ العاقِلِ اِحتِمال وَ نِصفُهُ تَغافُل) میگوید اینطور جاها(دَعَ اَذاهُم) ولشان کن نمیخواهد بلند بشوی بروی جواب بدهی دفاع بکنی کار خوبی نیست.@ همیشه اگر در موردت یک حرفی زدند بخواهی بلند بشوی بروی دفاع بکنی بخواهی بروی مثلاً بگویی چرا در مورد من این حرف را زدید شنیدم در مورد ما این حرف را زدن همیشه لازم نیست انسان این کار را بکند.@ بعد میفرماید(وَ اصْبِرْ عَلى‏ ما يَقُولُونَ) این هم امر قشنگی است به آنچه که میگویند صبر کن در مورد تو هر چه که میگویند صبر کن اگر قرار باشد حساسیت نشان بدهی مادرشوهرم اینطوری گفت خواهرشوهرم اینطوری گفت جاری اینطوری گفت پدرشوهر اینطوری گفت باجناقم اینطوری گفت مادرزنم اینطوری گفت دوستم اینطوری میگوید و هی حرص بخوری تا صبح هم نخوابی هزار و یک جور پیچ به خودت بخوری این نمیشود.@ میفرماید(وَ اصْبِرْ عَلى‏ ما يَقُولُونَ) صبر کن به چیزی که در مورد شما میگویند گاهی وقتها شما مثلاً یک هیئتی هستید بسیجی هستید یک گروه هستید در موردتان ممکن است کسی قضاوت بکند لازم نیست ما همیشه به جنگ برویم و بخواهیم از آنچه که میگویند دفاع بکنیم همیشه اینطوری لازم نیست سرت را پایین بینداز کارت را بکن بگذاریم از آبروی ما خدا دفاع بکند.@ این همه پشت سر پیغمبر صحبت کردند پشت سر اهل بیت صحبت کردند آخرش روزبهروز که دارد میگذرد پیامبر و اهل بیت در دنیا بیشتر شناخته میشوند و شناسانده میشوند و دشمنانشان دیگر اسمی از آنها نیست محو میشوند چیزی از آنها نیست حتی قبری هم از آنها نیست.@ بنابراین اجازه بدهیم خدا از ما دفاع بکند از آبروی ما دفاع بکند از ما دفاع بکند ما کاری با اینکه دیگران چه میگویند نداشته باشیم(وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلاً) یعنی از آنها فاصله بگیر یعنی خیلی درگیر نشو یعنی در شکمشان نرو در دلشان که بخواهی با آنها یک ارتباطی برقرار بکنی بخواهی درگیر بشوی بخواهی جواب بدهی یعنی به سادگی از کنارشان رد بشو.@ (وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً) هر وقت با جاهلان روبرو میشوند رد میشوند میروند سلام یعنی خداحافظ، خداحافظی میکنند و از کنارشان میروند انگار که طرف را ندیدند این ندیدن طرف خیلی مهم است.@ حالا یک دستورالعمل دارد از این بالاتر امیرالمؤمنین(ع) میفرماید(اَلصَبرُ عَلَی المُصیبَۀ مُصیبَۀٌ عَلَی الشامِت) صبر کردن بر مصیبت خودش بر کسی که دارد تو را ملامت میکند مذمت میکند یک مصیبت میگوید اگر کسی دارد اعصاب تو را خورد میکند مذمت دارد میکند دارد تو را شماتت و سرزنش میکند به خاطر مصیبت یا هر چیز دیگری.@ میگوید همین که تو به شیرینی صبر بکنی و نخواهی جوابش را بدهی همینطوری بایست نگاه کن خیلی عادی حرفهایش را که شنید دیگر امری نداری ما مرخص میشویم میگوید این کار خیلی برای طرف مقابل آزاردهنده است مصیبتدهنده است.@ اما اگر بروی آبغوره بگیری یک گوشه بنشینی گریه بکنی قهر بکنی داد بزنی ناراحت بشوی آنطرف به هدف خودش رسیده بنابراین شما اصلاً محل نگذارید که اگر دارد سرزنش میکند اذیت میکند فحاشی میکند تحقیر میکند هر کاری میکند محل نگذار این بیمحلی فوقالعاده مهم است.@ میگوید برای او مصیبت میشود این بیمحلی یعنی طرف میاید شماتت بکند و سرزنش بکند که شما را اذیت بکند شما از این گوش میگیرید از آن گوش در میکنید خیلی عادی از کنار قضیه رد میشوید انگار نه انگار مثل همان که عزیزمان گفتند فحشها بیایید بیرون بروید.@ موارد قشنگی داشتیم از بزرگان در اینطور موارد یک مورد مرحوم خواجه نصیر است یکی برایش مینویسد ای سگ فلان فلان شده خواجه در جواب نامه مینویسد شما گفتید من سگ هستم من فکر نمیکنم سگ باشم سگ پشمالو است من پشمالو نیستم سگ ناخنهایش دراز است من ناخنهایم پهن است بعید میدانم من سگ باشم همینطوری جواب داده رد میشود.@ یکی از علما هم کسی پشت سرش غیبت میکرد برایش هدیههای خیلی زیبایی فرستاد به او گفته بود که من خیلی تشکر میکنم از این غیبتهایی که پشت سر من کردید من یک کسی را میخواستم گناهانم را قیامت به دوش بکشد شما زحمت کشیدید این کار را کردید.@ یادتان باشد من این فرمول را بگویم همیشه در قلبتان این خدا کند جا بگیرد کسی نمیتواند آبروی شما را ببرد کسی نمیتواند شما را تحقیر بکند کسی نمیتواند شما را له بکند تا خدا اجازه ندهد بنابراین با غیبت و تهمت دیگران با حرف زدن دیگران چیزی از عزت شما کاسته نمیشود.@ اینقدر نترس که من باید حتماً از خودم دفاع بکنم و جواب بدهم مگر خدا بخواهد و الا اگر خدا نخواهد شما نمیتوانی کاری بکنی اگر هم خدا بخواهد آبرویت را ببرد دست و پا زدن تو به جایی نمیرسد بنابراین خیلی ناراحت نشو که حالا چی گفتند من هم بنشینم غصه بخورم که این حرفها پشت سر من زده شده من چطوری اینها را از ذهنشان پاک کنم نمیخواهد خیلی تلاش بکنی پاک بکنی خدا خودش این کار را انجام میدهد.@ در همین رابطه امیرالمؤمنین(ع) میفرماید که سه چیز هست که از درهای نیکوکاری است در فرق میکند وقتی میگوید از در نیکوکاری است(مِن اَبوابِ البِرِّ) از در هست یعنی شما را به خیلی چیزها میرساند درِ خیر هست سه چیز هست که اینطوری است.@ یکی(سَخاءُ النَفس) سخاوتمند بودن سخی بودن دست و دلباز بودن از خودت گذشتن اینکه حاضر باشی از خودت به نفع دیگران بگذری سخاوت داشته باشی(طیبُ الکَلام) یعنی یک کسی خوشسخن باشد حرفهای قشنگ حرفهای تند زننده آزاردهنده و نیشزن نداشته باشد ادب داشته باشد سخن پاکیزه و خوب بتواند بگوید این هم درِ خیلی از خیرها را روی انسان باز میکند.@ من سراغ دارم عروسی که رفته خانه مادرشوهر، مادرشوهر از او متنفر است پدرشوهر متنفر است خواهرشوهرها متنفرند همه ناراحت هستند فقط خود پسر او را میخواهد ولی با زبان زیبا و نرمی که داشته الان کاری کرده که بعد از مدتی تمام اعضای خانواده همسرش به شدت دوستش دارند.@ مرد سراغ دارم که هیچ کدام از اعضای خانواده همسرش از او خوششان نمیامد ولی یک چیز داشت آن کرم و بزرگواری و زبان خوش بود الان تمام کسانی که از این بدشان میامد پشت سرش هم نماز میخوانند و به او اقتدا میکنند.@ ولی اگر این عروس ناشی بود بعد میخواست دهان به دهان مادرشوهر بگذارد دهان به دهان خواهرشوهر بگذارد اگر یک موقع یک حرفی زدند بلند بشود از خودش دفاع بکند درگیر بشود ولو حق هم با او بود روزبروز تنفر دیگران از او بیشتر میشد.@ برای همین پیامبر میفرماید کسی که حق با او است اگر جر و بحث را ترک بکند اگر با وجود اینکه حق با او است بگو مگو را ترک بکند من بهشت را برای او تضمین میکنم ضمن اینکه ولو حق با شماست کوتاه هم بیایی چیزی از تو کم نمیشود حالا قصد من این سومی بود.@ پس این را دقت بفرمایید(ثَلاثٌ مِن اَبوابِ البِرّ سَخاءُ النَّفس طیبُ الکَلام وَ الصَبرُ عَلَی الاَذاء) صبر بر اذیت دیگران این هم یک درِ خیلی مهمی هست از خیر کسی که بتواند به اذیت دیگران صبر بکند یک در ویژه یک در مخصوص به روی او به سمت خیر باز میشود.@ در مورد صبر بر مصیبت داستانی هست که انس بن مالک میگوید، میگوید دیدم رسول خدا رد میشد دید یک خانمی نشسته سر یک قبر خیلی گریه و بیتابی میکند پیامبر به او فرمود(اِتَقِ الله وَ الصبِری) از خدا بترس و صبر کن بیتابی نکن سر این غم اینقدر جزع فزع و بیتابی نکن.@ زن به او گفت که من را ول کن(اِلَیکَ عَنّی) یعنی ولم کن کاری با من نداشته باش به پیغمبر میگوید ولم کن(فَاِنَّکَ لَم تُصَب بِمُصیبَتی وَ لَم تَعرِفهُ) تو مشکل من را نداری نه به مصیبت من دچار شدی و تو نمیفهمی که من چه دارم میکشم پیامبر رد شد و رفت یک خانمی آمد به او گفت که میدانی این چه کسی بود؟ این پیغمبر بود.@ خلاصه این زن خیلی ناراحت شد که با پیغمبر اینطوری حرف زده دوید رفت دنبال پیغمبر، پیغمبر رفته بود در منزل همینطوری رفت در خانه پیغمبر دید نگهبانی ندارد کسی هم نیست در خانه هم باز است سرش را انداخت رفت داخل دید رسول خدا آنجاست بعد به پیغمبر گفت که ببخشید من نشناختم.@ (لَم اَعرِفهُ) من شما را نشناختم اینطوری حرف زدم پیامبر یک چیزی به او گفت(اِنَّمَا الصَبرُ عِندَ الصَدَمَۀِ اَلاُولی) فقط صبر موقع مصیبت سزاوار هست(اِنَّمَا) یعنی فقط، فقط صبر در هنگام مصیبت به درد آدم میخورد به داد آدم میرسد این نیکوتر هست اگر غیر از این بکنی بیتقوایی هست.@ یک فرمول خوب برای تنبلها، امیرالمؤمنین(ع) فرمود(اَلصَبرُ عَلی طاعَۀِ الله اَهوَنُ مِنَ الصَبرِ عَلی عُقُوبَتِه) صبر بر اطاعت خدا آسانتر است تا صبر بر عقوبتش یعنی روزه گرفتن نماز خواندن حجاب را رعایت کردن مال حلال خوردن حرام نخوردن و خوشاخلاقی کردن هر چیزی که وظیفه است.@ میگوید این خیلی آسانتر از این هست که شما تنبلی بکنی و انجام ندهی بعد بخواهی عذابش را تحمل بکنی نه در دنیا میتوانی خواری و ذلتش را تحمل بکنی نه در آخرت موقع مردن و نه قیامت به بعد، ما پنج دقیقه عذابهای آخرت را نمیتوانیم تحمل بکنیم.@ اگر کسی خواست نماز نخواند حجاب را رعایت نکند اگر کسی خواست موسیقی حرام گوش بکند اول یک کبریت روشن بکند دستش را نگه بدارد تا وقتی که کبریت دارد میسوزد ببیند میتواند یا نه، تازه کبریت کمترین حرارت از آتش رحمت الهی هست آتش غضب الهی اینطور نیست آتش غضب الهی خیلی فرق میکند انسان با غضب الهی بسوزد.@ بنابراین اگر کسی خواست معصیت بکند خواست قضای واجبش را انجام ندهد روزه نگیرد نماز نخواند نماز اول وقت نخواند خواست معصیت بکند اول ببیند میتواند یا نه اگر میتوانی عذاب را تحمل بکنی بکن اگر میتوانی بکن ادامه بده.@ لذا حضرت میفرماید صبر به طاعت خداوند خیلی راحتتر از صبر بر عقوبت خداوند هست تو اهل آن نیستی تحملش را نمیکنی الان نگاه کنید در این سالن اینجا نشستیم یک امروز بوده که گرم است هر دفعه خنک بوده یک ساعت جلوتر هم که من زودتر اینجا رسیدم دیدم که روشن هست ولی مثل اینکه اشتباهاً بخاری روشن کردند تا کولر، ببینید ما داریم اذیت میشویم.@ ما در آفتاب بخواهیم برویم یک ساعت بمانیم اذیت میشویم ما بدنمان اصلاً تحمل عذاب را ندارد تحمل خواری را ما نداریم اگر یک موقع خدای نکرده بخواهیم آنجا گرفتار بشویم در آن تنهایی و هیچ کس هم به دادمان نرسد ما نه تحمل مار و عقربش داریم.@ در حدیث میخواندم که در جهنم خداوند عقربهایی را آفریده که به اندازه شتر هستند خداوند مخصوصاً از موجودات بزرگ خلق کرده که بدانید میتواند این کار را بکند یک نهنگ را در نظر بگیرید چند برابر شتر است یک ماهی کوچک خلق میکند نمونهاش را از آن نهنگ درست میکند که تو بدانی اینطوری است یک مارمولک درست میکند نمونهاش یک تمساح چند صد کیلویی درست میکند که بدانی هر طوری بخواهد میتواند.@ میفرماید یک عقرب به اندازه شتر که این وقتی انسان را نیش میزند به قدری این نیش دردآور و سوزاننده است که انسان برای اینکه خودش را خنک بکند خودش را در مس مذاب میاندازد مسی که در حال جوشش هست آنجا میاندازد که یک مقدار نسبت به آن نیش خنک بشود.@ بنابراین اگر نمیتوانی قلدری نکن نمیتوانی بیحیایی و خیرهسری نکن پررویی نکن اگر نمیتوانی نکن طاعت خدا را انجام بده و تو اهل تحمل عذاب الهی نیستی نمیتوانی آنجا صبر بکنی.@ حضرت میگوید من وقتی که معراج رفتم در جهنم دیدم خانمهایی را که با موهایشان آنجا آویزان کرده بودند و از تازیانههای جهنمی به اینها میزدند و اینها ناله زوزه سگ از اینها بیرون میامد اینها کسانی بودند که موهایشان را نامحرم دیده بود.@ حالا شما فکر کنید چقدر ما آدمهایی داریم که با پررویی با بیحیایی البته خدا کند ما اینها را حمل بر نادانی بکنیم خدا کند روی نادانی باشد روی عناد و لجبازی با خدا نباشد ولی بعید است یک کسی نادانی بکند چون در این مملکت به اندازه کافی احکام شرعی گفته میشود همه هم از این چیزها خبر دارند.@ روایت بعدی آب پاکی را روی دست همه ما ریخته امیرالمؤمنین(ع) آب پاکی روی دست همه ریخته میفرماید که(یا اَیّهَا النّاس) ای مردم(عَلَیکُم بِالصَبر) بر شما باد به صبر(فَاِنَّهُ لا دینَ لِمَن لا صَبرَ لَه) دین ندارد کسی که صبر ندارد.@ اگر یادتان باشد در جلسات آغازین این بحث در امامزاده عقیل بود آنجا این حدیث را توضیح دادیم که فرمود(اَلصَبرُ مِنَ الاِیمان بِمَنزِلَۀِ الرَأسِ مِنَ الجَسَد) صبر برای ایمان کسی برای دین کسی مثل سر هست برای بدن کسی، اگر سر نباشد بدن نیست و اگر صبر نباشد دینی برای کسی باقی نمیماند.@ اگر میخواهید مؤمن حقیقی باشید خطاب(يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا) در مورد شما درست باشد اگر میخواهید شب اول قبر شیرین و شادی داشته باشید یک جشن تولد زیبایی آن طرف برای شما بگیرند باید مؤمن باشید و مؤمن هم نمیتوانید باشید مگر اینکه صبور باشید(لا دینَ لِمَن لا صَبرَ لَه).@ این حدیث خیلی زیبایی هست برایتان میخوانم مژده هست بر شما از نبی اکرم در کتاب اصول کافی جلد 2 و تفسیر شریف المیزان جلد 11 این را نقل کردند میفرماید که صبر بر سه گونه است صبر به هنگام مصیبت و صبر بر طاعت و صبر از معصیت.@ پس هر کس در برابر مصیبت وارده با صبر نیک آن را برگرداند یعنی خوب صبر بکند صبر جمیل یعنی تنبلی نکند بیتابی نیاورد نارضایتی نیاورد حرفهای بد نیاورد صبر قشنگ غرغر در آن نباشد و جایی هم بیانش نکند.@ میفرماید هر کس که این صبر را داشته باشد خدای تعالی برای او سیصد درجه مینویسد که فاصله هر درجه تا درجه دیگر همانند فاصله آسمان و زمین است و هر کس بر طاعت صبر کند خدای تعالی برای او ششصد درجه مینویسد که فاصله هر درجه با درجه دیگر چون فاصله درون زمین تا عرش است.@ و هر کس صبر از معصیت بکند که سختتر از همه هست خدای نهصد درجه برای او نویسد که فاصله هر درجه تا درجه دیگر همچون فاصله درون زمین تا پایان عرش میباشد این هم مژده بسیار خوب که به ما دادند اگر کسی صبر کرد صبر مفت تمام نمیشود.@ صبر برای ما فوقالعاده درجات عالی میاورد حتی نمیتوانیم تخیل بکنیم فکر بکنیم به قلبمان خطور نمیکند که چقدر این کار آثار دارد حالا شما فکر میکنید میگویید که فلانی یک حرفی زد من خیلی زورم آمد نتوانستم جوابش را بدهم شما وقتی زورت میاید جواب نمیدهی این درجات همینطوری به آدم داده میشود.@ اگر بخواهد آدم دهان به دهان دیگران بگذارد مراء بگذارد بیصبری بکند این خیلی بد است بگذرد بعد ببین خداوند با تو چکار خواهد کرد جالب اینجاست که شما آثار این ثوابها را در درون خودتان هم پیدا میکنید یعنی کسی که این صبرها را میکند در وجود خودش این ارتفاع و فاصلهها و درجات را بزرگ شدن را میتواند پیدا بکند قشنگ در وجود انسان پیدا میشود انسان واقعاً بزرگ میشود.@ اینطور نیست که تو فکر بکنی سیصد درجه و ششصد درجه و نهصد درجه مال آنطرف است نه همین جا به شما میدهند و همین جا هم این را میفهمی علت اینکه ما این بزرگی را خیلی وقتها نمیفهمیم این هست که خیلی جاها بیصبری کردیم بزرگ نبودیم.@ چون آدمی که بزرگ نیست و کوچک است با یک فوت تکان میخورد تا یک کسی یک حرفی میزند جلز و ولزش در میاید شصت متر بالا و پایین میپرد سبک است داد میزند گریه میکند عصبانی میشود تصمیم بد میگیرد قهر میکند فحش میدهد تلفن برمیدارد به صد جا زنگ میزند این مال آدمی هست که بیظرفیت است.@ بنابراین این آدم بزرگ نیست اگر کسی صبر کرد آن بزرگی را خدا همین جا به او میدهد و همین جا هم سنگینی و وزانت را درک میکند بزرگ بودن و سنگین بودن را درک میکند.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@ پروردگارا به حق محمد و آل محمد به حق همه اسماء صفات حسنای خودت به حق همه انبیاء و شهدا و صدیقین و اولیاء خودت قسم میدهیم که ما را از صابرین قرار بده. خدایا ما را از کسانی قرار بده که به مقام رضا برسیم. به حق محمد و آل محمد فرج آل محمد را برسان. امام زمان ما را از ما راضی و خشنود بفرما ما را از فرزندان وفادار و سربازان فداکار حضرت قرار بده.@ ما را مشمول ادعیه زاکیه حضرت قرار بده نائب امام زمان را در پناهش حفظ بفرما. افضل تحیات و درود و صلوات خودت را به روح پرفتوح امام امت و شهدای اسلام عائد و واصل بفرما مؤمنین و مؤمنات مسلمین و مسلمات بدوارثان و بیوارثان اموات ما را ببخش و بیامرز. رزمندگان اسلام در هر جای عالم هستند نصرت عطا بفرما اسرای ما را خلاصی ببخش بیماران ما را شفا عنایت بفرما حاجات را برآورده بخیر بفرما.@ و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.@ من به وظائفم نسبت به پدر مادرم واقف شدم و آنها خیلی از من کار میکشند که اگر انجام هم ندهم توهین میکنند؟ البته خوب هست ما بتوانیم با پدر مادر شما یک مشاورهای بکنیم یا بنده یا اگر اهل اینجا هستید با خانم طاهری مشاوره بد نیست بشوند ولی این تحمل همان مرگ سیاه هست که انسان را به درجات بسیار عالی میرساند و همیشه هم این نیست مطمئن باشید این تمام میشود و حظ و قدرت و شیرینیش برای شما میماند.@ اگر پدر مادر در حق انسان ظلم بکنند بهتر از یک ظالم یک غریبه یک دشمن هست انسان از پدر مادرش ظلم ببیند خیلی بهتر هست و صبر بر ظلم پدر مادر قابل تحملتر هست تا صبر بر ظلم دیگران. عیبی ندارد اگر پدر شما یک همچین درخواستی از شما دارد با حفظ مراتب حیا و عفاف این کمک را برای پدرتان انجام بدهید نورانیت برای شما میاورد هر چند به ظاهر فکر کنید نورانیت ندارد.@ فرمودند که شما گفتید کسی که ازدواج کرده نسبت به فرد مجرد برتری ندارد؟ چون ازدواج کمال حیوانی است اگر کسی داشت در کمال حیوانی برتری دارد اما اگر ازدواج کرد حتماً معلوم نیست که انسانتر شده باشد و در یک کمال انسانی برتری پیدا کرده باشد مگر با یک شرائط مگر اینکه شخص مؤمن باشد و بتواند از کمال ازدواج به نفع ایمان خودش استفاده بکند مشروط گفتم.@ در مورد مرگها منبع درست و حسابی من سراغ ندارم برایتان توضیح بدهم. فرمودند اگر کسی به بهشت راضی نباشد و خود خدا را بخواهد؟ باز هم همین است فرقی نمیکند اگر کسی خود خدا را هم بخواهد باید این سه تا صبر را بکند برای خدا تا به خود خدا برسد.@ فرمودند یک خانم با شوهر لجبازش باید چکار بکند؟ مشاوره بشوید ما جزوات نوارها کتابهایی را در مؤسسه داریم که اگر خودتان بخوانید هم مهارتهای خودتان بالا میرود هم میتوانید روی همسرتان تأثیرگذار باشید روشهای مختلفی هست آنها را در مشاوره یاد بگیرید.@ آیا حدیثی در مورد یادگیری علوم دنیایی نداریم؟ چرا زیاد داریم در مورد پزشکی در مورد علوم دیگر، صنعتها، خود پیغمبر هم بعضی از اصحابش را برای آموزش علوم دنیایی به کشورهای دیگر میفرستاد یک پدر و پسر را به ایران فرستاد که جراحی و علوم دیگر را یاد بگیرند هر چند بعداً خود مسلمانان در این علوم از همه جای دنیا برتر شدند.@ آن فیلم اسلام اوج ایمان را که شبکه بیبیسی انگلستان هم تهیه کرده از مؤسسه بگیرید که خیلی خوب هست پیامبر این کار را میکرد علوم دنیایی هم اگر مؤمن به سراغ علوم دنیایی برود و از آنها استفاده بکند عین آخرت است مثلاً یک کسی الان با رایانه خوب بلد است کار بکند به نفع اسلام و امام زمان زبان بلد است این خیلی مهم است.@ حضرت آیت الله بروجردی سفارش میکرد به طلبهها میفرمود طلبه اگر دو زبان باشد دو نفر آدم میشود دیگر یک نفر آدم نیست این خیلی خوب است کمک میکند زبانها کامپیوتر علوم دنیایی کلاً ارزش دارند و اگر انسان اینها را در استخدام بگیرد برای مسائل ایمانی و اعتقادیش عین تقوا است و یک وسیله مبارزاتی هست.@ علوم نظامی علوم مثل فیزیک علوم مثلاً فیزیک ذرات، ذرات بنیادی، انرژی هستهای چیزهایی از این قبیل، انواع پزشکیها هر علومی از علوم دنیایی میتواند در خدمت به اسلام و امام زمان و قرآن قرار بگیرد و اجر زیادی هم دارد ولی جای علم آخرت را نمیگیرد فقط مسئله اینجاست جای خودشناسی و علم به آخرت را نمیگیرد.@ اگر یک کسی رفت سراغ این علوم از خودش غافل شد این خطرناک است ممکن است خدمت به اسلام و مسلمین بکند به خاطر این خدمت اسلام و مسلمین هم اجر ببرد اما نمیارزد انسان از خودش غافل بشود باید حتماً علوم آخرتی را بلد باشد.@ پیامبر فرمود(اِنَّ الله تَبارَکَ وَ تَعالی یُبغِضُ کُلَّ عالِمٍ بِالدُنیا جاهِلٍ بِالآخِرَۀ) خداوند تبارک و تعالی از عالم به دنیایی که جاهل به آخرت هست بدش میاید ما ضمن اینکه باید عالم به دنیا باشیم عالم به آخرت هم باید باشیم علوم آخرت را باید آن سه علم را اصول عقائد اخلاقیات و حلال و حرام و احکام را باید یاد بگیریم اگر اینطور باشد این علوم خیلی هم خوب هست.@ میفرمایند که روانشناسان توصیه میکنند که ما برای دستیابی به اهداف خودمان تلقین بکنیم و خودمان را در آن وضعیت قرار بدهیم؟ این دستور تلقین دستور اسلامی هست در اهداف انسانی انسان همیشه باید همین کار را بکند منافاتی هم ندارد.@ امام خمینی(س) فرمود انسان بدون تلقین به هیچ جا نمیرسد بنابراین اگر کسی میخواهد صبور باشد باید خودش را در شخصیت صبور بیندازد اگر میخواهد دوست خدا باشد خودش را در شخصیت دوست خدا بیندازد مجاهد باشد در همین شخصیت خودش را نگاه بکند و خودش را با آن چشم ببیند تا این بشود.@ مثل کسی که میخواهد پزشک بشود همیشه خودش را در قالب پزشک نگاه میکند تا بتواند نیروی کافی برای مطالعه و تحمل سختیهای درس را پیدا بکند این مال روانشناسان امروز نیست این یک روشی هست که انبیاء الهی به انسان یاد دادند.@ این برداشتی که در دعاهای روزانه هست که گفته شده از جملات منفی استفاده نکنیم غلط است چون ما از جملات منفی هم باید استفاده بکنیم برای اینکه شخصیت انسان هم با نگاه کردن به بدی و عذاب و جهنم ساخته میشود و هم با نگاه کردن به خوبی و رحمت و بهشت ساخته میشود هر دو آنها سازنده است.@ انسان همیشه باید هم بال ترس داشته باشد هم بال امید با یک بال نمیتواند یکسره خوب دیدن و با بال مثبت نمیشود جلو رفت باید همیشه یک جاهایی هم بترسد و خطر را احساس بکند تا ضربه نخورد. نه شما بعد از هر صلواتتان در غیر از روزهای جمعه هم میتوانید و عجل فرجهم بگویید.@