بِسمِ اللهِ الرَحمٰنِ الرَّحیم ،وَ بِه نَستَعین إِنَّهُ خَیرُ نَاصِرٍ وَ مُعِین.
بحث ما درباره آثار دولت کریمه آقا امام زمان (علیه السلام) است. دولت کریمه تعابیر مختلفی دارد، مانند «دولت جهانی»، «دولت عدالت»، «دولت مستضعفان» (در تعبیر قرآن) و «دولت صالحان» که همه اینها نامهایی برای حکومت و دولت آقا امام زمان (علیه السلام) هستند.
من برای اینکه عزیزان راحتتر به آثار و خیرات و برکات این دولت احاطه پیدا کنند، یک تقسیمبندی انجام میدهم و سپس بر اساس این تقسیمبندی، آثار و خیرات آن را معرفی خواهم کرد.
ابعاد وجودی انسان
انسان دارای ابعاد مختلفی در شخصیت خود است:
بعد جمادی: در این بعد، انسان کشش و علاقه به کمالات جمادی دارد. یعنی قیمت و شرافت خود را در داشتن اشیایی خارج از وجودش مانند مال، مسکن، اتومبیل، پول و مسائل از این قبیل میداند. در این مرحله، انسان فکر میکند هرچه اموال و اشیای بیشتری در بیرون از خود داشته باشد، شرافت و قیمت بیشتری دارد. به کمالاتی که در بیرون از انسان قرار دارند، کمالات جمادی میگویند.
بعد گیاهی: در این شأن، انسان کشش و علاقه به کمالات گیاهی دارد، یعنی رشد، تغذیه، تولید مثل، قدرت بدنی، زیبایی ظاهری و زیبایی اندام. به اینگونه مسائل کمالات گیاهی میگویند. این کمالات خوب هستند، بد نیستند و شر نیستند، اما شأن وجودی آنها در حد گیاهی است؛ یعنی در گیاهان هم رشد، تغذیه و تولید مثل وجود دارد. انسان در این مرحله شرافت و قیمت خود را به داشتن کمالات گیاهی میداند.
بعد حیوانی: در این شأن، انسان کشش به سمت کمالات حیوانی دارد. قیمت و شرافت خود را به اموری مانند کشش به جنس مخالف، ازدواج، تشکیل کانون گرم خانواده، پیدا کردن تعهدات و مسئولیتهای خانوادگی، عشقهای زمینی، تشکیل جامعه مدنی، حکومت، ریاست، کار، تفریح، مسکنگزینی و خدمت به همنوع میداند. اینها کمالاتی هستند که در زندگی حیوانات هم وجود دارند.
بعد عقلی: در این بعد، انسان کشش به سمت دانش، کشف و اختراع دارد. به مدرک تحصیلی، درس خواندن، فهمیدن و بالا بردن سواد خود علاقه دارد. اینها فعالیتهای عقلانی بشر هستند.
بعد فوق عقلی (تجرد): در این بعد، انسان عاشق کمال مطلق و بینهایت است، یعنی علم مطلق، زیبایی مطلق، قدرت مطلق، عمر جاودان، لذت مطلق و همه خوبیها و کمالات به صورت بینهایت. از آنجا که عشق و طلب یکی از معانیاش وجود معشوق است، اگر انسان عاشق کمال مطلق و بینهایت است، پس معشوق که همان کمال مطلق و بینهایت است، وجود دارد. از آنجا که عشق انسان به کمال بینهایت است، معشوق نیز تنها یکی است، زیرا ما بیش از یک بینهایت از نظر عقلی و ریاضی نداریم. این هستی مطلق و وجود بینهایت که همان کمال مطلق و بینهایت است، اصطلاحاً به آن «الله» میگویند. انسان در این بعد عاشق کمال مطلق و بینهایت است و شعار بخش انسانی ما در این مرحله «لا اله الا الله» است؛ یعنی معشوق، دلبر، مطلوب و مقصودی جز الله تبارک و تعالی که کمال هستی مطلق است، ندارم.
دولت کریمه و تحقق کمالات انسانی
وقتی درباره دولت کریمه امام زمان (علیه السلام) صحبت میکنیم، باید بدانیم که این دولت برای همه این پنج بعد وجودی انسان (جمادی، گیاهی، حیوانی، عقلی و فوق عقلی) نعمتها را به اوج خود میرساند و انسان را در تمام این ابعاد به غایت و منتهای آرزوی خود میرساند.
در بعد پنجم، گفتیم که انسان عاشق الله است. عشق به الله یعنی اینکه انسان دوست دارد در وجود خود موجودی شبیه به الله باشد. چرا؟ چون خداوند تبارک و تعالی از روح خود در انسان دمیده و این روح خدا نام دیگری در قرآن دارد به نام «مَثَل اعلی»؛ یعنی عالیترین نمونه. جنس انسانها، وطن انسانها و ریشه انسانها همه «مَثَل اعلی» یا همان «نور محمد و آل محمد (علیهم السلام)» است. انسان در ذات خود، چون ریشهاش از محمد و آل محمد (علیهم السلام) است، دوست دارد از نظر شخصیتی به یک انسان کامل تبدیل شود.
شما در زیارت عاشورا به سیدالشهدا (علیه السلام) اینگونه خطاب میکنید: «اَسَئلهُ اَن یُبَلغَنیَ المَقامَ الَمحمودَ لَکُمُ عِنْدَ اللهِ»؛ یعنی از خداوند میخواهم که من را به همان مقام پسندیدهای که شما نزد خدا دارید، برساند. ما کمتر از آن مقام را نمیخواهیم. انسانها ذاتاً این لیاقت و تمنا را دارند که به مقام اهل بیت (علیهم السلام) یا همان انسان کامل و مَثَل اعلی برسند.
نقش دولت کریمه در رشد معنوی
رسیدن به این مقام یعنی مقام محمود اهل بیت (علیهم السلام) یا مقام مَثَل اعلی امکانپذیر نیست، مگر به وسیله یک مربی و مقامی که خود این مقام را داشته باشد. دولت کریمه امام زمان (علیه السلام)، چون دولت و حاکمیت یک متخصص معصوم است، یعنی امام معصوم و انسان کامل، انسانها در زیر سایه این حکومت فرصت پیدا میکنند که به مقام محمود، به مقام «خلیفه الله» و به مقام «مظهریت خداوند تبارک و تعالی» برسند. این اوج خواسته و بالاترین آرزوی درونی یک انسان است و در واقع هدف خلقت انسان رسیدن به همین مقام است. ذات همه انسانها تشنه آن است. لذا فقط در دولت کریمه امام زمان (علیه السلام) این اتفاق میافتد که یک انسان بتواند به این مقام والا و بینظیر نائل شود و در غیر از حکومت امام زمان (علیه السلام) هیچگاه به این وسعت و به این عمق، شرایط برای رشد بخش انسانی انسان، یعنی رسیدن به مقام محمود اهل بیت (علیهم السلام) و مقام خلیفه اللهی، امکانپذیر نیست.
معرفت فراگیر خداوند
برخی از ابعاد دولت کریمه را عرض میکنم. معرفت فراگیر خداوند: در روایتی از امام صادق (علیه السلام) داریم که میفرمایند: «در شرق و غرب گیتی، کسی باقی نمیماند مگر اینکه معتقد به توحید و یگانگی خداوند شود.» یعنی یکی از آثار دولت کریمه این است که همه مردم روی زمین به معرفت الله و به عشق به خداوند تبارک و تعالی میرسند. (بحارالانوار، جلد ۵۲، صفحه ۴۰)
حاکمیت قرآن در دولت کریمه
امیرالمؤمنین (علیه السلام) در خطبه ۱۳۸ نهجالبلاغه میفرمایند: «در روزگاری که هوای نفس حکومت میکند، مهدی ظهور میکند و هدایت و رستگاری را جایگزین هوای نفس میسازد. و در عصری که نظر شخصی بر قرآن مقدم شده است، افکار را متوجه قرآن میکند و آن را حاکم بر جامعه میسازد.» پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) میفرمایند: «برتری قرآن بر سایر کلامها مانند برتری خداوند بر مخلوقاتش است.» عظمت دولت کریمه امام زمان (علیه السلام) آنقدر زیاد است که در آن زمان شرایط برای رشد انسانی آسان میشود و کتاب خدا حاکمیت جوامع را پیدا میکند. بشر در واقع یک شخصیت الهی و خدایی میشود و انس با قرآن میگیرد و زندگیاش قرآنی میشود.
تکامل عقل و اخلاق
یکی از مباحث مطرح درباره دولت کریمه، بحث تکامل عقلهاست. امام باقر (علیه السلام) میفرمایند: «هرگاه قائم ما قیام کند، دست خود را بر سر بندگان خدا میکشد و با این کار خرد آنان را متمرکز و اخلاق آنان را تکمیل میکند.» تکمیل اخلاق یعنی اینکه انسان در ذات خود علاقه دارد به صفات الهی و اخلاق الهی متخلق شود و میتواند این کمالات را از خدا دریافت کند. زمینه متخلق شدن به اخلاق الهی در دولت کریمه امام زمان (علیه السلام) آنقدر فراهم است که انسانها رشد الهی و عقلانی پیدا میکنند. وقتی عقل آنها کامل شد، به تعبیر امام باقر (علیه السلام)، بر هوای نفس و کمالات جمادی، گیاهی و حیوانی غلبه میکنند و زندگیشان یک زندگی عقلانی و معنوی میشود. در این دوران، عقل انسان تابعی از بخش فوق عقلانی و الهی اوست و بنابراین یک زندگی فوقالعاده لذتبخش، عالی، پر از امنیت، شادی و آرامش برای انسان به ارمغان میآورد.
دولت شادی حقیقی
از خصوصیات این دولت این است که همه انسانها به شادی میرسند. در روایات داریم: «المؤمن دائماً النشاط»؛ یعنی مؤمن حقیقی همیشه شاد است. امیرالمؤمنین (علیه السلام) نیز فرمودند: «الحزن مرض النفس»؛ یعنی غصه و حزن بیماری روح است. مؤمن آنقدر معشوقهای متعالی و قدرتمند دارد که غصههای جمادی، گیاهی و حیوانی نمیتواند او را مچاله و بیانگیزه کند. حکومت امام زمان (علیه السلام) حکومت شادی است. امیرالمؤمنین (علیه السلام) میفرمایند: «این را بدانید که روز ظهور روز شادی فرزندان علی و شیعیان است.» شادی کامل در آن روز اتفاق میافتد، زیرا آرزوی انسانی آنها یعنی رسیدن انسان به مقام خلیفه اللهی، عشق انسانها به خداوند تبارک و تعالی و اهل بیت (علیهم السلام) در اوج خود تحقق پیدا میکند و انسان به یک شادی دائمی میرسد.
رجعت و پیوستن به یاران
امام باقر (علیه السلام) میفرمایند: «هنگامی که حضرت ظهور میکند، به کسانی که در عالم برزخ هستند گفته میشود که سرور و امام شما ظهور کرده است. اگر دوست داری در رکاب او باشی، پس برو و اگر میخواهی در سایه کرامت الهی بمانی، پس بمان.» در اینجا، عدهای از اهل برزخ از شخصیتهای بسیار برجسته مانند وجود مقدس ابوالفضل العباس (علیه السلام)، علی اکبر (علیه السلام)، بسیاری از اصحاب ائمه، مالک اشتر و شهدایی که دوستشان داریم، برمیگردند. انسان با بسیاری از شخصیتهای برزخی محبوب خود آشنا میشود و به توفیق رفاقت، همدمی و مصاحبت با آنها میرسد.
حضور حضرت مسیح (ع) در دولت کریمه
از جمله شخصیتهای بسیار بزرگی که همه ما مسلمانان او را دوست داریم و در قرآن کریم از او تجلیل شده است، وجود مقدس حضرت مسیح (علیه السلام) است. ایشان نیز از کسانی است که به این دنیا بازمیگردد. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) میفرمایند که وقتی حضرت مهدی (عج) ظهور میکنند و حضرت مسیح (علیه السلام) از آسمان به زمین میآید، امام به ایشان پیشنهاد امامت جماعت میدهند. حضرت مسیح (علیه السلام) میفرمایند: «نماز برای شما اقامه شده است و شایسته است که شما امام باشید» و سپس پشت سر امام زمان (علیه السلام) به نماز میایستند. در روایت دیگری نیز داریم که حضرت مسیح (علیه السلام) به امام زمان (علیه السلام) عرض میکند که: «من به عنوان وزیر برانگیخته شدهام نه به عنوان امیر.»
عدالت فراگیر
مهمترین آثار دولت کریمه، عدالت است. عدالتی که در همه بخشهای وجود انسان برقرار میشود، نه فقط عدالت اقتصادی یا اجتماعی. ساختار وجودی انسان یک ساختار ریاضی است و تعادل نقش اساسی در سلامت آن دارد. انسان اگر بخواهد به سعادت برسد، باید همه بخشهای وجودش تعادل داشته باشد و افراط و تفریطی در بهرهمندی از کمالات مختلف در او نباشد. وقتی عدالت در همه ابعاد وجود انسان برقرار شود، انسان در اوج رشد خود قرار میگیرد. عدالت در همه ابعاد پنجگانه انسان (جمادی، گیاهی، حیوانی، عقلی و فوق عقلی) برقرار میشود و این فقط به دست آقا امام زمان (علیه السلام) امکانپذیر است. امام صادق (علیه السلام) میفرمایند: «قطعاً عدالت آن حضرت در میان خانههای مردم وارد میشود، همانگونه که گرما و سرما وارد میشود.» این نشاندهنده فراگیر بودن عدالت است. نبی اکرم (ص) میفرمایند: «اگر از عمر دنیا فقط یک روز باقی بماند، خداوند آن روز را طولانی میکند تا اینکه مردی از اهل بیت من قیام میکند تا زمین را پر از عدالت میکند.»
آثار عدالت در جامعه و فرد
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) میفرمایند: «خداوند به وسیله مهدی از امت رفع گرفتاری میکند و دلهای بندگان را با عبادت و اطاعت پر میکند. عدالت او همه جا را فرا میگیرد. خداوند به وسیله او دروغ و دروغگویی را نابود میسازد، روح درندگی و ستیزهجویی را از بین میبرد و ذلت را از آنها دور میکند.» در سایه این عدالت، انسانها دیگر تجاوز، درندگی و خشونت ندارند و یکی از زیباترین چیزها این است که بندگان خدا یک رابطه عاشقانه و صمیمی با غیب، با معشوق اصلی خود (الله) و محبوبهای اصلیشان (محمد و آل محمد علیهم السلام) پیدا میکنند.
نابودی شیطان و رفع وسوسه
شاید یکی از دلایل مهم برای این همه تعالی در دولت کریمه، قطع شدن وسوسههای شیطانی باشد. در وجود انسان، نفس اماره و یک شیطان خارجی وجود دارد که وسوسهگر است. روایت داریم از امام صادق (علیه السلام) که: «شیطان در حکومت امام زمان (علیه السلام) میمیرد.» وقتی از امام سؤال کردند: منظور از «الی وقت معلوم» در قرآن چیست؟» امام فرمودند: «روز قیام قائم ماست.» در آن روز، شیطان با زانوهایش به آنجا میآید و میگوید: «ای وای از خطر امروز!» و سپس امام (علیه السلام) او را به هلاکت میرسانند. در آن زمان، انسان از وسواس و تحریکهای شیطانی از بیرون در امان است و بندهای وسوسهها از او پاره میشود و میتواند در ارتباطات پنجگانه خود درست تصمیم بگیرد و با سرعت به سمت کمال حرکت کند.
الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آل الطاهرین.